فرهنگ مصادیق:نماز آیات و عیدفطر و قربان و جمعه
مسائل شرعی / نماز آیات و عیدفطر و قربان و جمعه
س۱_ چه چیزهایی باعث وجوب نماز آیات میشود؟
ج_ به جهت چهار چیز واجب میشود: الف) گرفتن خورشید ب) گرفتن ماه، اگر چه مقدار کمی از آنها گرفته شود و کسی نیز نترسد. ج) زلزله، اگر چه کسی نترسد. د) رعد و برقهای شدید، بادهای سیاه و سرخ و مانند آن، در صورتی که بیشتر مردم بترسند.
س۲_ اگر چند چیز که نماز آیات برای آنها واجب است اتفاق بیفتد، انسان چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید برای هر یک از آنها، یک نماز آیات بخواند. مثلا اگر خورشید بگیرد و زلزله نیز بشود، باید دو نماز آیات بخواند.
س۳_ کسی که چند نماز آیات بر او واجب است، اگر سبب آن یک نوع باشد، هنگامی که قضای آنها را میخواند، آیا لازم است آنها را معین کند؟
ج_ اگر سبب آن یک نوع باشد، مثلا سه مرتبه خورشید گرفته باشد و نماز آنها را نخوانده است، هنگامی که قضای آنها را میخواند، لازم نیست معین کند برای کدام دفعه میباشد.
س ۴_ اگر چند نماز برای رعد و برق، بادهای سیاه و سرخ و مانند آن بر او واجب شده باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ لازم نیست معین کند برای کدام دفعه میباشد.
س ۵_ اگر برای آفتاب گرفتن، ماه گرفتن و زلزله، یا برای دو تای اینها، نمازهایی بر او واجب شده باشد، چه تکلیفی دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب باید در نیت معین کند، نماز آیاتی که میخواند، برای کدام یک از آنهاست.
س۶_ چیزهایی که نماز آیات برای آن واجب است در صورت اتفاق افتادن در یک شهری، آیا بر مردمان سایر شهرها که میشنوند، نیز انجام آن واجب است؟
ج_ در هر شهری اتفاق بیفتد، فقط مردم همان شهر، باید نماز آیات بخوانند و بر مردم جاهای دیگر واجب نیست.
س ۷_ در چه صورتی مردمان شهر دیگر نیز باید بخوانند؟
ج_ اگر مکان آنها به قدری نزدیک باشد که با آن شهر، یکی حساب شود، نماز آیات بر آنها نیز واجب است.
س ۸_ در هنگام خورشید یا ماه گرفتگی، نماز در چه وقتی خوانده میشود؟
ج_ از وقتی که خورشید یا ماه، شروع به گرفت میکند، انسان باید نماز آیات بخواند و بنا بر احتیاط مستحب به قدری تاخیر نیندازد که شروع به باز شدن کند.
س ۹_ اگر خواندن نماز آیات را به قدری تأخیر بیندازد که آفتاب یا ماه شروع به بالا شدن کند، نماز را به چه قصدی باید بخواند؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب نماز را تنها به قصد قربت بخواند و نیت ادا و قضا نکند.
س ۱۰_ تا چه هنگامی برای نماز قصد ادا و قضا نکند؟
ج_ تا قبل از باز شدن تمام [آفتاب یا ماه] برای نماز نیت ادا و قضا نکند.
س ۱۱_ اگر مدت گرفتن خورشید یا ماه، به اندازه خواندن یک رکعت نماز یا کمتر باشد، نماز آیات را به چه قصدی باید خواند؟
ج_ نماز را به قصد ادا بخواند و همچنین است اگر مدت گرفتن آن بیشتر باشد.
س ۱۲_ اگر انسان نماز آیات را نخواند، مرتکب چه عملی شده است؟
ج_ اگر انسان نماز را نخواند، گناه کرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند، قضا میباشد.
س ۱۳_ نماز آیاتی که سبب وجوب آن، زلزله، رعد و برق است، چه هنگامی باید خوانده شود؟
ج_ هنگامی که زلزله، رعد و برق و مانند آن اتفاق میافتد، انسان باید فوراً نماز آیات را بخواند و اگر نخواند گناه کرده و تا آخر عمر، بر او واجب است و هر وقت بخواند، ادا میباشد.
