فرهنگ مصادیق:اشاعه فحشاء

اشاعه فحشاء

کتب مرتبط

ردیف	عنوان
۱	دیدگاه های نو در حقوق کیفری اسلام جلد 2

مقالات مرتبط

ردیف	عنوان
۱	اشاعه فحشا - ویکی فقه
۲	اشاعه فحشا
۳	توجه اسلام به عواقب تهمت و اشاعه فحشا در جامعه اسلامی
۴	تحلیل فقهی مسئله اشاعه فحشا و تطبیق آن با فعالیت‌های رسانه‌ای

مصادیق مرتبط

۱	اشاعه افکار انحرافی

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف	عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف	عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف	عنوان

نویسنده: محمدباقربدرالدین
تهیه و تدوین: پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم - ۹۵/۰۲/۲۷

تعریف اشاعه فحشاء

تعریف لغوی

اشاعه: در لغت به معنای گسترش دادن و تقویت نمودن است، عموم لغت شناسان عرب از جمله جوهری ابن اثیر فیروزآبادی به چهار معنی:۱. فاش نمودن وانتشار خبر۲. ظاهر نمودن چیزی۳. شیوع ومتداول نمودن۴. بذر افشانی، تصریح نموده‌اند.
فحشا: در لغت عرب، از هم واژه‌های «فحش» و «فاحشه» و «فحاش» ومانند آن، محسوب می‌گردد که اهل لغت، در تبیین معنای اصلی آن، عبارات متعددی به کار برده‌اند؛ ۱. قبیح ۲.شنیع ۳.تعدی وتجاوز از حد و اندازه ۴. کثرت و زیادتی ۵. مخالف حق. از مجموع معانی ذکر شده نتیجه گیری می‌شود که معنای «تجاوز وتعدی» در همه معانی پنج گانه مشترک است.

معنای اصطلاحی

هرگونه گفتار و کرداری که موجب ترویج و تبلیغ و یا کمک به انتشار گناهان بزرگ خصوصا گناهان جنسی در بین مومنین بوده و به این قصد صورت پذیرد را شامل می‌شود، هر چند که ممکن است در برخی موارد قصد انتشار در کار نباشد اما نتیجه‌ای که می‌دهد همان باشد.
باتوجه به تصریح روایات حتی نقل فحشاء و منکرات ارتکاب شده توسط دیگران نیز اشاعه فحشا محسوب می‌شود حتی اگر تلاشی برای انتشار و ترویج فحشا هم نداشته باشد، چون عظمت گناه در نظر عامه مردم نباید شکسته شود و ظاهر جامعه از آلودگی‌ها حفظ شود زیرا اینها خود سد بزرگی در برابر فساد اند. اما اگر به قصد انتشار صورت گیرد دارای حد شرعی در دنیا و عذاب دردناک در آخرت خواهد بود.
کلیدواژه‌ها: اشاعه فحشاء، ترویج زشتیها، جرم علیه اخلاق، فساد اخلاقی، کتمان عیوب، حفظ آبروی مسلمان، اذاعه.

جایگاه اشاعه فحشا

اشاعه فحشا در میان مومنان یکی از گناهان بزرگی است که در قرآن کریم وعده عذاب دردناک در دنیا و آخرت داده شده است. و این مطلب از اهمیت آن برای شارع مقدس به دلیل تاثیر ویران گر گسترش فحشا در جامعه اسلامی حکایت دارد. این همه اصرار و تاکید در آیه۱۹ سوره نور فقط به خاطر این نبوده که همسر پیامبر صلی الله علیه و آله یا شخص دیگری در پایه او، متهم شده است، بلکه در مورد هر کس و هر فرد با ایمان اگرچنین برنامه‌ای پیش آید تمام آن تاکیدات و اصرارها در مورد او صادق است، چرا که جنبه شخصی و خصوصی ندارد. در فرایند اشاعه فحشا چند عامل نقش دارند که از جمله آنها؛ مرتکب فحشاء، اشاعه دهنده و دوستدار اشاعه فحشاء در بین مومنان هستند. و آنکه به طور صریح در قرآن کریم به او وعده عذاب دردناک در دنیا و آخرت داده شده «دوستدار اشاعه فحشا» است. که با توجه به این نکته جایگاه «اشاعه فحشا» نیز روشن می‌شود. اسلام برای جلوگیری از شیوع فحشا در جامعه برنامه‌های دقیقی اعمال کرده است. مثلا در مورد عمل شنیع« زنا» می‌فرماید: «وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا» به این بسنده نمی‌کند و اگر از این مرحله تعدی صورت گرفت حکم آن را بیان می‌فرماید: «الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ...» و برای این که این حکم مورد سوء استفاده قرار نگیرد می‌فرماید: وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ و در این مرحله اگر کمتر از چهار نفر بودند اصلا دم فرو بندند و الا اگر نتوانند ثابت کنند خود ایشان مجازات می‌شوند. برای اجرای حد می‌فرماید: «وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» «و باید گروهی از مؤمنان، شاهد مجازات آن دو نفر باشند.» نه همه بلکه طائفه‌ای ونه هر طائفه‌ای بلکه از مومنین همه این احکام حساب شده برای عبرت، حفظ عفت و آبروی افراد و سلامت جامعه اسلامی است با توجه به مطالب فوق جایگاه «اشاعه فحشاء» که مقابل چنین برنامه سعادت بخشی است به خوبی روشن می‌شود.

اشاعه فحشا در بیان قرآن

«فحشا»،« فاحشه»، «فواحش» واصطلاح «اشاعه فحشا»» همگی از مشتقات «فحش» هستند و جمعا ۲۴ بار در قرآن کریم ذکر شده است. وبه معانی: زشتی، زشت کاری، عمل خلاف عفت، کار بسیار زشت، عمل ناپسند، زنا و لواط آمده است موضوع بحث ما که یک اصطلاح قرآنی است در سوره نور آیه ۱۹ قرار دارد که می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ. برای کسانی که دوست دارند در باره مؤمنان تهمت زنا شایع شود، در دنیا و آخرت عذابی دردآور مهیاست.»
اشاعه فحشا در قرآن کریم غالبا در مورد انحرافات جنسی استعمال شده است. اما هر گونه رفتار و گفتار زشتی را شامل می‌شود، آن چنان که برخی از مفسرین نیز گفته‌اند. افک از مصادیق آن است که در قران کریم آمده است؛ وآن تهمت منافقان به عایشه همسر پیامبراکرم(ص) است. اگر چه شان نزول در این آیه جریان افک است اما حکمی که در این آیه آمده اختصاص به افراد خاص یا زمان خاص ندارد.

