فرهنگ مصادیق:تفقّه در دین
محتویات
آیات
ضرورت آگاهی دینی
«وَمَا کَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَلِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ[۱]
و شایسته نیست مؤمنان همگی [برای جهاد] کوچ کنند پس چرا از هر فرقهای از آنان دستهای کوچ نمیکنند تا [دستهای بمانند و] در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آنان بازگشتند بیم دهند باشد که آنان [از کیفر الهی] بترسند.
روایات
اهمیت تفقه در دین
قال الکاظم علیه السلام : «تفقهوا فی دین اللَّه فان الفقه مفتاح البصیرة و تمام العبادة و السبب الی المنازل الرفیعه...».
در دین آگاهی پیدا کنید زیرا فهم دین کلید شناخت و تمام بودن عبادت است . [۲]
آموزش قرآن برای تفقه در دین
قال علی علیه السلام : «تعلّموا القرآن فانّه أحسن الحدیث و تفقهوا فیه فانه ربیع القلوب».
قرآن را یاد بگیرید زیرا بهترین سخن است و معارف آن را درک کنید زیرا قرآن بهار دلهاست.[۳]
برنامه ریزی برای تفقه در دین
قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم: «افّ لکلّ مسلم لا یجعل فی کل جمعة یوماً یتفقّه فی امر دینه و یسأل عن دینه».
وای بر هر مسلمانی که در هر جمعهای روزی را برای فهمیدن مسائل دینی خود قرار ندهد.[۴]
بهترین فقه
قال علی علیه السلام: «ان أفضل الفقه الورع فی دین اللَّه و العمل بطاعته فعلیک بتقوی اللَّه فی سرّ امرک و علانیته».
همانا بهترین فقه و فهم پرهیزکاری در دین خدا و عمل به طاعت اوست پس بر تو باد به پرهیزکاری در پنهانی و آشکارا.[۵]
فقیه حقیقی
قال علی علیه السلام: «الا اخبرکم بالفقیه حقّ الفقیه؟ من لم یرخّص الناس فی معاصی اللَّه و لم یقنّطهم من رحمة اللَّه و لم یؤمنّهم من مکر اللَّه و لم یدع القرآن رغبة عنه الی ما سواه».
آیا آگاه کنم شما را به فقیه حقیقی و آن کسی است که به مردم اجازه گناه کردن ندهد و آنها از رحمت خدا ناامید نکند و آنان را از مجازات الهی ایمن نسازد و قرآن را به خاطر رغبت به امر دیگری رها نسازد.[۶]
عظمت فقیه
قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم: «فقیه واحد اشدّ علی ابلیس من الف عابد».
یک فقیه بر شیطان، از هزار عابد سختتر است.[۷]
ارتحال فقیه
قال علی علیه السلام: «اذا مات المؤمن الفقیه ثلم فی الاسلام ثلمة لا یسدّها شیء».
هرگاه مؤمن فقیهی از دنیا برود رخنهای در اسلام رخ میدهد که هیچ چیز جای آن را پر نمیکند.[۸]
فقها امانتدار پیامبران
قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله و سلم: الفقهاء أمناء الرسل ما لم یدخلوا فی الدنیا قیل یا رسول اللَّه ما دخلوهم فی الدنیا؟ قال: اتباع السلطان فاذا فعلوا ذلک فاحذروهم علی ادیانکم.
فقیهان امانتدار پیامبران هستند تا زمانی که وارد دنیا نشدند. پرسیدند: چگونه وارد دنیا میشوند؟ فرمود: پیروی از سلطان پس هرگاه از شیطان پیروی کردند برای حفظ دین خود از آنها دوری کنید.[۹]
اشاره
فقاهت در زمان کوتاه
شخصی خدمت پیامبر اکرم رسید و عرض کرد قرآن کریم را به من بیاموزید. هنگامی که سوره مبارکه زلزال بر او تلاوت شد و به آیات «فمن یعمل مثقال ذرة خیراً یره...» رسید عرض کرد: همین مقدار مرا کفایت میکند و از خدمت پیامبر مرخّص شد. پیامبر اکرم فرمودند: این شخص فقیه برگشت.[۱۰]
