فرهنگ مصادیق:اتلاف عمدی عمر خود: تفاوت بین نسخه‌ها

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
(صفحه‌ای تازه حاوی «<div class="head1">اتلاف عمدی عمر خود</div> <div class="leftbox"> <p class="relatearticle">کتب مرتبط</p> {| class="w...» ایجاد کرد)
 
(اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام)
 
(۵ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱۳: سطر ۱۳:
 
| ۱ || [[برنامه‌ریزی و زمان‌بندی اوقات شب و روز در روایات]]
 
| ۱ || [[برنامه‌ریزی و زمان‌بندی اوقات شب و روز در روایات]]
 
|-
 
|-
| 2 || [[مديريت زمان]]
+
| ۲ || [[مدیریت زمان]]
 
|-
 
|-
| 3 || [[معجزه ی نظم در زندگی]]
+
| ۳ || [[معجزه ی نظم در زندگی]]
 
|-
 
|-
| 4 || [[۲۱ نکته مهم برای مدیریت زمان و افزایش بهره وری]]
+
| ۴ || [[۲۱ نکته مهم برای مدیریت زمان و افزایش بهره وری]]
 
|-
 
|-
| 5 || [[عوامل اتلاف وقت و راه های درمان آن ها]]
+
| ۵ || [[عوامل اتلاف وقت و راه‌های درمان آن‌ها]]
 
|}
 
|}
<p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
+
<p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p>
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
! ردیف !! عنوان
 
! ردیف !! عنوان
 +
|-
 +
| ۱ || [[حفظ جان خود]]
 +
|-
 +
| ۲ || [[اتلاف مواد غذایی]]
 +
|-
 +
| ۳ || [[استمناء (خود ارضائی)]]
 +
|-
 +
| ۴ || [[انتحار و خودکشی]]
 +
|-
 +
| ۵ || [[تبرّج و خودنمائی]]
 +
|-
 +
| ۶ || [[تحریم حلال بر خود]]
 +
|-
 +
| ۷ || [[ایمن دانستن خود از مکر خدا]]
 +
|-
 +
| ۸ || [[خود ستایی]]
 +
|-
 +
| ۹ || [[خوش‌بینی به خود]]
 +
|-
 +
| ۱۰ || [[ذلیل کردن خود]]
 +
|-
 +
| ۱۱ || [[ظلم به خود]]
 +
|-
 +
| ۱۲ || [[عقیم سازی خود]]
 +
|-
 +
| ۱۳ || [[جبران اتلاف اموال مردم]]
 +
|-
 +
| ۱۴ || [[اتلاف عمدی عمر دیگران]]
 +
|-
 +
| ۱۵ || [[اتلاف مال]]
 +
|-
 +
| ۱۶ || [[اتلاف منابع عمومی (انفال)]]
 
|}
 
|}
 
<p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>
 
<p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>
سطر ۳۷: سطر ۶۹:
 
|}
 
|}
 
<p class="relatesoft">نرم‌افزارهای مرتبط</p>
 
<p class="relatesoft">نرم‌افزارهای مرتبط</p>
{| class="wikitable"
 
|-
 
! ردیف !! عنوان
 
|}
 
<p class="relatesites">پایگاه‌های اینترنتی مرتبط</p>
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
سطر ۵۰: سطر ۷۷:
  
 
== مقدمه ==
 
== مقدمه ==
اهميت زمان و عمر بر هيچ خردمندى پوشيده نيست، به طورى که هيچ انسان موفقى را در عالم نمى توان يافت که توفيق خود را مرهون بهره ورى درست از عمر خود نداند. امام حسين عليه السلام مى فرمايد: «زيانکار کسى است که لحظه، لحظه عمرش را از دست بدهد»<ref>معانى الاخبار، 243.</ref><br />
+
اهمیت زمان و عمر بر هیچ خردمندی پوشیده نیست، به طوری که هیچ انسان موفقی را در عالم نمی‌توان یافت که توفیق خود را مرهون بهره وری درست از عمر خود نداند. امام حسین علیه السلام می‌فرماید: «زیانکار کسی است که لحظه، لحظه عمرش را از دست بدهد»<ref>معانی الاخبار، ۲۴۳.</ref><br />
ريشه اصلى اتلاف زمان در خصلت هاى فردى ما نهفته است، که بايد علل و عوامل آن را شناخت و براى درمان آنها گام هاى مؤثرى برداشت.<br/>
+
ریشه اصلی اتلاف زمان در خصلت‌های فردی ما نهفته است، که باید علل و عوامل آن را شناخت و برای درمان آنها گام‌های مؤثری برداشت.<br/>
برخى از علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها عبارتند از:<br />
+
برخی از علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها عبارتند از:<br />
  
== 1. بى فکرى و عمل زدگى ==
+
== ۱. بی فکری و عمل زدگی ==
نداشتن طرح کارى از مصاديق بى فکرى است. به منظور دورى از اين آفت بايد به برنامه ريزى و اولويت بندى کارها پرداخت. در مديريت زمان، تعيين هدف ها و اولويت هاى مربوط به کار از مهم ترين امور به شمار مى رود، که با توجه به آن مى توان از به دام افتادن در امور جزيى و غير ضرورى نجات يافت.<br/>
+
نداشتن طرح کاری از مصادیق بی فکری است. به منظور دوری از این آفت باید به برنامه ریزی و اولویت بندی کارها پرداخت. در مدیریت زمان، تعیین هدف‌ها و اولویت‌های مربوط به کار از مهم‌ترین امور به شمار می‌رود، که با توجه به آن می‌توان از به دام افتادن در امور جزیی و غیر ضروری نجات یافت.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان بى برنامگى ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان بی برنامگی ===
 
==== علل - درمان ====
 
==== علل - درمان ====
آشنايى نداشتن نسبت به: توجه داشته باشيد هر يک ساعتى که صرف برنامه ريزى مؤثر شود، در مقام اجرا چهار ساعت زمان برايتان ذخيره مى کند و نتايج بهترى هم ببار مى آورد. اهميت برنامه ريزى، مراحل و شيوه برنامه ريزى و ملاک هاى اولويت بندى برداشت غلط درباره برنامه ريزى: بدانيد که اکثر افراد بر اساس همين برداشت هاى نادرست، وقت خود را تلف مى کنند. وقت گير پندارى برنامه ريزى، احساس موفقيت از بى برنامه گى، تصور به هم خوردن همه برنامه ها به خاطر کارهاى غيرمنتظره، برنامه ريزى به کار جنبه انتزاعى مى بخشد و....<br/>
+
آشنایی نداشتن نسبت به: توجه داشته باشید هر یک ساعتی که صرف برنامه ریزی مؤثر شود، در مقام اجرا چهار ساعت زمان برایتان ذخیره می‌کند و نتایج بهتری هم ببار می‌آورد. اهمیت برنامه ریزی، مراحل و شیوه برنامه ریزی و ملاک‌های اولویت بندی برداشت غلط دربارهٔ برنامه ریزی: بدانید که اکثر افراد بر اساس همین برداشت‌های نادرست، وقت خود را تلف می‌کنند. وقت گیر پنداری برنامه ریزی، احساس موفقیت از بی برنامه گی، تصور به هم خوردن همه برنامه‌ها به خاطر کارهای غیرمنتظره، برنامه ریزی به کار جنبه انتزاعی می‌بخشد و....<br/>
مهم ندانستن نوشتن برنامه و هيچ حافظه اى مصون از خطا نيست، تعيين انجام دادن کارها بر اساس اولويت هاى برنامه با روى کاغذ آوردن برنامه هاى ذهنى. آسان مى شود بدون برنامه مکتوب ساعات روز با هر مسئله کوچک بى اثر،رها و منقطع مى شود.<br/>
+
مهم ندانستن نوشتن برنامه و هیچ حافظه‌ای مصون از خطا نیست، تعیین انجام دادن کارها بر اساس اولویت‌های برنامه با روی کاغذ آوردن برنامه‌های ذهنی. آسان می‌شود بدون برنامه مکتوب ساعات روز با هر مسئله کوچک بی اثر،رها و منقطع می‌شود.<br/>
  
