فرهنگ مصادیق:اتلاف عمدی عمر خود
کتب مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
مقالات مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|---|
| ۱ | برنامهریزی و زمانبندی اوقات شب و روز در روایات |
| ۲ | مدیریت زمان |
| ۳ | معجزه ی نظم در زندگی |
| ۴ | ۲۱ نکته مهم برای مدیریت زمان و افزایش بهره وری |
| ۵ | عوامل اتلاف وقت و راههای درمان آنها |
مصادیق مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|---|
| ۱ | حفظ جان خود |
| ۲ | اتلاف مواد غذایی |
| ۳ | استمناء (خود ارضائی) |
| ۴ | انتحار و خودکشی |
| ۵ | تبرّج و خودنمائی |
| ۶ | تحریم حلال بر خود |
| ۷ | ایمن دانستن خود از مکر خدا |
| ۸ | خود ستایی |
| ۹ | خوشبینی به خود |
| ۱۰ | ذلیل کردن خود |
| ۱۱ | ظلم به خود |
| ۱۲ | عقیم سازی خود |
| ۱۳ | جبران اتلاف اموال مردم |
| ۱۴ | اتلاف عمدی عمر دیگران |
| ۱۵ | اتلاف مال |
| ۱۶ | اتلاف منابع عمومی (انفال) |
چندرسانهای مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
مرتبطهای بوستان
| ردیف | عنوان |
|---|
نرمافزارهای مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
محتویات
- ۱ علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها
- ۲ مقدمه
- ۳ ۱. بی فکری و عمل زدگی
- ۴ ۲. بی نظمی
- ۵ ۳. تنبلی[۳] و بی حوصلگی
- ۶ ۴. پذیرش درخواستها و خواهشها: (تعارف بی جا و رودربایستی)
- ۷ ۵. تسویف و اهمال کاری: (کار امروز را به فردا افکندن)
- ۸ ۶. ناآشنایی و بی اعتمادی به تواناییها و استعدادهای خویش
- ۹ ۷. تلاش بیش از حد
- ۱۰ ۸. خستگی
- ۱۱ ۹. عدم توانایی در تصمیم گیری و تصمیم گیری نادرست
- ۱۲ ۱۰. رفاه زدگی آلاینده
- ۱۳ فهرست منابع
- ۱۴ پا نویس
علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها
مقدمه
اهمیت زمان و عمر بر هیچ خردمندی پوشیده نیست، به طوری که هیچ انسان موفقی را در عالم نمیتوان یافت که توفیق خود را مرهون بهره وری درست از عمر خود نداند. امام حسین علیه السلام میفرماید: «زیانکار کسی است که لحظه، لحظه عمرش را از دست بدهد»[۱]
ریشه اصلی اتلاف زمان در خصلتهای فردی ما نهفته است، که باید علل و عوامل آن را شناخت و برای درمان آنها گامهای مؤثری برداشت.
برخی از علل و عوامل اتلاف زمان و درمان آنها عبارتند از:
۱. بی فکری و عمل زدگی
نداشتن طرح کاری از مصادیق بی فکری است. به منظور دوری از این آفت باید به برنامه ریزی و اولویت بندی کارها پرداخت. در مدیریت زمان، تعیین هدفها و اولویتهای مربوط به کار از مهمترین امور به شمار میرود، که با توجه به آن میتوان از به دام افتادن در امور جزیی و غیر ضروری نجات یافت.
برخی از علل و راههای درمان بی برنامگی
علل - درمان
آشنایی نداشتن نسبت به: توجه داشته باشید هر یک ساعتی که صرف برنامه ریزی مؤثر شود، در مقام اجرا چهار ساعت زمان برایتان ذخیره میکند و نتایج بهتری هم ببار میآورد. اهمیت برنامه ریزی، مراحل و شیوه برنامه ریزی و ملاکهای اولویت بندی برداشت غلط دربارهٔ برنامه ریزی: بدانید که اکثر افراد بر اساس همین برداشتهای نادرست، وقت خود را تلف میکنند. وقت گیر پنداری برنامه ریزی، احساس موفقیت از بی برنامه گی، تصور به هم خوردن همه برنامهها به خاطر کارهای غیرمنتظره، برنامه ریزی به کار جنبه انتزاعی میبخشد و....
مهم ندانستن نوشتن برنامه و هیچ حافظهای مصون از خطا نیست، تعیین انجام دادن کارها بر اساس اولویتهای برنامه با روی کاغذ آوردن برنامههای ذهنی. آسان میشود بدون برنامه مکتوب ساعات روز با هر مسئله کوچک بی اثر،رها و منقطع میشود.