س ۱۴_ کسی که نمیداند آفتاب یا ماه گرفته است، اگر بعد از باز شدن آفتاب یا ماه بفهمد تمام آن گرفته بوده چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید قضای نماز آیات را بخواند.
س۱۵_ اگر بفهمد، مقداری از آن گرفته بوده، چه تکلیفی دارد؟
ج_ اگر بفهمد مقداری از آن گرفته بوده، قضا بر او واجب نیست.
س ۱۶_ اگر عدهای بگویند: خورشید یا ماه گرفته است، چنانچه انسان از گفته آنان یقین پیدا نکند و نماز آیات نخواند و بعد معلوم شود راست گفتهاند، چه تکلیفی بر عهده این شخص است؟
ج_ در صورتی که تمام خورشید یا ماه گرفته باشد، باید نماز آیات بخواند. اما اگر مقداری از آن گرفته باشد خواندن نماز آیات بر او واجب نیست.
س ۱۷_ اگر دو نفر که عادل بودن آنان معلوم نیست، بگویند: خورشید یا ماه گرفته، بعد معلوم شود که عادل بودهاند، چه وظیفهای برای این شخص معین میباشد؟
ج_ باید نماز آیات را بخواند و بنا بر اقوی به گفته یک نفر ثقه نیز باید نماز آیات را بخواند.
س ۱۸_ اگر انسان نماز آیات را نخواند، مرتکب چه عملی شده است؟
ج_ اگر انسان نماز را نخواند، گناه کرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند، قضا میباشد.
س ۱۹_ نماز آیاتی که سبب وجوب آن زلزله، رعد و برق است، چه هنگامی باید خوانده شود؟
ج_ هنگامی که زلزله، رعد و برق و مانند آن اتفاق میافتد، انسان باید فوراً نماز آیات را بخواند و اگر نخواند گناه کرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند، ادا میباشد.
س ۲۰_ کسی که نمیداند آفتاب یا ماه گرفته است، اگر بعد از باز شدن آفتاب یا ماه بفهمد تمام آن گرفته بود چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید قضای نماز آیات را بخواند.
س ۲۱_ اگر بفهمد، مقداری از آن گرفته بوده، چه تکلیفی دارد؟
ج_ اگر بفهمد مقداری از آن گرفته بود، قضا بر او واجب نیست.
س ۲۲_ اگر عدهای بگویند: خورشید یا ماه گرفته است، چنانچه انسان از گفته آنان یقین پیدا نکند و نماز آیات نخواند و بعد معلوم شود راست گفتهاند، چه تکلیفی بر عهده این شخص است؟
ج_ در صورتی که تمام خورشید یا ماه گرفته باشد، باید نماز آیات بخواند. اما اگر مقداری از آن گرفته باشد خواندن نماز آیات بر او واجب نیست.
س ۲۳_ اگر دو نفر که عادل بودن آنان معلوم نیست، بگویند: خورشید یا ماه گرفته، بعد معلوم شود که عادل بودهاند، چه وظیفهای برای این شخص معین میباشد؟
ج_ باید نماز آیات را بخواند و بنا بر اقوی به گفته یک نفر ثقه نیز باید نماز آیات را بخواند.
س ۲۴_ آیا انسان میتواند به گفته منجمین اعتماد کند؟
ج_ اگر انسان به گفته کسانی که از روی قوانین علمی و تحقیقاتی فلکی، وقتِ گرفتگی خورشید را میدانند، اطمینان پیدا کند که خورشید یا ماه گرفته، بنا بر احتیاط واجب باید نماز آیات را بخواند و نیز اگر بگویند فلان وقت خورشید یا ماه میگیرد و این مقدار طول میکشد و انسان به گفته آنان اطمینان پیدا کند، بنا بر احتیاط واجب باید به حرف آنان عمل نماید. مثلاً اگر بگویند، کسوف آفتاب فلان ساعت تمام میشود با احتیاط واجب باید نماز را تا آخر وقت تاخیر نیندازد.