اشاعه فحشاء در بیان روایات

روایات اهل بیت علیهم السلام ضمن تبیین وتفسیرآیات قرآن کریم در این موضوع به معرفی مصادیقی پرداخته است که در نگاه اول ممکن است ما آنها را از مصادیق نشماریم، برخی به آثار وپیامدها، برخی از روایات به بیان راه کارهای مقابله با آن و برخی به بیان احکام مرتبط می‌پردازند. ذیلا چند نمونه از روایات را ذکر می‌کنیم:

ذکرعیوب مومن

امام صادق(ع) فرمودند هر که در باره مؤمنی بگوید آنچه دو چشمش دیده و دو گوشش شنیده پس او از کسانی است که خدای عز و جل در باره آنها فرموده: «إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ» ؛ «همانا برای کسانی که دوست دارند گناه در میان کسانی که ایمان آورده‌اند رواج یابد، عذابی دردناک در دنیا وآخرت هست».

هتک حرمت مومن

در روایت دیگری امیرالمومنین(ع) از پیامبر(ص): مَنْ قَالَ فِی مُؤْمِنٍ مَا رَأَتْ عَیْنَاهُ وَ سَمِعَتْ أُذُنَاهُ مِمَّنْ یَشِینُهُ وَ یَهْدِمُ مُرُوءَتَهُ فَهُوَ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی فِیهِمْ: «إِنَّ الَّذِینَ یُحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفاحِشَهُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ»‏....
کسی که بگوید در باره مومنی آنچه دو چشمش دیده و دو گوشش شنیده، از آن چیزهایی که او را عیب دار و جوانمردیش را ویران سازد، پس او از کسانی است که خداوند دربارهٔ آنها فرمود: إِنَّ الَّذِینَ یُحِبُّونَ... .

تکذیب چشم، گوش، و غیبت کننده

«محمد بن فضیل» می‌گوید به امام کاظم(ع) عرض کردم: فدایت شوم.در باره یکی از برادرانم چیز نا خوش آیندی شنیدم و هنگامی که به او گفتم انکار کرد، در حالی که کسانی که آن مطلب را به من گفتند، افراد مورد اعتمادی بودند. آن حضرت فرمودند: ای محمد! در رابطه با برادرت گوش و چشمت را تکذیب کن و اگر پنجاه «قسامه» (که هر کدام پنجاه نفر هستند یا پنجاه بار قسم می‌خورند) برایت قسم بخورند و مطلبی را برایت بگویند، تو سخن او را تصدیق و آنان را تکذیب کن و خبری را پخش نکن که آبروی او را ببرد و شخصیت او را نابود کند. زیرا در غیر این صورت از کسانی خواهی بود که خداوند عزّ و جلّ در باره آنها فرموده است «همانا برای کسانی که دوست دارند گناه در میان کسانی که ایمان آورده‌اند رواج یابد، عذابی دردناک در دنیا وآخرت هست»‏.

یک گناه دو عقاب

امام صادق(ع) فرمودند: کسی که بر گناه مومنی آگاهی یابد سپس آن را افشا سازد و کتمان نکند و برای او از خداوند طلب استغفار نکند گویا خودش این گناه را مرتکب شده و علاوه بر آن، سنگینی بار افشا کردن را نیز باید متحمل شود در حالی که ممکن است خداوند عامل گناه را آمرزیده باشد وعقاب او همان افشا شدن در دنیا باشد و در آخرت هم گناهش پنهان شود.

عذاب سخت اخروی

امام رضا(ع) از پدرانش نقل می‌کند که پیغم(ص) فرمود: هر که بر مرد یا زن مؤمن تهمت بزند، و یا چیزی را که در آنها نیست به آنان نسبت دهد، در روز رستاخیز خداوند او را بر تلّی از آتش بر پا نگه دارد تا از عهده آنچه گفته است بیرون آید.

پرده دری و عیب جوئی

از رسول خدا(ص) روایت است که فرمودند: مردمی را می‌شناسم که چنان بر سینه‌شان زنند که همهٔ جهنّمیان صدای آنرا بشنوند و آنها عیب جوی مردم هستند که زشتی مردم را می‌جویند و پرده‌شان را می درند و زشتی‌ها که در آنها نیست آشکار می‌گویند.

زمینه‌ها و علل اشاعه فحشا

جهل به مصادیق و احکام اشاعه فحشاء

جهل به احکام و مسائل شریعت و نداشتن تربیت صحیح دینی بسیاری از مرتکبین و عدم شناخت نسبت به آنچه که در روایات به عنوان مصادیق و احکام بیان شده، زمینه مساعدی را برای اشاعه نا آگاهانه مفاسد اخلاقی، توسط کسانی که حتی خودشان از پیامد آنچه مرتکب می‌شوند، آگاهی ندارند فراهم نموده است.

سهل انگاری در عمل به احکام و نهی از منکر

برخی با آنکه به احکام علم دارند اما با بی تفاوتی و سهل انگاری در عمل به دانسته‌ها به اشاعه فحشا با ابزارهای مختلف پرداخته ویا با عدم جلوگیری از انجام گناهان و ترک نهی از منکر زمینه رشد و شیوع فحشا را فراهم می‌کنند.

