فرهنگ مصادیق:نماز عید فطر چگونه خوانده میشود؟
مقدمات نماز عید فطر
چون مهیا شدی از برای رفتن به نماز عید بیرون نروی مگر بعد از طلوع آفتاب و آنکه بخوانی دعایی را که سید در اقبال نقل کرده از جمله از ابو حمزه ثمالی روایت کرده از حضرت امام محمد باقر علیه السلام که فرمود بخوان در عید فطر و قربان و جمعه وقتی که مهیا شدی به جهت بیرون رفتن به نماز این دعا را:
اللَّهُمَّ مَنْ تَهَیَّأَ فِی هَذَا الْیَوْمِ أَوْ تَعَبَّأَ
ای خدا هر که در این روز تهیه دیده و ساز و برگ عید فراهم کرده
أَوْ أَعَدَّ وَ اسْتَعَدَّ لِوِفَادَةٍ إِلَی مَخْلُوقٍ رَجَاءَ رِفْدِهِ وَ نَوَافِلِهِ وَ فَوَاضِلِهِ وَ عَطَایَاهُ
و مهیا و مستعد آن است که به دیدن مخلوقی رود به امید عطا و بخشش و فضل و احسان آنها
فَإِنَّ إِلَیْکَ یَا سَیِّدِی تَهْیِئَتِی وَ تَعْبِئَتِی وَ إِعْدَادِی وَ اسْتِعْدَادِی
من هم ای سید من مهیا شده و ساز و برگ دیده و آماده و مستعد گردیدهام
رَجَاءَ رِفْدِکَ وَ جَوَائِزِکَ وَ نَوَافِلِکَ وَ فَوَاضِلِکَ وَ فَضَائِلِکَ وَ عَطَایَاکَ
به امید بخشش و جایزه و فضل و کرم و عطاهای تو
وَ قَدْ غَدَوْتُ إِلَی عِیدٍ مِنْ أَعْیَادِ أُمَّةِ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ عَلَی آلِهِ
و در این صبحگاه من عیدی است از اعیاد امت پیغمبرت محمد صلی الله علیه و آله
وَ لَمْ أَفِدْ إِلَیْکَ الْیَوْمَ بِعَمَلٍ صَالِحٍ أَثِقُ بِهِ قَدَّمْتُهُ وَ لاَ تَوَجَّهْتُ بِمَخْلُوقٍ أَمَّلْتُهُ
و چیزی از عمل صالح در این روز به پیشگاه نیاوردهام که وثوق بخلوص و شایستگی آن برای تقدیم بحضرتت داشته باشم و بهیچ مخلوقی روی حاجت و امید نیاوردهام
وَ لَکِنْ أَتَیْتُکَ خَاضِعاً مُقِرّاً بِذُنُوبِی وَ إِسَاءَتِی إِلَی نَفْسِی فَیَا عَظِیمُ یَا عَظِیمُ یَا عَظِیمُ اغْفِرْ لِیَ الْعَظِیمَ مِنْ ذُنُوبِی
و لیکن بدرگاه تو با ذلت و خضوع و اقرار و اعتراف به گناهان و ظلم بدکاریم به نفس خود روی آوردهام ای خدای بزرگ ای خدای بزرگ ای خدای بزرگ از گناهان بزرگ من درگذر
فَإِنَّهُ لاَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ الْعِظَامَ إِلاَّ أَنْتَ یَا لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
که گناه بزرگ را نمیبخشد جز ذات بزرگوار تو که جز تو خدایی نیست ای مهربانترین مهربانان عالم.
