فرهنگ مصادیق:جهاد و دفاع از منظر آیات و روایات
محتویات
دفاع مقدس
سوال : چرا در اسلام جنگ تشریع شده است ؟ آیا اسلام دین جنگ است؟
دین اسلام ، دین صلح و آرامش است و دعوت کننده به آن نیز هست
سوره بقره آیه ۲۰۸ : یا ایها الذین آمنوا ادخلوا فی السلم کافه.
ای اهل ایمان همگی داخل در صلح و آرامش در آیید.
سوره یونس آیه ۵ : والله یدعوا الی دارالسلام .
و خداوند همه شما را به صلح و سلم دعوت میکند.
سوره نحل آیه ۱۲۵: ادعوا الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه و جادلهم بالتی هی احسن.
( ای رسول ما) خلق را به حکمت و برهان و موعظه نیکو و جدال احسن به راه خدا دعوت کن
حکمت و عقل و منطق و موعظه ، ابزارهایی هستند برای دعوت و هدایت مردم . اما اگر این ابزارها موثر نبود و افرادی با عقاید فاسد و باطل ، هم خود گمراهند و هم دیگران را به گمراهی میبرند ، چارهای جز جدال ، جنگ و جهاد نیست.
بنابر این اگر قرآن جایی فرمود (( ادخلوا فی السلم کافه )) منافات با آیه (( و قاتلو هم حتی لا تکون فتنه )) ندارد. چون جنگ برای دفع فتنه است ، امری که به دنبال آن سلم و صلح امکان پذیر خواهد بود.
از نظر قرآن و منابع دینی ، جنگ و جهاد برای جلوگیری از آلودگی و فساد زمین ،محفوظ ماندن پرستش گاهها ، جلوگیری از ستمگری و دفاع از مظلومان و به تعبیری برای مقابله با هر آنچه مانع کمال ، رستگاری و سعادت انسان است ، مجاز شمرده شده است ، نه برای استثمار اقتصادی یا برتری طلبی سیاسی یا توسعه طلبی اجتماعی و جغرافیایی و مسائلی که در طول تاریخ حیات پر رنج انسان ، امنیت و آرامش را از آنان سلب کرده و بیشترین زیان و خسارت را بر آنها تحمیل نموده است .
سیره عملی پیامبر (ص) نیز در تمامی درگیریها با مشرکان ، کفار و یهودیان ، بر ترک تجاوز و ستم استوار بود و اساسا فلسفه جهاد در راه اسلام ، برقراری عدالت ، تامین مصالح واقعی و آزادیهای مردم بر اساس ارزشهای انسانی و دینی بوده است.
آنچه حضرت محمد (ص) را حتی در جنگهایش جاودانه ساخته است ، محوریت اعتلای کلمه حق و ستم ستیزیهای اوست .
نمونههایی از آیات مربوط به جهاد
یا ایها النبی جاهد الکفار و المنافقین و اغلظ علیهم[۱]
با کفار و منافقین جهاد کن و بر آنها بسیار سخت بگیر.
جاهدوا باموالهم و انفسهم فی سبیل الله ذلک خیر لکم ان کنتم تعلمون[۲]
با اموال و جانهایتان در راه خدا جهاد کنید ، این برای شما بهتر است اگر بدانید
یا ایها النبی حرض المومنین علی القتال[۳]
ای پیامبر ، مومنین را بر قتال و جهاد ترغیب و تشویق کن
و قاتلوا المشرکین کافه کما یقاتلونکم و اعلموا ان الله مع المتقین[۴]
همه با هم با مشرکین کارزار کنید، همانطوری که آنها با اتحاد با شما میجنگند و بدانید ، همانا خداوند با انسانهای با تقواست.
اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا[۵]
اجازه داده شده به شما ، که با کسانی که به شما ظلم کردهاند ، بجنگید.
