فرهنگ مصادیق:بازیهای کامپیوتری سرگرمی یاسرنگونی؟
نویسنده: صدیقه توانا
محتویات
مقدمه
نوجوان به همراه مادر خود وارد مغازه سی دی فروشی میشود. پسر نام خارجی بازی را میگوید و فروشنده خیلی با افتخار سربلند از لابه لای سی دیها، بازی موردنظر را تقدیم میکند.
قیمت آن ۹هزار تومان است شما ۵هزار تومان بدهید! مادر جلد سی دی را نگاه میکند؛ برچسب و هولوگرام بنیاد ملی بازیهای رایانهای دارد، مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم که روی آن درج شده و رده سنی آن هم نوشته شده است. پس این بازی خارجی کاملاً بی عیب و نقص و جزء بازیهای مجاز است. مادر با خیال راحت یک بازی خارجی برای فرزندش میخرد اما همین بازی رایانهای جزو لیست سیاه مسئولان قرار دارد که اگر آن را دست کسی ببینند مجازات دارد. وقتی بازیهای غیرمجاز از طریق مجاری مجاز وارد بازار میشود و به دست مصرف کننده نوجوان میرسد چه کسی باید پاسخگو باشد؟
سرگرمی در بازیهای رایانهای جای خود را به سرنگونی داده و ارمغانی مخرب برای کودکان و نوجوانان شده است. صنعت بازیهای رایانهای روبه رشد است، این بازیها در ابتدای ورود با برچسب سرگرمی بی خطر وارد بازار شدند. اما آرام آرام حرکت خزنده دشمن در جنگ نرم رسانهای شکل خطرناک تری به خود گرفته وکودکان و نوجوانان را مورد هجمه قرار داده است تا جایی که فکر و روح و روان فرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
دشمن در این مسیر از طریق بازیهای رایانهای قصد القاء اندیشههای خود به نسل جوان ما را دارد بنابراین لازم است از آثار مخرب آن جلوگیری و مراقبت شود. اما به لحاظ اینکه بازیهای رایانهای جذابیت زیادی برای کودکان و نوجوانان دارد و ساعتها وقت آنان را به خود اختصاص میدهد، دشمنان از این فرصت استفاده کرده و در میان این همه جذابیت اندیشههای مخرب خود را به صورت غیرمستقیم القا میکنند و خانوادهها باید هوشیار باشند.
البته این طور نیست که در این میدان وسیع خانوادهها تنها رها شوند، بلکه درعین حال هشدار به خانوادهها، فرهنگ سازی، شبکه ملی فرهنگ و افزایش تولیدات بازیهای رایانهای ساخت داخل نیز از جمله اقداماتی است که در دستور کار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد.
تقویت فرهنگ استفاده از بازیهای ایرانی- اسلامی
فرهنگ استفاده از بازیهای کامپیوتری ایرانی در شرایطی که دشمنان از پیشرفتهترین امکانات و باتوجه به علایق نسل جوان تیر پیکان را به سوی آینده سازان کشور نشانه میروند، یکی از ضروریات مباحث فرهنگی است.
حسن علیزاده رئیس مرکز رسانههای دیجیتال وزارت ارشاد میگوید: «فرهنگ سازی برای استفاده از بازیهای رایانهای داخلی صورت نگرفته است.»
وی نقطه نظر خود درخصوص ضعف در تولید و مصرف بازیهای رایانه را این طور بیان میکند: «مشکلی که ما در حوزه صنعت بازی سازی داریم، نبود فرهنگ سازی در استفاده از این بازیها و کم کاری به خاطر عدم اطلاع مردم از مسائل شرعی در این حوزه است.»
وی تصریح میکند: «در ادامه فرهنگ سازیهای استفاده مردم از رسانههای دیجیتال در رسانه ملی قصد داریم تیزرهای جدید فرهنگی را با رویکرد منع کپی رایت بازیهای رایانهای و نرم افزارهای تولیدی از رسانه ملی پخش نماییم.»