نماز عید فطر
نماز عید فطر دو رکعت است در رکعت اول حمد و سوره اعلی بخواند و بعد از قرائت پنج تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر این قنوت را بخواند
اَللَّهُمَّ أَهْلَ الْکِبْرِیَاءِ وَ الْعَظَمَةِ
ای خدا ای که عظمت و کبریایی شایسته و مخصوص توست
وَ أَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ أَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ أَهْلَ التَّقْوَی وَ الْمَغْفِرَةِ
و جود و بخشش و جلال و جبروت به تو اختصاص دارد و لایق عفو و رحمت و سزاوار ترس از عصیان و آمرزش گناهان تویی
أَسْأَلُکَ بِحَقِّ هَذَا الْیَوْمِ الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِینَ عِیداً
از تو درخواست میکنم به حق این روز که برای مسلمین عید قرار دادی
وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهِ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ مَزِیداً أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
و برای محمد صلی الله علیه و آله ذخیره و زیادت مقام گردانیدی درخواست دارم که درود بر محمد (ص) و آلش فرستی
وَ أَنْ تُدْخِلَنِی فِی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ
و مرا هم در هر سعادتی که محمد (ص) و آل محمد (ع) را داخل گردانیدی داخل سازی
وَ أَنْ تُخْرِجَنِی مِنْ کُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِ وَ عَلَیْهِمْ أَجْمَعِینَ
و از هر بدی که محمد (ص) و آل محمد (ع) را خارج ساختی مرا نیز خارج گردانی که درود بر محمد و آل او باد
اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ خَیْرَ مَا سَأَلَکَ مِنْهُ عِبَادُکَ الصَّالِحُونَ وَ أَعُوذُ بِکَ فِیهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُکَ الصَّالِحُونَ (الْمُخْلِصُونَ)
ای خدا من از تو درخواست میکنم بهتر چیزی را که بندگان شایسته ات از تو درخواست کردند و پناه میبرم به تو از آنچه بندگان صالحت به تو پناه بردند
پس تکبیر ششم بگوید و به رکوع رود و بعد از رکوع و سجود برخیزد به رکعت دوم و بعد از حمد سوره و الشمس بخواند پس چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیری آن قنوت را بخواند و چون فارغ شد تکبیر پنجم گوید و به رکوع رود پس نماز را تمام کند
خطبه روز عید فطر
مسئله دیگر ، خطبه روز عید فطر است که امام جماعت بعد از بجا آوردن نماز عید میخواند و آن به نحوی که شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه از حضرت امیر المؤمنین علیه السلام نقل
فرموده چنین است
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَ النُّورَ ثُمَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ یَعْدِلُونَ
ستایش مخصوص خدای راست که آسمان و زمین را آفرید و روشنی و تاریکی را مقرر داشت باز کافران به خدای خود شرک میآورند
لاَ نُشْرِکُ بِاللَّهِ شَیْئًا وَ لاَ نَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِیّاً
و ما هیچ به خدا شرک نیاوریم و غیر او کسی را ولی خود نگیریم
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الْأَرْضِ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی الْآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَکِیمُ الْخَبِیرُ