و مالکم لا تقاتلون فی سبیل الله و المستضعفین من رجال و النساء و الوالدان ... الذین امنوا یقاتلون فی سبیل الله و الذین کفرو یقاتلون فی سبیل الطاغوت ................. [۶]
چه شده است شما را که در راه خدا و مستضعفان ، از مردان و زنان و کودکان جهاد نمیکنید ...............
الذین امنو و هاجروا و جاهدو فی سبیل الله باموالهم و انفسهم اعظم درجه عندالله و اولئک هم الفائزون[۷]
کسانی که به خدا ایمان آوردهاند و در راه او با اموال و جانها هجرت و جهاد کردهاند در نزد خدا درجه و امتیاز بزرگی دارند و اینها جزو رستگارانند.
فضل الله المجاهدین علی القائدین اجرا عظیما [۸]
خداوند مجاهدان را بر قاعدین (نشستگان ) فضیلت داده و پاداش بزرگ به آنها عنایت کرده است.
کتب علیکم القتال و هو کره لکم و عسی ان تکرهوا شیئا و هو خیر لکم و عسی ان تحبوا شیئا و هو شر لکم و الله یعلم و انتم لا یعلمون [۹]
جهاد بر شما مقرر گردید و حال آن که بر شما ناگوار و مکروه است ، لکن چه بسیار میشود که چیزی را مکروه شمارید ولی به حقیقت خیر و صلاح شما در آن بوده و چه بسیار شود چیزی را دوست دارید و در واقع شر و فساد شما در آن است و خدا داناست و شما نادانید.
ان الله اشتری من المومنین انفسهم و اموالهم بان لهم الجنه بقاتلون فی سبیل الله فیقتلون و یقتلون وعدا علیه حقا فی التوراه و الانجیل و القرآن و من اوفی بعهده من الله [۱۰]
همانا خداوند جان و مال اهل ایمان را به بهای بهشت خریداری کرده ، آنها در راه خدا جهاد میکنند پس به قتل میرسانند و کشته میشوند . این وعده قطعی است بر خدا و عهدی است که در تورات و انجیل و قرآن یاد فرموده و از خدا با وفاتر به عهد کیست؟
نمونههایی از روایات مربوط به جهاد
قال رسول الله (ص) : للجنه باب یقال له باب المجاهدین یمضون الیه فاذا هو مفتوح لهم و هم متقلدون بسیوفهم و الجمع فی الموقف و الملائکه ترحب بهم . قال : فمن ترک الجهاد البسه الله ذلا و فقرا فی معیشته و محقافی دینه ان الله اغنی (اعز) امتی بسنابک خیلها و مراکز رماحها.
برای بهشت دری است که به آن باب مجاهدان گفته میشود و آن در برای جهاد کنندگان باز است و آنان در حالی که شمشیرهای خود را به دست گرفتهاند از آن عبور میکنند. در حالی که مردم در جایگاه حساب ایستادهاند و فرشتگان ورود آنها را تبریک میگویند.- آنگاه فرمود : پس هر که جهاد را واگذارد ، خداوند لباس زبونی و ذلت بر تن او کرده و تنگ دستی در زندگی و هلاکت در دین را نصیب وی گرداند. همانا خداوند بی نیازی و سر افرازی امت مرا به سم اسب خا و دستههای نیزه هایشان قرار داده است.
قال علی (ع) : اما بعد ، فان الجهاد باب من ابواب الجنه ، فتحه الله
اما بعد ( از حمد و ثنای الهی بدانید) جهاد دری از درهای بهشت است که خداوند آن را به روی دوستان مخصوص خود گشوده است . جهاد لباس تقوی ، زره محکم و سپر مطمئن خداوند است . هر کس آن را از روی بی اعتنایی ( نه بخاطر عذر) ترک کند خداوند لباس ذلت و خواری بر تن آنها میپوشاند. و بلا از هر سو به او هجوم میآورد و عقل و فهمشان تباه شود و بخاطر تضییع جهاد ، حق آنان پایمال میشود ، در راه نابودی پیش میرود و از عدالت محروم میشود.
