|
|
| سطر ۲۸: |
سطر ۲۸: |
| | |- | | |- |
| | | ۷ || [[ماهیت رشوه درفقه وحقوق موضوعه]] | | | ۷ || [[ماهیت رشوه درفقه وحقوق موضوعه]] |
| | + | |- |
| | + | | 8 || [[یا رشوه خواری حرام است؟ ]] |
| | |} | | |} |
| | <p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p> | | <p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p> |
| سطر ۷۸: |
سطر ۸۰: |
| | </div> | | </div> |
| | | | |
| − | == آیا رشوه خواری حرام است؟ ==
| |
| − |
| |
| − | == پرسش ==
| |
| − | آیا رشوه خواری حرام است؟ آیا به محل و اجتماعی که در آن زندگی میکنیم بستگی دارد؟ در صورت حرام بودن، علت آن چیست؟<br/>
| |
| − |
| |
| − | == پاسخ اجمالی ==
| |
| − | رشوه، لفظی عربی از ریشه «ر ش و» و به سه صورت: با فتح، ضم و کسر «راء» به کار رفته است. <ref>ر.ک: ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 14، ص 322، دار صادر، بیروت، چاپ سوم، 1414ق؛ واسطی زبیدی، محب الدین سید محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج 19، ص 461، بیروت، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع، چاپ اول، 1414ق. </ref> این کلمه مفرد است و جمع آن «رِشَأٌ» (با کسر راء) است که در فارسی به معنای مُزد میباشد. <ref>طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، ج 1، ص 184، تهران، کتابفروشی مرتضوی، چاپ سوم، 1375ش.</ref> و در اصطلاح، عبارت است از این که کسی با تبانی و پرداخت چیزی، به خواسته خود برسد. <ref>ابن اثیر جزری، مبارک بن محمد، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، ج 2، ص 226، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ اول، 1367ش.</ref><br/>
| |
| − | فقهای عظام، برای بیان حرمت رشوه از چهار دلیل: قرآن کریم، سنّت، اجماع و عقل بهره جستهاند. <ref>. ر.ک: موسوی خویی، سید ابو القاسم، مصباح الفقاهه، مقرر، توحیدی ، محمد علی، ج 1، ص 263 - 265.</ref><br/>
| |
| − |
| |
| − | == قرآن کریم ==
| |
| − | خداوند میفرماید: «و اموال یکدیگر را به باطل [و ناحقّ] در میان خودتان نخورید و اموال را به [عنوان رشوه، به کیسه] حاکمان و قاضیها سرازیر نکنید تا بخشی از اموال مردم را به [[گناه]] بخورید، در حالی که خود میدانید [که خلاف میکنید]».<ref>. بقره، 188.</ref>علاّمه طباطبایی(ره) در تفسیر این آیه میگوید: «ادلاء (مصدر تُدْلُوا) در چاه کردن دلو برای کشیدن آب است و منظور از آن در آیه مبارکه، رشوه دادن به حاکمان است که کنایه لطیف و زیبایی بر این مطلب است که حکم مورد نظر رشوه دهنده را به منزله آب ته چاه قرار داده که به وسیله دلو رشوه، از آن بیرون کشیده میشود». <ref>. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 2، ص 52، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.</ref> پس لازمه حرمت دادن رشوه، این است که گرفتن آن نیز حرام باشد. <ref>. مصباح الفقاهه، ج 1، ص 264.</ref><br/>
| |
| − |
| |
| − | == روایات ==
| |
| − | بسیاری از روایات گرفتن رشوه را از مصادیق کفر دانستهاند؛ مانند این روایات: پیامبر اکرم(ص) فرمود: «از رشوه دوری کنید؛ زیرا این کار کفر است و رشوه خوار بوی بهشت را استشمام نمیکند». <ref>. شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، ص 156، نجف، مطبعه حیدریه، چاپ اول، بی تا.</ref> امام صادق(ع) نیز در این باره میفرماید: «و امّا رشوه، ای عمّار! در مورد احکام، کفر به خدای بزرگ و رسول او است». <ref>. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج 17، ص 95، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق.</ref><br/>
| |
| − |
| |
| − | == اجماع ==
| |
| − | دلیل دیگری که برخی از فقها در اثبات حرمت رشوه به آن استناد کردهاند، اجماع همه فرقههای اسلامی، اعمّ از شیعه و اهل سنّت است. . مصباح الفقاهه، ج ۱، ص 263.]<br/>