و باز ستایش و سپاس مخصوص خداست که هر آنچه در آسمان و زمین است همه ملک اوست و در عالم آخرت نیز شکر و سپاس مخصوص اوست و او به نظم آفرینش حکیم و به همه امور عالم آگاه است
یَعْلَمُ مَا یَلِجُ فِی الْأَرْضِ وَ مَا یَخْرُجُ مِنْهَا وَ مَا یَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَ مَا یَعْرُجُ فِیهَا
و او هر چه درون زمین رود و هر چه از زمین به درآید و هر چه از آسمان فرود آید و هر چه بر آسمان بالا رود همه را میداند
وَ هُوَ الرَّحِیمُ الْغَفُورُ کَذَلِکَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِلَیْهِ الْمَصِیرُ
و اوست که بر بندگان مهربان و بخشاینده است این است خدایی که هیچ جز او خدایی نیست و بازگشت همه موجودات بسوی اوست
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یُمْسِکُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَی الْأَرْضِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ إِنْ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِیمٌ
و باز ستایش مخصوص خداست که آسمان را از سقوط بر زمین نگاه دارد جز آنکه مشیتش تعلق گیرد و البته خدا بر مردم عالم بسیار رئوف و مهربان است
اللَّهُمَّ ارْحَمْنَا بِرَحْمَتِکَ وَ اعْمُمْنَا بِمَغْفِرَتِکَ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَلِیُّ الْکَبِیرُ
ای خدا تو به رحمتت بر ما ترحم فرما و آمرزشت را شامل حال ما ساز که تویی خدای بلند مرتبه بزرگ
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لاَ مَقْنُوطٌ مِنْ رَحْمَتِهِ لاَ مَخْلُوٌّ مِنْ نِعْمَتِهِ وَ لاَ مُؤْیَسٌ مِنْ رَوْحِهِ
باز ستایش مخصوص خداست که هیچکس از رحمتش ناامید و از نعمتش محروم نیست و احدی مأیوس از لطف و عنایتش نخواهد بود
وَ لاَ مُسْتَنْکِفٌ (مُسْتَنْکَفٌ) عَنْ عِبَادَتِهِ (الَّذِی) بِکَلِمَتِهِ قَامَتِ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَ اسْتَقَرَّتِ الْأَرْضُ الْمِهَادُ
و هیچکس استنکاف و سرکشی از بندگیش نتواند کرد آن خدایی که به کلمه او آسمانهای هفتگانه بر پا خاسته و مهد زمین قرار یافته
وَ ثَبَتَتِ الْجِبَالُ الرَّوَاسِی وَ جَرَتِ الرِّیَاحُ اللَّوَاقِحُ وَ سَارَ فِی جَوِّ السَّمَاءِ السَّحَابُ
و کوههای محکم استوار گردیده و بادهای حامله کننده به گردش داشته و ابر به فرمانش در فضای آسمان در سیر و حرکت آمده
وَ قَامَتْ عَلَی حُدُودِهَا الْبِحَارُ وَ هُوَ إِلَهٌ لَهَا وَ قَاهِرٌ یَذِلُّ لَهُ الْمُتَعَزِّزُونَ
و دریاها در حدود خود ایستادهاند و اوست خدای تمام این مخلوقات و خدای قاهری است که تمام عزت و شوکتمندان عالم در مقابلش حقیر و ذلیل
وَ یَتَضَاءَلُ لَهُ الْمُتَکَبِّرُونَ وَ یَدِینُ لَهُ طَوْعاً وَ کَرْهاً الْعَالَمُونَ
و همه متکبران و مغروران جهان نزدش خوار و ضعیفند و تمام عوالم هستی خواه و ناخواه تابع حکم و فرمان اوست
نَحْمَدُهُ کَمَا حَمِدَ نَفْسَهُ وَ کَمَا هُوَ أَهْلُهُ وَ نَسْتَعِینُهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نَسْتَهْدِیهِ