دشمنی با اسلام وتسلط بر مسلمین

یکی از مهمترین و تاثیر گذارترین وسایلی که دشمنان اسلام برای تسلط بر مسلمین و نفوذ در بین آنها از آن بهره گرفته ومی گیرند گسترش فساد و فحشا است که یک نمونه تاریخی آن در شکست حکومت و تمدن بزرگ اسلامی در اندلس در منطقه اروپا است. سال ۹۲ هجری قمری، موسی بن نصیر (حاکم شمال آفریقا) با تهیه مقدمات لازم، لشکری هفت هزار نفری را به فرماندهی طارق بن زیاد مهیای فتح شبه جزیره ایبری (Iberia) کرد. پس از به دست آوردن پیروزیهایی چند، موسی بن نصیر نیز با نیروی کمکی وارد شبه جزیره شد و طی مدت کوتاهی، تمام شبه جزیره ایبری (اسپانیا و پرتقال) به دست مسلمانان فتح گردید، حتی آنها از سلسله جبال پیرنه گذشتند و به خاک فرانسه رسیدند و حکومت اسلامی اندلس را در شبه جزیره برقرار کردند که تا سال ۸۹۷ هجری قمری ادامه یافت. اما در تحلیلهای تاریخی علت شکست این تمدن بزرگ، اشاعه فحشا، و اختلاف افکندن درمیان ایشان دانسته شده است. به این صورت که «مسیحیان شمال، قراردادهایی را با حاکمان مسلمان بستند و طبق آن آزادانه به ایجاد تفریح گاه و مدرسه و انجام تجارت بین مسلمانان پرداختند؛ در مدارس خود به فرزندان مسلمان، افکار دینی مسیحیت را القا می‌کردند و با به گردش در آوردن دختران زیباروی مسیحی در تفریح گاه‌ها، جوانان مسلمان را به آنجا می‌کشاندند و با ترویج‌خرید و فروش مشروبات الکلی، مردم مسلمان را از اعتقادات دینی خود دور می‌ساختند و به این طریق فساد را در تمام پیکره جامعه اسلامی رسوخ دادند و آن را از درون تهی کردند . بدین ترتیب بود که توان مقاومت را از آنان گرفتند». لذا یکی از زمینه‌های اشاعه فحشا تلاش دشمنان برای مقابله با فرهنگ اسلامی است.

عذر تراشی وتوجیه گناهان

ضعف ایمان و تبعیت از گامهای شیطان انسان را به سوی فحشا وفساد علنی سوق می‌دهد در این میان عده‌ای برای توجیه و عادی جلوه دادن گناه خود اقدام به شیوع گناهان مردم، در جامعه می‌کنند. حضرت أمیر المؤمنین(ع) فرمودند: ذَوُوا الْعُیُوبِ یُحِبُّونَ إِشَاعَهَ مَعَایِبِ النَّاسِ لِیَتَّسِعَ لَهُمُ الْعُذْرُ فِی مَعَایِبِهِمْ. کسانی که خود دارای عیبی هستند دوست دارند عیب‌های مردم را اشاعه دهند تا با آن عیبهای خود را توجیه کنند.

عدم وجود قوانین و مقررات کارآمد

عدم وجود قوانین و مقررات باز دارنده یا عدم اجرای صحیح قوانین موجود مانند حدود، تعزیرات و مجازات‌هایی که برای جلوگیری از ارتکاب و اشاعه فحشاء، تدوین شده، باعث ایجاد فضایی آماده برای مجرمین شده که بتوانند آزادانه به اشاعه فحشا بپردازند زیرا یکی از فلسفه‌های مجازات، تحقق عامل بازدارندگی است. اجرای علنی حدود و مجازات‌ها بر اساس مصالح اجتماعی و به منظور جلوگیری از وقوع جرم بعدی صورت می‌گیرد. حال اگر این تدبیر اسلام برای حفظ عفت عمومی جامعه نادیده گرفته شود به جای آن فحشا و فساد گسترش می‌یابد.

در دسترس بودن ابزار اشاعه فحشا

ما در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که در کمترین زمان اطلاعات زیاد با کمترین هزینه با استفاده از پیشرفت تکنولوژی به سرعت منتشر می‌شود این امکان زمینه بسیار مناسبی برای افراد سودجو فراهم می‌کند که به راحتی یک شایعه ساخته شده و منتشر شود و به دلیل پیچده بودن مراحل پیگیری تا حد بسیار زیاد مسئولیتی را متوجه اشاعه دهنده نمی‌کند.

برخی رفتارهای نا شایست اجتماعی

برخی از رفتارهای ناشایست اجتماعی مانند نوع پوشش و لباس و بد حجابی که منحصر به زنان نیز نمی‌شود بلکه مردان هم نمی‌توانند هر لباسی را بدون توجه به عوارض و پیامدهای ضد اخلاقی آن استفاده کنند همچنین توسعه اختلاط زنان و مردان نیز یکی از رفتاری اجتماعی ناپسند است که می‌تواند زمنیه ارتکاب و گسترش فحشا را فراهم کند.

فقرو فحشا

فقر و غنا دو مقوله‌ای هستند که اگر جامعه‌ای در مواجهه با آن رفتار صحیح را نیاموخته باشد می‌تواند تهدیدی جدی برای عفت عمومی باشد خصوصا عارضه فقر و نیازهای غریزی انسان، و وجود افراد سود جو و قلب‌های بیمار زمینه بسیار مناسبی برای رو آوردن برخی به این کار قبیح است به گونه‌ای که سالانه درآمد سرشاری از طریق قاچاق فحشا نصیب آنها می‌کند.

مصادیق اشاعه فحشاء

تجسس در زندگی دیگران و افشای جرم‌ها

تجسس در زندگی دیگران و افشای جرم‌ها اگر گفتن آنها مصلحتی نداشته باشد از مصادیق اشاعه فحشا محسوب می‌شوند. تجسس افراد در زندگی دیگران بدون اینکه از طرف مسئولی با مجوز شرعی باشد حرام است و فاعل آن مستحق عقوبت است وتنها از طرف نهادهای خاص آن هم در صورتی که کسانی قصد دسیسه و مکر سیاسی ونظامی بر ضد حکومت اسلامی دارند فحص واجب و سهل انگاری جایز نمی‌باشد.

شکستن قبح گناه در جامعه

اگر فردی گناهی را آشکار انجام بدهد تا قبح گناه در میان مومنین شکسته شود مانند تولید عکس یا فیلم و موسیقی‌های مبتذل یا تولید کتابها یا رمانهایی با محتوای مجرمانه و خلاف عفت عمومی، یا اینکه فحشایی را تایید کند مثلا موردی که اشاعه فحشا است را مشاهده کند اما مانع انتشار آن نشود، یا مقدمات گناهی علنی را فراهم کند وبه انتشار آن کمک کند،مانند تهیه و عرضه انواع مختلف نرم‌افزارهای فیلترشکن، که در برخی موارد، از مصادیق تسهیل شیوه دستیابی به «محتویات مستهجن» باشد یا کافی نتی که وسیله شیوع فساد و فحشا باشد، وبازی‌های رایانه‌ای که برای این منظور ساخته شده باشند، همگی از مصادیق اشاعه فحشا هستند که قبح گناه را در جامعه از بین می‌برد.