به گفته علیزاده از نیمه دوم شهریور ماه به بعد، هر هفته حداقل یک جلسه با بازی سازان برگزار خواهد شد تا بتوان به مشکلات آنها رسیدگی و راه را برای ساخت بازیهای فاخر هموار کرد و در حوزه ساخت بازیهای آنلاین تلاش داریم تا با سیاستگذاریهای جدید، ضعفهای موجود را برطرف کنیم و در همین راستا قصد داریم در سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی از ساخت بازیهای تولید داخلی فاخر حمایت کرده و مشکلات این حوزه را با کمک اتحادیهای که راه اندازی میشود، حل و فصل کنیم.
بازیهای رایانهای و مخاطرات آن
درحال حاضر با روند صعودی بازیهای رایانهای و جهت دهی منفی برخی از بازیها نگرانی مسئولان، روانشناسان و خانوادهها در سراسر دنیا بیشتر شده است.
مریم واعظی یک کارشناس انیمیشن در این زمینه در گفت وگو با گزارشگر کیهان با بیان اینکه درحال حاضر ساخت بازیهای رایانهای سرگرمی نیست و سرنگونی میباشد، این طور اضافه میکند: «ساخت بازیهای رایانهای هدفدار شده توسط کشورهایی که پیشرفتهای بی نظیری در تکنولوژی دارند برای سرکوب و تخریب استفاده میشود.»
واعظی میگوید: «دولتهای غربی با هدف سرنگونی فرهنگ کشورها بهترین گزینه یعنی تولید بازیهای رایانهای را انتخاب کردهاند که البته با هوشیاری مسئولان فرهنگی کشور جلوی این سرکوبها در داخل ایران روزبه روز گرفته میشود اما باز هم برای مقابله با این هجوم باید هوشیارانه تر عمل کرد.»
این کارشناس انیمیشن در ادامه با تبیین آثار مخرب بازیهای رایانهای تصریح میکند: «بسیاری از روانشناسان معتقدند که خشونتهای مجازی و واقعی باهم ارتباط دارند و بیشترین قشری که در این زمینه آسیب پذیر و بی دفاع هستند، کودکان و نوجوانان میباشند.»
بازی رایانهای ابزار تربیتی غرب
دکتر محمدرضا کرمی مشاور وزارت ورزش و جوانان در گفت وگو با گزارشگر کیهان با بیان این نکته که تمدن غرب برای بقای خود نیازمند این است که نسل بعدی را با تفکر غربی تربیت کند و در این راه از ابزارهای متفاوت و برای گروههای سنی مختلف ابزار خاصی طراحی میکند، میگوید: «غربیها برای نوجوانان بازیهای رایانهای و برای سنین ۱۸ تا ۳۰سال فیلمها و سریالهای خاص میسازند تا فرهنگ زندگی غربی و پارادایم (منظومه فکری) تفکر غربی را نهادینه کنند و بدین ترتیب از سن ۳۰سالگی به بعد این انسان تربیت شده توسط بازی و سریالهای غربی فکر و زندگی میکند.»
دکتر کرمی میگوید: «امروز ابزار تهاجم فرهنگی غرب برای نوجوانان مقولهای برای سرگرمی است و بازی در حقیقت کارکرد سرگرمی خود را از دست داده و به یک ابزار تربیتی تأثیرگذار تبدیل شده است، تمام مدل زندگی آمریکایی و تفکر غربی را در قالب بازی ارائه میکند و کل زندگی یک فرد را پوشش میدهد و از بچگی تا بزرگسالی نسبت به این بازی هوشمند میشود و ناخودآگاه فرد یاد میگیرد در تفکر غربی زندگی کند.»
در ایران با توجه به اینکه عمر بازیهای رایانهای کوتاه است، نسبت به این بازیها غفلت صورت گرفته است و اهمیت این بازیها توسط مسئولان فرهنگی درک نشده و صرفاً به برخی قسمتهای بازیها توجه میشود و دست اندرکاران فکر میکنند با این کار بازی را اصلاح میکنند، در حالی که روح حاکم بر بازی، روح غربی است و آنچه مخرب است تهاجم فرهنگی غرب است که باید از سوی مسئولان فرهنگی مورد مداقه بیشتر قرارگیرد.