== 2. بى نظمى ==
+
== ۲. بی نظمی ==
امام على عليه السلام مى فرمايد: شما و تمام فرزندان و اهل بيتم و کسانى را که نوشته من به دست آنها مى رسد را به تقواى الهى و نظم در کارها سفارش مى کنم.<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج17، ب47، ص50.</ref><br />
+
امام علی علیه السلام می‌فرماید: شما و تمام فرزندان و اهل بیتم و کسانی را که نوشته من به دست آنها می‌رسد را به تقوای الهی و نظم در کارها سفارش می‌کنم.<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱۷، ب۴۷، ص۵۰.</ref><br />
فرد نامنظم علاوه بر اتلاف زمان خود باعث اتلاف زمان ديگران نيز مى شود. فرد منضبط هيچ گاه کارى را در نيمه راه رها نمى کند، بلکه اهدافى بلند بر مى گزيند و با سعى و کوشش آن را به فرجام مى رساند.<br/>
+
فرد نامنظم علاوه بر اتلاف زمان خود باعث اتلاف زمان دیگران نیز می‌شود. فرد منضبط هیچ گاه کاری را در نیمه راه رها نمی‌کند، بلکه اهدافی بلند بر می‌گزیند و با سعی و کوشش آن را به فرجام می‌رساند.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان بى نظمى ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان بی نظمی ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
فقدان اهداف و برنامه صحيح تعيين اهداف در حوزه هاى اصلى و داشتن برنامه صحيح عدم پيگيرى براى کارهاى خود مهلت تعيين کنيد و برآوردهاى دقيق از انجام کار داشته باشيد، براى خود جريمه قرار دهيد.<br/>
+
فقدان اهداف و برنامه صحیح تعیین اهداف در حوزه‌های اصلی و داشتن برنامه صحیح عدم پیگیری برای کارهای خود مهلت تعیین کنید و برآوردهای دقیق از انجام کار داشته باشید، برای خود جریمه قرار دهید.<br/>
ناتمام گذاشتن کارها پيش از کنار نهادن کارها، آن ها را به اتمام برسانيد. به هر کارى يک بار بپردازيد و در همان بار اول آن را تمام کنيد.<br/>
+
ناتمام گذاشتن کارها پیش از کنار نهادن کارها، آن‌ها را به اتمام برسانید. به هر کاری یک بار بپردازید و در همان بار اول آن را تمام کنید.<br/>
آشفتگى و به هم ريختگى محل کار و راه حل کلى، پديد آوردن سيستم منسجم و به تحصيل هم پيوسته اى است که بر اساس آن هر چيزى جاى مخصوص خود را بيابد.<br/>
+
آشفتگی و به هم ریختگی محل کار و راه حل کلی، پدید آوردن سیستم منسجم و به تحصیل هم پیوسته‌ای است که بر اساس آن هر چیزی جای مخصوص خود را بیابد.<br/>
بى نظمى شخصى خود را به نظم واداريد تا کنترل مؤثر وظايف برايتان ميسر شود. در برخورد با اطلاعات، به نحو منظم و روشمند عمل کنيد و مکرر در مکرر به خود بگوييد که آدمى منظم و مرتب هستيد و در اين راه بکوشيد.<br/>
+
بی نظمی شخصی خود را به نظم وادارید تا کنترل مؤثر وظایف برایتان میسر شود. در برخورد با اطلاعات، به نحو منظم و روشمند عمل کنید و مکرر در مکرر به خود بگویید که آدمی منظم و مرتب هستید و در این راه بکوشید.<br/>
ضعف جسمانى و خستگى (سرحال در برنامه زندگى خود تغيير و تحول ايجاد نبودن) کنيد (غذا، خواب، نگرش، تفريح و ورزش، دوستان و...)<br />
+
ضعف جسمانی و خستگی (سرحال در برنامه زندگی خود تغییر و تحول ایجاد نبودن) کنید (غذا، خواب، نگرش، تفریح و ورزش، دوستان و...)<br />
يادآورى: هدف شما بايد آن باشد که فکرتان را از هر چيز ديگرى جز آن چه روى آن کار مى کنيد، پاک سازيد. لوازم مهم و ضرورى را هميشه به صورت منظم در دسترس قرار دهيد. فضاى کار و مطالعه را چنان سامان دهيد که کارها با توجه به اولويت آنها در برابرتان قرار گيرد.<br/>
+
یادآوری: هدف شما باید آن باشد که فکرتان را از هر چیز دیگری جز آن چه روی آن کار می‌کنید، پاک سازید. لوازم مهم و ضروری را همیشه به صورت منظم در دسترس قرار دهید. فضای کار و مطالعه را چنان سامان دهید که کارها با توجه به اولویت آنها در برابرتان قرار گیرد.<br/>
  