| |
| − |
| |
| − | == عقل ==
| |
| − | رشوه ضررهای زیادی به اجتماع وارد میکند. وقتی کسانی بتوانند با پول به همه خواستههای خود برسند، بی پولان یا کسانی که رشوه را به هر دلیل پرداخت نمیکنند، در رسیدن به حق خود با مشکلات فراوانی روبه رو میشوند. وقتی که مسئولین در قبال انجام کارها به گرفتن رشوه عادت کنند، دیگر برای افرادی که رشوه پرداخت نمیکنند به خوبی انجام وظیفه نمیکنند و نظام اداری به فساد کشیده میشود. به همین علت علمایی چون مقدّس اردبیلی از عقل به عنوان دلیل مستقل بر حرمت رشوه یاد کردهاند؛ چنان که در کتاب «مجمع الفائده والبرهان» آمده است: «علت حرمت رشوه را میتوان از عقل و نقل از حیث قرآن و اجماع مسلمین و سنّت استفاده نمود». <ref>. اردبیلی، احمد بن محمد ، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج 12، ص 49، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1403ق.</ref><br/>
| |
| − | در پایان فتاوای مراجع محترم تقلید را میآوریم:<br/>
| |
| − | آیات عظام امام خمینی، بهجت، خامنهای، صافی، فاضل، مکارم و نوری: پرداخت پول یا اموالی، از سوی مراجعه کننده، به کارمندان ادارهها - که وظیفه ارائه خدمات به مردم را دارند - منجر به فساد ادارهها خواهد شد که از نظر شرعی حرام است. گرفتن آن بر دریافت کننده نیز حرام است و حق تصرف در آن را ندارد. <ref>. موسوی خمینی، سید روح اللّه، تحریر الوسیله، ج 2، ص 406، قم، مؤسسه مطبوعات دار العلم ، چاپ اول؛ فاضل لنکرانی، محمد، جامع المسائل، ج 1، ص 241، قم، انتشارات امیر قلم ، چاپ یازدهم ؛ مکارم شیرازی، ناصر، استفتاءات جدید ، ج 2، ص 216، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب(ع)، چاپ دوم، 1427ق ؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، جامع الاحکام، ج 2، ص 111، قم، انتشارات حضرت معصومه(س)، چاپ چهارم ، 1417ق ؛ حسینی خامنهای، سید علی، اجوبه الاستفتاءات، ص 273 - 274، قم، دفتر معظم له، چاپ اول ، 1424ق ؛ بهجت، محمد تقی، رساله توضیح المسائل ، ضمائم، ص 3، قم، انتشارات شفق ، چاپ نود و دوم، 1428ق .</ref><br/>
| |
| − | آیات عظام تبریزی، سیستانی و وحید: رشوه دادن در غیر باب قضا، برای گرفتن حق جایز است ولی گرفتن آن بر کسی که وظیفه اش ارائه کار و خدمت است، جایز نیست. <ref>. تبریزی، جواد بن علی ، استفتاءات جدید ، ج 2، ص 271، قم، چاپ اول؛ وحید خراسانی، حسین، منهاج الصالحین، ج 3، ص 15، قم، مدرسه امام باقر(ع)، چاپ پنجم ، 1428ق ؛ سایت آیت الله سیستانی، سؤال و جواب، رشوه، به نشانی: http://www.sistani.org/persian/qa/0924/</ref><br/>
| |
| − | حضرت آیت الله مهدی هادوی تهرانی (دامت برکاته):<br/>
| |
| − | رشوه در اصطلاح خاص فقهی، مالی است که قاضی دریافت میکند تا خلاف حق حکم کند، این مال مطلقاً حرام است.<br/>
| |
| − | رشوه به معنایی که امروز به کار میرود، مالی است که یک نفر دریافت میکند تا کاری را خلاف قانون انجام دهد، که این نیز مطلقاً حرام است.<br/>
| |
| − | البته هر چند گرفتن رشوه در هر حال حرام است، اما اگر شخص برای رسیدن به حق واقعی خود، مجبور باشد وجهی بپردازد تا بر خلاف قانون حکمی به نفع او شود، پرداخت این وجه برای او بلا مانع است.<br/>
| |
| | | | |
| − | == پا نویس ==
| |
| − | {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
| |
| − | <div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa6959 اسلام کوئست] - تاریخ برداشت: 94/11/1 </span></div>
| |
| − | <br />
| |
| | | | |
| | [[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]] | | [[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]] |
| | [[رده:منکر اقتصادی ]] | | [[رده:منکر اقتصادی ]] |
| | [[رده:منکر اجتماعی]] | | [[رده:منکر اجتماعی]] |
