فرهنگ مصادیق:نماز عید فطر: تفاوت بین نسخه‌ها

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
(اصلاح ارقام، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح نویسه‌های عربی)
 
(۲۰ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۶: سطر ۶:
 
! ردیف !! عنوان
 
! ردیف !! عنوان
 
|-
 
|-
 +
| ۱ || [[عید سعید فطر و اعمال آن]]
 
|}
 
|}
  
سطر ۱۵: سطر ۱۶:
 
| ۱ || [[نماز جمعه، آیات، نماز عید فطر و قربان]]
 
| ۱ || [[نماز جمعه، آیات، نماز عید فطر و قربان]]
 
|-
 
|-
−
| 2|| [[نماز عید فطر چگونه خوانده میشود؟]]
+
| ۲|| [[نماز عید فطر چگونه خوانده می‌شود؟]]
 
|-
 
|-
−
| 3|| [[نماز عید]]
+
| ۳|| [[نماز عید]]
−
|}
+
−
<p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
+
−
{| class="wikitable"
+
 
|-
 
|-
−
! ردیف !! عنوان
+
| ۴|| [[عیدفطر - ویکی فقه]]
 
|-
 
|-
 +
| ۵|| [[پیامک تبریک]]
 +
|-
 +
| ۶|| [[چرا در اعلام عید فطر بین مجتهدان اختلاف وجود دارد]]
 +
|-
 +
| ۷|| [[چرا روزه گرفتن در عید فطر و عید قربان حرام است؟]]
 +
|-
 +
| ۸|| [[خطبه‌های نماز عید فطر]]
 +
|-
 +
| ۹|| [[عید سعید فطر]]
 +
|-
 +
| ۱۰|| [[عید فطر - ویکی شیعه]]
 +
|-
 +
| ۱۱|| [[نماز آیات و عیدفطر و قربان و جمعه]]
 +
|-
 +
| ۱۲|| [[عید فطر چه روزی است؟]]
 +
|-
 +
| ۱۳|| [[عید فطر در قرآن کریم]]
 +
|-
 +
| ۱۴|| [[عید فطر عید پاکیزگی]]
 +
|-
 +
| ۱۵|| [[عید فطر ماه پیروزی بر طاغوت نفس]]
 +
|-
 +
| ۱۶|| [[عید فطر- ویکی گفتاورد]]
 +
|-
 +
| ۱۷|| [[عید فطر]]
 +
|-
 +
| ۱۸|| [[عید فطر-حوزه]]
 +
|-
 +
| ۱۹|| [[کیفیت نماز عید فطر وعید قربان]]
 
|}
 
|}
−
<p class="relatemedia">چندرسانهای مرتبط</p>
+
<p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p>
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
! ردیف !! عنوان
 
! ردیف !! عنوان
 
|-
 
|-
 +
| ۱ || [[نماز]]
 +
|-
 +
| ۲ || [[نماز خواندن بر کفار]]
 +
|-
 +
| ۳ || [[باطل کردن نماز عمداً و از روی اختیار]]
 +
|-
 +
| ۴ || [[جلوگیری از اقامه نماز]]
 +
|-
 +
| ۵ || [[سبک شمردن نماز]]
 +
|-
 +
| ۶ || [[قطع نماز]]
 +
|-
 +
| ۷ || [[استماع خطبه نماز جمعه]]
 +
|-
 +
| ۸ || [[تشویق به نماز]]
 +
|-
 +
| ۹ || [[نماز آیات]]
 +
|-
 +
| ۱۰ || [[نماز جمعه]]
 +
|-
 +
| ۱۱ || [[نماز طواف]]
 +
|-
 +
| ۱۲ || [[روزه عید قربان]]
 +
|-
 +
| ۱۳ || [[نماز عید قربان]]
 +
|-
 +
| ۱۴ || [[نماز قضا]]
 +
|-
 +
| ۱۵ || [[نماز قضای پدر بر پسر بزرگتر]]
 +
|-
 +
| ۱۶ || [[نماز قضای مادر بر پسر بزرگتر]]
 +
|-
 +
| ۱۷ || [[نماز میّت]]
 +
|-
 +
| ۱۸ || [[نماز یومیه]]
 +
|-
 +
| ۱۹ || [[روزه عید فطر]]
 
|}
 
|}
−
<p class="relatepro">مرتبطهای بوستان</p>
+
<p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
سطر ۳۷: سطر ۱۰۱:
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
−
<p class="relatesoft">نرمافزارهای مرتبط</p>
+
<p class="relatepro">مرتبط‌های بوستان</p>
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
سطر ۴۳: سطر ۱۰۷:
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
−
<p class="relatesites">پایگاه‌های اینترنتی مرتبط</p>
+
<p class="relatesoft">نرم افزارهای مرتبط</p>
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
سطر ۵۱: سطر ۱۱۵:
 
</div>
 
</div>
  
−
== عید فطر ==
+
نویسنده :سید مجید پوربهشت<br/>
−
اول ماه شوال را عید فطر می‌گویند که بنابر معنای عید، به معنای بازگشت به فطرت می‌باشد.<br/>
+
تهیه و تدوین : پژوهشکده امر به معروف ونهی از منکر قم - ۲۹/۲/۹۵
  
−
== تعریف عید ==
+
== مقدمه ==  
−
عید در لغت از ماده عود به معنی بازگشت است، و لذا به روزهائی که مشکلات از قوم و جمعیتی برطرف می‌شود و بازگشت به پیروزی‌ها و راحتی‌های نخستین می‌کند عید گفته می‌شود، و در اعیاد اسلامی به مناسبت این که در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضه حج، صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز می‌گردد و آلودگی‌ها که برخلاف فطرت است، از میان می‌رود، عید گفته شده است. <ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۵، ص۱۳۱</ref>
+
در پایان ماه مبارک رمضان و پس از یک ماه عبادت و [[روزه]] داری، اسلام روز اول ماه شوّال را عید قرار داده است؛ زیرا در این روز، انسان‌ها به فطرت خود بازمی گردند و متوجه عظمت خداوند متعال می‌شوند. در این روز، مسلمانان، جسم را به وسیله [[غسل]] کردن پاکیزه کرده و با پوشیدن لباس‌های تمیز و خوشبوکردن خود، آن را کامل می‌نمایند. پاکیزگی روح و جانشان نیز به وسیله دعا و مناجات و نماز صورت خواهد گرفت و سرانجام، پاکیزگی اموال و دارایی‌های آنها به وسیله فطریه دادن و کمک کردن به انسان‌های فقیر و نیازمند صورت می‌پذیرد.<br/>
 +
نماز یکی از مهمترین عبادات است، که دارای اقسامی است، یکی از این اقسام [[نماز عید فطر]] است.<br/> [[نماز عید فطر]] یکی از مصادیق معروف است، که عامه مردم اطلاع دقیقی از برکات و آثار آن ندارند، 
 +
نماز از چیزهایی است که موجب قرب به خداوند تبارک و تعالی می‌شود، به فرموده امام رضا علیه السلام: الصَّلَاةُ قُرْبَانُ كُلِّ تَقِي‏ <ref>کافی ج 3 ص 264</ref>نماز موجب تقرب به خداوند سبحان می‌شود
 +
عید برگرفته از کلمه عود است، به خاطر عنایات خداوند در این روز بر بندگان، و اینکه با آمدن عید سرور و رحمت می‌آید.  <ref>الروضه البهیه ج 1 ص 675</ref>
 +
رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت الله خامنه‌ای می‌فرمایند: نماز روز عید  فطر به یک معنا شکرانهٔ نعمت الهی در ماه رمضان است. شکرانهٔ این ولادت جدید است. در [[نماز عید فطر]] بارها به خداوند عرض می‌کنیم: «ادخلنی فی کلّ خیر ادخلت فیه محمّدا و آل محمّد»؛ ما را به آن بهشت مصفای ایمان و اخلاق و عمل که این برگزیدگان را در آن جا دادی، وارد کن. «و اخرجنی من کلّ سوء اخرجت منه محمّدا و آل محمّد صلواتک علیه و علیهم»؛ از آن دوزخ عمل ناشایست، اخلاق ناشایست، عقیدهٔ ناشایست که این بزرگواران و عزیزان عالم خلقت را از آن محفوظ و مصون نگاه داشتی، ما را خارج کن. این هدف بزرگ را برای خودمان در روز عید فطر ترسیم می‌کنیم، آن را از خدا طلب می‌کنیم و خودِ ما هم البته وظیفه داریم، تکلیف داریم که سعی کنیم، تلاش کنیم که در این صراط مستقیم بمانیم. این همان تقواست  <ref>۱۳۸۸/۰۶/۲۹ خطبه‌های  نماز عید سعید فطر</ref>
 +
روز عید فطر هم اگرچه عید است؛ اما روز عبادت و توسّل و تذکّر و تقرّب به خداست که با نماز شروع می‌شود و با دعا و توسّل و ذکر پایان می‌پذیرد. این روز را قدر بدانید؛ ذخیره [[تقوا]] را مغتنم بشمارید و عید فطر را بزرگ بدانید.<br/>
 +
در قنوت نماز ، نُه مرتبه به خدا عرض کردید: «ْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا سَأَلَكَ بِهِ عِبَادُكَ الصَّالِحُون‏»؛ یعنی بهترین چیزی را که بندگان صالح خدا از او طلب می‌کنند، به ما عطا کن. «و اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک المخلصون»؛ و از آنچه که بندگان مخلص خدا، به خدا پناه می‌برند، ما نیز به خدا پناه می‌بریم. آنچه که شما خواسته‌اید، رضای خداست، تقرّب به خداست، توفیق عمل برای خدا و توفیق عبودیّت الهی است. آنچه که شما از آن به خدا پناه برده‌اید، بندگی نفس است، بندگی هوی است، بندگی غیر خداست، شرک به پروردگار است <ref>۱۳۷۷/۱۰/۲۸ بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر</ref>
  
−
== اجتماعی بودن شئون اسلامی ==
+
در اهمیت نماز عید همین بس که روایات زیادی در منابع معتبر داریم:<br/>
−
بسیاری از آیات قرآن بر اجتماعی بودن شئون اسلامی دلالت می‌کند و صفت اجتماعی بودن در تمامی احکام و نوامیس اسلامی حاکم است.<br/>
+
در کتاب وسایل الشیعه که از منابع روایی معتبر شیعه است، در ج ۷  بیش از ۱۲۳ روایت پیرامون [[نماز عید فطر]] داریم<br/>
 +
۴ روایت در وجوب نماز عید<br/>
 +
۱۱ روایت در جماعت خواندن نماز عید<br/>
 +
۴ روایت در استحباب نماز عید برای کسی که نتوانست در جماعت شرکت کند<br/>
 +
۱ روایت کسی که خطبه‌ها را گوش داد ولی در ماز شرکت نکرد<br/>
 +
۲ روایت کسی که در جماعت حاضر نشد مخیر است که ۴ رکعت بخواند یا ۲ <br/>
 +
۱ روایت در استحباب خواندن ۴ رکعت بعد از نماز عید<br/>
 +
۱۲ روایت در کیفیت نماز عید<br/>
 +
۵ روایت در استحباب نماز عید برای مسافر<br/>
 +
۲۱ روایت کیفیت صلاه عیدین<br/>
 +
۱۲ روایت در خطبه‌ها<br/>
 +
۷ روایت استحباب خوردن چیزی قبل از نماز<br/>
 +
۲ روایت استحباب افطار به خرما و تربت<br/>
 +
۳ روایت در استحباب [[غسل]] ۳ روایت در اینکه روز عید و جمعه یک روز شود<br/>
 +
۱ روایت در کراهت خروج با اسلحه مگر در صورت خوف<br/>
 +
۱۲ روایت در استحباب خروج به صحراء<br/>
 +
۲ روایت در استحباب خروج بعد از طلوع شمس<br/>
 +
۲ روایت آداب نماز<br/>
 +
۶ روایت در استحباب تکبیر بعد از نماز<br/>
 +
۱ روایت کراهت سفر در عید<br/>
 +
۳ روایت زمان نماز عید<br/>
 +
۳ روایت در استحباب بالا آوردن دستها هنگام تکبیر<br/>
 +
۱ روایت بَابُ اسْتِحْبَابِ اسْتِشْعَارِ الْحُزْنِ فِی الْعِیدَیْنِ لِاغْتِصَابِ آلِ مُحَمَّدٍ حَقِّهِمْ<br/>
 +
۴ روایت استحباب ذکر گفتن<br/>
 +
با توجه به اهمیت نماز عید فطر، وجایگاه بالای آن در میان کارهای معروف، وظیفه خود دیدم که بحث مختصری در مورد این معروف مهم انجام بدهم تا مصداق آیه شریفه وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ  <ref>آل عمران 104</ref> باشم و وظیفه خود را در قبال [[امر به معروف]] نسبت به این معروف مهم انجام داده باشم<br/>
  
