فرهنگ مصادیق:تکثیر بازی رایانه‌ای گمراهگر

تکثیر بازی رایانه ای گمراهگر

کتب مرتبط

ردیف	عنوان

مقالات مرتبط

ردیف	عنوان
۱	همه چیز درباره بازی های رایانه ای
۲	بازی های کامپیوتری سرگرمی یاسرنگونی؟
۳	تخریب افکار نوجوانان در خشونت و ابتذال بازیهای مدرن
۴	پی آمدهای بازی های رایانه ای بر کودکان و نوجوانان
۵	آسیب شناسی بازیهای رایانه ای بر سبک زندگی اسلامی
۶	آسیب شناسی بازی های رایانه ای و تأثیرات آن بر سبک زندگی

مصادیق مرتبط

ردیف	عنوان
۱	بازی با ابزار قمار
۲	شطرنج بازی
۳	استفاده از بازی رایانه ای گمراهگر
۴	خرید و فروش اکانت بازی
۵	تولید بازی‌ رایانه ای گمراهگر
۶	کاغذ بازی غیر ضروری
۷	تکثیر فیلمهای فسادانگیز
۸	تکثیر نرم افزارهای لهو و لعب
۹	تولید و تکثیر ویروس نرم افزاری
۱۰	استفاده از بازی رایانه ای گمراهگر
۱۱	تولید بازی‌ رایانه ای گمراهگر

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف	عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف	عنوان

نویسنده:محمود صادقی
تهیه وتدوین:پژوهشکده امر به معروف ونهی از منکر قم-۹۴/۱۲/۲۲

مقدمه

تکثیر و توزیع آثار مستهجن و منحرف کننده حرام است. از مصادیق این عنوان کلی، تکثیر بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر می‌باشد که در این مقاله به آن پرداخته می‌شود.

آیات مرتبط

علاوه بر آیاتی که در مقاله «تولید بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر» اشاره شد آیات عمومی دیگری نیز وجود دارد که می‌توان از آنها برای حرمت «تکثیر بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر» استفاده کرد که اشاره می‌شود:
«... مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا ...؛ هر کس انسانی را جز برای حق، قصاص یا بدون آنکه فسادی در زمین کرده باشد، بکشد، چنان است که همه انسان‌ها را کشته ...»
«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلَالًا بَعِيدًا؛ مسلماً کسانی که کافر شدند و [مردم را] از راه خدا بازداشتند، یقیناً به گمراهی دور و درازی دچار شده‌اند».
«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ؛ و بعضی از مردم سخنان بیهوده را می‌خرند تا مردم را از روی نادانی، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهی را به استهزاء گیرند؛ برای آنان عذابی خوارکننده است  ».
چون هدف از نقل این داستان‌ها و قصه‌ها، گمراه کردن مردم بوده است لذا می‌توان از این آیه استفاده کرد هر چیزی که مردم را از راه راست منحرف کند، این آیه آن را هم شامل می‌شود و یکی از این امور باطل، تکثیر بازی‌های رایانه‌ای گمراه کنند و مبتذل می‌باشد.