س ۲۵_ اگر انسان بفهمد نماز آیاتی که خوانده، باطل بوده چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید دوباره بخواند و اگر وقت گذشته، قضا نماید.
س ۲۶_ اگر در وقت نماز یومیه، نماز آیات نیز بر انسان واجب شود، چه وظیفهای بر انسان واجب است؟
ج_ چنانچه برای هر دو نماز وقت دارد، هر کدام را اول بخواند، اشکال ندارد.
س ۲۷_ اگر وقت تنگ باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ اگر وقت یکی از آن دو تنگ باشد، باید اول آن را [که وقتش تنگ است] بخواند.
س ۲۸_ اگر وقت هر دو نماز تنگ باشد، چه وظیفهای بر عهده اش است؟
ج_ اگر وقت هر دو تنگ باشد، باید اول نماز یومیه را بخواند.
س ۲۹_ اگر در بین نماز یومیه بفهمد وقت نماز آیات تنگ است، چه وظیفهای دارد؟
ج_ چنانچه وقت نماز یومیه نیز تنگ باشد، باید آن را تمام کند، بعد نماز آیات را بخواند و اگر وقت نماز یومیه تنگ نباشد، باید آن را قطع کند و اول نماز آیات، سپس نماز یومیه را بجا آورد.
س ۳۰_ اگر در بین نماز آیات، بفهمد وقت نماز یومیه تنگ است، چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید نماز آیات را رها کند و مشغول نماز یومیه شود و بعد از آن که نماز را تمام کرد، پیش از انجام کاری که نماز را به هم بزند، بقیه نماز آیات را از همانجا که رها کرده بخواند و بنا بر احتیاط مستحب نماز آیات را دوباره بخواند.
س ۳۱_ آیا در حال حیض یا نفاس، نماز آیات بر زنها واجب است؟
ج_ اگر در حال حیض یا نفاس زن، آفتاب یا ماه بگیرد و یا زلزله و مانند آن اتفاق بیفتد، نماز آیات بر او واجب نیست و قضا ندارد، اما بنا بر احتیاط مستحب بعد از پاک شدن، نماز آیات را بخواند.
کیفیت نماز آیات
س ۳۲_ نماز آیات چند رکعت است؟
ج_ نماز آیات دو رکعت است و در هر رکعت، پنج رکوع دارد.
س ۳۳_ نماز آیات به چه کیفیتی خوانده میشود؟
ج_ بعد از نیت، تکبیر بگوید. یک حمد و یک سوره کامل بخواند و به رکوع رود، سر از رکوع بردارد، دوباره یک حمد و یک سوره بخواند. باز به رکوع رود، تا پنج مرتبه و بعد از بلند شدن از رکوع پنجم دو سجده نماید. برخیزد، رکعت دوم را نیز مانند رکعت اول به جا آورد، تشهد بخواند و سلام دهد.
س ۳۴_ آیا با کیفیت دیگر نیز میتوان نماز آیات را خواند؟
ج_ در نماز آیات، ممکن است انسان بعد از نیت و تکبیر و خواندن حمد، آیههای یک سوره را پنج قسمت کند. یک آیه یا بیشتر از آن را بخواند، به رکوع رود، سر بردارد و بدون اینکه حمد بخواند، قسمت دوم از همان سوره را بخواند و به رکوع رود و همین طور تا پیش از رکوع پنجم، سوره را تمام کند و بعد از آن به رکوع پنجم رود و بعد از سر برداشتن، دو سجده کند و رکعت دوم را نیز مانند رکعت اول، به جا آورد و بعد از سجده دوم، تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
س ۳۵_ توضیح روش دوم با ذکر یک مثال چگونه است؟
ج_ مثلاً به قصد سوره «قل هو الله احد» بعد از حمد «بسم الله الرحمن الرحیم» بگوید و به رکوع رود، بعد بایستد و فقط بگوید: «قل هو الله احد». دوباره به رکوع رود و بعد از رکوع بایستد و بگوید: «الله الصمد». باز به رکوع رود و بایستد و بگوید: «لم یلد و لم یولد» و به رکوع رود. باز هم سر بردارد و بگوید: «و لم یکن له کفوا احد» و بعد از آن به رکوع پنجم رود و بعد از سر برداشتن، دو سجده کند و رکعت دوم را نیز مانند رکعت اول، بجا آورد و بعد از سجده دوم، تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
س ۳۶_ اگر در یک رکعت از نماز آیات، پنج مرتبه حمد و سوره بخواند، آیا میتواند در رکعت دیگر، یک حمد بخواند و سوره را پنج قسمت کند؟
ج_ [بله] مانعی ندارد.