== 3. تنبلي<ref>تنبلى يعنى به تعويق انداختن انجام کارى که بايد همين حالا انجام شود. (دوانس بلس، ترجمه مهدى قراچه داغى، روان شناسى تنبلى، ص 14).</ref> و بى حوصلگى ==
+
== ۳. تنبلی<ref>تنبلی یعنی به تعویق انداختن انجام کاری که باید همین حالا انجام شود. (دوانس بلس، ترجمه مهدی قراچه داغی، روان شناسی تنبلی، ص ۱۴).</ref> و بی حوصلگی ==
امام باقر عليه السلام مى فرمايد:<br />
+
امام باقر علیه السلام می‌فرماید:<br />
«من از کسى که در امور دنيويش تنبلى کند بيزار هستم، زيرا کسى که در امور دنيايش تنبل باشد در امور مربوط به آخرتش تنبل تر است.»<ref>محمد رى شهرى، ميزان الحکمه، ج ص 393.</ref><br />
+
«من از کسی که در امور دنیویش تنبلی کند بیزار هستم، زیرا کسی که در امور دنیایش تنبل باشد در امور مربوط به آخرتش تنبل تر است.»<ref>محمد ری شهری، میزان الحکمه، ج ۸، ص ۳۹۳.</ref><br />
امام على عليه السلام در اين زمينه مى فرمايند: «شاخصه تنبلى به تأخير انداختن کار است»<ref>غرر الحکم، 4471.</ref> فرد تنبل چون اهل کار نيست، حتى هدف هاى قابل دسترس و آسان را دست نايافتنى مى بيند و به همين دليل اوقات خود را به بطالت مى گذراند.<br/>
+
امام علی علیه السلام در این زمینه می‌فرمایند: «شاخصه تنبلی به تأخیر انداختن کار است»<ref>غرر الحکم، ۴۴۷۱.</ref> فرد تنبل چون اهل کار نیست، حتی هدف‌های قابل دسترس و آسان را دست نایافتنی می‌بیند و به همین دلیل اوقات خود را به بطالت می‌گذراند.<br/>
=== برخى علل و راه هاى درمان تنبلى ===
+
=== برخی علل و راه‌های درمان تنبلی ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
عوامل گرايشى مانند: عدم بايد در خود نگرش مثبت ايجاد کرد و به خود تمايل به قبول زحمت يا تلقين نمود (تلاش مى کنم، فردا يعنى هرگز، ناراحتى، ترس از شکست، عزت مهم امروز است، تنبلى مانع موفقيت است، نفس کم، افسردگى، ملالت، خواستن توانستن است. خجالت، احساس تقصير و...<br/>
+
عوامل گرایشی مانند: عدم باید در خود نگرش مثبت ایجاد کرد و به خود تمایل به قبول زحمت یا تلقین نمود (تلاش می‌کنم، فردا یعنی هرگز، ناراحتی، ترس از شکست، عزت مهم امروز است، تنبلی مانع موفقیت است، نفس کم، افسردگی، ملالت، خواستن توانستن است. خجالت، احساس تقصیر و...<br/>
موانع شناختى مانند: علت مسامحه کارى خود را شناسايى کنيد، براى خود برنامه ريزى دقيق داشته باشيد، مسائل را تجزيه، خرد و تحليل نمائيد، اقدام کنيد، توجه داشته باشيد که انسان هاى موفق، دفع اطلاعات ناکافى، مشخص نبودن اوقات نمى کنند، تنبل نيستند و تنبلى را اولويت ها، ترديد داشتن، مانع موفقيت مى دانند. مطمئن نبودن درباره مسئله و ناتوانى در درک اقدام به جا و به موقع، تفکر منفى، هدف هاى مبهم و ...<br/>
+
موانع شناختی مانند: علت مسامحه کاری خود را شناسایی کنید، برای خود برنامه ریزی دقیق داشته باشید، مسائل را تجزیه، خرد و تحلیل نمائید، اقدام کنید، توجه داشته باشید که انسان‌های موفق، دفع اطلاعات ناکافی، مشخص نبودن اوقات نمی‌کنند، تنبل نیستند و تنبلی را اولویت‌ها، تردید داشتن، مانع موفقیت می‌دانند. مطمئن نبودن دربارهٔ مسئله و ناتوانی در درک اقدام به جا و به موقع، تفکر منفی، هدف‌های مبهم و ...<br/>
شرايط محيط يا عوامل خارجى ابزار و مواد لازم را تهيه کنيد، محل کار و مانند: سر درگمى، نبود فعاليت علمى خود را مرتب و منظم تشکيلات، سرو صدا، فشار کارى نمائيد،دماى محل کار را بين 20 تا 26 درجه بيش از اندازه و.... نگهداريد، عوامل حواس پرتى را با مهندسى محيط حذف کنيد، تمرکز خود را روى يک هدف يا يک فعاليت قرار دهيد و از انجام کارهاى پراکنده پرهيز نمائيد.<br/>
+
شرایط محیط یا عوامل خارجی ابزار و مواد لازم را تهیه کنید، محل کار و مانند: سر درگمی، نبود فعالیت علمی خود را مرتب و منظم تشکیلات، سرو صدا، فشار کاری نمائید،دمای محل کار را بین ۲۰ تا ۲۶ درجه بیش از اندازه و.... نگهدارید، عوامل حواس پرتی را با مهندسی محیط حذف کنید، تمرکز خود را روی یک هدف یا یک فعالیت قرار دهید و از انجام کارهای پراکنده پرهیز نمائید.<br/>
موانع جسمانى موجود بر سر راه هر روز يا يک روز در ميان 20-15 دقيقه ورزش مانند: خستگى، استرس، بيمارى، کنيد و بدانيد تنها ورزش پايان هفته نه ورزش نکردن، بى تحرکى در طول تنها کافى نيست، بلکه از جهاتى مضر است، روز، پشت ميز نشستن و .... تغيير حالت دادن در نشستن و راه رفتن و تنفس کردن، به حالت آرام در آمدن، 20-15 دقيقه خواب در ميان روز، توجه به برنامه غذايى مخصوصاً مصرف قند، توجه به صبحانه کامل، تلقين و ....<br/>
+
موانع جسمانی موجود بر سر راه هر روز یا یک روز در میان ۲۰-۱۵ دقیقه ورزش مانند: خستگی، استرس، بیماری، کنید و بدانید تنها ورزش پایان هفته نه ورزش نکردن، بی تحرکی در طول تنها کافی نیست، بلکه از جهاتی مضر است، روز، پشت میز نشستن و .... تغییر حالت دادن در نشستن و راه رفتن و تنفس کردن، به حالت آرام در آمدن، ۲۰-۱۵ دقیقه خواب در میان روز، توجه به برنامه غذایی مخصوصاً مصرف قند، توجه به صبحانه کامل، تلقین و ....<br/>
  
== 4. پذيرش درخواست ها و خواهش ها: (تعارف بى جا و رودربايستى) ==
+
== ۴. پذیرش درخواست‌ها و خواهش‌ها: (تعارف بی جا و رودربایستی) ==
تعارف بى جا و رودربايستى داشتن در حقيقت يک نوع دروغگويى است. وقتى فرد نمى تواند و يا نمى خواهد کارى را انجام دهد و آن کار را بپذيرد، باعث اتلاف زمان، سرمايه ها و تضييع حقوق ديگران خواهد شد.<br/>
+
تعارف بی جا و رودربایستی داشتن در حقیقت یک نوع دروغگویی است. وقتی فرد نمی‌تواند و یا نمی‌خواهد کاری را انجام دهد و آن کار را بپذیرد، باعث اتلاف زمان، سرمایه‌ها و تضییع حقوق دیگران خواهد شد.<br/>
مرحوم مجلسى در بحارالانوار از کتاب دعوات راوندى از اميرالمؤمنين على عليه السلام روايت کرده که فرمود: وقتى از رسول خدا (ص) چيزى را مى خواستند چنانچه اراده اش بر انجام آن کار تعلق مى گرفت، مى فرمود: «آرى» و اگر نمى خواست آن را انجام دهد سکوت مى کرد و هرگز کلمه «نه» را بر زبان جارى نمى ساختند.<ref>سيد محمد حسين طباطبايى، سنن النبى، ص 70.</ref><br />
+
مرحوم مجلسی در بحارالانوار از کتاب دعوات راوندی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت کرده که فرمود: وقتی از رسول خدا (ص) چیزی را می‌خواستند چنانچه اراده اش بر انجام آن کار تعلق می‌گرفت، می‌فرمود: «آری» و اگر نمی‌خواست آن را انجام دهد سکوت می‌کرد و هرگز کلمه «نه» را بر زبان جاری نمی‌ساختند.<ref>سید محمد حسین طباطبایی، سنن النبی، ص ۷۰.</ref><br />
=== برخى علل و راه هاى درمان پذيرش درخواست ها و خواهش ها ===
+
=== برخی علل و راه‌های درمان پذیرش درخواست‌ها و خواهش‌ها ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
تمايل به خشنود کردن اولويت کارهاى خود را مرور کنيد و بدانيد که ديگران پذيرش هر کار جديد زير پا گذاشتن آن اولويت هاست<br />
+
تمایل به خشنود کردن اولویت کارهای خود را مرور کنید و بدانید که دیگران پذیرش هر کار جدید زیر پا گذاشتن آن اولویت هاست<br />
کسب توانايى از تقاضاهاى خود را بيش از حد ضعيف نشان ندهيد. بر تلاش ديگران هايتان اتکا کنيد<br />
+
کسب توانایی از تقاضاهای خود را بیش از حد ضعیف نشان ندهید. بر تلاش دیگران هایتان اتکا کنید<br />
بى اطلاعى نسبت به شيوه به دقت گوش کنيد و دريابيد که از شما چه چيزى هاى نپذيرفتن خواسته مى شود، قبل از گفتن «بله» تا ده را بشماريد، دلايل خود را بيان کنيد، اگر قصد نپذيرفتن داريد اين کار را با قاطعيت و ادب انجام دهيد، با پاسخ متزلزل اميد کاذب در قلب درخواست کننده ايجاد نکنيد، راه حل ها و جايگزين هاى تازه اى عرضه کنيد.<br/>
+
بی اطلاعی نسبت به شیوه به دقت گوش کنید و دریابید که از شما چه چیزی‌های نپذیرفتن خواسته می‌شود، قبل از گفتن «بله» تا ده را بشمارید، دلایل خود را بیان کنید، اگر قصد نپذیرفتن دارید این کار را با قاطعیت و ادب انجام دهید، با پاسخ متزلزل امید کاذب در قلب درخواست کننده ایجاد نکنید، راه حل‌ها و جایگزین‌های تازه‌ای عرضه کنید.<br/>
  