روایات مربوط

امام علی از قول پیامبر اکرم علیهماالسلام فرمودند: «... مَنْ أَمَرَ بِسُوءٍ أَوْ دَلَّ عَلَیْهِ أَوْ أَشَارَ بِهِ فَهُوَ شَرِیک؛ هر کس به کار زشتی امر کند یا بر {انجام} آن راهنمایی کند یا به آن اشاره کند، پس او هم {در آن عمل} شریک است» ؛ لذا توزیع کنندگان بازی‌های رایانه‌ای باید توجه داشته باشند که با فروش یا تکثیر بازی‌های مستهجن و گمراه کننده در گناه و عذاب استفاده کنندگان شریکند.
سماعه می‌گوید از امام صادق علیه السلام درباره آیه «مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا» پرسیدم که مراد این آیه چیست؟ حضرت فرمودند: «مَنْ أَخْرَجَهَا مِنْ ضَلَالٍ إِلَی هُدًی فَکَأَنَّمَا أَحْیَاهَا وَ مَنْ أَخْرَجَهَا مِنْ هُدًی إِلَی ضَلَالٍ فَقَدْ قَتَلَهَا؛ هر شخصی که دیگری را از گمراهی خارج و به نور و هدایت راهنمایی کند گویا همه مردم را زنده کرده است و هر کسی که دیگری را از مسیر هدایت به {جاده} گمراهی بکشاند گویا همه مردم را به قتل رسانده است».
امام حسین علیه السلام از ادامه این آیه استفاده کرده و فرمودند: «نجات دادن مؤمن مستضعف از چنگال یک ناصبی متعصب که می‌خواهد او را گمراه کند مانند این است که همه مردم را زنده کرده است»؛ پس می‌توان از این آیه استفاده کرد شخصی که بازی‌های رایانه‌ای مبتذل و منحرف را تکثیر می‌کند در حقیقت همه مردم را گمراه می‌کند و گویا همه آنها را به قتل رسانده است.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «مَنْ دَعَا إِلَی ضَلَالٍ لَمْ یَزَلْ فِی سَخَطِ اللَّهِ حَتَّی یَرْجِعَ مِنْهُ؛ هر کس (دیگران را) به گمراهی و ضلالت دعوت کند پیوسته در غضب الهی قرار دارد تا اینکه از این کار دست بردارد».

زمینه‌های تکثیر بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر

تربیت غلط خانوادگی

معمولاً افرادی که به کارهای خلاف شرع و قانون دست می‌زنند از تربیت خانوادگی صحیح برخوردار نیستند از اینگونه امور ابائی ندارند و حتی ممکن است از گمراه کردن دیگران لذت ببرند. «تحقیقات نشان می‌دهد که بیشتر انحرافات اخلاقی و بزهکاری‌های رفتاری در بزرگسالان نتیجه عدم تربیت و برخورد صحیح والدین در دوران اولیه رشد و آغاز سال‌های زندگی است»

عقده‌های درونی

برخی افراد چون خودشان به انحرافات اخلاقی و جنسی کشیده شده‌اند برای اینکه همراهانی همانند خود داشته باشند و تحمل سختی این انحراف برایشان آسان شود دیگران را از راه تکثیر بازی‌های رایانه‌ای مبتذل، مستهجن و انحرافی به گمراهی می‌کشانند.
امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این باره فرمودند: «ذَوُوا الْعُیُوبِ یُحِبُّونَ إِشَاعَهَ مَعَایِبِ النَّاسِ لِیَتَّسِعَ لَهُمُ الْعُذْرُ فِی مَعَایِبِهِم ؛ افراد عیب دار {و خطاکار} اشاعه عیب‌های مردم را دوست دارند تا در توجیه و عذر خطاکار بودنشان گشایش و وسعتی حاصل شود».

بیکاری

اسلام با بیکاری مخالف است و از آن به شدت نهی کرده است؛ امام موسی کاظم علیه السلام فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی لَیُبْغِضُ الْعَبْدَ الْفَارِغ؛ خدای متعال شخص بیکار را دشمن دارد».
افرادی که دارای شغل و کار مفیدی نیستند برای اینکه خود را مشغول کنند ممکن است به کارهای لهو، بیهوده و حرام روی بیاورند؛ حضرت علی علیه السلام فرمودند: «إِنْ یَکُنِ الشُّغُلُ مَجْهَدَهً فَاتِّصَالُ الْفَرَاغِ مَفْسَدَه؛ اگر شغل خستگی و رنج دارد، بیکاری مدام نیز مایه فساد و تباهی است».

عوامل تکثیر بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر

درآمد زایی اقتصادی

برخی از افراد برای اینکه سودهای زیادی ببرند به هر کاری دست می‌زنند حتی حاضر می‌شوند به قیمت نابود کردن دیگران به ثروت و سود دست یابند لذا ممکن است بازی‌های رایانه‌ای مبتذل و مستهجن را رایت و تکثیر کنند.

آثار و نتایج

آثار دنیوی

شیوع تصاویر و مطالب انحرافی

چون بسیاری از بازی‌های رایانه‌ای غربی دارای تصاویر مستهجن و مطالب انحرافی هستند با تکثیر این بازی‌ها، مسائل انحرافی و شهوانی در جامعه گسترش پیدا می‌کند.

