فرهنگ مصادیق:پی آمدهای بازیهای رایانهای بر کودکان و نوجوانان
کلمات کلیدی: کودک و نوجوان، بازی، آسیب
محتویات
بازیهای رایانهای
رایانهها که امروز تقریباً در بیش تر شئون زندگی انسانها راه یافتهاند، هم چون دیگر ساختههای دست بشر، دو روی سکه دارند که یک روی آن، بهره گیری درست و مفید برای سرعت بخشی، دقت در کارها و کمک به پیش رفت امور است و روی دیگر آن، استفادههای نادرست و نابجا است که گاه، آسیبهای فراوان را در پی دارد.
در دنیای رایانه، آن چه بیش تر نوجوانان را شیفته خود میکند، همان چیزی است که به آن، «بازیهای رایانهای» میگویند.
فن آوری و پیش رفت کیفی این بازیها به فاصله کوتاهی، در ایران رواج گستردهای یافتهاند.
بازیهای آتاری و میکرو، از نمونههای ابتدایی بازیهای رایانهای است که بازار اسباب بازی و لوازم سمعی و بصری را به تسخیر خود در آوردهاند. تصاویر یک بعدی و بهره گیری از گرافیک رایانهای، ویژگی مهم این بازی هاست.
بازی دیگری که در ادامه روند تکمیل فن آوری این بازیها وارد بازار شده است، بازی «سگا» است. این بازیها که دارای تصاویر دوبعدی است، تا حدود بسیاری با تصاویر واقعی انطباق دارد. هم چنین، این بازیها دارای موسیقی متن متناسب با محتوای بازیها هستند؛ ولی چیزی که بر شمار طرف داران این بازیها افزوده، بهای مناسب آنها برای مصرف کننده است.
جدیدترین بازیهایی که به صورت دیسک عرضه میشود، Play Station و CD است. بازی Play Station که به بازی سونی نیز معروف است، به تلویزیون وصل میشود [و دارای] واقع نمایی تصاویر بسیار بالاست۲ از این رو، این بازیها، جذبه سحرآمیزی دارند و چون نوجوان، خود، اجرا کننده و در بطن بازی است و همراه با دیگر شخصیتهای بازی، درگیر حوادث و ماجراهایی میشود که طراح بازی برای او تدارک دیده، جذاب است.
این بازیها، با بهره گیری از تصاویر پرتحرک و صدهای مهیج، دنیایی از هیجان را به این انسانهای تشنه جنب و جوش ارزانی میکند و همین جذبه و کشش زیاد است که روح و جسم آنان را برده وار، مطیع خود میسازد و به دنیایی از تخیلات میبرد که خود را محور و قهرمان اصلی ماجرا میپندارند.
این بازیها با ترفندهای گوناگون چنان تأثیری بر فکر و اعصاب فرد میگذارند که در واقع خود او نیز جزئی از این مجموعه ماشینی میشود.
محاسن بازیهای رایانهای
ـ فرایند یادگیری را آسان و توجه نوجوان را جلب میکند؛
ـ با رایانه فراگیر، هرچند بار که بخواهد، میتواند موضوعی را ببیند، بخواند و مرور کند؛
ـ برنامههای بسیار متنوعی ساخته شده که به نوجوان امکان میدهد تصاویر یا داستانهایی را خلق کند و یا این که امکاناتی را ارائه میدهند که نوجوانان را به تاریخ، جغرافیا و ... علاقمند میکنند؛
ـ برخی از برنامههای آموزشی، به نوجوانان کمک میکند تا بسیاری از مهار تهای زندگی را با خود تمرین کنند؛
ـ بیش تر برنامههای رایانهای در وقت و هزینه، صرفه جوییهای بسیای به همراه دارند؛
ـ به نظر برخی از پزشکان، بازیهای رایانهای به نوجوانان میآموزد که زودتر سلامت خود را بازیابند و به داروهای مسکن، کم تر نیاز پیدا کنند؛
ـ بازیهای رایانهای هم چنین به کودکان و نوجوانان مبتلا به بیمارییهایی چون «فلج مغزی» یا «نارسایی در تشخیص واژهها» کمک میکند؛
ـ به عقیده یک دکتر روان شناس، بازیهای رایانهای، نوجوانان را وارد دنیایی میکند که کنترلش در دست آن هاست و به همین دلیل، آنان از این بازیها لذت فراوانی میبرند؛
ـ بازیهای رایانهای؛ به برخی هماهنگیها میان چشم و دست و پرورش عضلهها کمک میکند؛
ـ ابزاری است کمک موزشی برای معلولان و پرکردن اوقات فراغت آنان.
زیانهای بازیهای رایانهای
الف) آسیبهای جسمانی
ـ چشمان فرد، به دلیل خیره شدن مداوم به صفحه نمایش رایانه، به شدت تحت فشار نور قرار میگیرد و دچار عوارض منفی میشود؛
ـ مشاهدهها نشان میدهد که نوجوانان، چنان غرق بازی میشوند که توجه نمیکنند به دلیل درگیر شدن در ماجرای بازی، تا چه حد از لحاظ بینایی و ذهنی، به خود فشار میآورند؛
ـ به دلیل این که نوجها به بازی رایانهای، آنان را از این تفریح سالم و شاد، محروم کرد.