س ۳۷_ چه چیزهایی در نماز آیات، واجب و مستحب است؟
ج_ چیزهایی که در نماز یومیه، واجب و مستحب است، در نماز آیات نیز، واجب و مستحب میباشد.
س ۳۸_ در نماز آیات به جای اذان و اقامه، چه ذکری گفته میشود؟
ج_ در نماز آیات به جای اذان و اقامه، مستحب است سه مرتبه بگویند: «الصلاه».
س۳۹_ پیش از هر رکوع و بعد از آن، گفتن چه ذکری استحباب دارد؟
ج_ مستحب است پیش از هر رکوع و بعد از آن، تکبیر بگوید.
س ۴۰_ بعد از رکوع پنجم و دهم، گفتن چه ذکری مستحب است؟
ج_ مستحب است بگوید: «سمع الله لمن حمده».
س ۴۱_ در نماز آیات، خواندن قنوت پیش از کدام رکوعها مستحب است؟
ج_ مستحب است پیش از رکوع دوم، چهارم، ششم، هشتم و دهم قنوت بخواند و اگر فقط یک قنوت پیش از رکوع و هم بخواند، کافی است.
س ۴۲_ اگر در نماز آیات شک کند چند رکعت خوانده و فکرش به جایی نرسد، نمازش چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ نمازش باطل است.
س ۴۳_ اگر شک کند که در رکوع آخر رکعت اول است، یا در رکوع اول رکعت دوم و فکرش به جایی نرسد، نمازش چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ نمازش باطل است.
س ۴۴_ اگر شک کند چهار رکوع یا پنج رکوع، چه وظیفهای دارد؟
ج_ چنانچه به سجده نرسیده باید رکوعی را که شک دارد، بجا آورد و اگر به سجده رسیده به شک خود اعتنا نکند.
س ۴۵_ رکوعهای نماز آیات در حکم چه جزئی از اجزاء نماز است؟
ج_ هر یک از رکوعهای نماز آیات رکن است و اگر عمداً یا اشتباهاً کم یا زیاد شود، نماز باطل میشود.
نماز عید فطر و قربان
س ۴۶_ نماز عید فطر و قربان در چه زمانی واجب است؟
ج_ نماز عید فطر و قربان، در زمان حضور امام معصوم علیه السلام واجب است و باید با جماعت خوانده شود.
س ۴۷_ خواندن نماز عید فطر و قربان در این زمان چه حکمی دارد؟
ج_ در این زمان که امام علیه السلام غائب هستند، مستحب میباشد و آن را با جماعت یا فرادا میشود، خواند.
س ۴۸_ وقت نماز عید فطر چه هنگامی است؟
ج_ وقت نماز عید فطر، از اول آفتاب تا ظهر روز اول ماه شوال میباشد.
س ۴۹_ وقت نماز عید قربان چه هنگامی است؟
ج_ وقت نماز عید قربان، روز دهم ماه ذی الحجه، از اول آفتاب تا ظهر میباشد.
س ۵۰_ نماز عید قربان در چه هنگامی مستحب است، خوانده شود؟
ج_ مستحب است نماز عید قربان را بعد از بلند شدن آفتاب بخوانند.
س ۵۱_ در روز عید فطر قبل خواندن نماز انجام چه اعمالی مستحب است؟
ج_ در عید فطر مستحب است، بعد از بلند شدن آفتاب، افطار کنند و زکات فطره را بدهند، سپس نماز عید بخوانند.