آسیب‌های جنسی

زنای ذهنی: ر.ک: فرهنگ مصادیق، مقاله «تکثیر فیلم‌های فساد انگیز».
بلوغ زود رس: ر.ک: فرهنگ مصادیق، مقاله «استفاده از بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر».
خود ارضایی و تجاوز جنسی: ر.ک: فرهنگ مصادیق، مقاله «استفاده از بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر».

آثار اُخروی

عذاب الهی

«إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ؛ به یقین کسانی که دوست دارند (و فعالیت می‌کنند) که عمل زشت در میان کسانی که ایمان آورده‌اند شیوع پیدا کند (اطلاع از عمل زشت کسی یا ارتکاب عمل زشت شایع شود) برای آنها در دنیا و آخرت عذابی دردناک است، و خدا (عواقب شوم آن را) می‌داند و شما نمی‌دانید».

شریک شدن در عمل تولیدکننده

افرادی که بازی‌های رایانه‌ای مستهجن و شهوانی را تکثیر و گسترش می‌دهند بدانند در گناه تولیدکنندگان این بازی‌های حرام شریک هستند و تا زمانی که این بازی‌ها در جامعه وجود دارند در نامه اعمال آنها گناه ثبت می‌شود.
پیامبر اکرم صلی الله علیه آله در کلامی نورانی و جامع فرمودند: «مَنْ أَذَاعَ فَاحِشَهً کَانَ کَمُبْتَدِئِهَا؛ هر کسی که کارهای زشت را اشاعه می‌دهد مانند تولیدکننده و انجام دهنده آن کار زشت و ناپسند است».

نهادهای مسئول یا مرتبط

۱. بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای؛ (www.ircg.ir): ر.ک: فرهنگ مصادیق، تولید بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر.
۲. کارگروه تعیین مصادیق؛ (www. internet.ir): ر.ک: فرهنگ مصادیق، تولید بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر.
۳. اداره اماکن
وظیفه اصلی این نهاد مسئول، نظارت بر فروشندگان و توزیع کنندگان کالا می‌باشد؛ یکی از کالاهایی که مورد استفاده جامعه قرار می‌گیرد بازی‌های رایانه‌ای می‌باشد که اداره اماکن باید در نظارت و بررسی توزیع کنندگان آن دقت بیشتری را لحاظ کند چون یک سوم جمعیت کشور با این ابزار در ارتباط هستند و از آن استفاده می‌کنند.
۵. اتحادیه اصناف
مسئولین صنف بازی‌های رایانه‌ای و خدمات رایانه‌ای باید در دادن پروانه کسب به افراد دقت داشته و از سلامت دینی و روحی افراد مطمئن باشند.

مشاغل مرتبط

گیم نت و کافی نت

مسئولین گیم نت و کافی نت‌ها باید دقت کنند که بازی‌های مبتذل و مستهجن را به هیچ وجه در اختیار مشتری‌ها قرار نداده و از دسترسی آنها به سایت‌های بازی‌های آنلاین انحرافی جلوگیری کنند.

خدمات رایانه‌ای

امروزه بسیاری از واحدهای صنفی خدمات رایانه‌ای، امکان رایت سی دی، نرم‌افزار و بازی‌های رایانه‌ای را دارند و ممکن است گرفتار این منکر شوند؛ لذا باید از رایت بازی‌های رایانه‌ای مبتذل و مستهجن جداً خود داری کنند.
متأسفانه برخی از این افراد در راستای اهداف دشمنان اسلام اقدام به تکثیر این بازی‌ها می‌کنند و افراد جامعه را به گمراهی و نابودی می‌کشانند که گناهی بس بزرگ است.