== 5. تسويف و اهمال کارى: (کار امروز را به فردا افکندن) ==
+
== ۵. تسویف و اهمال کاری: (کار امروز را به فردا افکندن) ==
پيامبر اکرم(ص) مى فرمايد: «اى ابوذر از اهمال کارى نسبت به اهداف خود برحذر باش زيرا تو امروزت را در اختيار دارى نه آينده ات را»<ref>بحار، ج77، ص 75 و الحياه، ج ص 359.</ref><br />
+
پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «ای ابوذر از اهمال کاری نسبت به اهداف خود برحذر باش زیرا تو امروزت را در اختیار داری نه آینده ات را»<ref>بحار، ج۷۷، ص ۷۵ و الحیاه، ج ۱، ص ۳۵۹.</ref><br />
تسويف منجر به سنگين تر شدن بار فرداها مى شود و نگرانى از کارهاى مانده و دشوارى انجام آنها به مرور زمان، منجر به بيمارى هاى عصبى و يا بى تفاوتى نسبت به امور مى شود، و به دنبال آن بى نظمى و عدم تعهد نسبت به مسؤوليت ها رخ مى دهد. و از همه مهم تر فرصت ها از دست مى رود.<br/>
+
تسویف منجر به سنگین تر شدن بار فرداها می‌شود و نگرانی از کارهای مانده و دشواری انجام آنها به مرور زمان، منجر به بیماری‌های عصبی و یا بی تفاوتی نسبت به امور می‌شود، و به دنبال آن بی نظمی و عدم تعهد نسبت به مسؤولیت‌ها رخ می‌دهد. و از همه مهم تر فرصت‌ها از دست می‌رود.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان تسويف ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان تسویف ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
اعتقاد به اينکه من تحت فشار توجه داشته باشيد اين تصور يک توجيه محض بهتر کار مى کنم است، براى انجام کار و مطالعه خود مهلت زمان مشخص کنيد، بر شروع کار به جاى پايان آن تأکيد کنيد، قاطع باشيد و اولويت ها را مشخص کنيد.<br/>
+
اعتقاد به اینکه من تحت فشار توجه داشته باشید این تصور یک توجیه محض بهتر کار می‌کنم است، برای انجام کار و مطالعه خود مهلت زمان مشخص کنید، بر شروع کار به جای پایان آن تأکید کنید، قاطع باشید و اولویت‌ها را مشخص کنید.<br/>
ترس از شکست بايد به توانايى ها و امکانات و استعداد خود توجه بيشتر نمود.<br/>
+
ترس از شکست باید به توانایی‌ها و امکانات و استعداد خود توجه بیشتر نمود.<br/>
فقدان علاقه به موضوع درسى، به موضوع مورد علاقه خود بپردازيد، به عوامل يا فردى خاص مؤثر در ايجاد انگيزه توجه داشته باشيد.<br/>
+
فقدان علاقه به موضوع درسی، به موضوع مورد علاقه خود بپردازید، به عوامل یا فردی خاص مؤثر در ایجاد انگیزه توجه داشته باشید.<br/>
عادت به انجام امور ساده و وقتى که در اوج انرژى روزانه خود هستيد، پيش پا افتاده در ابتدا و کارى را که مهم تر است انجام دهيد، توجه سپس به تعويق انداختن امور داشته باشيد که کار کنار گذاشته شده ممکن دشوار است حياتى تر بوده باشد و با تأخير آن خسارت بزرگى متحمل شويد.<br/>
+
عادت به انجام امور ساده و وقتی که در اوج انرژی روزانه خود هستید، پیش پا افتاده در ابتدا و کاری را که مهم تر است انجام دهید، توجه سپس به تعویق انداختن امور داشته باشید که کار کنار گذاشته شده ممکن دشوار است حیاتی تر بوده باشد و با تأخیر آن خسارت بزرگی متحمل شوید.<br/>
  
== 6. ناآشنايى و بى اعتمادى به توانايى ها و استعدادهاى خويش ==
+
== ۶. ناآشنایی و بی اعتمادی به توانایی‌ها و استعدادهای خویش ==
اين حالت منجر به عدم توانايى در تصميم گيرى و وسواس در عمل مى شود. جرأت لازم براى اجرا از دست مى رود. بيشتر زمان افرادى که داراى تصوير منفى از خود هستند به سرزنش خود ميگذرد و به علت روحيه منفى در کارها، بى انگيزه بوده و به اتلاف زمان در هر کار مى پردازند. فرد بايد خود را با ميزان توانى که دارد بپذيرد.(ليس للانسان الا ما سعى)<br />
+
این حالت منجر به عدم توانایی در تصمیم گیری و وسواس در عمل می‌شود. جرأت لازم برای اجرا از دست می‌رود. بیشتر زمان افرادی که دارای تصویر منفی از خود هستند به سرزنش خود می‌گذرد و به علت روحیه منفی در کارها، بی انگیزه بوده و به اتلاف زمان در هر کار می‌پردازند. فرد باید خود را با میزان توانی که دارد بپذیرد.(لیس للانسان الا ما سعی)<br />
در مقابل آگاهى از توانايى ها و استعدادهاى خود و نگرش نسبت به خود مزاياى زير را در بر دارد:<br />
+
در مقابل آگاهی از توانایی‌ها و استعدادهای خود و نگرش نسبت به خود مزایای زیر را در بر دارد:<br />
اشتياق را تحريک مى کند. خلاقيت را زياد مى کند و شخصيت انسان را به نحو احسن شکوفا مى سازد.<br/>
+
اشتیاق را تحریک می‌کند. خلاقیت را زیاد می‌کند و شخصیت انسان را به نحو احسن شکوفا می‌سازد.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان نا آشنايى و بى اعتمادى به توانايى ها و استعدادهاى خويش ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان نا آشنایی و بی اعتمادی به توانایی‌ها و استعدادهای خویش ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
عقده حقارت خود را بهتر ببينيد از طريق: بهتر کردن پوشش آرايش مو و ظاهر حفظ تندرستى تصوير ذهنى مثبت از خود داشتن در نقش انسان موفق بازى کنيد<br />
+
عقده حقارت خود را بهتر ببینید از طریق: بهتر کردن پوشش آرایش مو و ظاهر حفظ تندرستی تصویر ذهنی مثبت از خود داشتن در نقش انسان موفق بازی کنید<br />
پيچيده و شلوغ بودن برنامه تا مى توانيد ساده کنيد مسايل را ساده کنيد: هاى کار و مطالعه (مسائل و مشکلاتى که در رابطه با اموال، اشخاص، تعهدات و.... داريد يا ساده کنيد).<br/>
+
پیچیده و شلوغ بودن برنامه تا می‌توانید ساده کنید مسایل را ساده کنید:های کار و مطالعه (مسائل و مشکلاتی که در رابطه با اموال، اشخاص، تعهدات و.... دارید یا ساده کنید).<br/>
عوامل منفى از عوامل منفى جدا شويد (مشکلات را به خداوند واگذاريد خود را سرگرم کنيد. هرکار را به موقع خودش انجام دهيد. ورزش کنيد. به خنده و شوخى متوسل شويد. زندگى را ساده تر کنيد. فکرتان را روى مسائل مثبت متمرکز کنيد. به ديگران کمک کنيد. وقت خود را با يک دوست بگذرانيد).<br/>
+
عوامل منفی از عوامل منفی جدا شوید (مشکلات را به خداوند واگذارید خود را سرگرم کنید. هرکار را به موقع خودش انجام دهید. ورزش کنید. به خنده و شوخی متوسل شوید. زندگی را ساده تر کنید. فکرتان را روی مسائل مثبت متمرکز کنید. به دیگران کمک کنید. وقت خود را با یک دوست بگذرانید).<br/>
  