۲. بی نظمی
امام علی علیه السلام میفرماید: شما و تمام فرزندان و اهل بیتم و کسانی را که نوشته من به دست آنها میرسد را به تقوای الهی و نظم در کارها سفارش میکنم.[۲]
فرد نامنظم علاوه بر اتلاف زمان خود باعث اتلاف زمان دیگران نیز میشود. فرد منضبط هیچ گاه کاری را در نیمه راه رها نمیکند، بلکه اهدافی بلند بر میگزیند و با سعی و کوشش آن را به فرجام میرساند.
برخی از علل و راههای درمان بی نظمی
علل درمان
فقدان اهداف و برنامه صحیح تعیین اهداف در حوزههای اصلی و داشتن برنامه صحیح عدم پیگیری برای کارهای خود مهلت تعیین کنید و برآوردهای دقیق از انجام کار داشته باشید، برای خود جریمه قرار دهید.
ناتمام گذاشتن کارها پیش از کنار نهادن کارها، آنها را به اتمام برسانید. به هر کاری یک بار بپردازید و در همان بار اول آن را تمام کنید.
آشفتگی و به هم ریختگی محل کار و راه حل کلی، پدید آوردن سیستم منسجم و به تحصیل هم پیوستهای است که بر اساس آن هر چیزی جای مخصوص خود را بیابد.
بی نظمی شخصی خود را به نظم وادارید تا کنترل مؤثر وظایف برایتان میسر شود. در برخورد با اطلاعات، به نحو منظم و روشمند عمل کنید و مکرر در مکرر به خود بگویید که آدمی منظم و مرتب هستید و در این راه بکوشید.
ضعف جسمانی و خستگی (سرحال در برنامه زندگی خود تغییر و تحول ایجاد نبودن) کنید (غذا، خواب، نگرش، تفریح و ورزش، دوستان و...)
یادآوری: هدف شما باید آن باشد که فکرتان را از هر چیز دیگری جز آن چه روی آن کار میکنید، پاک سازید. لوازم مهم و ضروری را همیشه به صورت منظم در دسترس قرار دهید. فضای کار و مطالعه را چنان سامان دهید که کارها با توجه به اولویت آنها در برابرتان قرار گیرد.
۳. تنبلی[۳] و بی حوصلگی
امام باقر علیه السلام میفرماید:
«من از کسی که در امور دنیویش تنبلی کند بیزار هستم، زیرا کسی که در امور دنیایش تنبل باشد در امور مربوط به آخرتش تنبل تر است.»[۴]
امام علی علیه السلام در این زمینه میفرمایند: «شاخصه تنبلی به تأخیر انداختن کار است»[۵] فرد تنبل چون اهل کار نیست، حتی هدفهای قابل دسترس و آسان را دست نایافتنی میبیند و به همین دلیل اوقات خود را به بطالت میگذراند.
برخی علل و راههای درمان تنبلی
علل درمان
عوامل گرایشی مانند: عدم باید در خود نگرش مثبت ایجاد کرد و به خود تمایل به قبول زحمت یا تلقین نمود (تلاش میکنم، فردا یعنی هرگز، ناراحتی، ترس از شکست، عزت مهم امروز است، تنبلی مانع موفقیت است، نفس کم، افسردگی، ملالت، خواستن توانستن است. خجالت، احساس تقصیر و...
موانع شناختی مانند: علت مسامحه کاری خود را شناسایی کنید، برای خود برنامه ریزی دقیق داشته باشید، مسائل را تجزیه، خرد و تحلیل نمائید، اقدام کنید، توجه داشته باشید که انسانهای موفق، دفع اطلاعات ناکافی، مشخص نبودن اوقات نمیکنند، تنبل نیستند و تنبلی را اولویتها، تردید داشتن، مانع موفقیت میدانند. مطمئن نبودن دربارهٔ مسئله و ناتوانی در درک اقدام به جا و به موقع، تفکر منفی، هدفهای مبهم و ...
شرایط محیط یا عوامل خارجی ابزار و مواد لازم را تهیه کنید، محل کار و مانند: سر درگمی، نبود فعالیت علمی خود را مرتب و منظم تشکیلات، سرو صدا، فشار کاری نمائید،دمای محل کار را بین ۲۰ تا ۲۶ درجه بیش از اندازه و.... نگهدارید، عوامل حواس پرتی را با مهندسی محیط حذف کنید، تمرکز خود را روی یک هدف یا یک فعالیت قرار دهید و از انجام کارهای پراکنده پرهیز نمائید.