−
=== اجتماعی بودن مسئله جهاد ===
+
== آیات ==
−
شارع مقدس اسلام در مسئله جهاد، اجتماعی بودن را به طور مستقیم تشریع کرده و دستور داده حضور در جهاد و دفاع، به آن مقداری که دشمن دفع شود واجب است.<br/>
+
=== آیه اول ===
 +
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدیً .........َوَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّهَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ <ref>بقره/185</ref><br/>
 +
(خداوند می‌خواهد) تا شماره معین (سی روز) را تمام کنید و خدا را به پاس آنکه شما را هدایت نموده تکبیر گویید و بزرگ شمارید، و شاید سپاس گزارید. <ref>ترجمه مشکینی</ref><br/>
 +
مراد از تکبیرگفتن، تکبیر گفتن در شب عید فطر و روز عید فطر بعد از نمازهای مغرب و عشاء و ظهر و نمازعید است  <ref>فقه القرآن ج 1 ص 209</ref><br/>
 +
یعنی اگر ما شما را دستور دادیم که در سفر و مرض [[روزه]] را بخورید برای این بود که بار تکلیف شما را سبک کنیم، و هم برای اینکه عدد سی [[روزه]] را تکمیل کرده باشیم، و بعید نیست که ایراد جمله:" وَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّهَ" باعث شده که دیگر مانند آیه قبلی حکم آن صورت را که [[روزه]] طاقت‌فرسا باشد بیان نکند چون هم بیان آیه قبلی برای اینجا نیز کافی بود و هم کلمه (سختی بر شما نخواسته) دلالت بر آن می‌کرد." وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ ..."<br/>
 +
ظاهر دو جمله مورد بحث بطوری که لام غایت  اشعار دارد، این است که می‌خواهند غایت و نتیجه اصل [[روزه]] را بیان کنند، نه حکم استثنای مریض و مسافر را چون وقتی می‌بینیم جمله" شَهْرُ رَمَضانَ" را مقید کرد به جمله:" الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ ..."، می‌فهمیم که میان وجوب [[روزه]] رمضان و نازل شدن قرآن در رمضان یک نحوه ارتباط و پیوستگی وجود دارد، در نتیجه برگشت معنای غایت به این می‌شود که تلبس و اشتغال به [[روزه]] برای اظهار کبریایی حق تعالی است به خاطر اینکه قرآن را بر ایشان نازل فرمود، و ربوبیت خود و عبودیت بندگان را اعلام داشت، و نیز بدین منظور بود که در مقابل اینکه به سوی حق هدایتشان فرموده و با کتاب خود برایشان حق را از باطل جدا کرده شکرش را بجای آرند.<br/>
 +
و چون [[روزه]] وقتی متصف به این صفت می‌شود، یعنی وقتی شکر نعمت‌های خدا می‌شود که مشتمل بر حقیقت معنای [[روزه]] باشد، یعنی از روی اخلاص انجام شود، و روزه‌دار از آلودگیهای طبیعت پاک  باشد، و از بزرگترین مشتهیات نفس چشم بپوشد، لذا دنبال آیه نفرمود:<br/>
 +
" و لیتشکروا اللَّه"، چون شکر تنها با [[روزه]] واقعی محقق می‌شود، بلکه در مقابل فرمود:" وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ" برای اینکه تکبیر و بزرگداشت خدا با صورت [[روزه]] هم انجام می‌شود، چه اینکه این صورت، حقیقت هم داشته باشد و یا نداشته باشد، و بهمین جهت مساله شکر را با کلمه" لعل امید است"، از تکبیر جدا کرد، و فرمود،" وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ، وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ" همانطور که در اول آیات، در باره [[روزه]] فرمود:" لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ". ترجمه المیزان، ج‏۲، ص: ۳۲<br/>
  
−
=== اجتماعی بودن روزه و حج ===  
+
=== آیه دوم ===
−
[[روزه]] و [[حج]] بر هر کسی که مستطیع و قادر به انجام آن دو باشد و عذری نداشته باشد واجب است، اجتماعیت، در این دو واجد به طور مستقیم نیست. بلکه لازمه آن دو است، چون وقتی روز ه دار [[روزه]] گرفت قهراً در طول رمضان در مساجد رفت و آمد خواهد کرد و در آخر در روز عید فطر، این اجتماع به حد کامل می‌رسد، و نیز وقتی مکلف به زیارت خانه خدا گردید قهراً با سایر مسلمانان یک جا جمع می‌شود، و در روز عید قربان این اجتماع به حد کامل می‌رسد. و نیز نمازهای پنج گانه یومیه را بر هر مکلفی واجب کرده، و جماعت را در آن واجب نساخته، ولی این رخصت را در روز جمعه تدارک و تلافی کرده و اجتماع برای [[نماز جمعه]] را بر همه واجب ساخته است.<br/>
+
آیه مبارکه:  وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّی  <ref>اعلی/2</ref> <br/>
 +
إشاره است به نماز عید، زیرا پرداخت کردن فطره قبل از نماز عید است که خداوند در آیه قبل فرمود قد افلح من تزکی (رستگار شد کسی که [[زکات]] داد)، خداوند فرمود رستگار شد کسی که [[زکات]] دهد، و بعد از آن نماز بخواند. علماء ومفسرین می‌گویند هر جایی از قرآن که نماز بیاید و مراد از نماز نمازهای یومیه باشد، نماز مقدم بر [[زکات]] می‌شود  أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ  <ref>بقره/43</ref>، ولی در این آیه [[زکات]] بر نماز مقدم شده است، تا اعلام شود که مراد از [[زکات]] در این آیه [[زکات]] فطره و مراد از نماز، [[نماز عید فطر]] است <ref>فقه القرآن ج 1ص 252</ref> <br/>
 +
از نظر روایات وارده از ائمه اهل بیت (علیهم السلام) تنها در باره [[زکات]] فطره و نماز عید نازل شده، روایات وارده از طرق اهل سنت هم همین را می‌گوید. <ref>ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 450</ref><br/>
 +
و در کتاب من لا یحضره الفقیه آمده که شخصی از امام صادق (علیه السلام) پرسید معنای آیه" قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی" چیست؟ فرمود: این است که هر کس [[زکات]] فطره بدهد رستگار می‌شود.<br/>
 +
پرسید معنای آیه" وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی" چیست؟ فرمود این است که (برای نماز عید) به سوی" جبانه" برود و نماز بخواند <ref>من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 323</ref>  و منظور از جبانه، صحرا است..<br/>
 +
در بعضی از منابع هل سنت هم تصریح شده که مراد پرداخت [[زکات]] فطره قبل از نماز عید است.<br/>
 +
فتوای فقهاء در مورد نماز عید فطر:<br/> [[نماز عید فطر]] در زمان حضور امام علیه السلام واجب است و باید به جماعت خوانده شود و در زمان ما که امام علیه السلام غایب است، بین علماء اختلاف نظر وجود دارد:<br/>
 +
حضرت امام خمینی(رضوان الله علیه): [[نماز عید فطر]] مستحب می‌باشد و احتیاط واجب آن است که آن را به جماعت نخوانند ، ولی به قصد رجاء مانع ندارد، و چنانچه ولیّ فقیه یا مأذون از طرف او اقامه جماعت نماید اشکال ندارد.<br/>
 +
حضرت امام خامنه‌ای(حفظه الله): در عصر حاضر [[نماز عید فطر]] و قربان واجب نیست، بلکه مستحب است، ولی [[نماز جمعه]] واجب تخییری است. <br/>
 +
آیت الله بهجت: [[نماز عید فطر]] مستحب می‌باشد بنا بر اظهر. [پایان مسأله]<br/>
 +
آیات عظام اراکی، گلپایگانی، خوئی، فاضل، نوری، سیستانی، تبریزی، مکارم، صافی: می‌شود [[نماز عید فطر]] را به جماعت یا فرادی خواند. (آیت الله صافی: ولی احتیاط این است که به جماعت آن را رجاءً بخواند).<br/>
 +
آیت الله زنجانی: بنا بر احتیاط، [[نماز عید فطر]] را به جماعت نخوانند (برخی از مسائل آینده که در بارهٔ جماعت است، بر فرض مشروعیت جماعت می‌باشد) <ref>توضیح المسائل (محشی - امام خمینی)؛ ج1، ص: 824 مسأله 1516 و ص: 830 س 633:</ref>.<br/>
  