حمد و ستایش میکنیم او را چنانکه آن ذات مقدس خود را ستایش فرموده و به حمدی که او را شایسته است و از او یاری میطلبیم و طلب آمرزش و بخشش میکنیم و از او هدایت بسوی او میجوییم
وَ نَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیکَ لَهُ یَعْلَمُ مَا تُخْفِی النُّفُوسُ وَ مَا تُجِنُّ الْبِحَارُ
و گواهی میدهیم که هیچ خدایی جز آن خدای یکتای بی شریک نیست او آنچه در نفوس خلق پنهان است و آنچه در قعر دریاها
وَ مَا تَوَارَی مِنْهُ ظُلْمَةٌ وَ لاَ تَغِیبُ عَنْهُ غَائِبَةٌ
و آنچه در ظلمت مستور است همه را میداند و هیچ غایبی از او پنهان نیست
وَ مَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ مِنْ شَجَرَةٍ وَ لاَ حَبَّةٍ فِی ظُلْمَةٍ إِلاَّ یَعْلَمُهَا
و هیچ برگی از درخت نیفتد و هیچ دانهای در زیر تاریکیهای زمین نیست جز آنکه بعلم ازلی ذاتی از او آگاه است
لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَ لاَ رَطْبٍ وَ لاَ یَابِسٍ إِلاَّ فِی کِتَابٍ مُبِینٍ
هیچ خدایی جز آن ذات یکتا نیست و هیچ تر و خشکی به عالم وجود ندارد جز آنکه در کتاب مبین مسطور است
وَ یَعْلَمُ مَا یَعْمَلُ الْعَامِلُونَ وَ أَیَّ مَجْرًی یَجْرُونَ وَ إِلَی أَیِّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ وَ نَسْتَهْدِی اللَّهَ بِالْهُدَی
و آنچه را که کارکنان عالم میکنند و به هر مجرا و طریق میروند و به کجا باز میگرداند همه را میداند و ما از خدا هدایت کامل میطلبیم
وَ نَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ نَبِیُّهُ وَ رَسُولُهُ إِلَی خَلْقِهِ وَ أَمِینُهُ عَلَی وَحْیِهِ وَ أَنَّهُ قَدْ بَلَّغَ رِسَالاَتِ رَبِّهِ
و گواهی میدهیم که محققا محمد بنده اوو فرستاده او بسوی خلق و امین بر وحی و اسرار الهی است و البته او رسالتهای خدا را به خلق رسانید
وَ جَاهَدَ فِی اللَّهِ الْحَائِدِینَ عَنْهُ الْعَادِلِینَ بِهِ وَ عَبَدَ اللَّهَ حَتَّی أَتَاهُ الْیَقِینُ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ (وَ سَلَّمَ)
و در راه رواج و تبلیغ دین خدا همه گونه جهاد با گمراهان و مشرکان کرد و خدا را تا هنگام رحلت اطاعت نمود درود و تحیت خدا بر او و بر آل اطهارش باد
أُوصِیکُمْ بِتَقْوَی اللَّهِ الَّذِی لاَ تَبْرَحُ مِنْهُ نِعْمَةٌ وَ لاَ تَنْفَدُ مِنْهُ رَحْمَةٌ
ای مردم وصیت میکنم شما را به تقوی و خدا ترسی که البته خداست که نعمتش را زوال و رحمتش را نفاد و پایان نخواهد بود
وَ لاَ یَسْتَغْنِی الْعِبَادُ عَنْهُ وَ لاَ یَجْزِی أَنْعُمَهُ الْأَعْمَالُ الَّذِی رَغَّبَ فِی التَّقْوَی وَ زَهَّدَ فِی الدُّنْیَا
و هیچ بندگان از او بی نیاز نیستند و ابدا اعمال و طاعات خلق در مقابل نعمتهایش پاداشی نتواند بود آن خدایی که شما را در تقوی ترغیب کرد و امر به زهد در دنیا فرمود
وَ حَذَّرَ الْمَعَاصِیَ وَ تَعَزَّزَ بِالْبَقَاءِ وَ ذَلَّلَ خَلْقَهُ بِالْمَوْتِ وَ الْفَنَاءِ
و از نافرمانی خود بندگان را ترسانید خدایی که او را تنها عزت و سلطنت بقا و ابدیت است و خلق را همه به دست مرگ و فنا خوار و منقاد گردانید