۵. افت اخلاقی
اشاعه فرهنگ برهنگی و ترویج سکس، از آفتهای دیگر بازیهای رایانهای است. نبردهای تن به تن دختران نیمه عریان، رقص و موسیقی غربی و ... در این گونه بازیها تبلیغ شده است و متأسفانه بی هیچ گونه دشواری، در فروشگاهها به معرض فروش گذاشته میشود.
برخی از برنامههای رایانهای، با بازیهای ساده آغاز شروع شده و به تصاویر مستهجن ختم میشوند؛ در برخی از این بازیها، جایزه پیروزی، ظاهر شدن عکسهای مستهجن بر روی صفحه رایانه شماست.
بی تردید در ساخت و تولید این بازیها، دست سازمانهای جاسوسی سیا، موساد و... در کار است و میخواهند ذهن و روان کودکان ما را مسموم کنند.
۶. افت تحصیلی
به دلیل جاذبه مسحور کننده این بازیها، نوجوانان وقت بسیاری را صرف آن میکنند و در واقع، با مصرف انرژی عصبی و روانی خویش و با چشمان و ذهنی خسته به بستر میروند و گاه، صبح زودتر از وقت معمولی بیدار میشوند تا پیش از مدرسه نیز اندکی بازی کنند. بی تردید، این علاقه، سبب افت تحصیلی خواهد شد.
۷. زمینه ساز از خود بیگانگی
دنیای مجازی ولی نزدیک به واقعیتی که در بازیهای رایانهای به تصویر کشیده میشود، آن قدر مسحور کننده و جذاب است که مخاطب کودک و نوجوان در معرض تأثیر تمام باورهایی قرار میگیرد که از سوی طراحان این بازیها به او القا میشود.
فرد، دچار از خودبیگانگی شده و مانند آنها میاندیشد. برای نوجوانی که در حال بازی است فرقی نمیکند که دشمن کیست؛ دشمن همان است که بازی میگوید. در میان انبوه بازیهای رایانهای که اکنون به آسانی در دسترس کودکان قرار میگیرند، بازیهایی وجود دارند که در آن مسایل اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشورهای مسلمان بویژه ایران، مورد گستاخی قرار میگیرد.
در یک بازی به نام ۱۱۱ـF پنج کشور مسلمان که در میان آنها نام ایران هم دیده میشود، به عنوان کشورهای حامی تروریسم معرفی میشوند؛ سپس بچهها در قالب خلبان هواپیمای جنگنده مأموریت مییابند تا نقاط حساس این کشورها هم چون مراکز اقتصادی و نظامی را بمباران کنند.
در واقع، ترویج گران تروریسم، این بازیها را میدان مناسبی برای تاخت و تاز عقید هها و آرای خود در میان کودکان و نوجوانان یافتهاند و حقیقتها و واقعیتهای موجود را به آسانی وارونه جلوه میدهند.
در بازی دیگر، یک ناو آمریکایی به خلیج فارس میآید، سپس در جریان بازی، محل مأموریت بچهها در کشتی تعیین میشود و آنان وظیفه دارند تا از ناو آمریکایی در برابر قایقهای تندروی ایرانی که در آن تیپهای حزب اللهی دیده میشوند محافظت کنند.
متأسفانه این گونه بازیها، بی هیچ کنترل و نظارتی از سوی مراجع ذی صلاح، به آسانی در دسترس فرزندانمان قرار میگیرد.
رهنمودها
اگر چنان چه قرار است از بازیهای رایانهای بهره بگیرید، بهتر است بازیهای تصویری خلاق که باید به وسیله آنها، معماهایی را حل کرد، بیش از بازیهای دیگر مورد توجه قرار گیرد.
بازیهای دسته جمعی، کم تر مسئله ساز است؛ این بازیها، زمانی بیش تر ویران گر است که ما را به تنهایی برای ساعتهای طولانی، مسحور خود کند.
ضروری است که همیشه بین دو نوبت بازی استراحت کنیم. دو شرکت بزرگ ژاپنی سازنده بازیهای رایانهای موسوم به «نینتند» و ـ سگا به خریداران هشدار داده و توصیه میکنند که بین بازیها، به طور منظم به خود استراحت دهید.
صفحه نمایش گر رایانه، اندکی پایین تر از چشمها قرار داده شود تا چشمها مسلط به صفحه رایانه باشد.
روشنایی اتاق به نحوی تنظیم شود که بازتابش و زنندگی نور به حداقل برسد.
بهتر است با خودمان عهد ببندیم که مثلاً تنها در روزهای تعطیلی مجاز به بهره گیری از این بازیها باشیم.
آسیبهای رایانه و آفتهای آن را هیچ وقت فراموش نکنیم.
ویران گرترین بازیهای تصویری، بازیهایی هستند که تصویرهای آنها به طور مکرر بر صفحه ظاهر میشوند و ما باید به تمام تصویرهایی که از برابر چشم ما میگذرند، شلیک کنیم؛ توصیه میکنیم کم تر به سراغ این گونه بازیها برویم.