−
== عید فطر در قرآن ==
+
== کیفیت نماز عید فطر ==
−
با مراجعه به قرآن شریف آیاتی را می‌توان یافت که به طور مستقیم و با کمی دقت بر عید فطر و آداب آن توجه دارند و نشان می‌دهند که این مسئله از دید قرآن پنهان نمانده است. آن آیات عبارتند از:<br/>
+
شهید ثانی (رضوان الله علیه) در کتاب الرو ضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه در بیان کیفیت [[نماز عید فطر]] می‌فرمایند:<br/> [[نماز عید فطر]] دو خطبه دارد که بعد از نماز خوانده می‌شود، بر عکس نماز جمعه.<br/>
−
=== آیه ۱۸۵ سوره بقره ===
+
[[نماز عید فطر]] دو رکعت است همانند [[نماز جمعه]] .<br/>
−
در آیه ۱۸۵ سوره مبارکه بقره <ref>بقره/سوره۲، آیه۱۸۵.</ref>، خداوند متعال ضمن معرفی ماه مبارک رمضان و نزول قرآن در آن به برخی از احکام مربوط به این ماه شریف اشاره کرده و می‌فرماید: هر یک از شما که هلال ماه رمضان را مشاهده کرد باید [[روزه]] بگیرد وکسی که در حال سفر و یا مریض بود و ماه رمضان را درک کرد در روزهای دیگر باید، [[روزه]] فوت شده را جبران کند. در ادامه می‌فرماید: خداوند این احکام را به خاطر راحتی شما و نه به خاطر به سختی افتادنتان تشریع نموده است و اینکه عدد را تکمیل کنید و خدا را به خاطر هدایت بزرگ بدارید. «یریدالله بکم الیسر ولایرید بکم العسر ولتکملواالعده ولتکبروالله علی ماهدئکم ولعلکم تشکرون».<br/>
+
در [[نماز عید فطر]] علاوه بر تکبیره الاحرام و تکبیر رکوع و سجود، باید در رکعت اول  پنج تکبیر، ودر رکعت دوم ۴ تکبیر، <ref>همان</ref><br/>
−
==== بحث درباره «ولتکملوا» ====
+
امام رضا علیه السلام در بیان علت تکبیرات [[نماز عید فطر]] می‌فرمایند:<br/>
−
ولتکملوا... عطف به یرید و مبین علت غائی است. خداوند در تشریع احکام برای شما آسانی خواسته نه سخت گیری، تا [[روزه]] ایام معدود را به هر صورتی که بتوانید چه در ماه رمضان یا غیر آن به کمال رسانید ممکن است ولتکملوا، عطف به فعل مقدر یا فلیصمه، باشد: تا از این امر «فلیصمه» (و هر امری) آنچه آسانست و بتوانید، انجام دهید و آن را تکمیل نمایید، چون امر ولتکملوا بعد از امر به [[روزه]] ماه رمضان است کمال ظاهری آن معنای اتمام می‌باشد. و کمال معنوی آن انجام با شرایط و آداب آن است تا با گذشت ایام اراده ایمانی، حاکم برانگیزه‌ها و شهوات گردد و انسان را برتر آرد و اراده خدا ذهن را فراگیر و یاد عظمت او زنده و فعال گردد یادی که بر طریق هدایت استوار شود: ولتکبرو الله علی ماهداک و در پرتو آن، نعمتها مشخص و شکرگزاری شود.<br/>
+
تکبیر در نماز فطر بشتر از تکبیر نمازهای دیگر است،<br/>
−
==== منظور از تکبیر در روایات ====
+
زیرا تکبیر تعظیم خداوند است، وتمجید بر آنچه خداوند ما را به آن هدایت کرده<br/>
−
در روایات منظور از تکبیر در جمله: و لتکبرواالله علی ما هدیکم <ref>بقره/سوره۲، آیه۱۸۵</ref>، تعظیم، و منظور از هدایت، ولایت است.<br/>
+
در رکعت اول ۷ تکبیر قرار داده شده زیرا مستحب است که نمازهای یومیه با ۷ تکبیرشروع شود(مستحب است که قبل از تکبیره الاحرام ۶ مرتبه تکبیر گفته شود، با تکبیره الاحرام ۷ تکبیر می‌شود)<br/>
−
اینکه هدایت به معنای ولایت باشد از باب تطبیق کلی بر مصداق است و ممکن است از قبیل همان قسم بیاناتی باشد که نامش را تاویل گذاشته‌اند، چنان که در بعضی از روایات آمده و در معنای دو کلمه یسر و عسر فرموده‌اند: یسر ولایت و عسر مخالفت با خدا و دوستی با دشمنان خداست.<br/>
+
و در رکعت دوم ۵ تکبیر قرار داده شده زیرا در نمازهای یومیه شبانه روز ۵ تکبیره الاحرام وجود دارد <ref>(وسائل الشیعه، ج7، ص: 434) </ref><br/>
−
پس معنای آیه این است که تا خداوند را بزرگ بداری و اجلالش کنی بخاطر آن هدایت و راهنمایی که برای شما در دینتان بیان کرد و به خاطر آنکه به شما توفیق داد تا ماه رمضان را [[روزه]] بدارید این ماه اختصاصی شما امت مسلمان می‌باشد و امم دیگر از آن بی بهره‌اند.<br/>
+
در قنوت [[نماز عید فطر]] و قربان هر دعا و ذکری بخوانند کافی است ولی بهتر است این دعا را بخواند <ref>توضیح المسایل آیت الله العظمی سیستانی مساله 1499</ref> اَللّهُمَّ اَهْلَ الْکِبْرِیاَّءِ وَالْعَظَمَهِ وَاَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ وَاَهْلَ الْعَفْوِ.........<br/>
−
==== نظرات در ولتکبر الله ====
+
مسئله: اگر روز عید با روز جمعه یک روز شد، واجب تخییری می‌شود، با حضور در نماز عید [[نماز جمعه]] ساقط می‌شود و باید نماز ظهر خوانده شود <ref>الروضه البهیه</ref>
−
بیشتر دانشمندان گفته‌اند که مقصود از ولتکبر الله، تکبیرهایی است که در شب عید فطر وارد شده است که این تکبیرها بعد از چهار نماز مغرب و عشاء و صبح روز عید و [[نماز عید فطر]] گفته می‌شود. در عید فطر این گونه می‌گویند «الله اکبر الله اکبر لااله الاالله و الله اکبر الله اکبر ولله الحمد الحمد علی ماهدانا وله الشکر علی مااولانا» <ref> رازی، ابوالفتوح، تفسیر ابوالفتوح رازی ج۲، ص۱۸</ref><br/>
+
−
==== تکبیرها در کلمات فقها ====
+
−
توضیح - برخی برای روز عید این تکبیرها را بعد از نماز ظهر و عصر روز عید نیز ذکر کرده‌اند. حضرت امام خمینی و آیت الله اراکی جزء این دسته از فقها می‌باشند مستند این حکم، روایتی است از قول امام صادق (علیه السلام) که فرمود: در عید فطر هم تکبیر هست، عرضه داشتم تکبیر که غیر از روز قربان نیست، فرمود: چرا در عید فطر هم هست، لیکن مستحب است که در مغرب و عشاء و فجر و ظهر و عصر و دو رکعت نماز عید گفته شود. <ref> نوری طبرسی، حسین، مستدرک الوسائل، ج۶ ص۱۳۷.</ref><br/>
+
−
همچنین سعید نقاش از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده است که فرمود: برای من در شب عید فطر تکبیر هست، اما واجب نیست بلکه مستحب است، می‌گوید، پرسیدم این تکبیر در چه وقت مستحب است؟ فرمود در شب عید در مغرب و عشا و در نماز صبح و نماز عید آنگاه قطع می‌شود، عرضه داشتم: چگونه تکبیر بگویم؟ فرمود: می گوئی الله اکبر، الله اکبر، لااله الاالله، و الله اکبر، الله اکبر و لله الحمد، الله اکبر علی ماهدانا و منظور از کلام خدا که می‌فرماید: و لتکملوا العده همین است، چون معنایش این است که نماز کامل کنید. و خدا را در برابر اینکه هدایتتان کرده تکبیر کنید <ref> حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۷، ص۴۵۵.</ref> <ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۴، ص۱۶۶</ref>، و تکبیر همین است که بگوئید: الله اکبر، لااله الاالله، و الله اکبر، و لله الحمد راوی می‌گوید در روایت دیگری آمده که تکبیر آخر را چهار بار باید گفت.<br/>
+
−
مرحوم علامه طباطبایی ضمن بیان دو روایت یاد شده در حل تعارض بین آن دو می‌نویسد: اختلاف این دو روایت که یکی تکبیر را در ظهر و عصر نیز مستحب می‌داند و دیگری نمی‌داند ممکن است حمل شود بر مراتب استحباب، یعنی دومی مستحب باشد، و اولی مستحب تر، و اینکه فرمود: منظور از (ولتکملوا العده)اکمال نماز است شاید منظور این باشد با خواندن نماز عید، عدد [[روزه]] را تکمیل کنید و باز خود تکبیرات را بگوئید. که خدا شما را هدایت کرد، و این با معنائی که ما از ظاهر جمله، و لتکبروالله علی ماهدیکم... <ref>بقره/سوره۲، آیه۱۸۵.</ref>فهمیدیم منافات ندارد، برای اینکه کلام امام استفاده حکم استحبابی از مورد وجوب است. <ref>طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۲۸.</ref><br/>
+
−
==== نظر شافعی در تکبیرها ====
+
−
شافعی معتقد است که باید الله اکبر را سه بار گفت و از زمانی که ماه دیده می‌شود و تا زمانیکه امام به نماز می‌ایستد این تکبیرها تکرار شود.<br/>
+
−
==== نتیجه بحث در تکبیرها ====
+
−
وقتی امام بیرون آمد همراه تکبیر او باید تکبیر گفت در حالی که در عید قربان باید همین تکبیرها را پشت سرده نماز خواند که اولین آنها نماز ظهر روز عید قربان تا ده نماز بعد از آن می‌باشد.<br/>
+
−
کسانی که در شهرها هستند پشت سرده نماز این تکبیرها را می‌گویند و کسانی که در منی می‌باشند پشت سر ۱۵ نماز که اول آنها نماز ظهر عید قربان است این تکبیرها را تکرار می‌کنند. <ref>رازی، ابوالفتوح، تفسیر ابوالفتوح رازی، ج۲، ص۶۸</ref><br/>
+
−
=== آیات ۱۴-۱۵ سوره اعلی ===
+
−
در آیات ۱۴-۱۵ سوره مبارکه اعلی <ref> اعلی/سوره۸۷، آیه۱۴-۱۵.</ref>، به نجات اهل ایمان و عوامل این نجات اشاره می‌کند، نخست می‌فرماید: مسلماً رستگار می‌شود کسی که خود را تزکیه کند (قد افلح من تزکی) و نام پروردگارش را به یاد آورد و به دنبال آن نماز بخواند (و ذکر اسم ربه فصلی)<br/>
+
−
به این ترتیب عامل فلاح و رستگاری و پیروزی و نجات را سه چیز می‌شمرد: تزکیه و ذکر نام خداوند و سپس بجا آوردن نماز.<br/>
+
−
==== منظور از تزکیه ====
+
−
در اینکه منظور از تزکیه چیست تفسیرهای گوناگونی ذکر کرده‌اند:<br/>
+
−
نخست اینکه منظور پاک سازی روح از شرک است، به قرینه آیات قبل، و نیز به قرینه اینکه مهم‌ترین پاک سازی همان پاک سازی از شرک است.<br/>
+
−
دیگر اینکه منظور پاک سازی دل از رذائل اخلاقی و انجام اعمال صالح است، به قرینه آیات فلاح در قرآن مجید از جمله آیات آغاز سوره مؤمنون <ref>مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱-۹</ref>که فلاح را در گرو اعمال صالح می‌شمرد، و به قرینه آیه ۹ سوره شمس <ref> شمس/سوره۹۱، آیه۹</ref> که بعد از ذکر مسئله تقوی و فجور می‌فرماید: قدافلح من زکیها: رستگار شد کسی که نفس خود را از فجور و اعمال زشت پاک کرد و به زینت تقوی بیاراست.<br/>
+
−
دیگر اینکه منظور [[زکات]] فطره در روز عید فطر است که نخست باید [[زکات]] را پرداخت و بعد نماز عید را بجا آورد.<br/>
+
−
==== مراحل عملی مکلف ====
+
−
قابل توجه اینکه: در آیات فوق نخست سخن از تزکیه و بعد ذکر پروردگار و سپس نماز است.<br/>
+
−
به گفته بعضی از مفسران مراحل عملی مکلف سه مرحله است:<br/>
+
−
نخست ازاله عقائد فاسده از قلب سپس حضور معرفه الله و صفات و اسماء او در دل و سوم اشتغال به خدمت.<br/>
+
−
==== مراحل عملی مکلف در آیه ====
+
−
آیات فوق در سه جمله کوتاه اشاره به این سه مرحله کرده است.<br/>
+
−
این نکته نیز قابل توجه است که نماز را فرع بر ذکر پروردگار می‌شمرد، این به خاطر آن است که تا به یاد او نیفتد و نور ایمان در دل او پرتو افکن نشود به نماز نمی‌ایستد به علاوه نمازی ارزشمند است که توأم با ذکر او و ناشی از یاد او باشد، و اینکه بعضی ذکر پروردگار را تنها به معنی الله اکبر یا بسم الله الرحمن الرحیم که در آغاز نماز گفته می‌شود تفسیر کرده‌اند در حقیقت بیان مصداق‌هایی از آن است.<br/>
+
−
همان طور که می‌دانیم وظیفه پیغمبر تزکیه است. دل‌های مستعد و حق طلب و حقیقت خواه آیات را می‌شنوند، متاثر می‌شوند، می‌پذیرند و می‌گروند، و دل‌هاشان از نجاست شرک با آب توحید پاک و پاکیزه می‌شود.<br/>
+
−
و ذکراسم ربه فصلی <ref> اعلی/سوره۸۷، آیه۱۴-۱۵</ref>- اسامی پروردگار همگی اوصاف ذات مقدسش هستند. ذکر ممکن است به زبان باشد، مثل معنی رحمن و رحیم و آثار رحمت واسعه خداوند در همه کائنات و در وجود خودمان بیندیشیم. توجه به معانی رحمت و علو و عظمت یا خالق و رازق بودن قادر متعال قهرا و قطعا خضوع و خشوع می‌آورد. برجسته‌ترین نمونه اظهار خشوع نماز است. ببینید چگونه در سه کلمه، جمیع مراحل را جمع فرموده است:<br/>
+
−
۱- پاک شدن از شرک و اخلاق رذیله به توحید و ایمان و باور داشتن اصول عقاید (تزکی)<br/>
+
−
۲- در آثار قدرت و حکمت پروردگار و نعمت‌های مادی و معنوی و جسمی و روحی اندیشیدن که هر ساعتی از این تفکر بهتر از هفتاد سال عبادت است. علاوه بر این ذکر قلبی، با زبان نیز کلمه شهادت گفتن (وذکراسم ربه). <ref> اعلی/سوره۸۷، آیه۱۵</ref><br/>
+
−
۳- اظهار شکستگی و فروتنی و کوچکی در پیشگاه پروردگار نمودن و به عبادت و پرستش پرداختن (فصلی) هرکس این سه مرحله را پیمود به سر منزل فلاح و رستگاری می‌رسد و این است معنی (قد افلح من تزکی). <ref> اعلی/سوره۸۷، آیه۱۴</ref>
+
−
==== نظرات درباه «تزکی» در آیه ====
+
−
عده‌ای براساس روایات رسیده معتقدند که منظور از «تزکی» دادن [[زکات]] فطره و خواندن نماز عید است <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۳، ص۱۰۴ ح۳</ref>، بعضی نیز تزکیه را در اینجا به معنی دادن صدقه مالی دانسته‌اند. مهم این است که تزکیه معنی وسیعی دارد که همه این مفاهیم را در بر می‌گیرد، هم پاک سازی روح از آلودگی شرک و هم پاک سازی از اخلاق رذیله، و هم پاک سازی عمل از محرمات، و هرگونه ریا، و هم پاک سازی و جان به وسیله دادن [[زکات]] در راه خدا، زیرا طبق آیه اخذ من اموالهم صدقه تطهرهم و تزکیهم بها <ref>توبه/سوره۹، آیه۱۰۳.</ref> (از اموال آنها صدقه‌ای (زکات) بگیر تا آنها را به وسیله آن پاکسازی و تزکیه کنی) دادن [[زکات]] سبب پاکی روح و جان است. بنابراین، تمام تفسیرها ممکن است در معنی گسترده آیه جمع باشد.<br/>
+
−
==== روایات در تفسیر آیه ====
+
−
چند روایت که در ذیل این آیه آمده است را مرور می‌کنیم:<br/>
+
−
عبدالله بن مسعود گفته است که مقصود از آیه «ذکراسم ربه فصلی» <ref>اعلی/سوره۸۷، آیه۱۵</ref>آن است که انسان [[زکات]] مال خود را بدهد و نماز را اقامه کند و براین اساس مرتبا می‌گفت: «رحم الله امرءا تصدق ثم صلی یعنی خدا بیامرزد کسی را که صدقه بدهد و نماز بخواند. سپس آیه یاد شده را تلاوت کرد.<br/>
+
−
عده‌ای دیگر گفته‌اند منظور از صدقه همان [[زکات]] فطره است که در اول ماه شوال پرداخت می‌شود. و تکبیرهای روز عید و [[نماز عید فطر]] را نیز شامل می‌شود. و به عبدالله بن عمر نافع می‌گفت: آیا صدقه داده‌ای؟ اگر پاسخ می‌داد بله صدقه داده‌ام به وی می‌گفت پس بیا به مصلی برویم و نماز بخوانیم و اگر پاسخ می‌داد: صدقه نداده‌ام به او می‌گفت صدقه بده تا به مصلی برویم و نماز بخوانیم. سپس آیه یادشده را تلاوت می‌کرد.<br/>
+
−
ابوخالد گفت: نزد ابوالعالیه رفتم، به من گفت روز عید قبل از آنکه برای نماز بروی به اینجا می‌آیی؟ پاسخ دادم: بله وقتی روز عید فرا رسید به نزد وی رفتم، از من پرسید آیا افطار کرده‌ای؟ پاسخ دادم: بله پرسید آیا [[غسل]] کرده‌ای؟ گفتم: بله گفت: آیا صدقه داده‌ای گفتم بله گفت تو را به این خاطر به اینجا فراخوانده‌ام که در ابتدا این اعمال را انجام دهی و پس از آن به مصلی بروی، آنگاه این آیه را خواند و گفت مردم مدینه هیچ صدقه‌ای را برتر از آن ندیدند که کسی به کس دیگر آب دهد. <ref>رازی، ابوالفتوح، تفسیر ابوالفتوح رازی، ج۱۲، ص۶۲</ref><br/>
+
−
شخصی از امام صادق(ع) پرسید معنای آیه قد افلح من تزکی <ref>اعلی/سوره۸۷، آیه۱۴</ref>چیست؟ فرمود: این است که هرکس [[زکات]] فطره بدهد، رستگار می‌شود. پرسید معنای آیه و ذکر اسم ربه فصلی <ref>اعلی/سوره۸۷، آیه۱۵.</ref>چیست؟ فرمود این است که (برای نماز عید) به سوی جبانه برود و نماز بخواند و منظور از جبانه، صحرا است <ref>صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۵۰۱ ح۱۴۷۴</ref><br/>
+
−
رسول خدا(ص) همواره در روزهای عید فطر قبل از رفتن به مصلی فطره را تقسیم می‌کرد و این آیه را می‌خواند: «قد افلح من تزکی و ذکر اسم به فصلی»
+
−
<ref> اعلی/سوره۸۷، آیه۱۴-۱۵</ref> <ref>طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القران، ج۲۰، ص۲۷۱</ref>
+
  