وَ الْمَوْتُ غَایَةُ الْمَخْلُوقِینَ وَ سَبِیلُ الْعَالَمِینَ وَ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِی الْبَاقِینَ
و مرگ پایان هر مخلوقی است و راه همه اهل عالم است
لاَ یُعْجِزُهُ إِبَاقُ الْهَارِبِینَ وَ عِنْدَ حُلُولِهِ یَأْسِرُ أَهْلَ الْهَوَی یَهْدِمُ کُلَّ لَذَّةٍ وَ یُزِیلُ کُلَّ نِعْمَةٍ
هرگز به فرار مردم از مرگ بر مرگ غلبه نتوانند کرد و هنگام فرا رسیدن اجل اهل هوای نفس را اسیر و ذلیل خواهد کرد و بنای هر لذت را ویران و هر نعمت را زایل
وَ یَقْطَعُ کُلَّ بَهْجَةٍ وَ الدُّنْیَا دَارٌ کَتَبَ اللَّهُ لَهَا الْفَنَاءَ وَ لِأَهْلِهَا مِنْهَا الْجَلاَءَ
و هر بهجت و نشاط را منقطع خواهد ساخت و خلاصه دنیا خانه ایست که خدا فنا را بر آن حکم حتمی فرموده و برای اهلش جلای وطن و بیرون شدن از این خانه را لازم گردانیده
فَأَکْثَرُهُمْ یَنْوِی بَقَاءَهَا وَ یُعَظِّمُ بِنَاءَهَا وَ هِیَ حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ قَدْ عُجِّلَتْ لِلطَّالِبِ
باز بیشتر مردم بقای دنیا را قصد دارند و دنیا به چشمشان بنایی با عظمت و عزت و طعمهای شیرین و باغی سبز و خرم است اما با عجله و شتاب از کف طالبانش بیرون میرود
وَ الْتَبَسَتْ بِقَلْبِ النَّاظِرِ وَ یُضْنِی ذُو (تُضْنِی ذَا) الثَّرْوَةِ الضَّعِیفَ وَ یَجْتَوِیهَا (یَحْتَوِیهَا) الْخَائِفُ الْوَجِلُ
و ناظران را به شبهه کاری میافکند ثروتمندان از حب مال دنیا بر ضعیفان و مسکینان بخل میورزند و مردم خدا ترس و هراسان از آن متنفرند و مکروهش شمارند
فَارْتَحِلُوا مِنْهَا یَرْحَمُکُمُ اللَّهُ بِأَحْسَنِ مَا بِحَضْرَتِکُمْ
پس خدا شما را رحمت کند از حب دنیای دنی به نیکوتر چیزی که نزد شماست دوری و رحلت گزینید
وَ لاَ تَطْلُبُوا مِنْهَا أَکْثَرَ مِنَ الْقَلِیلِ وَ لاَ تَسْأَلُوا مِنْهَا فَوْقَ الْکَفَافِ وَ ارْضَوْا مِنْهَا بِالْیَسِیرِ
و از دنیا به کمتر چیزی اکتفا کرده و افزون نطلبید و بیش از کفاف طالب دنیا نباشید
وَ لاَ تَمُدُّنَّ أَعْیُنَکُمْ مِنْهَا إِلَی مَا مُتِّعَ الْمُتْرَفُونَ بِهِ وَ اسْتَهِینُوا بِهَا وَ لاَ تُوَطِّنُوهَا
و به ناز و نعمت متنعمان دنیا چشم ندارید دنیا - را خوار شمارید و وطن خود ندانید
وَ أَضِرُّوا بِأَنْفُسِکُمْ فِیهَا وَ إِیَّاکُمْ وَ التَّنَعُّمَ وَ التَّلَهِّیَ وَ الْفَاکِهَاتِ فَإِنَّ فِی ذَلِکَ غَفْلَةً وَ اغْتِرَاراً
و دنیا را بر خود مضر و زیان آور دانید و دوری کنید و حذر از تن پروری و از لهو و لعب و خوشگذرانی که عمر پر بها به غفلت و غرور زنهار نگذرد
أَلاَ إِنَّ الدُّنْیَا قَدْ تَنَکَّرَتْ وَ أَدْبَرَتْ وَ احْلَوْلَتْ وَ آذَنَتْ بِوَدَاعٍ
مردم آگاه باشید که دنیا با همه دوستانش سخت بیگانگی و بی وفائی کرده و پشت بآنها نموده و رخصت وداع از همه خواسته
أَلاَ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ قَدْ رَحَلَتْ فَأَقْبَلَتْ وَ أَشْرَفَتْ وَ آذَنَتْ بِاطِّلاَعٍ أَلاَ وَ إِنَّ الْمِضْمَارَ الْیَوْمَ وَ السِّبَاقَ غَداً
باز هم آگاه باشید و متذکر شوید که عالم آخرت محققا رحلت بسوی شما کرده و بر شما روی آورده است و وارد گردید و از همه رخصت ورود خواسته و باز هم آگاه باشید که امروز در طاعت خدا میدان آزمایش و اسب تازی مسابقه است و فردا نتیجه بردن مسابقه است