استفاده نادرست از دنیای مجازی وشبکه‌های اجتماعی

برخی از آنچه در شبکه‌های اجتماعی انتشار می‌یابد مانند، نشر بی حجابی، تشویق به ارتباط با نامحرم، رواج دادن فحاشی و بد دهنی با انتشار پیام‌های غیر اخلاقی و رکیک، نشر دادن مسائل جنسی و تحریک کننده با آیکن‌ها و پیام‌ها، تصاویر و فیلم‌هایی که به همین منظور ساخته شده‌اند از موارد استفاده نادرست از این وسیله است.

واسطه گری در ارتباط نامشروع

در فقه به کسی که دلال عمل منافی عفت باشد «قواد» گفته می‌شود، که از مصادیق اشاعه دهندگان فحشا است و شارع مجازات‌هایی را برای او معین کرده است.

افک و قذف

افک به واژه‌های گوناگان در قرآن کریم آمده است مانند این آیه شریفه: إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ و به معنی دروغ همچنین به معنی: ساخته، برگرداندن چیزی از حقیقتش می‌باشد. و افاک یعنی دروغگو.. و قذف به معنی تهمت ناروا زدن به دیگری که حتی ممکن است در یک ناسزا گفتن باشد نیز از مصادیق اشاعه فحشا محسوب می‌شود وبه همین دلیل شارع مقدس به انگیزه‌های مختلفی از جمله جلوگیری از شیوع فحشا، برای مرتکب آن دو عذاب دردناکی مهیا کرده است.

مواردی که در حکم اشاعه فحشاء نیستند

برخی از موارد ممکن است در ظاهر اشاعه فحشاء به نظر آیند اما در حکم این گونه نیست به اصطلاح تابع قصد انسان است. برای مثال، در مواردی که صدا و سیما برنامه‌ای دربارهٔ مفاسد و فحشا در جامعه نشان می‌دهد و مقصود از پخش این برنامه، ضرورت هشدار و عبرت آموزی اقشار جامعه است. و یا راهنمایی دیگران در وقت مشورت در خصوص خطا و لغزشی که شخص مورد نظر دارد مانع ندارد که انسان با کسی که از او مشورت خواسته در میان بگذارد. و هم چنین اگر کسی برای احقاق حق خود از شخصی طلب شهادت نماید باید اقامهٔ شهادت نمود. هر چند مستلزم بیان لغزشهای مربوط به مورد شهادت باشد.

ابزار و شیوه‌های اشاعه فحشا

ابزارگفتار

زبان در دسترس‌ترین ابزار اشاعه فحشا است، که بوسیله باز گو کردن زشتی‌ها و ارایه وترویج آنها، به انتشار آن کمک می‌کند. قرآن کریم نیز به نقش این ابزار در اشاعه فحشا اشاره می‌کند که چگونه و می‌فرماید: «إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُمْ به خاطر بیاورید زمانی را که این شایعه را از زبان یکدیگر می‌گرفتید، و با دهان خود سخنی می‌گفتید». برخی از انواع غیبت وتهمت ممکن است از مصادیق قذف باشند که حد شرعی دارد.

ابزارهای رسانه‌ای

رسانه‌ها مانند ماهواره (که در حال حاضر بیشترین نقش را در ایجاد و رواج فساد و فحشا در میان جوانان به خود اختصاص داده است) و اینترنت و گوشی‌های تلفن همراه (با امکان دسترسی به شبکه‌های اجتماعی) ونرم افزارهای مختلف،رادیو تلویزیون ویا به وسیله مطبوعات کتاب‌ها ورمان‌های دارای محتوای غیر اخلاقی.

انجام دادن علنی گناه

یکی از ابزار شیوع فحشا در اجتماع گناهی است که به صورت علنی انجام می‌شود. امیرالمومنین(ع) می‌فرماید:«إیّاک و المجاهره بالفجور فإنّه من أشدّ المأثم» بپرهیز از انجام آشکار گناه چون از شدیدترین گناهان است. امام صادق(ع) از قول رسول خدا(ص) فرموند: «إِنَّ الْمُصِیبَهَ إِذَا عَمِلَ بِهَا الْعَبْدُ سِرّاً لَمْ تُضِرَّ إِلَّا عَامِلَهَا وَ إِذَا عَمِلَ بِهَا عَلَانِیَهً وَ لَمْ یُعَیَّرْ عَلَیْهِ أَضَرَّتِ الْعَامَّه» گناه پنهانی که شخص آن را در خلوت انجام می‌دهد فقط به خود او ضرر می‌زند ولی گناه علنی موقعی که مورد تنفر و سرزنش جامعه قرار نگیرد ضرر عمومی دارد. امام صادق(ع) در ادامه فرمودند: این بدان جهت است که با این کار (یعنی تجاهر بمعصیت) دین خدا را کوچک شمرده و آن را خوار نموده است. و نیز آنان که آمادگی برای مخالفت با خدا و دین او دارند به او تأسّی جسته و از او پیروی خواهند کرد».

آثار و پیامدهای اشاعه فحشاء

ارتکاب فحشا واشاعه آن در جوامع بشری، پیامدها وعواقب منفی زیادی به دنبال دارد که بیش تر آن‌ها برای انسان‌ها و جوامع مختلف اسلامی و غیراسلامی ثابت شده و در منابع دینی اسلامی نیز ضمن تشریح این مباحث هشدارهای جدی لازم داده شده است. برخی از این آثار فردی اند و برخی اجتماعی که با توجه به محدودیت بحث به بیان آن می‌پردازیم.

آثار فردی

خارج شدن از ولایت خداوند متعال

امام صادق(ع) فرمود: مَنْ رَوَی عَلَی مُؤْمِنٍ رِوَایَهً یُرِیدُ بِهَا شَیْنَهُ وَ هَدْمَ مُرُوءَتِهِ... هر کس روایت کند از مؤمنی چیزی را که بخواهد او را عیبناک کند و آبروی او را کم نماید تا از چشم مردم بیفتد، خداوند عزّ شأنه او را از تحت ولایت خود بیرون و داخل در ولایت شیطان کند و شیطان او را قبول نکند.

نزدیک شدن به مرز کفر و بی دینی

در حدیث آمده است نزدیکترین مرزها به کفر و بی دینی آن است که انسان لغزشها ومعایب برادر دینی خود را شناسایی کرده وبه یاد سپارد تا روزی آنها را فاش ساخته وبه رخ او بکشد.