−
== آداب نماز عید فطر ==  
+
== مستحبات نماز ==
−
خداوند متعال در فرازی از آیه ۳۱ سوره اعراف <ref>اعراف/سوره۷، آیه۳۱</ref>می‌فرماید: «خذوا زینتکم عند کل مسجد...» یعنی هنگام رفتن به مسجد زینت‌های خود را بردارید. این خطاب به همه فرزندان آدم به عنوان یک قانون همیشگی که شامل اعصار قرون می‌شود که زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد با خود داشته باشید.<br/>
+
نماز عید سوره مخصوصی ندارد، ولی بهتر است که در رکعت اوّل آن سوره شمس (سوره ۹۱) و در رکعت دوّم سوره غاشیه (سوره ۸۸) را بخوانند، یا در رکعت اوّل سوره سبّح اسم (سوره ۸۷) و در رکعت دوّم سوره شمس را بخوانند. <br/>
−
این جمله می‌تواند هم اشاره به زینت‌های جسمانی باشد که شامل پوشیدن لباس‌های مرتب و پاک و تمیز و شانه زدن موها، و به کاربردن عطر و مانند آن می‌شود، و هم شامل زینت‌های معنوی، یعنی صفات انسانی و ملکات اخلاقی و پاکی نیت و اخلاص. و اگر می‌بینیم در بعضی از روایات اسلامی تنها اشاره به لباس خوب یا شانه کردن موها شده و اگر می‌بینیم تنها سخن از مراسم نماز عید و [[نماز جمعه]] به میان آمده است، دلیل بر انحصار نیست بلکه هدف بیان مصداق‌های روشن است و همچنین اگر می‌بینیم که در بعضی دیگر از روایات، زینت به معنی رهبران و پیشوایان شایسته تفسیر شده دلیل بر وسعت مفهوم آیه است که همه زینت‌های ظاهری و باطنی را در بر می‌گیرد.<br/>
+
مستحب است نماز عید را در صحرا بخوانند، ولی در مکه مستحب است در مسجد الحرام خوانده شود.<br/>
−
در کتاب المقنع گفته است: «سنت در افطار عید قربان این است که بعداز نماز انجام شود و درعید فطر قبل از نماز. <ref>طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۳۳۷. </ref><br/>
+
مستحب است پیاده و پا برهنه و با وقار به نماز عید بروند، و پیش از نماز [[غسل]] کنند، و عمامه سفید بر سر بگذارند.<br/>
−
از امام صادق(علیه السلام) نقل شده که فرمود: اگر در روز عید فطر برای رسول خدا(ص) عطر می‌آوردند اول به زنان خود می‌داد. <ref>صدوق، محمد بنعلی، من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۱۷۴، ح۲۰۵۵. </ref>
+
مستحب است در نماز عید بر زمین سجده کنند، و در حال گفتن تکبیرها دست‌ها را بلند کنند، و حمد و سوره را بلند بخوانند، چه امام باشد چه منفرد.<br/>
 +
بعد از نماز مغرب و عشاء شب عید فطر، و بعد از نماز صبح و بعد از [[نماز عید فطر]] مستحب است این تکبیرها را بگوید: «الله اَکبَرُ، الله اَکبَرُ، لا اِلهَ اِلاَّ الله وَالله اَکبَرُ، الله اَکبَرُ وَلله الحَمْدُ، الله اَکبَرُ عَلی ما هَدانا». <ref>توضیح المسایل آیت الله العظمی سیستانی مساله 1501-1509</ref><br/>
 +
مستحب است که بعد از نماز عید، چهار رکعت نماز خوانده شود، در رکعت اول  سوره اَعْلَی خوانده شود که ثواب قراءت همه کتابهای آسمانی را دارد، و در رکعت دوم سوره  شَّمْسِ خوانده شود، که ثواب هر آنچه خورشید بر آن طلوع کرده را دارد، در رکعت سوم سوره ضُّحَی خوانده شود، که ثواب کسی را دارد که همه مساکین را سیر کرده است، در رکعت چهارم ۳۰ مرتیه سوره توحید بخواند، خداوند [[گناه]] ۵۰ سال گذشته و ۵۰ سال آینده اورا می‌بخشد، <br/>
 +
شیخ صدوق می‌فرمایند  این نماز برای کسی است که تقیه‌ای نماز می‌خواند و کسی که نماز عید را اقامه می‌کند از اهل سنت است، ولی کسی که در میان شیعیان است، حتی اگر کسی که نماز غید را اقامه می‌کند امام معصوم هم نباشد نیازی به خواندن این نماز نیست <ref>وسائل الشیعه؛ ج7، ص: 427</ref>.<br/>
 +
مستحب است [[غسل]] کردن در روز عید<br/>
 +
مستحب است ذکر زیاد گفتن و اعمال صالح انجام دادن<br/>
 +
مستحب است محزون بودن، به خاطر مظلومیت و غصب کردن حق اهل بیت علیهمالسلام<br/>
 +
مستحب است قبل از اینکه خارج شود برای نماز، غذا بخورد<br/>
 +
مستحب است افطار کردن با خرما و تربت <br/>
 +
مستحب است که برای برادران دینی دعاء کند که خداوند اعمال آنها را قبول کند<br/>
 +
مستحب است بعد از اینکه نماز تمام شد، از راهی کهبرای نماز آمد برنگردد، بلکهاز راه دیگری برگردد<br/>
 +
مستحب است در [[نماز عید فطر]] و قربان قرائت را بلند بخوانند.<br/>
 +
نماز عید قضاء ندارد، فرقی نمی‌کند که عمدا ترک شود یا به خاطر عذری ترک شود <ref>الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشی - کلانتر)، ج1، ص: 674</ref> <br/>
 +
از إمام باقر (علیه السلام) روایت شده " من لم یصل مع الإمام فی جماعه یوم العید فلا صلاه له و لا قضاء علیه <ref>ثواب الأعمال و عقاب الأعمال  ص : 77</ref>".<br/>
 +
اگر کسی با جماعت نماز عید نخواند، قضاء لازم نیست.<br/>
 +
به این داستان زیبا که کیفیت نماز عید را بیان می‌کند، توجه کنید:<br/>
 +
وقتی که حضرت امام رضا علیه السلام در مرو ولی عهد بودند، مامون شخصی را پیش امام رضا علیه السلام فرستاد و از حضرت خواست تا نماز عید را اقامه کند، حضرت در جواب فرمودند: قرار بود که من در در کارها دخالت نکنم، <br/>
 +
اگر می‌خواهی که نماز بخوانم همانطری نماز می‌خوانم که پیامبر و امیرالمومنین علیهما السلام نماز می‌خواندند<br/>
 +
مامون در جواب حضرت گفت که هر جوری می‌خواهی نماز بخوان، مردم و نیروهای دربار جلوی درب خانه حضرت، منتظر حضرت بودند:<br/>
 +
وقتی که خورشید طلوع کرد، حضرت [[غسل]] کردند، عمامه سفید از جنس قطن بر سر گذاشتند، که یک سر عمامه را بر سینه مبارک انداختند، و سر دیگر را بر دو کتف مبارک انداختند... َشَمَّرَ حضرت به همه افرادی که همراه ایشان  بودند ، فرمودند که شما هم مثل من این کارها را انجام بدید<br/>
 +
سپس حضرت عصا را به دست گرفتند و از خانه خارج - وقتی که حضرت راه می‌رفتند، سر مبارک را به آسمان بلند کردند و ۴ مرتبه تکبیر گفتند، مردم و نیروهای مامون پشت درب با بهترین لباس و سلاح آماده بودند حضرت تشریف آوردند بیرون و کنار درب توقف کردند و گفتند اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ- اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ عَلَی مَا هَدَانَا- اللَّهُ أَکْبَرُ عَلَی مَا رَزَقَنَا مِنْ بَهِیمَهِ الْأَنْعَامِ- وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَی مَا أَبْلَانَا، مردم وقتی دیدند حضرت با این وضع تشریف آوردند  شروع کردند به ضجه زدن و گریه کردن، نیروهای مامون وقتی حضرت را با این وضع دیدند از اسب پایین آمدند و همراه حضرت بدون کفش راه می‌رفتند، و هر ده قدم توقف می‌کردند و سه مرتبه تکبیر می‌گفتند، راوی می‌گوید کهگویی زمین و آسمان می‌لرزید خبر به مامون رسید  اگر امام با این وضع به محل نماز برسند همه مردم به حضرت روی می‌آورند و جایگاه شما به خطر می‌افتد، مامون کسی را فرستاد پیش حضرت و از حضرت خواست که برگردد <ref>وسائل الشیعه، ج7، ص: 454</ref><br/>
  
 +
== وقت نماز عید فطر ==
 +
از طلوع خورشید تا زوال خورشید <ref> الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشی - کلانتر)، ج1، ص: 674</ref><br/>
  