أَلاَ وَ إِنَّ السُّبْقَةَ الْجَنَّةُ وَ الْغَایَةَ النَّارُ أَلاَ أَ فَلاَ تَائِبٌ مِنْ خَطِیئَتِهِ قَبْلَ یَوْمِ مَنِیَّتِهِ
و آگاه باشید که هر که در طاعت سبقت یافت در بهشت ابد شتافت و هر که راه مخالفت پیمودغایت و نتیجه دوزخ است آگاه باشید آیا کسی هست که پیش از روز مرگ از خطا و عصیان توبه کند
أَ لاَ عَامِلٌ لِنَفْسِهِ قَبْلَ یَوْمِ بُؤْسِهِ وَ فَقْرِهِ جَعَلَنَا اللَّهُ وَ إِیَّاکُمْ مِمَّنْ یَخَافُهُ وَ یَرْجُو ثَوَابَهُ
آیا کسی هست که برای خود عمل چیزی انجام دهد پیش از آنکه روز سختی و بینوایی او فرارسد و ای مردم خدا ما و شما را از آنانکه خدا ترسند و به ثواب خدا امید دارند قرار دهد
أَلاَ إِنَّ هَذَا الْیَوْمَ یَوْمٌ جَعَلَهُ اللَّهُ لَکُمْ عِیداً وَ جَعَلَکُمْ لَهُ أَهْلاً
آگاه باشید که البته این روزیست که خدا بر شما عید قرار داده است و شما را اهل و لایق ثوابهای این روز مبارک گردانیده
فَاذْکُرُوا اللَّهَ یَذْکُرْکُمْ وَ ادْعُوهُ یَسْتَجِبْ لَکُمْ وَ أَدُّوا فِطْرَتَکُمْ فَإِنَّهَا سُنَّةُ نَبِیِّکُمْ وَ فَرِیضَةٌ وَاجِبَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ
پس در این روز دایم بیاد خدا باشید تا خدا هم نظر عنایت به شما کند و به درگاهش دعا کنید تا مستجاب گرداند و زکوة فطره را به فقرا ادا کنید که آن سنت پیغمبر شماست و فرض و واجب ازفرمان خدای شما
فَلْیُؤَدِّهَا کُلُّ امْرِئٍ مِنْکُمْ عَنْ نَفْسِهِ وَ عَنْ عِیَالِهِ کُلِّهِمْ ذَکَرِهِمْ وَ أُنْثَاهُمْ وَ صَغِیرِهِمْ وَ کَبِیرِهِمْ وَ حُرِّهِمْ وَ مَمْلُوکِهِمْ
پس هر فردی از شما از شخص خودش و از هر فرد عیالش از پسر و دختر و کوچک و بزرگ و آزاد و بنده
عَنْ کُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ صَاعاً مِنْ بُرٍّ أَوْ صَاعاً مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعاً مِنْ شَعِیرٍ
از برای هر یک از آنها یک صاع از گندم یا یک صاع از خرما یا یک ضاع از جو به فقیران ادا کند
وَ أَطِیعُوا اللَّهَ فِیمَا فَرَضَ عَلَیْکُمْ وَ أَمَرَکُمْ بِهِ مِنْ إِقَامِ الصَّلاَةِ وَ إِیتَاءِ الزَّکَاةِ وَ حِجِّ الْبَیْتِ
و خدا را اطاعت در آنچه بر شما واجب فرموده و به آن فرمان داده است از بر پاداشتن نماز و اداء زکوة و حج بیت الله
وَ صَوْمِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ الْإِحْسَانِ إِلَی نِسَائِکُمْ وَ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ
و روزه ماه مبارک رمضان و امر به معروف و نهی از منکرو در حق زنانتان و غلام و کنیز و کلفت و نوکرتان به همه احسان کنید
وَ أَطِیعُوا اللَّهَ فِیمَا نَهَاکُمْ عَنْهُ مِنْ قَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَ إِتْیَانِ الْفَاحِشَةِ وَ شُرْبِ الْخَمْرِ
و نیز اطاعت کنید خدا را در آنچه شما را از آنها نهی فرموده است مانند نسبت به زنا دادن زنا مؤمنه نجیب و عمل زنا و شرب خمر
وَ بَخْسِ الْمِکْیَالِ وَ نَقْصِ الْمِیزَانِ وَ شَهَادَةِ الزُّورِ وَ الْفِرَارِ مِنَ الزَّحْفِ