== 7. تلاش بيش از حد ==
+
== ۷. تلاش بیش از حد ==
امام على عليه السلام مى فرمايد: «کار کمى که ادامه يابد، از کار زيادى که ملال آور باشد، اميد بخش تر است.»<ref>نهج البلاغه، قصار الحکم، کلمه 278.</ref><br />
+
امام علی علیه السلام می‌فرماید: «کار کمی که ادامه یابد، از کار زیادی که ملال آور باشد، امید بخش تر است.»<ref>نهج البلاغه، قصار الحکم، کلمه ۲۷۸.</ref><br />
پذيرفتن و پرداختن به کارهاى مختلف بيش از توان منجر به بيمارى هاى جسمى و روحى مى شود. بنابراين هر کس بايد توجه به توان و ظرفيت خويش قبول مسؤوليت نمايد.<br/>
+
پذیرفتن و پرداختن به کارهای مختلف بیش از توان منجر به بیماری‌های جسمی و روحی می‌شود. بنابراین هر کس باید توجه به توان و ظرفیت خویش قبول مسؤولیت نماید.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان تلاش بيش از حد ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان تلاش بیش از حد ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
اعتماد بيش از حد به خود (من از خود بپرسيد چه چيزى را مى خواهيد ثابت از عهده انجام هر کارى بر مى کنيد. واقع گرا باشيد. عاقبت انديش باشيد. آيم) خودتان را هلاک نکنيد.<br/>
+
اعتماد بیش از حد به خود (من از خود بپرسید چه چیزی را می‌خواهید ثابت از عهده انجام هر کاری بر می‌کنید. واقع گرا باشید. عاقبت اندیش باشید. آیم) خودتان را هلاک نکنید.<br/>
ناتوانى در نپذيرفتن در از پذيرفتن مسؤوليت صرفاً به خاطر مورد خواست ها تحسين واقع شدن خوددارى کنيد.<br/>
+
ناتوانی در نپذیرفتن در از پذیرفتن مسؤولیت صرفاً به خاطر مورد خواست‌ها تحسین واقع شدن خودداری کنید.<br/>
تخمين نادرست از انجام کار بدانيد که هر کارى بيش از آن چه مى پنداريد در محدوده زمان نياز به وقت دارد (زمان کار، زمان تنفس، 20 درصد زمان تخمينى)<br />
+
تخمین نادرست از انجام کار بدانید که هر کاری بیش از آن چه می‌پندارید در محدوده زمان نیاز به وقت دارد (زمان کار، زمان تنفس، ۲۰ درصد زمان تخمینی)<br />
ناتوانى در واگذارى امور به اگر کارها را بيشتر بر عهده بگيريد، بدين ديگران جهت که فکر مى کنيد شخص ديگرى قادر به انجام آن نيست، بى ترديد در انبوه کارها غرق و در انجام کارها دچار اشتباه خواهيد شد.<br/>
+
ناتوانی در واگذاری امور به اگر کارها را بیشتر بر عهده بگیرید، بدین دیگران جهت که فکر می‌کنید شخص دیگری قادر به انجام آن نیست، بی تردید در انبوه کارها غرق و در انجام کارها دچار اشتباه خواهید شد.<br/>
  
== 8. خستگى ==
+
== ۸. خستگی ==
فرد خسته، کارآيى کمترى خواهد داشت. خستگى مستقيماً بر ميزان وقت، حوصله، خلاقيت و پشتکار و ... فرد تأثير مى گذارد. افرادى که فکر مى کنند با کار ممتد و بدون استراحت کافى مى توانند کار بيشترى انجام دهند در اشتباه هستند؛ زيرا خستگى حالتى است که سبب کم شدن کار بدنى و فکرى مى شود.<br/>
+
فرد خسته، کارآیی کمتری خواهد داشت. خستگی مستقیماً بر میزان وقت، حوصله، خلاقیت و پشتکار و ... فرد تأثیر می‌گذارد. افرادی که فکر می‌کنند با کار ممتد و بدون استراحت کافی می‌توانند کار بیشتری انجام دهند در اشتباه هستند؛ زیرا خستگی حالتی است که سبب کم شدن کار بدنی و فکری می‌شود.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان خستگى ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان خستگی ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
بى ميلى و بى علاقگى به کار انگيزه خود را مرور کنيد. به خود تلقين مثبت و مطالعه و خستگى هنگام بکنيد. به خواندن شعر مورد علاقه بپردازيد. مطالعه کتاب هاى مورد علاقه تان را بخوانيد. در وقت مطالعه تغيير حالت بدهيد. به نقطه نا معلوم نگاه کنيد. با صداى بلند مطالعه کنيد.<br/>
+
بی میلی و بی علاقگی به کار انگیزه خود را مرور کنید. به خود تلقین مثبت و مطالعه و خستگی هنگام بکنید. به خواندن شعر مورد علاقه بپردازید. مطالعه کتاب‌های مورد علاقه تان را بخوانید. در وقت مطالعه تغییر حالت بدهید. به نقطه نا معلوم نگاه کنید. با صدای بلند مطالعه کنید.<br/>
خستگى اعضاى بدن و به دنبال تفريح سالم و منظم، تحول در خواب و خوراک و آن خستگى فکرى ... ورزش در هر روز يا يک روز در ميان بطور منظم 15-20 دقيقه، پس از يک يا دو ساعت مطالعه در روى زمين دراز بکشيد و کلمه راحتى را در مغز خود مجسم کنيد و خود را لمس نمائيد.<br/>
+
خستگی اعضای بدن و به دنبال تفریح سالم و منظم، تحول در خواب و خوراک و آن خستگی فکری ... ورزش در هر روز یا یک روز در میان بطور منظم ۱۵-۲۰ دقیقه، پس از یک یا دو ساعت مطالعه در روی زمین دراز بکشید و کلمه راحتی را در مغز خود مجسم کنید و خود را لمس نمائید.<br/>
تشويش، اضطراب، عجله و بايد عوامل آن را شناسايى کرد و از چرخه کار نگرانى حذف نمود.<br/>
+
تشویش، اضطراب، عجله و باید عوامل آن را شناسایی کرد و از چرخه کار نگرانی حذف نمود.<br/>
بى نظمى، بى برنامگى، پرخورى، کم خوابى، ضعف چشم، سطحى مطالعه کردن<br />
+
بی نظمی، بی برنامگی، پرخوری، کم خوابی، ضعف چشم، سطحی مطالعه کردن<br />
تلقين هاى منفى توانايى ها و استعدادهاى خود را مرور کنيد، خود را بشناسيد.<br/>
+
تلقین‌های منفی توانایی‌ها و استعدادهای خود را مرور کنید، خود را بشناسید.<br/>
  
== 9. عدم توانايى در تصميم گيرى و تصميم گيرى نادرست ==
+
== ۹. عدم توانایی در تصمیم گیری و تصمیم گیری نادرست ==
امام على عليه السلام مى فرمايد: «هر کس تصميمش بد باشد تيرش به خودش بر مى گردد»<ref>غرر الحکم، 8315.</ref> قدرت و سرعت در تصميم گيرى از شاخصه هاى مهم براى مدير است، ناتوانى در تصميم گيرى باعث اتلاف وقت خود و ديگران مى شود. کسى که عادت دارد در هر موردى خود را کوچک بشمارد و در هر کارى با ضعف و بى قدرتى اظهار نظر کند، ضعيف و محجوب بار مى آيد.<br/>
+
امام علی علیه السلام می‌فرماید: «هر کس تصمیمش بد باشد تیرش به خودش بر می‌گردد»<ref>غرر الحکم، ۸۳۱۵.</ref> قدرت و سرعت در تصمیم گیری از شاخصه‌های مهم برای مدیر است، ناتوانی در تصمیم گیری باعث اتلاف وقت خود و دیگران می‌شود. کسی که عادت دارد در هر موردی خود را کوچک بشمارد و در هر کاری با ضعف و بی قدرتی اظهار نظر کند، ضعیف و محجوب بار می‌آید.<br/>
=== برخى از علل و راه هاى درمان عدم توانايى در تصميم گيرى ===
+
=== برخی از علل و راه‌های درمان عدم توانایی در تصمیم گیری ===
 