وی میگوید: «باید مدلی ارائه دهیم تا تفکرات ناب ایران اسلامی، مفاهیم بزرگی همچون عشق و ایثار و گذشت، مفهوم ارزشمندی مثل کسب علم در قالب بازی به بچهها آموزش داده شود.»
ساماندهی بازی رایانهای در آموزش و پرورش
از مشاور ورزش و جوانان برای حل این مشکل میپرسم، میگوید: «به نظر میرسد اگر لیستی از مفاهیم فرهنگی که برای نوجوانان و جوانان ضروری است تهیه شود و در اختیار نویسندگان و نخبگان و آشنا به امور اسلام قرارگیرد و در قالب آن داستانی مهیج تهیه و سپس فیلمهای تخصصی ساخته شود میتوان آن را به بازیهای رایانهای ایرانی، اسلامی تبدیل کرد.» ولی با انتقاد از اینکه شناخت دقیقی از نیازهای روحی نوجوانان نداریم و بچهها را در دنیای بی حد و حصر ارتباطات و اینترنت رها و در بازیها غرق نمودهایم، میگوید: «متأسفانه نوجوانان و جوانان از جانب تهاجم فرهنگی به شدت تغذیه میشوند و ما فقط به ظاهر پرداخته و از محتوا غفلت کردهایم.»
دکتر کرمی اضافه میکند: «باید بازیهایی که کارکرد تربیتی دارد ساخته شود و جای آن در وزارت ارشاد نیست، بلکه باید این مقوله به آموزش و پرورش واگذار شود و کار ساماندهی بازیها را برعهده بگیرد. مسئولان آموزش و پرورش میتوانند متناسب با نیازهای آموزشی و پرورشی نوجوانان نسبت به تولید، اصلاح و به روزرسانی بازیهای رایانهای اقدام کنند و چون گروه مخاطب اصلی این بازیها دانش آموزان هستند آموزش و پرورش باید ورودجدی تری به این قضیه کند.»
مشاور ورزش و جوانان خاطرنشان میکند: «اگر مفاهیم درسی- اجتماعی مورد نیاز نوجوانان و جوانان و آینده انقلاب و اسلام را از طریق بازیهای رایانهای ایجاد کنیم آینده نگری، آینده نگاری و جذابیت ایجاد کردهایم.»
خانوادهها نقش نظارتی پررنگ دارند
بازیهای رایانهای یکی از ابزارهای تربیتی است که میتواند ابزار قدرتمندی برای آینده نگاری باشد.
دکتر کرمی همچنین نظارت و مشارکت خانوادهها را در ساماندهی بازیهای رایانهای بسیار مؤثر میداند و میگوید: «با توجه به حجم بسیار زیاد ورود این بازیها به داخل کشور، کنترل آن براحتی از سوی دستگاهها مقدور نیست و لذا خانوادهها باید در این زمینه خودنظارتی داشته باشند، این کار مؤثرترین شیوه برای کنترل بچهها، جلوگیری از شبیخون فرهنگی و مقابله با جنگ نرم دشمن است.»
ضعف فرهنگی در استفاده از بازی رایانهای
براستی چرا ضعف فرهنگی در استفاده از بازیهای رایانهای فعلی وجود دارد؟
مهدی جعفری مسئول شورای عالی بسیج بازیهای رایانهای سازمان بسیج در گفت وگو با گزارشگر کیهان در پاسخ به این سؤال میگوید: ما خواسته یا ناخواسته سطح توقع جامعه مخاطب بازیهای کامپیوتری را بالا بردیم و با ورود بهترین بازیهای کامپیوتری با نازلترین قیمت این ابزار را در اختیار نوجوان قراردادیم. در چنین شرایطی وقتی بچههای ما بهترین بازی دنیا را با قیمت کم تهیه میکنند، مسلم است که بازی رایانهای ایرانی که از نظر فنی و محتوا قابل قیاس با بازی روز دنیاست و بسیار هم گران میباشد را نمیتواند بپذیرد.»