و کم فروشی و شهادت دروغ و فرار از جهاد با کفار
عَصَمَنَا اللَّهُ وَ إِیَّاکُمْ بِالتَّقْوَی وَ جَعَلَ الْآخِرَةَ خَیْراً لَنَا وَ لَکُمْ مِنَ الْأُولَی
خدا ما و شما را بواسطه تقوی از معاصی و خطایا محفوظ دارد و دار آخرت را برای ما و شما بهتر از دار دنیا قرار دهد
إِنَّ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ وَ أَبْلَغَ مَوْعِظَةِ الْمُتَّقِینَ کِتَابُ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ
بهترین سخن و بلیغ تر و مؤثرترین کلام برای پند و اندرز اهل تقوی همانا کتاب خدای مقتدر حکیم است
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
پناه میبرم به خدا از شر شیطان مردود به نام خدای بخشنده مهربان
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ
ای رسول ما به خلق بگو او خدای یکتاست آن خدایی که از همه بی نیاز و همه عالم به او نیازمند است نه کسی فرزند او و نه او فرزند کسی است و نه هیچکس مثل و همتای اوست پس مینشیند اندکی بعد از فراغ از خطبه مانند کسی که تعجیل داشته باشد پس برمی خیزد و خطبه دوم را میخواند و آن همان خطبهای است که حضرت امیر المؤمنین علیه السلام در روز جمعه بعد از نشستن و برخاستن از خطبه اول میخواندند و آن خطبه چنین است
الْحَمْدُ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَ نَسْتَعِینُهُ وَ نُؤْمِنُ بِهِ وَ نَتَوَکَّلُ عَلَیْهِ وَ نَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیکَ لَهُ
حمد و ستایش مخصوص خداست ما او را ستایش میکنیم و از او یاری میطلبیم و به او ایمان آورده و بر حضرتش توکل و اعتماد داریم و گواهی میدهیم که خدایی جز خدای یکتای بی شریک نیست
وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلاَمُهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ مَغْفِرَتُهُ وَ رِضْوَانُهُ
و نیز گواهی دهیم که محمد (ص) بنده و فرستاده اوست درود و تحیت خدا بر او و بر آل پاکش و مغفرت و رضا و خوشنودی حق بر آن بزرگواران باد
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ وَ رَسُولِکَ وَ نَبِیِّکَ صَلاَةً نَامِیَةً زَاکِیَةً تَرْفَعُ بِهَا دَرَجَتَهُ وَ تُبَیِّنُ بِهَا فَضْلَهُ
پروردگارا درود و رحمت فرست بر بنده خود و رسول و پیغام آورت حضرت محمد درود و رحمتی که دایم در افزایش و ازدیاد باشد و به آن رحمت درجه و مقامش را بلند گردانی و برتریش را هویدا کنی
وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
و باز هم درود فرست بر محمد و آل محمد و برکت به آنان عطا فرما
کَمَا صَلَّیْتَ وَ بَارَکْتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ
چنانکه درود و رحمت و برکت بر ابراهیم و آل ابراهیم فرستادی که تو ای خدا بسی پسندیده صفات و بزرگواری
اللَّهُمَّ عَذِّبْ کَفَرَةَ أَهْلِ الْکِتَابِ الَّذِینَ یَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِکَ وَ یَجْحَدُونَ آیَاتِکَ وَ یُکَذِّبُونَ رُسُلَکَ
پروردگارا کافران اهل کتاب را عذاب و عقاب فرما آنان که راه تو را بر خلق بستند و آیات الهی را انکار نمودند و پیغمبران تو را تکذیب کردند
اللَّهُمَّ خَالِفْ بَیْنَ کَلِمَتِهِمْ وَ أَلْقِ الرُّعْبَ فِی قُلُوبِهِمْ