فروشندگان بازی‌های رایانه‌ای

در قرآن کریم می‌خوانیم که برخی از افراد تمایل دارند کارهای زشت و ناروا در جامعه پخش و منتشر شود. خدای متعال به این افراد هشدار می‌دهد که اگر از این کار دست بر ندارند، عذاب شدیدی در انتظار آنهاست اگر فروشندگان این محصولات دقت نکنند که چه بازی‌هایی را در اختیار کاربر و خریدار قرار می‌دهند، در انتشار و شیوع مسائل مستهجن و انحرافی شریک می‌شوند و تا زمانی که این بازی در جامعه وجود داشته باشد و افراد از آن استفاده کنند، در نامه اعمال آنها گناه ثبت و نوشته می‌شود.
اگر این افراد برای رضای خدای متعال از فروش این بازی‌ها خودداری کنند، مطمئن باشند که روزی آنها از جانب خدای متعال تأمین می‌شود و زندگی با برکتی خواهند داشت. خدای متعال می‌فرماید: «وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ»؛ «و هر کس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه نجاتی برای او فراهم می‌کند * و او را از جایی که گمان ندارد، روزی می‌دهد.»

راه کارهای جلوگیری از این منکر

راه کارهای مردمی

آموزش و فرهنگ سازی

باید در خانواده و اماکن آموزشی به افراد تعلیم دهند که در منتشر کردن گناه به دیگران کمک نکنند بلکه در مقابل این عمل قبیح ایستادگی کرده و با آن مبارزه کنند.

نخریدن بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر

از بهترین راه‌های جلوگیری از تکثیر بازی‌های مبتذل و مستهجن، این است که والدین و کاربران از خریدن بازی‌های انحرافی خودداری کنند تا شخصی که اقدام به تکثیر کرده است بخاطر نبود مشتری از کار خویش انصراف دهد.

راه کارهای حکومتی

ایجاد شغل‌های مناسب

اگر مسئولین کشور در صدد ایجاد مشاغل مناسب نباشند دشمنان اسلام و ایران، افراد جامعه اسلامی را با روش‌های مختلف از جمله تولید بازی‌های رایانه‌ای مبتذل و منحرف به کارهای ناشایست مشغول می‌کند و عده‌ای هم با تکثیر این آثار خواسته و ناخواسته به اهداف آنها کمک می‌کنند.

تولید بازی‌های رایانه‌ای ارزشمند:

ر.ک: فرهنگ مصادیق، تولید بازی‌های رایانه‌ای گمراهگر.

اجرای جدّی قوانین

یکی از راه‌های مهم در جلوگیری از تکثیر بازی‌های رایانه‌ای مبتذل و منحرف، اجرای قوانین مربوطه با جدیت زیاد است که در ادامه، این قوانین را ذکر می‌کنیم:
فروش بازی‌های رایانه‌ای که دارای محتوای مجرمانه هستند، جرم است و مجازات دارد.
عوامل اصلی تکثیر و توزیع عمده آثار سمعی و بصری مستهجن در مرتبه اول به یک تا سه سال حبس و ضبط تجهیزات مربوطه و یکصد میلیون (۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال جریمه نقدی و محرومیت اجتماعی به مدت هفت سال و در صورت تکرار به دو تا پنج سال حبس و ضبط تجهیزات مربوطه و دویست میلیون (۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال جزای نقدی و محرومیت اجتماعی به مدت ده سال محکوم می‌شوند. چنانچه عوامل فوق‌الذکر یا افراد زیر از مصادیق مفسدفی الارض شناخته شوند، به مجازات آن محکوم می‌گردند. تکثیر و توزیع کنندگان آثار سمعی و بصری کمتر از ده نسخه حسب مورد به جریمه نقدی از یک میلیون (۱,۰۰۰,۰۰۰) تا ده میلیون (۱۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال و سی تا هفتاد و چهارضربه شلاق محکوم خواهند شد. تهیه و توزیع و تکثیر کنندگان نوارها و دیسکت‌ها و لوح‌های فشرده شو و نمایش‌های مبتذل چنانچه از مصادیق افساد فی الارض نباشند در مرتبه اول به سه ماه تا یک سال حبس و یا دو میلیون (۲,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا ده میلیون (۱۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال جزای نقدی و در مرتبه دوم به تحمل یک سال تا سه سال حبس و یا پنج میلیون (۵,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا سی میلیون (۳۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال جزای نقدی و در صورت تکرار به سه تا ده سال حبس و یا ده میلیون (۱۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا پنجاه میلیون (۵۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال جزای نقدی و ضبط کلیه تجهیزات مربوطه بنا به مراتب به عنوان تعزیر محکوم می‌شوند. اماکن کسب، تولید و توزیع انواع آثار مستهجن (در صورت اطلاع قبلی مالک) به مدت شش ماه و در مورد آثار مبتذل به مدت سه ماه پلمپ می‌شود. انتشار آثار مستهجن و مبتذل از طریق ارتباطات الکترونیکی و سایت‌های کامپیوتری یا وسیله و تکنیک مشابه دیگر از مصادیق تکثیر و انتشار محسوب و مرتکب حسب مورد به مجازات مقرر در این قانون محکوم می‌شود. مسئولین محترم باید در اجرای این قوانین جدّی باشند و با عاملان آن به شدت برخورد کنند تا افراد جامعه از آسیب‌های این بازی‌های گمراه کننده در امان باشند و جامعه را در مسیر کمال و پیشرفت قرار دهند.