−
== منبع ==
+
== آثار نماز عید ==
−
دانشنامه موضوعی قرآن. 
+
  
−
== پانویس ==  
+
=== آثار اجتماعی ===
 +
==== وحدت و همبستگی ====
 +
حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) می‌فرمایند: فَإِن‏ َّ يَدَ اللَّهِ على [مَعَ الْجَمَاعَة، ِ وَ إِيَّاكُمْ وَ الْفُرْقَةَ فَإِنَّ الشَّاذَّ مِنَ النَّاسِ لِلشَّيْطَانِ كَمَا أَنَّ الشَّاذَّةَ مِنَ الْغَنَمِ لِلذِّئْب‏. <ref>نهج البلاغه (للصبحی صالح)    نداء لأمه الإسلام .....  ص : 29</ref> لطف و رحمت خداوند با جماعت است، از تفرقه دوری کنید، هرکس تنهایی کاری کند، شکار شیطان می‌شود......<br/>
 +
رهبر معظم انقلاب اسلامی می‌فرمایند: خدای متعال، مراسم با عظمت این ماه (رمضان) را این‌گونه مقرّر فرموده است که به آسانی و سادگی پایان نپذیرد. در پایان این ماه - که ماه عبادت است - روزی را قرار داده است که روز عید باشد، روز اجتماع باشد، روز بزرگی باشد؛ برادران مسلمان به هم تهنیت بگویند؛ موفقیّتهای ماه رمضان را قدر بدانند؛ میان خود و خدا محاسبه کنند؛ آنچه را که در این ماه شریف ذخیره آنها شده است، برای خودشان حفظ کنند. آن روز، روز عید فطر است <ref>۱۳۷7/۱۰/۲۸ بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر</ref>. <br/>
 +
خلاصه اینکه نماز عید یک واجب اجتماعی است که اقامه آن موجب وحدت و اجتماع جامعه اسلامی می‌شود:<br/>               
 +
=== آثار فردی ===
 +
==== نمایش محشر ====                                                                                   
 +
حضرت امیرالمؤمنین، (علیه السّلام) در یکی از خطبه‌های روز عید فطر چنین فرمود:<br/>َ   
 +
«أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ يَوْمَكُمْ هَذَا يَوْمٌ يُثَابُ بِهِ الْمُحْسِنُونَ»؛ ای مردم! امروز روزی است که در آن نیکوکاران پاداش واجر خود را از خدای متعال می‌گیرند؛ اجر روزه، اجر عبادات ماه رمضان، اجر امساکها و جلوگیریها از هوای نفس. «وَ يَخْسَرُ فِيهِ الْمُسِيئُونَ»؛ و کسانی که حرکت و عمل نادرست داشته‌اند، در چنین روزی، خسارت بدکارگی خود را خواهند یافت. امروز، روز جزاست. «وَ هُوَ أَشْبَهُ يَوْمٍ بِيَوْمِ قِيَامَتِكُمْ »؛ امروز، شبیه روز قیامت است. «فَاذْكُرُوا بِخُرُوجِكُمْ مِنْ مَنَازِلِكُمْ إِلَى مُصَلَّاكُمْ خُرُوجَكُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّكُمْ »؛ از خانه که به طرف مصلاّی [[نماز عید فطر]] خارج می‌شوید، به یاد بیاورید هنگامی را که از قبرهای خود در روز قیامت خارج می‌شوید تا به طرف میدان عظیم قیامت و محلّ ثواب وعقاب الهی روانه گردید. «وَ اذْكُرُوا بِوُقُوفِكُمْ فِي مُصَلَّاكُمْ وُقُوفَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّكُمْ »؛ در مصلاّ که برای نماز می‌ایستید، به یاد بیاورید هنگامی را که در قیامت، در پیشگاه پروردگار ایستاده‌اید و برای حساب و کتاب آماده می‌شوید. «وَ اذْكُرُوا بِرُجُوعِكُمْ إِلَى مَنَازِلِكُمْ رُجُوعَكُمْ إِلَى مَنَازِلِكُمْ فِي الْجَنَّةِ <ref>وسائل الشیعه؛ ج7، ص: 482</ref>»؛ از مصلاّ که به خانه‌های خود برمیگردید، به یاد بیاورید وقتی را که از عرصه قیامت به سوی منازل بهشتی خود روانه می‌شوید تا درآنها سکنا گزینید.  <ref>۱۳۷۲/۱۲/۲۲بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر</ref>
 +
==== اجتماعی شدن ====
 +
این دسته از عبادات که فردی نیستند و باید دسته جمعی انجام شوند، موجب می‌شوند که مکلف از اینکه شخصی گوشه گیر باشد، خارج شود و روحیه اجتماعی پیدا کند، و در جامعه شخصی منزوی نباشد، بلکه شخصیت خود را در بین مردم تشکیل دهد:<br/>
 +
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله): لَا رَهْبَانِيَّة <ref>الکافی (ط - الإسلامیه)ج‏217  باب الشرائع .....  ص : 17</ref> در دین اسلام رهبانیت(انزوا) وجود ندارد<br/>
 +
 
 +
== راهکارهای ترویج نماز عید ==
 +
=== راهکارهای فردی ===
 +
==== معرفت پیدا کردن به نماز ====
 +
اگر مردم به نماز عید و اهمیت آن معرفت پیدا کنند، و جایگاه آن را در بین سایر کارهای معروف بدانند، و آگاه به آثار آن بشوند ، استقبال بیشتری می‌کنند،<br/>
 +
حضرت امیرالمومنین (علیه السلام):<br/>
 +
النَّاسُ أَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا <ref>نهج البلاغه (للصبحی صالح)  ح 172 ص : 501</ref> مردم به چیزی که به آن علم ندارند دشمن هستند(میل و رغبت ندارند) <br/>
 +
==== کنار گذاشتن تنبلی و راحت طلبی ====
 +
خیلی از افرادی که در نماز شرکت نمی‌کنند، به خاطر راحت طلبی و تنبلی است<br/>
 +
امام سجاد (علیه السلام) در دعای ابوحمزه می‌فرمایند:<br/>
 +
اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنَ الْکَسَلِ وَ الْفَشَل‏ <ref>مصباح المتهجد و سلاح المتعبدج‏2  597 دعاء السحر فی شهر رمضان .....  ص : 582</ref>به خدا پناه می‌برم از اینکه شخصی تنبل و بی حال باشم<br/>
 +
=== راهکارهای حکومتی ===
 +
==== مقبولیت امام ====
 +
در زمان غیبت کسی که نماز عید را اقامه می‌کند اگر در بین مردم مقبولیت داشته باشد وامام در بین مردم جایگاه خوبی داشته باشد، مردم نسب به نماز عید استقبال زیادی می‌کنند، مثلا در تهران وقتی که رهبر معظم انقلاب حفظه الله نماز عید را اقامه می‌کنند، جماعت زیادی در نماز عید حاضر می‌شوند،
 +
دستگاه‌های حکومتی و متصدیان امور دینی که در عصر غیبت موظف به تعیین امام برای نماز عید هستند، وظیفه دارند که شخصی را منسوب کنند که در بین مردم محبوبیت و مقبولیت داشته باشد. 
 +
==== آگاه کردن مردم ====
 +
وظیفه دستگاه‌های حکومتی و متصدیان امور دینی است که با تبلیغ و ترویج نماز عید، مردم را نسبت به آثار و برکات نماز عید آگاه کنند،
 +
اگر آگاهی مردم نسبت به نماز عید بیشتر شود استقبال آنها نیز بیشتر می‌شود.<br/>
 +
==== مکان مناسب ====
 +
اگر محل اقامه نماز جایی باشد که در دسترس مردم باشد، و دارای امکانات باشد، و به گونه‌ای باشد که مردم برای ایاب وذهاب و خواندن نماز متحمل زحمت نشوند،  استقبال بیشتری می‌شود
 +
تهیه مکان مناسب و وسایل لازم بر عهده دستگاه‌های انقلابی است.<br/>
 +
=== راهکارهای اجتماعی ===
 +
==== رفتار متدینین ====
 +
اگر در جامعه متدینین در رفتار و برخورد درست رفتار کنند و موجب بدبینی به دین نشوند، دیگران به آموزه‌های دین استقبال بیشتری می‌کنند.<br/>
 +
امام صادق (علیه السلام):<br/>
 +
مرد مسلمانی همسایهٔ کافری داشت، کافر با مسلمان رفیق بود، شخص مسلمان دین اسلام را برای کافر تبیلیغ و ترویج می‌کرد و از خوبی‌های اسلام گفت، تا اینکه کافر مسلمان شد،
 +
روز بعد، قبل از نماز صبح شخص مسلمان به درب خانه تازه مسلمان رفت و به او گفت بیا بریم مسجد نماز جماعت بخوانیم، رفتند مسجد و نماز صبح خواندند، بعد از اتمام نماز، مرد مومن به تازه مسلمان گفت تا طلوع فجر در مسجد بمانیم و [[ذکر خدا]] بگوییم، آن شخص هم پذیرفت،<br/>
 +
آن مومن به تازه مسلمان گفت تا زوال خورشید قرآن یاد بگیر، و امروز را [[روزه]] بگیریم،<br/>
 +
شخص تازه مسلمان تا ظهر ماند در مسجد، [[روزه]] هم گرفت، آن مومن بعد از نماز ظهر به شخص تازه مسلمان گفت بمونیم مسجد تا نماز مغرب و عشاء را هم بخوانیم بعد برویم، بعد از نماز مغرب و عشاء به خانه رفتند، و اعمالی را انجام داد که تحمل آن را نداشت<br/>
 +
روز بعد آن مومن به درب خانه تازه مسلمان رفت و به او گفت بیا برویم مسجد برای نماز صبح، شخص تازه مسلمان به مومن گفت از من دور شو، این دین سخت است، تحمل آن را ندارم...... <br/>
 +
فَلَا تَخْرَقُوا بِهِمْ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ إِمَارَهَ بَنِی أُمَیَّهَ کَانَتْ بِالسَّیْفِ وَ الْعَسْفِ وَ الْجَوْرِ وَ أَنَّ إِمَامَتَنَا بِالرِّفْقِ وَ التَّأَلُّفِ وَ الْوَقَارِ وَ التَّقِیَّهِ وَ حُسْنِ الْخِلْطَهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فَرَغِّبُوا النَّاسَ فِی دِینِکُمْ وَ فِیمَا أَنْتُمْ فِیهِ
 +
حکومت بنی امیه با شمشیر و ظلم وجور بود و امامت ما به مهربانی وقار خوش رفتاری، پس مردم را در دین خود ترغیب کنید <ref>بحار الأنوار (ط - بیروت)      ج‏66      170      باب 32 درجات الإیمان و حقائقه .....  ص : 154</ref>.<br/>
 +
 
 +
== منابع برای مطالعه بیشتر ==
 +
کتاب نماز عیدفطر و قربان احکام و آداب مربوط به آنها محمدحسین رحیمی ناشر ساجدین تهران
 +
مقالات: روز عید، روز عبادت و گرفتن جایزه نویسنده: حسینی،سید جواد؛ مجله: مبلغان » مهر ۱۳۸۸ - شماره ۱۲۰ (۹ صفحه - از ۱۲ تا 20) <br/>
 +
روز اول این ماه عید بزرگ اسلامی عید سعید فطر است بهمن ۱۳۴۵، سال هشتم - شماره ۳ (۱ صفحه - از ۱ تا 1) <br/>
 +
عید فطر و نقش آن در تحولات فردی و اجتماعی نویسنده: پاک نیا،عبد الکریم؛ مجله: مبلغان » آذر ۱۳۸۱ - شماره ۳۵ (۹ صفحه - از ۱۲۷ تا 135) <br/>
 +
عید رمضان مجله: پیام بانک » هفته اول دی ۱۳۷۹ - شماره ۲۷۶ (۲ صفحه - از ۱ تا 2)<br/>
 +
فطر؛ عیدانه‌ای برای فطرت نویسنده: بابایی،رضا؛ مجله: ضمیمه خردنامه همشهری » ۶ آذر ۱۳۸۲ - شماره ۷ (۲ صفحه - از ۲ تا 3) <br/>
 +
محورهای اصلی خطبه عید فطر امام علی سید جواد حسینی مجله مبلغان ۱۳۸۴ شماره ۷۲(۱۲ صفحه از ۹ تا 20)<br/>
 +
== مآخذ ==
 +
قرآن کریم<br/>
 +
بحار الأنوار( ط- بیروت)، مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی‏، ناشر: دار إحیاء التراث العربی‏، مکان چاپ: بیروت‏، سال چاپ: ۱۴۰۳ ق‏<br/>
 +
تفسیر المیزان علامه طباطبایی، ترجمه: موسوی همدانی سید محمد باقر،ناشر: دفتر انتشارات اسلامی جامعهٔ مدرسین حوزه علمیه قم، مکان چاپ: قم، سال چاپ: ۱۳۷۴ ش <br/>
 +
توضیح المسائل (محشّی - امام خمینی)، خمینی، سید روح اللّٰه موسوی، ۲ جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، هشتم، ۱۴۲۴ ه‍ ق<br/>
 +
توضیح المسائل آیت الله العظمی سیستانی<br/>
 +
ترجمه قرآن آیت الله مشکینی <br/>
 +
خطبه‌های نماز عید رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت الله العظمی خامنهای حفظه الله <br/>
 +
ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏، ناشر: دار الشریف الرضی للنشر، مکان چاپ: قم‏<br/>
 +
الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشّی - کلانتر) عاملی، شهید ثانی، زین الدین بن علی، ، کتابفروشی داوری، قم - ایران، اول، ۱۴۱۰ ه‍ ق<br/>
 +
عیون أخبار الرضا علیه السلام‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏،ناشر: نشر جهان‏، مکان چاپ: تهران‏، سال چاپ: ۱۳۷۸ ق‏<br/>
 +
فقه القرآن (للراوندی) راوندی، قطب الدین، سعید بن عبداللّه، ، انتشارات کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی - رحمه الله، قم - ایران، دوم، ۱۴۰۵ ه‍ ق سال چاپ: ۱۴۰۶ ق‏<br/>
 +
الکافی( ط- الإسلامیه)کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد، ناشر: دار الکتب الإسلامیه، مکان چاپ: تهران‏، سال چاپ: ۱۴۰۷ ق‏<br/>
 +
مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، طوسی، محمد بن الحسن‏، ناشر: مؤسسه فقه الشیعه، مکان چاپ: بیروت‏، سال چاپ: ۱۴۱۱ ق‏<br/>
 +
من لا یحضره الفقیه‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، مکان چاپ: قم‏، سال چاپ: ۱۴۱۳ ق‏<br/>
 +
مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی فضل بن حسن، ناشر: انتشارات ناصر خسرو، مکان چاپ: تهران، سال چاپ: ۱۳۷۲ ش<br/>
 +
نهج البلاغه( للصبحی صالح)،شریف الرضی، محمد بن حسین‏، مصحح: صالح، صبحی‏،ناشر: هجرت‏،مکان چاپ: قم‏، سال چاپ: ۱۴۱۴ ق‏<br/>
 +
وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن‏، مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام‏، ناشر: مؤسسه آل البیت علیهم السلام مکان چاپ: قم سال چاپ: ۱۴۰۹ ق‏<br/>
 +
 