پروردگارا در میان آنان اختلاف کلمه ایجاد کن و از مسلمانان رعب و ترس در دلهاشان بیفکن
وَ أَنْزِلْ عَلَیْهِمْ رِجْزَکَ وَ نِقْمَتَکَ وَ بَأْسَکَ الَّذِی لاَ تَرُدُّهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِینَ
و عذاب و عقاب و بلایی بر آنها نازل ساز که از قوم مجرم بدکار دفع نمیگردانی
اللَّهُمَّ انْصُرْ جُیُوشَ الْمُسْلِمِینَ وَ سَرَایَاهُمْ وَ مُرَابِطِیهِمْ فِی مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
پروردگارا سپاه اسلام و لشکریان و سرحد دارانشان را در مشرق و مغربهای عالم همه جا یاری کن که تو ای خدا بر کلیه امور عالم توانایی
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِمَاتِ
پروردگارا مردان و زنان مؤمنان و مسلمانان را ببخش و بیامرز
اللَّهُمَّ اجْعَلِ التَّقْوَی زَادَهُمْ وَ الْإِیمَانَ وَ الْحِکْمَةَ فِی قُلُوبِهِمْ
پروردگارا تقوی را زاد و توشه آنها قرار ده و ایمان و حکمت را در دلهایشان اعطا فرما
وَ أَوْزِعْهُمْ أَنْ یَشْکُرُوا نِعْمَتَکَ الَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ وَ أَنْ یُوفُوا بِعَهْدِکَ الَّذِی عَاهَدْتَهُمْ عَلَیْهِ إِلَهَ الْحَقِّ وَ خَالِقَ الْخَلْقِ
و نعمتت را که به آنها عطا فرمودی شکر و سپاسش را هم به آنان بیاموز و به عهدت که بر آنان پیمان گرفتهای به آن عهد وفاداریشان الهام فرما ای خدای بر حق و ای خالق عالم آفرینش
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِمَنْ تُوُفِّیَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِمَاتِ وَ لِمَنْ هُوَ لاَحِقٌ بِهِمْ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْهُمْ
پروردگارا آنان که از مرد و زن اهل ایمان و مسلمانان وفات کردند و آنهائی که زندهاند و بعدا به آن اموات ملحق خواهند شد همه را ببخش و بیامرز
إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ
که تویی ای خدا به حقیقت صاحب عزت و اقتدار و حکمت
إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسَانِ وَ إِیتَاءِ ذِی الْقُرْبَی وَ یَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْکَرِ وَ الْبَغْیِ یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ
(ای مردم) خدا امر میکند به عدل و احسان و ادای حق اقارب و خویشان و نهی میفرماید از عمل زشت و فحشاء و منکر و ظلم و ستم به خلقان و شما را به این امر و این نهی پند و اندرز میدهد باشد که متذکر شوید
اذْکُرُوا اللَّهَ یَذْکُرْکُمْ فَإِنَّهُ ذَاکِرٌ لِمَنْ ذَکَرَهُ وَ اسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ فَضْلِهِ فَإِنَّهُ لاَ یَخِیبُ عَلَیْهِ دَاعٍ دَعَاهُ
خدا را یاد کنید تا خدا از شما یاد کند چون خدا یاد میکند از آنکس که از خدا یاد کند و شمابندگان هر چه میخواهید از فضل و رحمت خدا درخواست کنید که البته هرگز او کسی را محروم از اجابت دعا نخواهد کرد
رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ
ای پروردگار ما به ما در دنیا حسنه و نیکوییها عطا فرما و در آخرت هم حسنه و نیکوییها مرحمت فرما و از عذاب آتش دوزخ نگاه دار.