عذاب یکسان

پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله فرمودند: «من أذاع فاحشه، کان کمبتدئها؛ کسی که کارهای زشت و ناپسند را انتشار دهد مانند کسی است که آن را انجام داده است.
افرادی که مرتکب گناه می‌شوند دو دسته هستند یک دسته کسانی اند که به دلیل حیایی که از جامعه دارند ممکن است مخفیانه گناهی انجام داده و بین خود و خدا روزی از گناه برگشنه وتوبه کنند. اما دسته دیگر کسانی هستند که از فاش شدن آن ابائی ندارند و پرده حیای آنها از اجتماع دریده شده که گاهی افرادی که گناه مخفی آنها را علنی کرده‌اند در بی حیائی آنها نقش اصلی را داشته‌اند.

آثار اجتماعی اشاعه فحشا

از بین رفتن عفت عمومی

گناه علنی یا افشای گناه سبب شکسته شدن زشتی گناه در جامعه مومنین شده و عفت عمومی را از بین می‌برد و مقدمه ارتکاب گناه در بین افراد دیگر فراهم شده و عامل گسترش بی بند و باری و به فساد کشاندن جامعه خصوصا جوانان می‌شود.

از بین رفتن امنیت روانی

اگر منکرات خصوصا فحشا در جامعه شایع شود امنیت روانی و حتی جانی به خطر می‌افتد و خانواده‌ای که بنیان آن برپاکی و صداقت و صمیمیت بود وقتی دائما با مظاهر فساد و فحشا مواجه شد نیاز غریزی خود را از راه نامشروع برآورده می‌کند و این موجب سردی روابط خانوادگی شده و موجبات نگرانی‌های روانی را فراهم می‌کند. جوان محصلی که می‌خواست در محیطی امن به کسب علم بپردازد با مواجه شدن با مظاهر فحشا اگر هم آلوده نشود باز از لحاظ روانی آرامش و امنیت خود را از دست رفته می‌بیند و دچار انزوا، نگرانی و افسردگی می‌شود. و این مسائل تنها اندکی از پیامدهای روانی است وآنچه در پی خواهد آمد چه بسا سهمگین تر باشد.

شیوع بیماریهای جدید

حضرت رسول صلی اللَّه علیه و آله در حدیثی فرمودند: پنج خصلت است که اگر آن‌ها در شما پیدا شد به خداوند از آتش دوزخ پناه ببرید. اول اگر در میان مردمی فحشاء پیدا شد و آشکار گردید در میان آنها طاعون پیدا خواهد شد و بیماریهائی پدید خواهد آمد که در اسلاف آنها نبوده است... .

راهکارهای مقابله با اشاعه فحشا

گسترش فرهنگ حیا و عفت در همه مراتب آن

اگر فرهنگ حیا در گفتار حیا و رفتار حاکم بشود بسیاری از معاصی انجام نمی‌شود و بسیاری از سخنها گفته نمی‌شود.

گسترش فرهنگ اقامه نماز ویاد خداوند در جامعه

جامعه‌ای در آن فرهنگ نماز حاکم باشد از فحشا به همه اشکال آن به دور است. وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ و نماز را برپا دار، یقیناً نماز از کارهای زشت، و کارهای ناپسند باز می‌دارد و همانا ذکر خدا بزرگ‌تر است.

گسترش ارتباط توده مردم با قرآن کریم

محافل قرآنی محیطی مطمئن برای ذکر نکات اخلاقی و تاثیر گذار تربیتی است و علاوه بر تاثیرات روحی که از ارتباط وانس با قرآن حاصل می‌شود عمل به آموزه‌ها، دستورات و راهکارهایی که قرآن کریم در زمینه مبارزه و دوری از فساد و فحشا بیان می‌کند موجب سعادت در زندگی دنیوی و اخروی است و گسترش ارتباط مردم با آن تضمین کننده همه این برکات است.

ستر گناه و جلوگیری از آشکار شدن آن و عیب پوشی

در روایتی از امام رضا(ع) آمده است: المستتر بالحسنه یعدل سبعین حسنه، و المذیع بالسیّئه مخذول و المستتر بالسیّئه مغفور له. پنهان‌کننده کار نیک (کردارش) برابر هفتاد حسنه است، و آشکارا کننده کار بد خوار شده است، و پنهان‌کننده کار بد آمرزیده است. و« المذیع بالسیئه» آشکار کننده گناه به دلیل عدم بی مبالاتی نسبت به احکام شرعی و بی حیائی« مخذول» یعنی توفیق از او سلب می‌شود و« المستتر بها» پوشاننده گناه از روی حیا، نه از روی نفاق « مغفور له»45.

تکذیب شایعه کنندگان

محمّد بن فضیل از امام کاظم(ع) روایت می‌کند که فرمودند: ای محمّد! شنیده‌ها و دیده‌هایت را در باره برادرت نادرست و دروغ شمار هر چند پنجاه تن نزد تو [بر کاری از برادرت‏] سوگند بخورند و برادرت سخنی بر خلاف آنان گوید، سخن برادرت را راست شمار و آنان را دروغگو بدان. در این راهکار علاوه بر تاثیرات فردی در حفظ آبروی مومن خبر وشایعه دفن می‌شود و مانعی برای گسترش آن ایجاد می‌گردد.

اجرای دقیق حدود شرعی

«بسیاری از کیفرها در قلمروی حکومت اسلامی نقش بازدارنده دارد تا گناهکاران و مجرمان با جسارت و پرده‌دری در اماکن عمومی به جرم و جنایت نپردازند. اثبات حد رجم برای سنگسار کردن مجرم به زنای محصنه طبق ادله اثبات آن جرم، بسیار نادر و حتی غیرممکن است اما همین مجازات رجم با همین ادله اثبات جرم، مفید این اثر اجتماعی است که به مرتکبان فساد جنسی اجازه نمی‌دهد به طور افسارگسیخته در منظر مردم به عمل شنیع زنا مبادرت ورزند. ولذا قرآن کریم به گونه‌ای اجرای حدود را طراحی کرده که مانع گسترش فحشا شود، مانند آیه ۲ سوره نور که می‌فرماید: «وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» و باید که به هنگام شکنجه کردن آن‌ها گروهی از مؤمنان حاضر باشند. در این جمله کوتاه چند دستورالعمل نهفته است. «۱.مجازات باید به گونه‌ای باشد، که مایه عبرت دیگران شود. «وَ لْیَشْهَدْ عَذابَهُما» ۲. زناکار، علاوه بر شلاق و شکنجهٔ جسمی، از نظر روحی نیز باید زجر ببیند. «وَ لْیَشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَهٌ» ۳.حضور مردم، اهرمی است برای کنترل قاضی و مجری. «وَ لْیَشْهَدْ ... طائِفَهٌ»۴. از حضور مؤمنان در صحنه، برای نهی از منکر استفاده کنیم. «وَ لْیَشْهَدْ» ۵.تنها مسلمانان حقّ حضور در مراسم اجرای حدّ الهی را دارند «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ».