جعفری در ادامه میگوید: «بازیهای رایانهای داخلی علی رغم حمایتهای شرکت تولیدکننده برای عرضه به بازار هزینه زیادی میبرد ضمن اینکه کیفیت این بازیها خیلی بالا نیست و نقطه ضعف ما مباحث فنی است.»
وی میگوید: «بنیاد ملی بازیهای رایانهای با توجه به سابقه کوتاهی که این زمینه دارد به راحتی نمیتواند وارد عرصه رقابت با کشورهای غربی شود، پرکردن این قضا و رفع نقاط ضعف توان مضاعف میخواهد و البته این توان در تولیدکنندگان ما وجود دارد.»
جعفری با این انتقاد که بزرگترین مشکل ما در ساخت بازیهای رایانهای نداشتن یک اتاق فکر برای تولید بازیهای کامپیوتری است میگوید: «اتاق فکر کلید مفقوده بازیهای کامپیوتری ایرانی است ما سیاست راهبردی در حوزه محتوایی بازیهای کامپیوتری نداریم و باید این خلأ را پر کنیم و مخاطب خود را خوب بشناسیم.»
مسئول شورای عالی بازیهای رایانهای سازمان بسیج واردات بی رویه و بدون نظارت در حوزه محتوایی را یکی دیگر از نقاط ضعف در زمینه بازیهای رایانهای ذکر میکند و میگوید: «البته نظارت از سوی بنیاد ملی انجام میگیرد اما این نظارت از نظر ظاهری و رده بندی سنی است نظارت باید از نظر محتوایی باشد و اتاق فکر خیلی از مشکلات در این زمینه راحل میکند و هیچ کاری و حرکتی قدرتمندتر از فرهنگ سازی بین جامعه و خانوادهها در خصوص استفاده صحیح از بازیهای رایانهای نمیتواند مشکل فعلی را رفع نماید.»
وی میگوید: «قدرت فرهنگی خیلی بیشتر و قوی تر از اقدامات نظارتی در جامعه است.»
مسئولان دیر به فکر افتادند!
«متأسفانه برای ساماندهی بازیهای کامپیوتری مسئولان فرهنگی خیلی دیر به فکر افتادهاند و برنامه ریزیهای خوبی در این زمینه نکردهاند.»
دکتر لاله افتخاری نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در گفت وگو با گزارشگر کیهان با بیان مطلب فوق میگوید: «با توجه به اینکه بنیاد ملی بازیهای رایانهای چند سالی است در این زمینه فعالیت میکند و بازیهای ایرانی تولید شده است اما هنوز پاسخگوی نیاز بچهها نیست، امروزه بازی کامپیوتری نیاز نوجوانان و جوانان است و بیشتر کودکان با توجه به فضای زندگی و آپارتمان نشینی و اقتضائات تکنولوژی ، نیاز به بازی روز دنیا دارند و بازیهای تولید داخل متناسب این زمان نیست، در این بین، غرب هر چه دارد وارد کرده و ما را به سرازیری سقوط هل میدهد و ما فقط داریم این وضعیت را تماشا میکنیم.»
خانم دکتر افتخاری با اشاره به تأکیداتی که در روایات ائمه معصومین(ع)، در مورد استفاده مناسب از ابزار روز دنیا آمده است میگوید: «دست اندرکاران فرهنگی باید بتوانند فیلمها و بازیهای رایانهای جدید ومناسب و با محتوای اسلامی را با استفاده از تکنولوژیهای مدرن بسازند و در اختیار نسل جوان و نوجوان ما قرار دهند و متأسفانه ما متولی خاصی که باور کند میتوانیم در این زمینه و صنعت موفق باشیم نداریم و کسی به این مهم توجه جدی ندارد.»