س ۵۲_ نماز عید فطر و قربان چند رکعت است؟
ج_ نماز عید فطر و قربان، دو رکعت است.
س ۵۳_ نماز عید فطر و قربان، چگونه و با چه کیفیتی خوانده میشود؟
ج_ در رکعت اول، بعد از خواندن حمد و سوره، باید پنج تکبیر بگوید. بعد از هر تکبیر یک قنوت بخواند. بعد از قنوت پنجم تکبیر دیگری بگوید، به رکوع رود. دو سجده بجا آورد. برخیزد و در رکعت دوم، چهار تکبیر بگوید. بعد از هر تکبیر قنوت بخواند و تکبیر پنجم را بگوید، به رکوع رود. بعد از رکوع، دو سجده کند. تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
س ۵۴_ در قنوت نماز عید فطر و قربان، آیا میتوان هر دعایی و ذکری خواند؟
ج_ در قنوت نماز عید فطر و قربان هر دعا و ذکری بخواند، کافی است.
س ۵۵_ چه دعایی بهتر است در قنوت این نماز خوانده شود؟
ج_ بهتر است یکی از این دو دعا را بخواند:
اول: «اللهم اهل الکبریاء و العظمه و اهل الجود و الجبروت و اهل العفو و الرحمه و اهل التقوی و المغفره أسئلک بحق هذا الیوم الذی جعلته للمسلمین عیداً و لمحمد صلی الله علیه و آله ذخرا و شرفا و مزیدا ان تصلی علی محمد و آل محمد و ان تدخلنی کل خیراً دخلت فیه محمداً و آل محمد و ان تخرجنی من کل سوء اخرجت منه محمد و آل محمد، صلواتک علیه و علیهم، اللهم انی أسئلک خیر ما سئلک منه عبادک الصالحین و اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک المخلصون».
دوم: «الله ربی ابدا و الاسلام دینی ابدا و محمد نبیی ابدا و القرآن کتابی ابدا و الکعبه قبلتی ابدا و الاوصیاء الحسن و الحسین و علی و محمد و جعفر و موسی و علی و محمد و علی و الحسن و المهدی المنتظر علیهم السلام ائمتی ابدا».
س ۵۶_ در زمان غیبت امام معصوم علیه السلام بعد از نماز عید فطر و قربان، انجام چه اعمالی مستحب است؟
ج_ مستحب است بعد از نماز عید فطر و قربان، دو خطبه بخوانند و بهتر است در ضمن خطبه عید فطر، احکام زکات و در خطبه عید قربان، احکام قربانی را بگویند.
س ۵۷_ در نماز عید بهتر است، چه سورههایی خوانده شود؟
ج_ نماز عید، سوره بخصوصی ندارد. اما بهتر است در رکعت اول، سوره «الشمس» و در رکعت دوم، سوره «الغاشیه» را بخوانند، یا در رکعت اول، سوره «اعلی» و در رکعت دوم سوره «الشمس» را بخوانند.
س ۵۸_ نماز عید را در چه مکانی باید خواند؟
ج_ مستحب است نماز عید را در صحرا بخوانند ولی در شهر مکه مکرمه مستحب است در مسجدالحرام خوانده شود.
س۵۹_ با چه حالتی نماز عید را باید خواند؟
ج_ مستحب است پیاده با پای برهنه، با وقار به نماز عید بروند.
س۶۰_ قبل از نماز عید، انجام چه اعمالی مستحب است؟
ج_ پیش از نماز را غسل کنند و عمامه سفید بر سر بگذارند.
س۶۱_ در حین نماز عید، انجام چه اعمالی مستحب است؟
ج_ مستحب است، در نماز عید بر زمین سجده کنند و در حال گفتن تکبیرها، دستها را بلند نمایند و کسی که نماز عید میخواند، اگر امام جماعت است یا اگر فردا نماز میخواند، نماز را بلند بخواند.