==== علل درمان ====
 
==== علل درمان ====
روشن نبودن جوانب کار با افراد موفق، آگاه و با تجربه مشورت کنيد.<br/>
+
روشن نبودن جوانب کار با افراد موفق، آگاه و با تجربه مشورت کنید.<br/>
دو دل بودن بهترين راه رسيدن به هدف را بررسى کنيد، سپس نسبت به انجام آن کار تصميم بگيريد.<br/>
+
دو دل بودن بهترین راه رسیدن به هدف را بررسی کنید، سپس نسبت به انجام آن کار تصمیم بگیرید.<br/>
وابستگى به ديگران اجازه ندهيد ديگران به شما بگويند چه بايد انجام دهيد.<br/>
+
وابستگی به دیگران اجازه ندهید دیگران به شما بگویند چه باید انجام دهید.<br/>
ترس از عاقبت کار از تعليل و وقت گذارى بيهوده جداً خوددارى کنيد. با تصميم گيرى هاى کوچک، خود را در تصميم گيرى قوى تر کنيد.<br/>
+
ترس از عاقبت کار از تعلیل و وقت گذاری بیهوده جداً خودداری کنید. با تصمیم گیری‌های کوچک، خود را در تصمیم گیری قوی تر کنید.<br/>
  
== 10. رفاه زدگى آلاينده ==
+
== ۱۰. رفاه زدگی آلاینده ==
رفاه طلبى و پرداختن بى حد و اندازه به امور رفاهى، انسان را از اهداف مهمتر و والاتر باز داشته و از اين طريق بسيارى از فرصت ها از دست خواهد رفت.<br/>
+
رفاه طلبی و پرداختن بی حد و اندازه به امور رفاهی، انسان را از اهداف مهمتر و والاتر باز داشته و از این طریق بسیاری از فرصت‌ها از دست خواهد رفت.<br/>
  
 
== فهرست منابع ==
 
== فهرست منابع ==
1- اسلامى، سعيد؛ مديريت کاربردى وقت. بى جا، بى تا، 1373.<br/>
+
۱- اسلامی، سعید؛ مدیریت کاربردی وقت. بی جا، بی تا، ۱۳۷۳.<br/>
2- بلس، ادوانس؛ روان شناسى تنبلى. ترجمه: مهدى قراچه داغى، تهران: نشر دايره، 1379.<br/>
+
۲- بلس، ادوانس؛ روان شناسی تنبلی. ترجمه: مهدی قراچه داغی، تهران: نشر دایره، ۱۳۷۹.<br/>
3- چايمن، الودون، نگرش مثبت و نحوه بهبود آن. ترجمه: غلامعلى سرمد، تهران: مرکز آموزش بانکدارى، 1368.<br/>
+
۳- چایمن، الودون، نگرش مثبت و نحوه بهبود آن. ترجمه: غلامعلی سرمد، تهران: مرکز آموزش بانکداری، ۱۳۶۸.<br/>
4- حقيقى، محمد على؛ الگويى براى تنظيم وقت مديريت. تهران؛ نشر عالم، 1377.<br/>
+
۴- حقیقی، محمد علی؛ الگویی برای تنظیم وقت مدیریت. تهران؛ نشر عالم، ۱۳۷۷.<br/>
5- لى ورت، لوار؛ مديريت زمان. ترجمه تأليف: غلامرضا خاکى، تهران: سازمان بهره ورى، 1375.<br/>
+
۵- لی ورت، لوار؛ مدیریت زمان. ترجمه تألیف: غلامرضا خاکی، تهران: سازمان بهره وری، ۱۳۷۵.<br/>
6- مکنزى، الک؛ مديريت بهره ورى از زمان. ترجمه: محمد رضا رضاپور، تهران: معارف 1374.<br/>
+
۶- مکنزی، الک؛ مدیریت بهره وری از زمان. ترجمه: محمد رضا رضاپور، تهران: معارف ۱۳۷۴.<br/>
7- معاونت تربيتى ـ فرهنگى مؤسسه امام خمينى(ره)، مديريت برنامه ريزى و زمان، قم: مرکز انتشارات، 1385.<br/>
+
۷- معاونت تربیتی ـ فرهنگی مؤسسه امام خمینی(ره)، مدیریت برنامه ریزی و زمان، قم: مرکز انتشارات، ۱۳۸۵.<br/>
  
 
== پا نویس ==
 
== پا نویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
+
{{پانویس|colwidth=۳۰em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.andisheqom.com/public/application/index/viewData?c=10225&t=article مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات] - تاریخ برداشت:  94/06/08   </span></div>
+
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.andisheqom.com/public/application/index/viewData?c=۱۰۲۲۵&t=article مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات] - تاریخ برداشت:  ۹۴/۰۶/۰۸   </span></div>
 
<br />
 
<br />
  
 
[[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]
 
[[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۴ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۲۸

اتلاف عمدی عمر خود

محتویات

علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها

مقدمه

اهمیت زمان و عمر بر هیچ خردمندی پوشیده نیست، به طوری که هیچ انسان موفقی را در عالم نمی‌توان یافت که توفیق خود را مرهون بهره وری درست از عمر خود نداند. امام حسین علیه السلام می‌فرماید: «زیانکار کسی است که لحظه، لحظه عمرش را از دست بدهد»[۱]
ریشه اصلی اتلاف زمان در خصلت‌های فردی ما نهفته است، که باید علل و عوامل آن را شناخت و برای درمان آنها گام‌های مؤثری برداشت.
برخی از علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها عبارتند از:

۱. بی فکری و عمل زدگی

نداشتن طرح کاری از مصادیق بی فکری است. به منظور دوری از این آفت باید به برنامه ریزی و اولویت بندی کارها پرداخت. در مدیریت زمان، تعیین هدف‌ها و اولویت‌های مربوط به کار از مهم‌ترین امور به شمار می‌رود، که با توجه به آن می‌توان از به دام افتادن در امور جزیی و غیر ضروری نجات یافت.

برخی از علل و راه‌های درمان بی برنامگی

علل - درمان

آشنایی نداشتن نسبت به: توجه داشته باشید هر یک ساعتی که صرف برنامه ریزی مؤثر شود، در مقام اجرا چهار ساعت زمان برایتان ذخیره می‌کند و نتایج بهتری هم ببار می‌آورد. اهمیت برنامه ریزی، مراحل و شیوه برنامه ریزی و ملاک‌های اولویت بندی برداشت غلط دربارهٔ برنامه ریزی: بدانید که اکثر افراد بر اساس همین برداشت‌های نادرست، وقت خود را تلف می‌کنند. وقت گیر پنداری برنامه ریزی، احساس موفقیت از بی برنامه گی، تصور به هم خوردن همه برنامه‌ها به خاطر کارهای غیرمنتظره، برنامه ریزی به کار جنبه انتزاعی می‌بخشد و....
مهم ندانستن نوشتن برنامه و هیچ حافظه‌ای مصون از خطا نیست، تعیین انجام دادن کارها بر اساس اولویت‌های برنامه با روی کاغذ آوردن برنامه‌های ذهنی. آسان می‌شود بدون برنامه مکتوب ساعات روز با هر مسئله کوچک بی اثر،رها و منقطع می‌شود.

۲. بی نظمی

امام علی علیه السلام می‌فرماید: شما و تمام فرزندان و اهل بیتم و کسانی را که نوشته من به دست آنها می‌رسد را به تقوای الهی و نظم در کارها سفارش می‌کنم.[۲]
فرد نامنظم علاوه بر اتلاف زمان خود باعث اتلاف زمان دیگران نیز می‌شود. فرد منضبط هیچ گاه کاری را در نیمه راه رها نمی‌کند، بلکه اهدافی بلند بر می‌گزیند و با سعی و کوشش آن را به فرجام می‌رساند.

برخی از علل و راه‌های درمان بی نظمی

علل درمان

فقدان اهداف و برنامه صحیح تعیین اهداف در حوزه‌های اصلی و داشتن برنامه صحیح عدم پیگیری برای کارهای خود مهلت تعیین کنید و برآوردهای دقیق از انجام کار داشته باشید، برای خود جریمه قرار دهید.
ناتمام گذاشتن کارها پیش از کنار نهادن کارها، آن‌ها را به اتمام برسانید. به هر کاری یک بار بپردازید و در همان بار اول آن را تمام کنید.
آشفتگی و به هم ریختگی محل کار و راه حل کلی، پدید آوردن سیستم منسجم و به تحصیل هم پیوسته‌ای است که بر اساس آن هر چیزی جای مخصوص خود را بیابد.
بی نظمی شخصی خود را به نظم وادارید تا کنترل مؤثر وظایف برایتان میسر شود. در برخورد با اطلاعات، به نحو منظم و روشمند عمل کنید و مکرر در مکرر به خود بگویید که آدمی منظم و مرتب هستید و در این راه بکوشید.
ضعف جسمانی و خستگی (سرحال در برنامه زندگی خود تغییر و تحول ایجاد نبودن) کنید (غذا، خواب، نگرش، تفریح و ورزش، دوستان و...)
یادآوری: هدف شما باید آن باشد که فکرتان را از هر چیز دیگری جز آن چه روی آن کار می‌کنید، پاک سازید. لوازم مهم و ضروری را همیشه به صورت منظم در دسترس قرار دهید. فضای کار و مطالعه را چنان سامان دهید که کارها با توجه به اولویت آنها در برابرتان قرار گیرد.