احکام شرعی

سؤال: برخی از مسئولین و کارمندان اداره اماکن و وزارت ارشاد در نظارت بر توزیع کنندگان و فروشندگان بازی‌های رایانه‌ای کوتاهی می‌کنند مثلاً در بازدید و نظارت از شرکت‌ها و مغازه‌های عرضه بازی‌های رایانه‌ای به تصاویر مبتذل و نامناسب روی قاب و کاور بازی‌ها کاری نداشته و یا بازی‌های نامناسب را توقیف نمی‌کنند. آیا کار و درآمد این افراد حرام است؟
جواب: اگر در انجام وظیفه شرعی و قانونی خود کوتاهی کنند، عمل حرامی را مرتکب شده‌اند و درآمد آنها نیز حرام سؤال: در برخی از برنامه‌های تلویزیون، بازی‌های رایانه‌ای تبلیغ می‌شود که دارای تصاویر مبتذل یا مطالب انحرافی هستند (البته در این مقداری که نشان داده می‌شود، تصاویر مبتذل وجود ندارد؛ ولی در اصل بازی، این تصاویر وجود دارد و کاربر آنها را مشاهده می‌کند)، آیا تبلیغ کردن اینگونه از بازی‌ها جایز است؟
جواب: اگر این بازی‌ها دارای تصاویر مبتذل یا مطالب انحرافی باشند و برای کاربر مفسده داشته باشند، تبلیغ و نمایش آنها جایز نیست. سؤال: در برخی بازی‌های رایانه‌ای غربی، فرهنگ غلط «تجمل گرایی» ترویج و تبلیغ می‌شود. اگر این بازی‌ها باعث شود که سبک زندگی مردم کشورهای اسلامی تغییر کند، تولید آنها جایز است؟ جواب: اشاعه و ترویج تجمل گرایی، اسراف و اموری که بر خلاف موازین شرعی می‌باشند، جایز نیست.
سؤال: آیا خرید و فروش بازی‌های رایانه‌ای که دارای صحنه ‌های مبتذل هستند، جایز است؟
جواب: جایز نیست و درآمد آن نیز حرام است همچنین نگاه کردن به چنین تصاویری حرام و از مصادیق اشاعه فحشا محسوب می‌شود و لازم است به طور جدی از انجام آن اجتناب شود. سؤال: آیا خرید و فروش بازی‌های رایانه‌ای که در آنها به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین می‌کنند، جایز است؟
جواب: جایز نیست.
سؤال: درآمد حاصل از فروش و نصب بازی‌های رایانه‌ای مبتذل و مستهجن بر روی رایانه دیگران، حلال است؟
جواب: چون مخالف مقررات حکومت اسلامی است و مفاسد اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و ... دارد و خوف آلوده شدن به گناه وجود دارد کسب درآمد از این راه جایز نیست و پول به دست آمده حرام است.
سؤال: آیا نگهداری بازی‌های رایانه‌ای مستهجن در مغازه یا منزل یا رایانه، جایز است؟
جواب: نگهداری اینگونه بازی‌های رایانه‌ای حرام است، و بر حاکم شرع لازم است که آنها را جمع آوری کرده، از بین ببرد، و این کار تعزیر دارد.
سؤال: نگهداری بازی‌های رایانه‌ای که در آنها به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین می‌شود، در رایانه یا مغازه جایز است؟
جواب: جایز نیست
و باید آنها را از بین بُرد.
سؤال: اگر صاحبان گیم نت بازی‌هایی را در اختیار افراد قرار دهند که در آنها به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین می‌شود، آیا پول دریافتی برای آنها حلال است؟
جواب: حلال نیست.
سؤال: آیا نگهداری عکس، فیلم و بازی‌های رایانه‌ای مستهجن در رایانه یا موبایل، جایز است؟
جواب: حرام است و باید آنها را از بین بُرد و تخلف از آن موجب تعزیز است. سؤال: آیا رایت سی دی‌های مستهجن و مبتذل و غیراخلاقی جایز است؟
جواب: جایز نیست. سؤال: توزیع و عرضه بازی‌های رایانه‌ای که مورد تأیید بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای هستند، چه حکمی دارد؟
جواب: اگر این بازی‌ها به نظر تقلید کننده مشتمل بر {محتوای حرام مانند} غنا یا موسیقی مطرب و لهوی مناسبِ با مجالس لهو و گناه {یا دارای تصاویر مبتذل و مستهجن باشد}، توزیع و عرضه آنها و همچنین دیدن و گوش دادن به آنها جایز نیست و مجرّد تأیید بعضی از ادارات مربوطه دلیل شرعی برای جواز محسوب نمی‌شود و شخص باید بر اساس نظر مرجع تقلید عمل کند.