س۶۲_ بعد از نماز عید، گفتن چه ذکری مستحب است؟
ج_ بعد از نماز مغرب و عشای شب عید فطر و بعد از نماز صبح آن و بعد از نماز عید فطر، مستحب است این تکبیرها را بگوید: «الله اکبر، الله اکبر، لا اله الا الله و الله اکبر و لله الحمد، الحمدلله علی ما هدانا و له الشکر علی ما أولانا».
س ۶۳_ در عید قربان مستحب است چه ذکری بعد از ده نماز خوانده شود؟
ج_ مستحب است انسان در عید قربان، بعد از ده نماز که اول آن نماز ظهر روز عید و آخر آن نماز صبح روز دوازدهم ذی الحجه است، تکبیرهایی را که در مسأله پیش گفته شد تا «علی ما هدانا» بگوید و بعد از آن بگوید: «الله اکبر علی ما رزقنا من بهیمه الانعام و الحمدلله علی ما أبلانا».
س ۶۴_ اگر شخصی عید قربان را در مِنی باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ اگر عید قربان را در منی باشد، مستحب است بعد از پانزده نماز که اول آن، نماز ظهر روز عید و آخر آن نماز صبح روز سیزدهم ذی الحجه است، این تکبیرها را بگوید.
س ۶۵_ مأموم در نمازهای عید چه وظیفهای دارد؟
ج_ در نماز عید نیز مانند نمازهای دیگر، مأموم باید غیر از حمد و سوره، چیزهای دیگر نماز را خودش بخواند.
س ۶۶_ اگر مأموم وقتی به نماز برسد که امام مقداری از تکبیرها را گفته، چگونه باید به امام اقتدا کند؟
ج_ بعد از آن که امام به رکوع رفت باید آنچه از تکبیرها و قنوتها را که با امام نگفته، خودش بگوید و اگر در هر قنوت یک «سبحان الله» یا یک «الحمدالله» بگوید، کافی است.
س ۶۷_ اگر در نماز عید، هنگامی برسد که امام در رکوع است، چه وظیفهای دارد؟
ج_ میتواند نیت کند و تکبیر اول نماز را بگوید و به رکوع رود.
س ۶۸_ اگر در نماز عید یک سجده را فراموش کند، چه تکلیفی دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب بعد از نماز آن را بجا آورد و نیز اگر کاری که برای آن سجده سهو لازم است پیش آید، بنا بر احتیاط مستحب بعد از نماز، دو سجده سهو بجا آورد.
س ۶۹_ اگر در عدد قنوتها یا رکوعها شک کند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ چنانچه مشغول عمل بعدی شده است، به شک خود اعتنا نکند و گر نه، بنا بر کمتر بگذارد.
نماز جمعه س ۷۰_ نماز جمعه در زمان غیبت معصوم علیه السلام، چه حکمی دارد؟
ج_ نماز جمعه در زمان غیبت معصوم علیه السلام، واجب تخییری است. یعنی میتوان آن را در روز جمعه به جای نماز ظهر خواند و احتیاط مستحب آن است که اگر نماز جمعه را خواند نماز ظهر را نیز بعد از آن بخواند.
س ۷۱_ نماز جمعه چند رکعت است؟
ج_ نماز جمعه دو رکعت است مانند نماز صبح و بنا بر احتیاط مستحب حمد و سوره را بلند بخواند.
س ۷۲_ چه سورههایی را در نماز جمعه باید خواند؟
ج_ مستحب موکد است در رکعت اول، سوره «جمعه» و در رکعت دوم سوره «منافقین» خوانده شود.
س ۷۳_ نماز جمعه چند قنوت دارد؟
ج_ در نماز جمعه دو قنوت مستحب است یکی در رکعت اول پیش از رکوع و دیگری در رکعت دوم بعد از رکوع.
س ۷۴_ در رکعت دوم اگر بعد قنوت دوباره به رکوع رفت، نمازش چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ نباید در رکعت دوم پس از قنوت دوباره به رکوع رود و اگر رفت، نمازش باطل میشود.
س ۷۵_ اگر در رکعتهای نماز جمعه شک کند، نمازش چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ اگر در رکعتهای نماز جمعه شک شود، نماز باطل است.