در این جملهها ، فلسفه جهاد و آثار پر برکت آن به شرح زیر آمده است
اهمیت جهاد
سوال : چند مورد از اهمیت جهاد را برشمرید.
فان الجهاد باب من ابواب الجنه.
جهاد دری از درهای بهشت است
فتحه الله لخاصه اولیائه :
جهاد ، وظیفه همه مسلمانان است . ولی فقط کسانی که از جهاد اکبر گذشتند ، توفیق جهاد اصغر پیدا میکنند
لباس التقوی:
لباس هم مایه زینت است و هم حافظ بدن از گرما و سرما و آفات و حفظ حریم
آثار شوم ترک جهاد
سوال : آثار ترک جهاد کدامند؟
فمن ترکه رغبه عنه البسه الله ثوب الذل :
کسی که بدون عذر جهاد را ترک کند لباس مذلت پوشد
شمله البلا :
بلا از هر سو او را احاطه میکند
ودیث بالصغار و لقماء ه :
گرفتار حقارت و پستی میشود
ضرب علی قبله بالاسهاب :
عقل و فهم آنها تباه و دچار توهم و گرفتار کابوسی از تخیلات هولناک خواهد شد.
وادیل الحق منه بتضیع الجهاد:
حق از او گرفته میشود
وسیم الخسف :
محو و نابود میشود . سستی در جهاد باعث نابودی اقوام و ملت هاست
ومنع النصف :
از عدالت محروم میگردد. زیرا زور گویان همواره ظلم و ستم میکنند
انواع جهاد
سوال : جهاد چند نوع است ؟ و چه تفاوتی با هم دارند؟
جهاد اکبر
یعنی ، مبارزه با نفس و هواهای نفسانی . جنگ با دشمن درونی
جهاد اصغر
یعنی ، جهاد و جنگ با دشمن خارجی و بیرونی
فرق این دو
جهاد اکبر به مراتب سخت تر از جهاد اصغر است و همیشگی است و همواره انسان در عمرش درگیر مبارزه با نفس و شیطان است . در جهاد اکبر ، دشمن دیده نمیشود . اما در جهاد اصغر ، دشمن در مقابل است و دیده میشود و مقطعی است .
در جهاد اصغر اگر کشته شوی ، شهیدی و اگر زنده بمانی،مجاهد فی سبیل الله . اما در جهاد اکبر ، اگر پیروز شوی مجاهد فی سبیل الله و اگر شکست خوردی ، اسیر میشوی و گمراه و منحرف
جهاد ابتدایی ( تهاجمی)
سوال : در اسلام جهاد از نوع تهاجمی است یا تدافعی ؟
جهاد تهاجمی
مبارزه با مشرکین و کفار است
جهاد دفاعی
برای مبارزه با دشمنان و مهاجمان ، برای دفاع از اسلام و سرزمینهای اسلامی و جان ، مال ، حیثیت و فرهنگ مسلمانان میباشد.
با اندکی تامل و توجه میتوان گفت ، تمام جنگهای پیامبر ، دفاعی بوده
جهاد دفاعی
سوال: آیا در جهاد ابتدایی اجازه از امام لازم است؟
ضرورت اجازه امام عادل در جهاد ابتدایی:
روایات متعدد و فتاوای بزرگان فقه شیعه بر ضرورت حضور امام عادل و یا نماینده وی در جهاد ابتدایی دلالت دارد
سوال: آیا در جهاد دفاعی اجازه از امام لازم است؟
وجوب جهاد دفاعی و مشروط نبون آن به اذن امام:
وجوب جهاد دفاعی در تمام اشکال آن ( دفاع از مال و جان و آبرو و حیثیت اجتماعی مسلمانان ) بدون تردید مشروط به وجود و اجازه امام نیست . بلکه وجوبش یک ضرورت عقلی و شرعی است