زدودن مظاهر فحشا در جامعه

«برای درمان بیماری مالاریا باید نخست باتلاقهائی که مرکز پرورش پشه«آنوفل» است را بخشکانیم و برای مبارزه با فحشاء مراکز وسوسه انگیز را» در جامعه نیز راهکارهایی از این دست باید اجرایی شود، مانند فیلتر کردن سایت‌های مستهجن، کنترل شبکه‌های ماهواره‌ای، نظارت بر شبکه‌های اجتماعی، جلوگیری از تولید و توزیع کالاهایی که دارای نشان‌های ضدارزشی هستند مانند انواع لباس‌ها واقلام فرهنگی.

فرهنگ سازی

فرهنگ سازی در همه مراحل از آگاه سازی مردم نسبت به تاثیرات منفی و مخرب اشاعه فحشاء در فرد و جامعه، معرفی مصادیق، احکام و قوانین در این موضوع، توسط نهادهای فرهنگی و تولید برنامه‌های سازنده و آموزش شیوه‌های رویاروئی با مظاهر و مصادیق فحشا به گروه‌های مختلف.

تصویب قوانین بازدارنده واجرای دقیق آنها

یکی از ضروریات اداره هر جامعه وجود نهادی است که بتواند برای هر نیاز جدید قوانین خاص آن تصویب کند که کارامدی در اجرا و بازدارندگی از وقوع داشته باشد اشاعه فحشا نیز که در هر دوره دارای ابزار متنوع ومصادیق مختلف است نیاز به قوانینی دارد که به روز باشد و قابل اجرا و تنها وجود قانون کافی نیست بلکه اجرای دقیق هم شرط لازم است.

برخی از احکام فقهی

حکم اشاعه فحشا حرمت است، در برخی موارد مرتکب؛ حد خورده ویا تعزیر می‌شود. ودر برخی از موارد نیز «اگر قاضی فرد اشاعه دهنده را «مفسد فی‌الارض» تشخیص دهد، به مجازات اعدام محکوم می‌کند».

شلاق و حکم به فسق

وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ.در این آیه شریفه چند نکته قابل تامل بیان شده است از جمله:۱. از میان تهمت‌های گوناگون، تهمت زنا حدّ و قانون معین دارد و قرآن با صراحت بر آن تکیه کرده است. «ثَمانِینَ جَلْدَهً» تهمت به قدری مهم است که در مجازات مجرم، فاصلهٔ تهمت زنا با خود زنا بیست ضربه شلاق است. «مِائَهَ جَلْدَهٍ، ثَمانِینَ جَلْدَهً» ۲. کسی که حتّی یک بار به دیگران تهمت بزند شهادتش اعتبار ندارد. «لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَهً أَبَداً» (آری، زبان، انسان را مطرود دنیا و آخرت می‌کند) ۳.برای حفظ آبروی مردم، گاهی افراد متعدّدی شلاق می‌خورند. «فَاجْلِدُوهُمْ» ۴.گواهی کافر، بعد از ایمان پذیرفته می‌شود، ولی گواهی مسلمان تهمت زننده هرگز پذیرفته نمی‌شود. «أَبَداً» ۵.تهمت، هم عقوبت بدنی دارد، «فَاجْلِدُوهُمْ» هم اجتماعی، «لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَهً أَبَداً» و هم اخروی. «أُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ» ۶.کسانی که به زنان پاکدامن تهمت می‌زنند، سرآمد فاسقانند. «هُمُ الْفاسِقُونَ» ۷. شرط گواه و شاهد بودن، عدالت است و گواهی فاسق قبول نیست. «لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَهً ... هُمُ الْفاسِقُونَ».

شلاق و تبعید

جزای کسی که قوادی می‌کند:اگر بیّنه‌ای علیه قوّادی شهادت داد، هفتاد و پنج تازیانه می‌خورد و از شهری که در آن است، تبعید می‌شود و روایت شده است که تبعید همان یک سال بازداشت یا توبه است. بنابر نظریه مشهور، کیفر مرد قوّاد، هفتاد و پنج تازیانه و یک سال تبعید همراه با تراشیدن سر و تشهیر او است، اما زن قوّاد، تنها به هفتاد و پنج تازیانه محکوم می‌شود.

جرایم مطبوعاتی

تعزیر و لغو پروانه

انتشار عکس‌ها و تصاویر و مطالب خلاف عفت عمومی، ممنوع و موجب تعزیر شرعی است و اصرار بر آن موجب تشدید تعزیر و لغو پراونه خواهد بود.

حبس و جزای نقدی وشلاق

حبس از سه ماه تا یک سال و جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق یا به هر دو مجازات برای هرکس که نوشته یا طرح گراور، نقاشی تصاویر، مطبوعات اعلانات، علایم، فیلم، نوار، سینما و یا به طور کلی، هرچیز که عفت و اخلاق عمومی را جریحه دار نماید، برای تجارت یا توزیع به نمایش و معرض انظار عمومی گذارد، یا بسازد یا برای تجارت و توزیع نگاه دارد. یا آنها را به معرض انظار عمومی بگذارد.
انتشار، توزیع، معامله و نگهداری، به قصد تجارت یا افساد، «محتویات مستهجن»، جرم است و مرتکبان این اعمال به مجازات مقرر در قانون محکوم می‌شوند.این مجازات، با توجه به شرایط و نحوه وقوع جرم، شامل ۹۱ روز تا ۲ سال زندان و جزای نقدی است.

مجازات زندان و جزای نقدی

بر اساس بند «الف» ماده ۷۴۳، در صورتی که فردی «به منظور دستیابی افراد به محتویات مستهجن، آن‌ها را تحریک یا ترغیب یا تهدید یا تطمیع کند یا فریب دهد یا شیوه دستیابی به آنها را تسهیل کند یا آموزش دهد» به مجازات حبس از ۹۱ روز تا یک سال و جزای نقدی محکوم خواهد شد.