س ۷۶_ در نماز جمعه علاوه بر شرایط عمومی نماز چه چیزهایی لازم است؟
ج_ علاوه بر شرایط عمومی نماز چند چیز لازم است. اول: با جماعت خوانده شود. دوم: امام و مأموم، حداقل هفت نفر مرد بالغ باشند و بنا بر احتیاط واجب مسافری که نمازش شکسته است، جزو آن هفت نفر نباشد و اگر امام و مأموم پنج نفر باشند نماز جمعه صحیح است ولی واجب نیست. سوم: پیش از نماز، امام جمعه دو خطبه بخواند. چهارم: بین دو محل اقامه نماز جمعه حداقل یک فرسخ شرعی فاصله باشد و فرسخ شرعی حدود پنج کیلومتر و نیم است.
س ۷۷_ اگر مأمومین در اثنای خطبه یا پیش از شروع در نماز متفرق شدند و عده آنان از چهار نفر واجد شرایط کمتر شد، نماز جمعه چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ نماز جمعه، صحیح نیست.
س ۷۸_ در این صورت وظیفه چیست؟
ج_ باید نماز ظهر خوانده شود.
س ۷۹_ اگر مأمومین پس از شروع نماز، نماز را بر هم زدند و متفرق شدند، امام جمعه چه وظیفهای دارد؟
ج_ امام جمعه، نماز جمعه را تمام کند و نماز ظهر را نیز بخواند.
س ۸۰_ هر یک از خطبههای نماز جمعه مشتمل بر چه چیزهایی باید باشد؟
ج_ باید مشتمل بر حمد و ثنای خدا، صلوات بر پیامبر و آل پیامبر علیهم السلام، دعوت مردم به تقوا و پرهیزکاری و یک سوره کامل باشد.
س ۸۱_ خطبه دوم مشتمل به چیزهایی دیگر باید باشد؟
ج_ بنا بر احتیاط باید خطبه دوم مشتمل بر صلوات بر ائمه اطهار علیهم السلام با ذکر نام آنان و استغفار برای مؤمنین نیز باشد.
س ۸۲_ حمد و ثنای خدا و صلوات بر پیامبر و آلش علیهم السلام، به چه زبانی باشد؟
ج_ به زبان عربی گفته شود.
س ۸۳_ دعوت به تقوا، موعظه، تذکرات و بیان مسائل اجتماعی و سیاسی به چه زبانی ادا شود؟
ج_ به زبان مستمعین، اشکالی ندارد.
س ۸۴_ خطبهها را چه کسی باید بخواند؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب، باید خود امام جمعه بخواند، نه دیگری.
س ۸۵_ امام جمعه، خطبه را در چه حالتی باید بخواند؟
ج_ باید امام ایستاده، خطبه بخواند.
س ۸۶_ میان دو خطبه، امام جمعه چه تکلیفی دارد؟
ج_ واجب است میان دو خطبه با نشستن مختصری فاصله شود.
س ۸۷_ خطبهها چگونه باید خوانده شود؟
ج_ باید خطبهها بلند خوانده شود که حداقل چهار نفر واجد شرایط بشنوند و شایسته است طوری خوانده شود که هم حاضرین بشنوند.
س ۸۸_ امام جمعه در حال خطبه باید در چه وضعی باشد؟
ج_ بنا بر احتیاط، باید امام جمعه در حال خطبه، با وضو باشد.
س ۸۹_ امام جمعه در حال خطبه چه حالتی باید داشته باشد؟
ج_ مستحب است امام جمعه در حال خطبه، عمامه بر سر داشته باشد. بر عصا و یا سلاحی تکیه کند. در حال اذان روی منبر بنشیند و پیش از شروع خطبه به مستمعین سلام کند و جواب سلام امام بر مستمعین واجب کفایی است.
س ۹۰_ حاضرین در نماز جمعه چه وظیفهای دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب، باید حاضرین خطبهها را گوش دهند. سکوت کنند و صحبت نکنند و حتی نماز نافله نخوانند.