 +
== پانویس ==
 
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
 
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
−
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://www.wikifeqh.ir/%D8%B9%DB%8C%D8%AF_%D9%81%D8%B7%D8%B1 ویکی فقه] - تاریخ برداشت :۹۵/۲/۱۲ </span></div>
+
 
−
+
 
[[رده : فهرست الفبایی مصادیق معروف]]
 
[[رده : فهرست الفبایی مصادیق معروف]]
 +
[[رده:معروف اجتماعی]]
 +
[[رده:معروف سیاسی]]
 +
[[رده:معروف عبادی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۹

نماز عید فطر

کتب مرتبط

ردیف عنوان
۱ عید سعید فطر و اعمال آن

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ نماز جمعه، آیات، نماز عید فطر و قربان
۲ نماز عید فطر چگونه خوانده می‌شود؟
۳ نماز عید
۴ عیدفطر - ویکی فقه
۵ پیامک تبریک
۶ چرا در اعلام عید فطر بین مجتهدان اختلاف وجود دارد
۷ چرا روزه گرفتن در عید فطر و عید قربان حرام است؟
۸ خطبه‌های نماز عید فطر
۹ عید سعید فطر
۱۰ عید فطر - ویکی شیعه
۱۱ نماز آیات و عیدفطر و قربان و جمعه
۱۲ عید فطر چه روزی است؟
۱۳ عید فطر در قرآن کریم
۱۴ عید فطر عید پاکیزگی
۱۵ عید فطر ماه پیروزی بر طاغوت نفس
۱۶ عید فطر- ویکی گفتاورد
۱۷ عید فطر
۱۸ عید فطر-حوزه
۱۹ کیفیت نماز عید فطر وعید قربان

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ نماز
۲ نماز خواندن بر کفار
۳ باطل کردن نماز عمداً و از روی اختیار
۴ جلوگیری از اقامه نماز
۵ سبک شمردن نماز
۶ قطع نماز
۷ استماع خطبه نماز جمعه
۸ تشویق به نماز
۹ نماز آیات
۱۰ نماز جمعه
۱۱ نماز طواف
۱۲ روزه عید قربان
۱۳ نماز عید قربان
۱۴ نماز قضا
۱۵ نماز قضای پدر بر پسر بزرگتر
۱۶ نماز قضای مادر بر پسر بزرگتر
۱۷ نماز میّت
۱۸ نماز یومیه
۱۹ روزه عید فطر

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

نویسنده :سید مجید پوربهشت
تهیه و تدوین : پژوهشکده امر به معروف ونهی از منکر قم - ۲۹/۲/۹۵

مقدمه

در پایان ماه مبارک رمضان و پس از یک ماه عبادت و روزه داری، اسلام روز اول ماه شوّال را عید قرار داده است؛ زیرا در این روز، انسان‌ها به فطرت خود بازمی گردند و متوجه عظمت خداوند متعال می‌شوند. در این روز، مسلمانان، جسم را به وسیله غسل کردن پاکیزه کرده و با پوشیدن لباس‌های تمیز و خوشبوکردن خود، آن را کامل می‌نمایند. پاکیزگی روح و جانشان نیز به وسیله دعا و مناجات و نماز صورت خواهد گرفت و سرانجام، پاکیزگی اموال و دارایی‌های آنها به وسیله فطریه دادن و کمک کردن به انسان‌های فقیر و نیازمند صورت می‌پذیرد.
نماز یکی از مهمترین عبادات است، که دارای اقسامی است، یکی از این اقسام نماز عید فطر است.
نماز عید فطر یکی از مصادیق معروف است، که عامه مردم اطلاع دقیقی از برکات و آثار آن ندارند، نماز از چیزهایی است که موجب قرب به خداوند تبارک و تعالی می‌شود، به فرموده امام رضا علیه السلام: الصَّلَاةُ قُرْبَانُ كُلِّ تَقِي‏ [۱]نماز موجب تقرب به خداوند سبحان می‌شود عید برگرفته از کلمه عود است، به خاطر عنایات خداوند در این روز بر بندگان، و اینکه با آمدن عید سرور و رحمت می‌آید. [۲] رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت الله خامنه‌ای می‌فرمایند: نماز روز عید فطر به یک معنا شکرانهٔ نعمت الهی در ماه رمضان است. شکرانهٔ این ولادت جدید است. در نماز عید فطر بارها به خداوند عرض می‌کنیم: «ادخلنی فی کلّ خیر ادخلت فیه محمّدا و آل محمّد»؛ ما را به آن بهشت مصفای ایمان و اخلاق و عمل که این برگزیدگان را در آن جا دادی، وارد کن. «و اخرجنی من کلّ سوء اخرجت منه محمّدا و آل محمّد صلواتک علیه و علیهم»؛ از آن دوزخ عمل ناشایست، اخلاق ناشایست، عقیدهٔ ناشایست که این بزرگواران و عزیزان عالم خلقت را از آن محفوظ و مصون نگاه داشتی، ما را خارج کن. این هدف بزرگ را برای خودمان در روز عید فطر ترسیم می‌کنیم، آن را از خدا طلب می‌کنیم و خودِ ما هم البته وظیفه داریم، تکلیف داریم که سعی کنیم، تلاش کنیم که در این صراط مستقیم بمانیم. این همان تقواست [۳] روز عید فطر هم اگرچه عید است؛ اما روز عبادت و توسّل و تذکّر و تقرّب به خداست که با نماز شروع می‌شود و با دعا و توسّل و ذکر پایان می‌پذیرد. این روز را قدر بدانید؛ ذخیره تقوا را مغتنم بشمارید و عید فطر را بزرگ بدانید.
در قنوت نماز ، نُه مرتبه به خدا عرض کردید: «ْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا سَأَلَكَ بِهِ عِبَادُكَ الصَّالِحُون‏»؛ یعنی بهترین چیزی را که بندگان صالح خدا از او طلب می‌کنند، به ما عطا کن. «و اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک المخلصون»؛ و از آنچه که بندگان مخلص خدا، به خدا پناه می‌برند، ما نیز به خدا پناه می‌بریم. آنچه که شما خواسته‌اید، رضای خداست، تقرّب به خداست، توفیق عمل برای خدا و توفیق عبودیّت الهی است. آنچه که شما از آن به خدا پناه برده‌اید، بندگی نفس است، بندگی هوی است، بندگی غیر خداست، شرک به پروردگار است [۴]

در اهمیت نماز عید همین بس که روایات زیادی در منابع معتبر داریم:
در کتاب وسایل الشیعه که از منابع روایی معتبر شیعه است، در ج ۷ بیش از ۱۲۳ روایت پیرامون نماز عید فطر داریم
۴ روایت در وجوب نماز عید
۱۱ روایت در جماعت خواندن نماز عید
۴ روایت در استحباب نماز عید برای کسی که نتوانست در جماعت شرکت کند
۱ روایت کسی که خطبه‌ها را گوش داد ولی در ماز شرکت نکرد
۲ روایت کسی که در جماعت حاضر نشد مخیر است که ۴ رکعت بخواند یا ۲
۱ روایت در استحباب خواندن ۴ رکعت بعد از نماز عید
۱۲ روایت در کیفیت نماز عید
۵ روایت در استحباب نماز عید برای مسافر
۲۱ روایت کیفیت صلاه عیدین
۱۲ روایت در خطبه‌ها
۷ روایت استحباب خوردن چیزی قبل از نماز
۲ روایت استحباب افطار به خرما و تربت
۳ روایت در استحباب غسل ۳ روایت در اینکه روز عید و جمعه یک روز شود
۱ روایت در کراهت خروج با اسلحه مگر در صورت خوف
۱۲ روایت در استحباب خروج به صحراء
۲ روایت در استحباب خروج بعد از طلوع شمس
۲ روایت آداب نماز
۶ روایت در استحباب تکبیر بعد از نماز
۱ روایت کراهت سفر در عید
۳ روایت زمان نماز عید
۳ روایت در استحباب بالا آوردن دستها هنگام تکبیر
۱ روایت بَابُ اسْتِحْبَابِ اسْتِشْعَارِ الْحُزْنِ فِی الْعِیدَیْنِ لِاغْتِصَابِ آلِ مُحَمَّدٍ حَقِّهِمْ
۴ روایت استحباب ذکر گفتن
با توجه به اهمیت نماز عید فطر، وجایگاه بالای آن در میان کارهای معروف، وظیفه خود دیدم که بحث مختصری در مورد این معروف مهم انجام بدهم تا مصداق آیه شریفه وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ [۵] باشم و وظیفه خود را در قبال امر به معروف نسبت به این معروف مهم انجام داده باشم

آیات

آیه اول

شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدیً .........َوَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّهَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ [۶]
(خداوند می‌خواهد) تا شماره معین (سی روز) را تمام کنید و خدا را به پاس آنکه شما را هدایت نموده تکبیر گویید و بزرگ شمارید، و شاید سپاس گزارید. [۷]
مراد از تکبیرگفتن، تکبیر گفتن در شب عید فطر و روز عید فطر بعد از نمازهای مغرب و عشاء و ظهر و نمازعید است [۸]
یعنی اگر ما شما را دستور دادیم که در سفر و مرض روزه را بخورید برای این بود که بار تکلیف شما را سبک کنیم، و هم برای اینکه عدد سی روزه را تکمیل کرده باشیم، و بعید نیست که ایراد جمله:" وَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّهَ" باعث شده که دیگر مانند آیه قبلی حکم آن صورت را که روزه طاقت‌فرسا باشد بیان نکند چون هم بیان آیه قبلی برای اینجا نیز کافی بود و هم کلمه (سختی بر شما نخواسته) دلالت بر آن می‌کرد." وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ ..."
ظاهر دو جمله مورد بحث بطوری که لام غایت اشعار دارد، این است که می‌خواهند غایت و نتیجه اصل روزه را بیان کنند، نه حکم استثنای مریض و مسافر را چون وقتی می‌بینیم جمله" شَهْرُ رَمَضانَ" را مقید کرد به جمله:" الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ ..."، می‌فهمیم که میان وجوب روزه رمضان و نازل شدن قرآن در رمضان یک نحوه ارتباط و پیوستگی وجود دارد، در نتیجه برگشت معنای غایت به این می‌شود که تلبس و اشتغال به روزه برای اظهار کبریایی حق تعالی است به خاطر اینکه قرآن را بر ایشان نازل فرمود، و ربوبیت خود و عبودیت بندگان را اعلام داشت، و نیز بدین منظور بود که در مقابل اینکه به سوی حق هدایتشان فرموده و با کتاب خود برایشان حق را از باطل جدا کرده شکرش را بجای آرند.
و چون روزه وقتی متصف به این صفت می‌شود، یعنی وقتی شکر نعمت‌های خدا می‌شود که مشتمل بر حقیقت معنای روزه باشد، یعنی از روی اخلاص انجام شود، و روزه‌دار از آلودگیهای طبیعت پاک باشد، و از بزرگترین مشتهیات نفس چشم بپوشد، لذا دنبال آیه نفرمود:
" و لیتشکروا اللَّه"، چون شکر تنها با روزه واقعی محقق می‌شود، بلکه در مقابل فرمود:" وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ" برای اینکه تکبیر و بزرگداشت خدا با صورت روزه هم انجام می‌شود، چه اینکه این صورت، حقیقت هم داشته باشد و یا نداشته باشد، و بهمین جهت مساله شکر را با کلمه" لعل امید است"، از تکبیر جدا کرد، و فرمود،" وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ، وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ" همانطور که در اول آیات، در باره روزه فرمود:" لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ". ترجمه المیزان، ج‏۲، ص: ۳۲