اعدام برای مفسد فی الارض

بر اساس تبصره ۳ ماده ۷۴۲، «چنانچه مرتکب، اعمال مذکور در این ماده را حرفه خود قرار داده‌باشد یا به طور سازمان‌یافته مرتکب شود، چنانچه مفسد فی‌الارض شناخته نشود، به حداکثرِ هر دو مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد.» در صورتی که قاضی، جرم اشاعه دهنده که فساد و فحشا از طریق انتشار «محتویات مستهجن» در محیط‌های مجازی را،«افساد فی‌الارض» تشخیص دهد، مجرم به مجازات اعدام محکوم خواهدشد.

جرایم اینترنتی

در قانون جرایم اینترنتی فصل چهارم جرائم علیه عفت و اخلاق عمومی،ماده۱۴ آمده است: هرکس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حاملهای داده محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
البته مثل این قانون اگر در زمان تصویب هم کارایی داشته بعد از چند سال عملا بازدارندگی ندارد.

نتیجه گیری

اشاعه فحشا یکی از مصادیق اتم و اکمل منکر است که حاوی منکرات متعددی است و در قرآن کریم وعده عذاب دردناک در دنیا و آخرت داده شده است اشاعه فحشا دارای زمینه‌هایی است و مصادیق مختلفی در روایات برای آن بیان شده است همانگونه که امروزه مصادیق جدیدی یافته است و توسط ابزارهای پیشرفته با سرعت بیشتر منتشر می‌شود. راهکارهای متعددی برای جلوگیری از انتشار فحشا در تعالیم وحی و روایات معصومین علیهم السلام طراحی شده است اما به تناسب شیوه‌های جدید اشاعه فحشا وجود قوانین امروزی کارآمد ضروری می‌نماید که استخراج راهکارهای جدید توسط نهادهای فرهنگی و قانون گذار و قضائی را در این عرصه برای نجات و حفظ جامعه از خطرات جبران ناپذیر اشاعه فحشا می‌طلبد.

برخی از آثار مرتبط با موضوع

۱-پژوهشی در فرهنگ حیا، عباس پسندیده،چاپ اول،،سازمان چاپ ونشر دارالحدیث ۱۳۸۳ش، قم.
۲-ضررهای فردی و اجتماعی فحشا و اشاعه آن، امیرفرخ فرهمند، زینب السادات فرهمند، نشرشاملو۱۳۸۷ش، مشهدمقدس. کتابخانه آستان قدس رضوی و سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
۳- پایان نامه «اشاعه فحشا در جامعه، ریشه‌ها، پیامدها و راه کارهای مقابله با آن در قرآن و حدیث» استاد راهنما دکترناصررفیعی محمدی استاد مشاور دکتر صالح قنادی نگارش علیرضااسلامی قرائتی تابستان۱۳۹۰ دانشگاه آزاد اسلامی اراک دانشکده علوم انسانی .نسخه‌ای از پایان نامه در کتابخانه دانشگاه علوم حدیث موجود است.
۴- مقاله«مبارزه با اشاعه فحشا»،آیه الله ناصر مکارم شیرازی، مجله درسهایی از مکتب اسلام شهریور۶۲سال۲۳ شماره6 .
۵-مقاله:«۸میلیارددلاردرآمد سالانه قاچاقچیان فحشا»، تفضلی،ابوالقاسم، مجله وکالت،مهر۱۳۸۳شماره۲۱و22.
۶- مقاله«سیرتحول حقوق مطبوعات در ایران همراه متون قوانین مصوبه» صدرالسادات، زهرا ومعصومی زاده، زینب السادات، مجله یاد،پاییز۱۳۸۵٬۹۸صفحه از۱۲۰تا217.
۷- مقاله:« روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، علی فلاحتی، مجله: بازتاب اندیشه، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره 49.
۸-مقاله:«اشاعه فحشا وترویج فسادیکی دیگر از ابزارهای استعمار»، دوست محمدی،هادی،مجله درسهایی از مکتب اسلام،بهمن ۱۳۶۲،سال۲۳شماره ۱۱٬۷صفحه از۲۲تا28.
۹-مقاله:«پیشگیری فساد یا اشاعه فحشاء کدامیک؟» اعلمی اشتهاردی، ابوالحسن، مجله درسهایی از مکتب اسلام،بهمن ۱۳۴۸،سال یازدهم شماره ۲٬۲صفحه از۵۰ تا51.
۱۰-مقاله:«تحلیل فقهی مساله اشاعه فحشاء وتطبیق آن با فعالیت‌های رسانه‌ای»، تلخابی، مجید، تقی خانی، علی، مجله فقه وحقوق ارتباطات، پاییزوزمستان۱۳۹۰، شماره۱، ۲۰صفحه از۸۷تا106.
۱۱-مقاله:«افساد فی الارض و جرایم علیه اخلاق،غلامی،علی،پژوهشنامه حقوق اسلامی» پاییزوزمستان۸۹، سال یازدهم شماره ۲٬۳۸ صفحه از۲۵تا62.

سایت‌ها

http://www.aviny.com/News/
http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id.
http://www.sistani.org/persian/qa.
http://internet.ir/law.html.