س ۹۱_ آیا مستمعین میتوانند به چپ و راست نگاه کنند؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب به طرف خطیب بنشینند و مانند حال نماز باشند. به راست و چپ نگاه نکنند و جا به جا نشوند.
س ۹۲_ آیا مستمعین میتوانند پس از خطبهها یا بین خطبهها و نماز، صحبت نمایند یا به چپ و راست نگاه کنند؟
ج_ پس از تمام شدن خطبهها، بین آنها و نماز صحبت کردن و به راست و چپ نگاه کردن و جا به جا شدن مانعی ندارد.
س ۹۳_ اگر مأمومین خطبهها را گوش ندادند یا در حال خطبه به راست و چپ نگاه کردند، نماز آنها چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ اگر مأمومین خطبهها را گوش ندادند یا در حال خطبه به راست و چپ نگاه کردند یا جا به جا شدند و یا صحبت کردند بر خلاف احتیاط عمل کردهاند، ولی نماز جمعه آنان صحیح است.
س ۹۴_ امام جمعه دارای چه شرایطی باید باشد؟
ج_ امام جمعه باید بالغ، عاقل، مرد، شیعه دوازده امامی، حلال زاده، عادل و قادر به خواندن خطبه در حال قیام باشد.
س ۹۵_ امام جمعه از لحاظ جسمی دارای چه شرایطی باید باشد؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب، بیماری خوره و پیسی ظاهر نداشته باشد و حد شرعی نخورده باشد.
س ۹۶_ امام جمعه از طرف چه کسی باید تعیین شود؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب از طرف مجتهد واجد شرایط تعیین شده باشد.
س ۹۷_ نماز جمعه بر چه افرادی واجب نیست؟
ج_ نماز جمعه بر بچهها، دیوانهها، پیران سالخورده، بیماران، نابینایان، مسافران، زنان و کسانی که بیش از دو فرسخ از محل نماز جمعه دور هستند، کسانی که حضور آنان در نماز جمعه مشقت و سختی دارد، واجب نیست.
س ۹۸_ اگر این افراد به نماز حاضر شدند، نمازشان چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ نماز جمعه آنان صحیح است و به جای نماز ظهر محسوب میگردد. گر چه بنا بر احتیاط مستحب نماز ظهر را نیز بجا آورند.
س ۹۹_ در چه اوقاتی نماز جمعه واجب نیست؟
ج_ در وقت باران، واجب نیست.
س ۱۰۰_ وقت نماز جمعه چه هنگامی است؟
ج_ وقت نماز جمعه، از اول ظهر است تا وقتی که سایه شاخص به اندازه خود شاخص شود. بنابراین، اول ظهر شرعی، باید فوراً اذان و سپس خطبههای جمعه شروع گردد.
س ۱۰۱_ آیا میتوان خطبهها را پیش از ظهر شرعی خواند؟
ج_ خواندن آنها پیش از ظهر، خلاف احتیاط است. مگر این که بعد از داخل شدن وقت، مقدار واجب خطبه را تکرار کند.
س ۱۰۲_ اگر نمازگزار شک کند وقت نماز جمعه هنوز باقی است یا نه، چه وظیفه دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب لازم است تحقیق کند.
س ۱۰۳_ اگر در وسط نماز جمعه، وقت آن بگذرد، نماز چه حکمی پیدا میکند؟
ج_ اگر یک رکعت از آن در وقت خوانده شده صحیح است و گر نه، بنا بر احتیاط، نماز جمعه را تمام کند و نماز ظهر را نیز بخواند.
س ۱۰۴_ اگر نماز جمعه بر پا شد، آیا کسی که خطبهها را درک نکرده میتواند در آن شرکت کند؟
ج_ اگر نماز جمعه بر پا شد، کسی که خطبهها را درک نکرده، میتواند در آن شرکت نماید.
س ۱۰۵_ آیا کسی که به رکوع رکعت دوم نماز جمعه رسیده، میتواند در آن شرکت جوید؟
ج_ اگر کسی به رکعت دوم برسد کافی میباشد و پس از سلام امام جمعه، رکعت دوم را خودش میخواند و نماز جمعه او صحیح است.