آیه دوم

آیه مبارکه: وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّی [۹]
إشاره است به نماز عید، زیرا پرداخت کردن فطره قبل از نماز عید است که خداوند در آیه قبل فرمود قد افلح من تزکی (رستگار شد کسی که زکات داد)، خداوند فرمود رستگار شد کسی که زکات دهد، و بعد از آن نماز بخواند. علماء ومفسرین می‌گویند هر جایی از قرآن که نماز بیاید و مراد از نماز نمازهای یومیه باشد، نماز مقدم بر زکات می‌شود أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ [۱۰]، ولی در این آیه زکات بر نماز مقدم شده است، تا اعلام شود که مراد از زکات در این آیه زکات فطره و مراد از نماز، نماز عید فطر است [۱۱]
از نظر روایات وارده از ائمه اهل بیت (علیهم السلام) تنها در باره زکات فطره و نماز عید نازل شده، روایات وارده از طرق اهل سنت هم همین را می‌گوید. [۱۲]
و در کتاب من لا یحضره الفقیه آمده که شخصی از امام صادق (علیه السلام) پرسید معنای آیه" قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی" چیست؟ فرمود: این است که هر کس زکات فطره بدهد رستگار می‌شود.
پرسید معنای آیه" وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی" چیست؟ فرمود این است که (برای نماز عید) به سوی" جبانه" برود و نماز بخواند [۱۳] و منظور از جبانه، صحرا است..
در بعضی از منابع هل سنت هم تصریح شده که مراد پرداخت زکات فطره قبل از نماز عید است.
فتوای فقهاء در مورد نماز عید فطر:
نماز عید فطر در زمان حضور امام علیه السلام واجب است و باید به جماعت خوانده شود و در زمان ما که امام علیه السلام غایب است، بین علماء اختلاف نظر وجود دارد:
حضرت امام خمینی(رضوان الله علیه): نماز عید فطر مستحب می‌باشد و احتیاط واجب آن است که آن را به جماعت نخوانند ، ولی به قصد رجاء مانع ندارد، و چنانچه ولیّ فقیه یا مأذون از طرف او اقامه جماعت نماید اشکال ندارد.
حضرت امام خامنه‌ای(حفظه الله): در عصر حاضر نماز عید فطر و قربان واجب نیست، بلکه مستحب است، ولی نماز جمعه واجب تخییری است.
آیت الله بهجت: نماز عید فطر مستحب می‌باشد بنا بر اظهر. [پایان مسأله]
آیات عظام اراکی، گلپایگانی، خوئی، فاضل، نوری، سیستانی، تبریزی، مکارم، صافی: می‌شود نماز عید فطر را به جماعت یا فرادی خواند. (آیت الله صافی: ولی احتیاط این است که به جماعت آن را رجاءً بخواند).
آیت الله زنجانی: بنا بر احتیاط، نماز عید فطر را به جماعت نخوانند (برخی از مسائل آینده که در بارهٔ جماعت است، بر فرض مشروعیت جماعت می‌باشد) [۱۴].

کیفیت نماز عید فطر

شهید ثانی (رضوان الله علیه) در کتاب الرو ضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه در بیان کیفیت نماز عید فطر می‌فرمایند:
نماز عید فطر دو خطبه دارد که بعد از نماز خوانده می‌شود، بر عکس نماز جمعه.
نماز عید فطر دو رکعت است همانند نماز جمعه .
در نماز عید فطر علاوه بر تکبیره الاحرام و تکبیر رکوع و سجود، باید در رکعت اول پنج تکبیر، ودر رکعت دوم ۴ تکبیر، [۱۵]
امام رضا علیه السلام در بیان علت تکبیرات نماز عید فطر می‌فرمایند:
تکبیر در نماز فطر بشتر از تکبیر نمازهای دیگر است،
زیرا تکبیر تعظیم خداوند است، وتمجید بر آنچه خداوند ما را به آن هدایت کرده
در رکعت اول ۷ تکبیر قرار داده شده زیرا مستحب است که نمازهای یومیه با ۷ تکبیرشروع شود(مستحب است که قبل از تکبیره الاحرام ۶ مرتبه تکبیر گفته شود، با تکبیره الاحرام ۷ تکبیر می‌شود)
و در رکعت دوم ۵ تکبیر قرار داده شده زیرا در نمازهای یومیه شبانه روز ۵ تکبیره الاحرام وجود دارد [۱۶]
در قنوت نماز عید فطر و قربان هر دعا و ذکری بخوانند کافی است ولی بهتر است این دعا را بخواند [۱۷] اَللّهُمَّ اَهْلَ الْکِبْرِیاَّءِ وَالْعَظَمَهِ وَاَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ وَاَهْلَ الْعَفْوِ.........
مسئله: اگر روز عید با روز جمعه یک روز شد، واجب تخییری می‌شود، با حضور در نماز عید نماز جمعه ساقط می‌شود و باید نماز ظهر خوانده شود [۱۸]

مستحبات نماز

نماز عید سوره مخصوصی ندارد، ولی بهتر است که در رکعت اوّل آن سوره شمس (سوره ۹۱) و در رکعت دوّم سوره غاشیه (سوره ۸۸) را بخوانند، یا در رکعت اوّل سوره سبّح اسم (سوره ۸۷) و در رکعت دوّم سوره شمس را بخوانند.
مستحب است نماز عید را در صحرا بخوانند، ولی در مکه مستحب است در مسجد الحرام خوانده شود.
مستحب است پیاده و پا برهنه و با وقار به نماز عید بروند، و پیش از نماز غسل کنند، و عمامه سفید بر سر بگذارند.
مستحب است در نماز عید بر زمین سجده کنند، و در حال گفتن تکبیرها دست‌ها را بلند کنند، و حمد و سوره را بلند بخوانند، چه امام باشد چه منفرد.
بعد از نماز مغرب و عشاء شب عید فطر، و بعد از نماز صبح و بعد از نماز عید فطر مستحب است این تکبیرها را بگوید: «الله اَکبَرُ، الله اَکبَرُ، لا اِلهَ اِلاَّ الله وَالله اَکبَرُ، الله اَکبَرُ وَلله الحَمْدُ، الله اَکبَرُ عَلی ما هَدانا». [۱۹]
مستحب است که بعد از نماز عید، چهار رکعت نماز خوانده شود، در رکعت اول سوره اَعْلَی خوانده شود که ثواب قراءت همه کتابهای آسمانی را دارد، و در رکعت دوم سوره شَّمْسِ خوانده شود، که ثواب هر آنچه خورشید بر آن طلوع کرده را دارد، در رکعت سوم سوره ضُّحَی خوانده شود، که ثواب کسی را دارد که همه مساکین را سیر کرده است، در رکعت چهارم ۳۰ مرتیه سوره توحید بخواند، خداوند گناه ۵۰ سال گذشته و ۵۰ سال آینده اورا می‌بخشد،
شیخ صدوق می‌فرمایند این نماز برای کسی است که تقیه‌ای نماز می‌خواند و کسی که نماز عید را اقامه می‌کند از اهل سنت است، ولی کسی که در میان شیعیان است، حتی اگر کسی که نماز غید را اقامه می‌کند امام معصوم هم نباشد نیازی به خواندن این نماز نیست [۲۰].
مستحب است غسل کردن در روز عید
مستحب است ذکر زیاد گفتن و اعمال صالح انجام دادن
مستحب است محزون بودن، به خاطر مظلومیت و غصب کردن حق اهل بیت علیهمالسلام
مستحب است قبل از اینکه خارج شود برای نماز، غذا بخورد
مستحب است افطار کردن با خرما و تربت
مستحب است که برای برادران دینی دعاء کند که خداوند اعمال آنها را قبول کند
مستحب است بعد از اینکه نماز تمام شد، از راهی کهبرای نماز آمد برنگردد، بلکهاز راه دیگری برگردد
مستحب است در نماز عید فطر و قربان قرائت را بلند بخوانند.
نماز عید قضاء ندارد، فرقی نمی‌کند که عمدا ترک شود یا به خاطر عذری ترک شود [۲۱]
از إمام باقر (علیه السلام) روایت شده " من لم یصل مع الإمام فی جماعه یوم العید فلا صلاه له و لا قضاء علیه [۲۲]".
اگر کسی با جماعت نماز عید نخواند، قضاء لازم نیست.
به این داستان زیبا که کیفیت نماز عید را بیان می‌کند، توجه کنید:
وقتی که حضرت امام رضا علیه السلام در مرو ولی عهد بودند، مامون شخصی را پیش امام رضا علیه السلام فرستاد و از حضرت خواست تا نماز عید را اقامه کند، حضرت در جواب فرمودند: قرار بود که من در در کارها دخالت نکنم،
اگر می‌خواهی که نماز بخوانم همانطری نماز می‌خوانم که پیامبر و امیرالمومنین علیهما السلام نماز می‌خواندند
مامون در جواب حضرت گفت که هر جوری می‌خواهی نماز بخوان، مردم و نیروهای دربار جلوی درب خانه حضرت، منتظر حضرت بودند:
وقتی که خورشید طلوع کرد، حضرت غسل کردند، عمامه سفید از جنس قطن بر سر گذاشتند، که یک سر عمامه را بر سینه مبارک انداختند، و سر دیگر را بر دو کتف مبارک انداختند... َشَمَّرَ حضرت به همه افرادی که همراه ایشان بودند ، فرمودند که شما هم مثل من این کارها را انجام بدید
سپس حضرت عصا را به دست گرفتند و از خانه خارج - وقتی که حضرت راه می‌رفتند، سر مبارک را به آسمان بلند کردند و ۴ مرتبه تکبیر گفتند، مردم و نیروهای مامون پشت درب با بهترین لباس و سلاح آماده بودند حضرت تشریف آوردند بیرون و کنار درب توقف کردند و گفتند اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ- اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ عَلَی مَا هَدَانَا- اللَّهُ أَکْبَرُ عَلَی مَا رَزَقَنَا مِنْ بَهِیمَهِ الْأَنْعَامِ- وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَی مَا أَبْلَانَا، مردم وقتی دیدند حضرت با این وضع تشریف آوردند شروع کردند به ضجه زدن و گریه کردن، نیروهای مامون وقتی حضرت را با این وضع دیدند از اسب پایین آمدند و همراه حضرت بدون کفش راه می‌رفتند، و هر ده قدم توقف می‌کردند و سه مرتبه تکبیر می‌گفتند، راوی می‌گوید کهگویی زمین و آسمان می‌لرزید خبر به مامون رسید اگر امام با این وضع به محل نماز برسند همه مردم به حضرت روی می‌آورند و جایگاه شما به خطر می‌افتد، مامون کسی را فرستاد پیش حضرت و از حضرت خواست که برگردد [۲۳]

وقت نماز عید فطر

از طلوع خورشید تا زوال خورشید [۲۴]

آثار نماز عید

آثار اجتماعی

وحدت و همبستگی

حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) می‌فرمایند: فَإِن‏ َّ يَدَ اللَّهِ على [مَعَ الْجَمَاعَة، ِ وَ إِيَّاكُمْ وَ الْفُرْقَةَ فَإِنَّ الشَّاذَّ مِنَ النَّاسِ لِلشَّيْطَانِ كَمَا أَنَّ الشَّاذَّةَ مِنَ الْغَنَمِ لِلذِّئْب‏. [۲۵] لطف و رحمت خداوند با جماعت است، از تفرقه دوری کنید، هرکس تنهایی کاری کند، شکار شیطان می‌شود......
رهبر معظم انقلاب اسلامی می‌فرمایند: خدای متعال، مراسم با عظمت این ماه (رمضان) را این‌گونه مقرّر فرموده است که به آسانی و سادگی پایان نپذیرد. در پایان این ماه - که ماه عبادت است - روزی را قرار داده است که روز عید باشد، روز اجتماع باشد، روز بزرگی باشد؛ برادران مسلمان به هم تهنیت بگویند؛ موفقیّتهای ماه رمضان را قدر بدانند؛ میان خود و خدا محاسبه کنند؛ آنچه را که در این ماه شریف ذخیره آنها شده است، برای خودشان حفظ کنند. آن روز، روز عید فطر است [۲۶].
خلاصه اینکه نماز عید یک واجب اجتماعی است که اقامه آن موجب وحدت و اجتماع جامعه اسلامی می‌شود:

آثار فردی

نمایش محشر

حضرت امیرالمؤمنین، (علیه السّلام) در یکی از خطبه‌های روز عید فطر چنین فرمود:
َ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ يَوْمَكُمْ هَذَا يَوْمٌ يُثَابُ بِهِ الْمُحْسِنُونَ»؛ ای مردم! امروز روزی است که در آن نیکوکاران پاداش واجر خود را از خدای متعال می‌گیرند؛ اجر روزه، اجر عبادات ماه رمضان، اجر امساکها و جلوگیریها از هوای نفس. «وَ يَخْسَرُ فِيهِ الْمُسِيئُونَ»؛ و کسانی که حرکت و عمل نادرست داشته‌اند، در چنین روزی، خسارت بدکارگی خود را خواهند یافت. امروز، روز جزاست. «وَ هُوَ أَشْبَهُ يَوْمٍ بِيَوْمِ قِيَامَتِكُمْ »؛ امروز، شبیه روز قیامت است. «فَاذْكُرُوا بِخُرُوجِكُمْ مِنْ مَنَازِلِكُمْ إِلَى مُصَلَّاكُمْ خُرُوجَكُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّكُمْ »؛ از خانه که به طرف مصلاّی نماز عید فطر خارج می‌شوید، به یاد بیاورید هنگامی را که از قبرهای خود در روز قیامت خارج می‌شوید تا به طرف میدان عظیم قیامت و محلّ ثواب وعقاب الهی روانه گردید. «وَ اذْكُرُوا بِوُقُوفِكُمْ فِي مُصَلَّاكُمْ وُقُوفَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّكُمْ »؛ در مصلاّ که برای نماز می‌ایستید، به یاد بیاورید هنگامی را که در قیامت، در پیشگاه پروردگار ایستاده‌اید و برای حساب و کتاب آماده می‌شوید. «وَ اذْكُرُوا بِرُجُوعِكُمْ إِلَى مَنَازِلِكُمْ رُجُوعَكُمْ إِلَى مَنَازِلِكُمْ فِي الْجَنَّةِ [۲۷]»؛ از مصلاّ که به خانه‌های خود برمیگردید، به یاد بیاورید وقتی را که از عرصه قیامت به سوی منازل بهشتی خود روانه می‌شوید تا درآنها سکنا گزینید. [۲۸]