فهرست منابع

کتاب‌ها

أجوبه الاستفتائات، سید علی حسینی خامنه‌ای، دفتر معظم‌له، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
الإرشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، مفید، محمد بن محمد، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ناشر: کنگره شیخ مفید، قم، چاپ اول، ۱۴۱۳ ق.
التفسیر المنسوب إلی الإمام الحسن العسکری علیه السلام، حسن بن علی، امام یازدهم علیه السلام، محقق / مصحح: مدرسه امام مهدی علیه السلام، ناشر: مدرسه الإمام المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق.
الخصال، ابن بابویه، محمد بن علی، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر، ناشر: جامعه مدرسین، قم، چاپ اول، ۱۳۶۲ ش.
السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (و المستطرفات)، ابن ادریس، محمد بن احمد، محقق / مصحح: الموسوی، حسن بن احمد و ابن مسیح، ابو الحسن، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ ق.
عیون الحکم و المواعظ، لیثی واسطی، علی بن محمد، محقق / مصحح: حسنی بیرجندی، حسین، ناشر: دار الحدیث، قم، چاپ اول، ۱۳۷۶ ش.
الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، انتشارات دار الکتب الإسلامیه، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
الفصول المختاره، مفید، محمد بن محمد، محقق/مصحح: میر شریفی، علی، ناشر: کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ ق.
من لا یحضره الفقیه، ابن بابویه، محمد بن علی، محقق/مصحح: غفاری، علی اکبر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ ق.

سایت‌ها

www.zanjani.net
www.sistani.org
www.makarem.ir
www.andisheqom.com
www.internet.ir
www.rc.majlis.ir

منابع مطالعاتی (کتابشناسی و مقاله شناسی)

ب‍ازی ه‍ای رای‍ان‍ه‌ای و پ‍ی‍ام‍ده‍ا، داوود ام‍ی‍ن‍ی، انتشارات ش‍م‍ی‍م ش‍ب ‫، ساری، ۱۳۸۳.‬‬‬‬‬‬‬‬
دو فضایی شدن بازی‌های رایانه‌ای، دکتر سعید رضا عاملی، انتشارات امیرکبیر، 1394.
بررسی پیامد‌های بازی‌های رایانه‌ای و ویدئویی، مرتضی منطقی، تهران، انتشارات فرهنگ معاصر،۱۳۸۰ ه.ش.
نگاهی آسیب شناسانه به بازی‌های رایانه‌ای، جای خالی اندیشه‌های اسلامی- ایرانی، روزنامه کیهان، سال شصت و چهارم، ش ۱۸۶۲۱، ۱۳۸۵ ه.ش.
آسیب‌شناسی بازی‌های رایانه‌ای، احمد خلیلی.
احکام بازی‌های رایانه‌ای، محمود صادقی، انتشارات معروف، چاپ اول، زمستان 1394.