کتابنامه

- المفردات فی غریب القرآن،راغب اصفهانی حسین بن محمد، تحقیق: صفوان عدنان داودی،چاپ اول،دارالعلم الدار الشامیه، ۱۴۱۲ ق، دمشق بیروت.
- ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، سید غلامرضا خسروی حسینی،چاپ دوم، انتشارات مرتضوی،۱۳۷۵ش،تهران.
- تفیسرنمونه، آیه الله ناصر مکارم شیرازی،جلد۱۴، چاپ اول، دار الکتب الإسلامیه،۱۳۷۴ ش، تهران.
- تفسیر آسان، محمد جواد نجفی خمینی،جلد۱۴، چاپ اول، انتشارات اسلامیه،۱۳۹۸ ق، تهران.
- تفسیر عاملی، عاملی ابراهیم، تحقیق: علی اکبر غفاری، جلد۶، انتشارات صدوق، ۱۳۶۰ ش، تهران.
- تفسیر قمی، قمی علی بن ابراهیم،محقق: سید طیب موسوی جزایری،جلد۱، چاپ چهارم، دار الکتاب، ۱۳۶۷ ش،قم.
- تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، قمی مشهدی محمد بن محمدرضا، تحقیق: حسین درگاهی، چاپ اول، سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامی،۱۳۶۸ ش، تهران.
- لسان العرب، ابن منظور محمد بن مکرم،جلد۱۰،چاپ سوم،دار صادر، ۱۴۱۴ ق، بیروت.
- جامع الأخبار( للشعیری)، شعیری، محمد بن محمد، چاپ اول، مطبعه حیدریه،بی تا،نجف الاشرف.
- ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ابن بابویه، محمد بن علی‏، مترجم: بندر ریگی، ابراهیم محدث‏، چاپ سوم، انتشارات اخلاق، ۱۳۷۹ ش‏، قم‏.
- ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ترجمه حسن زاده‏، ابن بابویه، محمد بن علی‏،مترجم: حسن زاده، صادق‏،چاپ اول‏، ارمغان طوبی‏، ۱۳۸۲ ش‏، تهران‏.
- الإختصاص‏، مفید، محمد بن محمد، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر و محرمی زرندی، محمود، چاپ اول، الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید،۱۴۱۳ ق‏، قم.
- قاموس قرآن، قرشی سید علی اکبر، چاپ ششم،،دار الکتب الإسلامیه،۱۳۷۱ ش،تهران.
- وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن‏، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام،جلد۱۲ چاپ اول، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‏،۱۴۰۹ ق‏، قم.
-‏ عیون الحکم و المواعظ( للیثی)، لیثی واسطی، علی بن محمد، محقق / مصحح: حسنی بیرجندی، حسین‏،چاپ اول، دار الحدیث،۱۳۷۶ ش‏، قم‏.
- مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول‏، مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی‏، محقق/مصحح: رسولی محلاتی، سید هاشم‏، دار الکتب الإسلامیه، چاپ دوم۱۴۰۴ ق، تهران‏‏.
- تعلیق و تحقیق عن أمهات مسائل القضاء، معرفت، محمد هادی، چاپ اول،بی نا،بی تا، قم.
- مجمع المسائل، گلپایگانی، سید محمد رضا موسوی، محقق/ مصحح: علی کریمی جهرمی- علی ثابتی همدانی- علی نیری همدانی، جلد۲،چاپ دوم، دار القرآن الکریم،۱۴۰۹ ه‍ ق، قم.
- الکافی( ط- الإسلامیه)، کلینی، محمد بن یعقوب‏، محقق / مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد،جلد۲، چاپ چهارم، دار الکتب الإسلامیه،۱۴۰۷ ق‏،تهران.
- کافی( ط- دار الحدیث)، کلینی، محمد بن یعقوب‏،محقق / مصحح: دارالحدیث‏،جلد۴، چاپ اول،دارالحدیث،‏ ق ۱۴۲۹، قم.
- منابع فقه شیعه،بروجری،آیه الله آقا حسین طباطبایی- مترجمان: حسینیان قمی، مهدی- صبوری، محمد حسین، جلد۳۰و۳۱،،چاپ اول،انتشارات فرهنگ سبز،۱۴۲۹ ه‍ ق، تهران- ایران.
- تفسیر نور،قرائتی محسن،جلد۸و۷، نوبت چاپ،یازدهم مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن،۱۳۸۳ ش، تهران.
- زبده البیان فی أحکام القرآن، مقدس اردبیلی احمد بن محمد، چاپ اول، کتابفروشی مرتضوی،بی تا، تهران.
- جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، نجفی، صاحب الجواهر، محمد حسن، محقق/ مصحح: عباس قوچانی- علی آخوندی، چاپ: هفتم، دار إحیاء التراث العربی، بی تا، بیروت- لبنان.
- پژوهشی در فرهنگ حیا، عباس پسندیده،چاپ اول،،سازمان چاپ ونشر دارالحدیث ۱۳۸۳ش، قم.
- پایان نامه «اشاعه فحشا در جامعه، ریشه‌ها، پیامدها و راه کارهای مقابله با آن در قرآن و حدیث» استاد راهنما دکترناصررفیعی محمدی استاد مشاور دکتر صالح قنادی نگارش علیرضااسلامی قرائتی تابستان۱۳۹۰ دانشگاه آزاد اسلامی اراک دانشکده علوم انسانی .نسخه‌ای از پایان نامه در کتابخانه دانشگاه علوم حدیث موجود است.
- مقاله«مبارزه با اشاعه فحشا»،آیه الله ناصر مکارم شیرازی، مجله درسهایی از مکتب اسلام شهریور۶۲سال۲۳ شماره6 .
- مقاله:«۸میلیارددلاردرآمد سالانه قاچاقچیان فحشا»، تفضلی،ابوالقاسم، مجله وکالت،مهر۱۳۸۳شماره۲۱و22.
- مقاله«سیرتحول حقوق مطبوعات در ایران همراه متون قوانین مصوبه» صدرالسادات، زهرا ومعصومی زاده، زینب السادات، مجله یاد،پاییز۱۳۸۵٬۹۸صفحه از۱۲۰تا217.
- مقاله:« روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، علی فلاحتی، مجله: بازتاب اندیشه، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره 49.
- مقاله:«اشاعه فحشا وترویج فسادیکی دیگر از ابزارهای استعمار»، دوست محمدی،هادی،مجله درسهایی از مکتب اسلام،بهمن ۱۳۶۲،سال۲۳شماره ۱۱٬۷صفحه از۲۲تا28.
- مقاله:«پیشگیری فساد یا اشاعه فحشاء کدامیک؟» اعلمی اشتهاردی، ابوالحسن، مجله درسهایی از مکتب اسلام،بهمن ۱۳۴۸،سال یازدهم شماره ۲٬۲صفحه از۵۰ تا 51.
- مقاله:«تحلیل فقهی مساله اشاعه فحشاء وتطبیق آن با فعالیت‌های رسانه‌ای»،تلخابی،مجید،تقی خانی،علی،مجله فقه وحقوق ارتباطات، پاییزوزمستان۱۳۹۰،شماره۱، ۲۰صفحه از۸۷تا106.
- مقاله:«افساد فی الارض و جرایم علیه اخلاق،غلامی،علی،پژوهشنامه حقوق اسلامی»پاییزوزمستان۸۹،سال یازدهم شماره ۲٬۳۸ صفحه از۲۵تا62.
- مقاله «قاچاق زنان به قصد فحشا(از منظر فقه جزایی و حقوق کیفری)» کلانتری، کیومرث،زارعی،محمد، مجله مطالعات فقه و حقوق اسلامی تابستان ۱۳۸۹شماره ۲٬۳۰صفحه از ۱۲۳تا152.