۳. تنبلی[۳] و بی حوصلگی

امام باقر علیه السلام می‌فرماید:
«من از کسی که در امور دنیویش تنبلی کند بیزار هستم، زیرا کسی که در امور دنیایش تنبل باشد در امور مربوط به آخرتش تنبل تر است.»[۴]
امام علی علیه السلام در این زمینه می‌فرمایند: «شاخصه تنبلی به تأخیر انداختن کار است»[۵] فرد تنبل چون اهل کار نیست، حتی هدف‌های قابل دسترس و آسان را دست نایافتنی می‌بیند و به همین دلیل اوقات خود را به بطالت می‌گذراند.

برخی علل و راه‌های درمان تنبلی

علل درمان

عوامل گرایشی مانند: عدم باید در خود نگرش مثبت ایجاد کرد و به خود تمایل به قبول زحمت یا تلقین نمود (تلاش می‌کنم، فردا یعنی هرگز، ناراحتی، ترس از شکست، عزت مهم امروز است، تنبلی مانع موفقیت است، نفس کم، افسردگی، ملالت، خواستن توانستن است. خجالت، احساس تقصیر و...
موانع شناختی مانند: علت مسامحه کاری خود را شناسایی کنید، برای خود برنامه ریزی دقیق داشته باشید، مسائل را تجزیه، خرد و تحلیل نمائید، اقدام کنید، توجه داشته باشید که انسان‌های موفق، دفع اطلاعات ناکافی، مشخص نبودن اوقات نمی‌کنند، تنبل نیستند و تنبلی را اولویت‌ها، تردید داشتن، مانع موفقیت می‌دانند. مطمئن نبودن دربارهٔ مسئله و ناتوانی در درک اقدام به جا و به موقع، تفکر منفی، هدف‌های مبهم و ...
شرایط محیط یا عوامل خارجی ابزار و مواد لازم را تهیه کنید، محل کار و مانند: سر درگمی، نبود فعالیت علمی خود را مرتب و منظم تشکیلات، سرو صدا، فشار کاری نمائید،دمای محل کار را بین ۲۰ تا ۲۶ درجه بیش از اندازه و.... نگهدارید، عوامل حواس پرتی را با مهندسی محیط حذف کنید، تمرکز خود را روی یک هدف یا یک فعالیت قرار دهید و از انجام کارهای پراکنده پرهیز نمائید.
موانع جسمانی موجود بر سر راه هر روز یا یک روز در میان ۲۰-۱۵ دقیقه ورزش مانند: خستگی، استرس، بیماری، کنید و بدانید تنها ورزش پایان هفته نه ورزش نکردن، بی تحرکی در طول تنها کافی نیست، بلکه از جهاتی مضر است، روز، پشت میز نشستن و .... تغییر حالت دادن در نشستن و راه رفتن و تنفس کردن، به حالت آرام در آمدن، ۲۰-۱۵ دقیقه خواب در میان روز، توجه به برنامه غذایی مخصوصاً مصرف قند، توجه به صبحانه کامل، تلقین و ....

۴. پذیرش درخواست‌ها و خواهش‌ها: (تعارف بی جا و رودربایستی)

تعارف بی جا و رودربایستی داشتن در حقیقت یک نوع دروغگویی است. وقتی فرد نمی‌تواند و یا نمی‌خواهد کاری را انجام دهد و آن کار را بپذیرد، باعث اتلاف زمان، سرمایه‌ها و تضییع حقوق دیگران خواهد شد.
مرحوم مجلسی در بحارالانوار از کتاب دعوات راوندی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت کرده که فرمود: وقتی از رسول خدا (ص) چیزی را می‌خواستند چنانچه اراده اش بر انجام آن کار تعلق می‌گرفت، می‌فرمود: «آری» و اگر نمی‌خواست آن را انجام دهد سکوت می‌کرد و هرگز کلمه «نه» را بر زبان جاری نمی‌ساختند.[۶]

برخی علل و راه‌های درمان پذیرش درخواست‌ها و خواهش‌ها

علل درمان

تمایل به خشنود کردن اولویت کارهای خود را مرور کنید و بدانید که دیگران پذیرش هر کار جدید زیر پا گذاشتن آن اولویت هاست
کسب توانایی از تقاضاهای خود را بیش از حد ضعیف نشان ندهید. بر تلاش دیگران هایتان اتکا کنید
بی اطلاعی نسبت به شیوه به دقت گوش کنید و دریابید که از شما چه چیزی‌های نپذیرفتن خواسته می‌شود، قبل از گفتن «بله» تا ده را بشمارید، دلایل خود را بیان کنید، اگر قصد نپذیرفتن دارید این کار را با قاطعیت و ادب انجام دهید، با پاسخ متزلزل امید کاذب در قلب درخواست کننده ایجاد نکنید، راه حل‌ها و جایگزین‌های تازه‌ای عرضه کنید.

۵. تسویف و اهمال کاری: (کار امروز را به فردا افکندن)

پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «ای ابوذر از اهمال کاری نسبت به اهداف خود برحذر باش زیرا تو امروزت را در اختیار داری نه آینده ات را»[۷]
تسویف منجر به سنگین تر شدن بار فرداها می‌شود و نگرانی از کارهای مانده و دشواری انجام آنها به مرور زمان، منجر به بیماری‌های عصبی و یا بی تفاوتی نسبت به امور می‌شود، و به دنبال آن بی نظمی و عدم تعهد نسبت به مسؤولیت‌ها رخ می‌دهد. و از همه مهم تر فرصت‌ها از دست می‌رود.

برخی از علل و راه‌های درمان تسویف

علل درمان

اعتقاد به اینکه من تحت فشار توجه داشته باشید این تصور یک توجیه محض بهتر کار می‌کنم است، برای انجام کار و مطالعه خود مهلت زمان مشخص کنید، بر شروع کار به جای پایان آن تأکید کنید، قاطع باشید و اولویت‌ها را مشخص کنید.
ترس از شکست باید به توانایی‌ها و امکانات و استعداد خود توجه بیشتر نمود.
فقدان علاقه به موضوع درسی، به موضوع مورد علاقه خود بپردازید، به عوامل یا فردی خاص مؤثر در ایجاد انگیزه توجه داشته باشید.
عادت به انجام امور ساده و وقتی که در اوج انرژی روزانه خود هستید، پیش پا افتاده در ابتدا و کاری را که مهم تر است انجام دهید، توجه سپس به تعویق انداختن امور داشته باشید که کار کنار گذاشته شده ممکن دشوار است حیاتی تر بوده باشد و با تأخیر آن خسارت بزرگی متحمل شوید.

۶. ناآشنایی و بی اعتمادی به توانایی‌ها و استعدادهای خویش

این حالت منجر به عدم توانایی در تصمیم گیری و وسواس در عمل می‌شود. جرأت لازم برای اجرا از دست می‌رود. بیشتر زمان افرادی که دارای تصویر منفی از خود هستند به سرزنش خود می‌گذرد و به علت روحیه منفی در کارها، بی انگیزه بوده و به اتلاف زمان در هر کار می‌پردازند. فرد باید خود را با میزان توانی که دارد بپذیرد.(لیس للانسان الا ما سعی)
در مقابل آگاهی از توانایی‌ها و استعدادهای خود و نگرش نسبت به خود مزایای زیر را در بر دارد:
اشتیاق را تحریک می‌کند. خلاقیت را زیاد می‌کند و شخصیت انسان را به نحو احسن شکوفا می‌سازد.