اجتماعی شدن

این دسته از عبادات که فردی نیستند و باید دسته جمعی انجام شوند، موجب می‌شوند که مکلف از اینکه شخصی گوشه گیر باشد، خارج شود و روحیه اجتماعی پیدا کند، و در جامعه شخصی منزوی نباشد، بلکه شخصیت خود را در بین مردم تشکیل دهد:
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله): لَا رَهْبَانِيَّة [۲۹] در دین اسلام رهبانیت(انزوا) وجود ندارد

راهکارهای ترویج نماز عید

راهکارهای فردی

معرفت پیدا کردن به نماز

اگر مردم به نماز عید و اهمیت آن معرفت پیدا کنند، و جایگاه آن را در بین سایر کارهای معروف بدانند، و آگاه به آثار آن بشوند ، استقبال بیشتری می‌کنند،
حضرت امیرالمومنین (علیه السلام):

النَّاسُ أَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا [۳۰] مردم به چیزی که به آن علم ندارند دشمن هستند(میل و رغبت ندارند)

کنار گذاشتن تنبلی و راحت طلبی

خیلی از افرادی که در نماز شرکت نمی‌کنند، به خاطر راحت طلبی و تنبلی است
امام سجاد (علیه السلام) در دعای ابوحمزه می‌فرمایند:
اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنَ الْکَسَلِ وَ الْفَشَل‏ [۳۱]به خدا پناه می‌برم از اینکه شخصی تنبل و بی حال باشم

راهکارهای حکومتی

مقبولیت امام

در زمان غیبت کسی که نماز عید را اقامه می‌کند اگر در بین مردم مقبولیت داشته باشد وامام در بین مردم جایگاه خوبی داشته باشد، مردم نسب به نماز عید استقبال زیادی می‌کنند، مثلا در تهران وقتی که رهبر معظم انقلاب حفظه الله نماز عید را اقامه می‌کنند، جماعت زیادی در نماز عید حاضر می‌شوند، دستگاه‌های حکومتی و متصدیان امور دینی که در عصر غیبت موظف به تعیین امام برای نماز عید هستند، وظیفه دارند که شخصی را منسوب کنند که در بین مردم محبوبیت و مقبولیت داشته باشد.

آگاه کردن مردم

وظیفه دستگاه‌های حکومتی و متصدیان امور دینی است که با تبلیغ و ترویج نماز عید، مردم را نسبت به آثار و برکات نماز عید آگاه کنند، اگر آگاهی مردم نسبت به نماز عید بیشتر شود استقبال آنها نیز بیشتر می‌شود.

مکان مناسب

اگر محل اقامه نماز جایی باشد که در دسترس مردم باشد، و دارای امکانات باشد، و به گونه‌ای باشد که مردم برای ایاب وذهاب و خواندن نماز متحمل زحمت نشوند، استقبال بیشتری می‌شود تهیه مکان مناسب و وسایل لازم بر عهده دستگاه‌های انقلابی است.

راهکارهای اجتماعی

رفتار متدینین

اگر در جامعه متدینین در رفتار و برخورد درست رفتار کنند و موجب بدبینی به دین نشوند، دیگران به آموزه‌های دین استقبال بیشتری می‌کنند.
امام صادق (علیه السلام):
مرد مسلمانی همسایهٔ کافری داشت، کافر با مسلمان رفیق بود، شخص مسلمان دین اسلام را برای کافر تبیلیغ و ترویج می‌کرد و از خوبی‌های اسلام گفت، تا اینکه کافر مسلمان شد، روز بعد، قبل از نماز صبح شخص مسلمان به درب خانه تازه مسلمان رفت و به او گفت بیا بریم مسجد نماز جماعت بخوانیم، رفتند مسجد و نماز صبح خواندند، بعد از اتمام نماز، مرد مومن به تازه مسلمان گفت تا طلوع فجر در مسجد بمانیم و ذکر خدا بگوییم، آن شخص هم پذیرفت،
آن مومن به تازه مسلمان گفت تا زوال خورشید قرآن یاد بگیر، و امروز را روزه بگیریم،
شخص تازه مسلمان تا ظهر ماند در مسجد، روزه هم گرفت، آن مومن بعد از نماز ظهر به شخص تازه مسلمان گفت بمونیم مسجد تا نماز مغرب و عشاء را هم بخوانیم بعد برویم، بعد از نماز مغرب و عشاء به خانه رفتند، و اعمالی را انجام داد که تحمل آن را نداشت
روز بعد آن مومن به درب خانه تازه مسلمان رفت و به او گفت بیا برویم مسجد برای نماز صبح، شخص تازه مسلمان به مومن گفت از من دور شو، این دین سخت است، تحمل آن را ندارم......
فَلَا تَخْرَقُوا بِهِمْ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ إِمَارَهَ بَنِی أُمَیَّهَ کَانَتْ بِالسَّیْفِ وَ الْعَسْفِ وَ الْجَوْرِ وَ أَنَّ إِمَامَتَنَا بِالرِّفْقِ وَ التَّأَلُّفِ وَ الْوَقَارِ وَ التَّقِیَّهِ وَ حُسْنِ الْخِلْطَهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فَرَغِّبُوا النَّاسَ فِی دِینِکُمْ وَ فِیمَا أَنْتُمْ فِیهِ حکومت بنی امیه با شمشیر و ظلم وجور بود و امامت ما به مهربانی وقار خوش رفتاری، پس مردم را در دین خود ترغیب کنید [۳۲].

منابع برای مطالعه بیشتر

کتاب نماز عیدفطر و قربان احکام و آداب مربوط به آنها محمدحسین رحیمی ناشر ساجدین تهران مقالات: روز عید، روز عبادت و گرفتن جایزه نویسنده: حسینی،سید جواد؛ مجله: مبلغان » مهر ۱۳۸۸ - شماره ۱۲۰ (۹ صفحه - از ۱۲ تا 20)
روز اول این ماه عید بزرگ اسلامی عید سعید فطر است بهمن ۱۳۴۵، سال هشتم - شماره ۳ (۱ صفحه - از ۱ تا 1)
عید فطر و نقش آن در تحولات فردی و اجتماعی نویسنده: پاک نیا،عبد الکریم؛ مجله: مبلغان » آذر ۱۳۸۱ - شماره ۳۵ (۹ صفحه - از ۱۲۷ تا 135)
عید رمضان مجله: پیام بانک » هفته اول دی ۱۳۷۹ - شماره ۲۷۶ (۲ صفحه - از ۱ تا 2)
فطر؛ عیدانه‌ای برای فطرت نویسنده: بابایی،رضا؛ مجله: ضمیمه خردنامه همشهری » ۶ آذر ۱۳۸۲ - شماره ۷ (۲ صفحه - از ۲ تا 3)
محورهای اصلی خطبه عید فطر امام علی سید جواد حسینی مجله مبلغان ۱۳۸۴ شماره ۷۲(۱۲ صفحه از ۹ تا 20)

مآخذ

قرآن کریم
بحار الأنوار( ط- بیروت)، مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی‏، ناشر: دار إحیاء التراث العربی‏، مکان چاپ: بیروت‏، سال چاپ: ۱۴۰۳ ق‏
تفسیر المیزان علامه طباطبایی، ترجمه: موسوی همدانی سید محمد باقر،ناشر: دفتر انتشارات اسلامی جامعهٔ مدرسین حوزه علمیه قم، مکان چاپ: قم، سال چاپ: ۱۳۷۴ ش
توضیح المسائل (محشّی - امام خمینی)، خمینی، سید روح اللّٰه موسوی، ۲ جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، هشتم، ۱۴۲۴ ه‍ ق
توضیح المسائل آیت الله العظمی سیستانی
ترجمه قرآن آیت الله مشکینی
خطبه‌های نماز عید رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت الله العظمی خامنهای حفظه الله
ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏، ناشر: دار الشریف الرضی للنشر، مکان چاپ: قم‏
الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشّی - کلانتر) عاملی، شهید ثانی، زین الدین بن علی، ، کتابفروشی داوری، قم - ایران، اول، ۱۴۱۰ ه‍ ق
عیون أخبار الرضا علیه السلام‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏،ناشر: نشر جهان‏، مکان چاپ: تهران‏، سال چاپ: ۱۳۷۸ ق‏
فقه القرآن (للراوندی) راوندی، قطب الدین، سعید بن عبداللّه، ، انتشارات کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی - رحمه الله، قم - ایران، دوم، ۱۴۰۵ ه‍ ق سال چاپ: ۱۴۰۶ ق‏
الکافی( ط- الإسلامیه)کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد، ناشر: دار الکتب الإسلامیه، مکان چاپ: تهران‏، سال چاپ: ۱۴۰۷ ق‏
مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، طوسی، محمد بن الحسن‏، ناشر: مؤسسه فقه الشیعه، مکان چاپ: بیروت‏، سال چاپ: ۱۴۱۱ ق‏
من لا یحضره الفقیه‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، مکان چاپ: قم‏، سال چاپ: ۱۴۱۳ ق‏
مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی فضل بن حسن، ناشر: انتشارات ناصر خسرو، مکان چاپ: تهران، سال چاپ: ۱۳۷۲ ش
نهج البلاغه( للصبحی صالح)،شریف الرضی، محمد بن حسین‏، مصحح: صالح، صبحی‏،ناشر: هجرت‏،مکان چاپ: قم‏، سال چاپ: ۱۴۱۴ ق‏
وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن‏، مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام‏، ناشر: مؤسسه آل البیت علیهم السلام مکان چاپ: قم سال چاپ: ۱۴۰۹ ق‏

پانویس

  1. ↑ کافی ج 3 ص 264
  2. ↑ الروضه البهیه ج 1 ص 675
  3. ↑ ۱۳۸۸/۰۶/۲۹ خطبه‌های نماز عید سعید فطر
  4. ↑ ۱۳۷۷/۱۰/۲۸ بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر
  5. ↑ آل عمران 104
  6. ↑ بقره/185
  7. ↑ ترجمه مشکینی
  8. ↑ فقه القرآن ج 1 ص 209
  9. ↑ اعلی/2
  10. ↑ بقره/43
  11. ↑ فقه القرآن ج 1ص 252
  12. ↑ ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 450
  13. ↑ من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 323
  14. ↑ توضیح المسائل (محشی - امام خمینی)؛ ج1، ص: 824 مسأله 1516 و ص: 830 س 633:
  15. ↑ همان
  16. ↑ (وسائل الشیعه، ج7، ص: 434)
  17. ↑ توضیح المسایل آیت الله العظمی سیستانی مساله 1499
  18. ↑ الروضه البهیه
  19. ↑ توضیح المسایل آیت الله العظمی سیستانی مساله 1501-1509
  20. ↑ وسائل الشیعه؛ ج7، ص: 427
  21. ↑ الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشی - کلانتر)، ج1، ص: 674
  22. ↑ ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ص : 77
  23. ↑ وسائل الشیعه، ج7، ص: 454
  24. ↑ الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشی - کلانتر)، ج1، ص: 674
  25. ↑ نهج البلاغه (للصبحی صالح) نداء لأمه الإسلام ..... ص : 29
  26. ↑ ۱۳۷7/۱۰/۲۸ بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر
  27. ↑ وسائل الشیعه؛ ج7، ص: 482
  28. ↑ ۱۳۷۲/۱۲/۲۲بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر
  29. ↑ الکافی (ط - الإسلامیه)ج‏217 باب الشرائع ..... ص : 17
  30. ↑ نهج البلاغه (للصبحی صالح) ح 172 ص : 501
  31. ↑ مصباح المتهجد و سلاح المتعبدج‏2 597 دعاء السحر فی شهر رمضان ..... ص : 582
  32. ↑ بحار الأنوار (ط - بیروت) ج‏66 170 باب 32 درجات الإیمان و حقائقه ..... ص : 154
برگرفته از «https://wiki.imaroof.ir/index.php?title=فرهنگ_مصادیق:نماز_عید_فطر&oldid=51869»