برخی از علل و راه‌های درمان نا آشنایی و بی اعتمادی به توانایی‌ها و استعدادهای خویش

علل درمان

عقده حقارت خود را بهتر ببینید از طریق: بهتر کردن پوشش آرایش مو و ظاهر حفظ تندرستی تصویر ذهنی مثبت از خود داشتن در نقش انسان موفق بازی کنید
پیچیده و شلوغ بودن برنامه تا می‌توانید ساده کنید مسایل را ساده کنید:های کار و مطالعه (مسائل و مشکلاتی که در رابطه با اموال، اشخاص، تعهدات و.... دارید یا ساده کنید).
عوامل منفی از عوامل منفی جدا شوید (مشکلات را به خداوند واگذارید خود را سرگرم کنید. هرکار را به موقع خودش انجام دهید. ورزش کنید. به خنده و شوخی متوسل شوید. زندگی را ساده تر کنید. فکرتان را روی مسائل مثبت متمرکز کنید. به دیگران کمک کنید. وقت خود را با یک دوست بگذرانید).

۷. تلاش بیش از حد

امام علی علیه السلام می‌فرماید: «کار کمی که ادامه یابد، از کار زیادی که ملال آور باشد، امید بخش تر است.»[۸]
پذیرفتن و پرداختن به کارهای مختلف بیش از توان منجر به بیماری‌های جسمی و روحی می‌شود. بنابراین هر کس باید توجه به توان و ظرفیت خویش قبول مسؤولیت نماید.

برخی از علل و راه‌های درمان تلاش بیش از حد

علل درمان

اعتماد بیش از حد به خود (من از خود بپرسید چه چیزی را می‌خواهید ثابت از عهده انجام هر کاری بر می‌کنید. واقع گرا باشید. عاقبت اندیش باشید. آیم) خودتان را هلاک نکنید.
ناتوانی در نپذیرفتن در از پذیرفتن مسؤولیت صرفاً به خاطر مورد خواست‌ها تحسین واقع شدن خودداری کنید.
تخمین نادرست از انجام کار بدانید که هر کاری بیش از آن چه می‌پندارید در محدوده زمان نیاز به وقت دارد (زمان کار، زمان تنفس، ۲۰ درصد زمان تخمینی)
ناتوانی در واگذاری امور به اگر کارها را بیشتر بر عهده بگیرید، بدین دیگران جهت که فکر می‌کنید شخص دیگری قادر به انجام آن نیست، بی تردید در انبوه کارها غرق و در انجام کارها دچار اشتباه خواهید شد.

۸. خستگی

فرد خسته، کارآیی کمتری خواهد داشت. خستگی مستقیماً بر میزان وقت، حوصله، خلاقیت و پشتکار و ... فرد تأثیر می‌گذارد. افرادی که فکر می‌کنند با کار ممتد و بدون استراحت کافی می‌توانند کار بیشتری انجام دهند در اشتباه هستند؛ زیرا خستگی حالتی است که سبب کم شدن کار بدنی و فکری می‌شود.

برخی از علل و راه‌های درمان خستگی

علل درمان

بی میلی و بی علاقگی به کار انگیزه خود را مرور کنید. به خود تلقین مثبت و مطالعه و خستگی هنگام بکنید. به خواندن شعر مورد علاقه بپردازید. مطالعه کتاب‌های مورد علاقه تان را بخوانید. در وقت مطالعه تغییر حالت بدهید. به نقطه نا معلوم نگاه کنید. با صدای بلند مطالعه کنید.
خستگی اعضای بدن و به دنبال تفریح سالم و منظم، تحول در خواب و خوراک و آن خستگی فکری ... ورزش در هر روز یا یک روز در میان بطور منظم ۱۵-۲۰ دقیقه، پس از یک یا دو ساعت مطالعه در روی زمین دراز بکشید و کلمه راحتی را در مغز خود مجسم کنید و خود را لمس نمائید.
تشویش، اضطراب، عجله و باید عوامل آن را شناسایی کرد و از چرخه کار نگرانی حذف نمود.
بی نظمی، بی برنامگی، پرخوری، کم خوابی، ضعف چشم، سطحی مطالعه کردن
تلقین‌های منفی توانایی‌ها و استعدادهای خود را مرور کنید، خود را بشناسید.

۹. عدم توانایی در تصمیم گیری و تصمیم گیری نادرست

امام علی علیه السلام می‌فرماید: «هر کس تصمیمش بد باشد تیرش به خودش بر می‌گردد»[۹] قدرت و سرعت در تصمیم گیری از شاخصه‌های مهم برای مدیر است، ناتوانی در تصمیم گیری باعث اتلاف وقت خود و دیگران می‌شود. کسی که عادت دارد در هر موردی خود را کوچک بشمارد و در هر کاری با ضعف و بی قدرتی اظهار نظر کند، ضعیف و محجوب بار می‌آید.

برخی از علل و راه‌های درمان عدم توانایی در تصمیم گیری

علل درمان

روشن نبودن جوانب کار با افراد موفق، آگاه و با تجربه مشورت کنید.
دو دل بودن بهترین راه رسیدن به هدف را بررسی کنید، سپس نسبت به انجام آن کار تصمیم بگیرید.
وابستگی به دیگران اجازه ندهید دیگران به شما بگویند چه باید انجام دهید.
ترس از عاقبت کار از تعلیل و وقت گذاری بیهوده جداً خودداری کنید. با تصمیم گیری‌های کوچک، خود را در تصمیم گیری قوی تر کنید.

۱۰. رفاه زدگی آلاینده

رفاه طلبی و پرداختن بی حد و اندازه به امور رفاهی، انسان را از اهداف مهمتر و والاتر باز داشته و از این طریق بسیاری از فرصت‌ها از دست خواهد رفت.

فهرست منابع

۱- اسلامی، سعید؛ مدیریت کاربردی وقت. بی جا، بی تا، ۱۳۷۳.
۲- بلس، ادوانس؛ روان شناسی تنبلی. ترجمه: مهدی قراچه داغی، تهران: نشر دایره، ۱۳۷۹.
۳- چایمن، الودون، نگرش مثبت و نحوه بهبود آن. ترجمه: غلامعلی سرمد، تهران: مرکز آموزش بانکداری، ۱۳۶۸.
۴- حقیقی، محمد علی؛ الگویی برای تنظیم وقت مدیریت. تهران؛ نشر عالم، ۱۳۷۷.
۵- لی ورت، لوار؛ مدیریت زمان. ترجمه تألیف: غلامرضا خاکی، تهران: سازمان بهره وری، ۱۳۷۵.
۶- مکنزی، الک؛ مدیریت بهره وری از زمان. ترجمه: محمد رضا رضاپور، تهران: معارف ۱۳۷۴.
۷- معاونت تربیتی ـ فرهنگی مؤسسه امام خمینی(ره)، مدیریت برنامه ریزی و زمان، قم: مرکز انتشارات، ۱۳۸۵.

پا نویس

  1. معانی الاخبار، ۲۴۳.
  2. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱۷، ب۴۷، ص۵۰.
  3. تنبلی یعنی به تعویق انداختن انجام کاری که باید همین حالا انجام شود. (دوانس بلس، ترجمه مهدی قراچه داغی، روان شناسی تنبلی، ص ۱۴).
  4. محمد ری شهری، میزان الحکمه، ج ۸، ص ۳۹۳.
  5. غرر الحکم، ۴۴۷۱.
  6. سید محمد حسین طباطبایی، سنن النبی، ص ۷۰.
  7. بحار، ج۷۷، ص ۷۵ و الحیاه، ج ۱، ص ۳۵۹.
  8. نهج البلاغه، قصار الحکم، کلمه ۲۷۸.
  9. غرر الحکم، ۸۳۱۵.
منبع: مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات - تاریخ برداشت: ۹۴/۰۶/۰۸