موانع جسمانی موجود بر سر راه هر روز یا یک روز در میان ۲۰-۱۵ دقیقه ورزش مانند: خستگی، استرس، بیماری، کنید و بدانید تنها ورزش پایان هفته نه ورزش نکردن، بی تحرکی در طول تنها کافی نیست، بلکه از جهاتی مضر است، روز، پشت میز نشستن و .... تغییر حالت دادن در نشستن و راه رفتن و تنفس کردن، به حالت آرام در آمدن، ۲۰-۱۵ دقیقه خواب در میان روز، توجه به برنامه غذایی مخصوصاً مصرف قند، توجه به صبحانه کامل، تلقین و ....
۴. پذیرش درخواستها و خواهشها: (تعارف بی جا و رودربایستی)
تعارف بی جا و رودربایستی داشتن در حقیقت یک نوع دروغگویی است. وقتی فرد نمیتواند و یا نمیخواهد کاری را انجام دهد و آن کار را بپذیرد، باعث اتلاف زمان، سرمایهها و تضییع حقوق دیگران خواهد شد.
مرحوم مجلسی در بحارالانوار از کتاب دعوات راوندی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت کرده که فرمود: وقتی از رسول خدا (ص) چیزی را میخواستند چنانچه اراده اش بر انجام آن کار تعلق میگرفت، میفرمود: «آری» و اگر نمیخواست آن را انجام دهد سکوت میکرد و هرگز کلمه «نه» را بر زبان جاری نمیساختند.[۶]
برخی علل و راههای درمان پذیرش درخواستها و خواهشها
علل درمان
تمایل به خشنود کردن اولویت کارهای خود را مرور کنید و بدانید که دیگران پذیرش هر کار جدید زیر پا گذاشتن آن اولویت هاست
کسب توانایی از تقاضاهای خود را بیش از حد ضعیف نشان ندهید. بر تلاش دیگران هایتان اتکا کنید
بی اطلاعی نسبت به شیوه به دقت گوش کنید و دریابید که از شما چه چیزیهای نپذیرفتن خواسته میشود، قبل از گفتن «بله» تا ده را بشمارید، دلایل خود را بیان کنید، اگر قصد نپذیرفتن دارید این کار را با قاطعیت و ادب انجام دهید، با پاسخ متزلزل امید کاذب در قلب درخواست کننده ایجاد نکنید، راه حلها و جایگزینهای تازهای عرضه کنید.
۵. تسویف و اهمال کاری: (کار امروز را به فردا افکندن)
پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «ای ابوذر از اهمال کاری نسبت به اهداف خود برحذر باش زیرا تو امروزت را در اختیار داری نه آینده ات را»[۷]
تسویف منجر به سنگین تر شدن بار فرداها میشود و نگرانی از کارهای مانده و دشواری انجام آنها به مرور زمان، منجر به بیماریهای عصبی و یا بی تفاوتی نسبت به امور میشود، و به دنبال آن بی نظمی و عدم تعهد نسبت به مسؤولیتها رخ میدهد. و از همه مهم تر فرصتها از دست میرود.
برخی از علل و راههای درمان تسویف
علل درمان
اعتقاد به اینکه من تحت فشار توجه داشته باشید این تصور یک توجیه محض بهتر کار میکنم است، برای انجام کار و مطالعه خود مهلت زمان مشخص کنید، بر شروع کار به جای پایان آن تأکید کنید، قاطع باشید و اولویتها را مشخص کنید.
ترس از شکست باید به تواناییها و امکانات و استعداد خود توجه بیشتر نمود.
فقدان علاقه به موضوع درسی، به موضوع مورد علاقه خود بپردازید، به عوامل یا فردی خاص مؤثر در ایجاد انگیزه توجه داشته باشید.
عادت به انجام امور ساده و وقتی که در اوج انرژی روزانه خود هستید، پیش پا افتاده در ابتدا و کاری را که مهم تر است انجام دهید، توجه سپس به تعویق انداختن امور داشته باشید که کار کنار گذاشته شده ممکن دشوار است حیاتی تر بوده باشد و با تأخیر آن خسارت بزرگی متحمل شوید.
۶. ناآشنایی و بی اعتمادی به تواناییها و استعدادهای خویش
این حالت منجر به عدم توانایی در تصمیم گیری و وسواس در عمل میشود. جرأت لازم برای اجرا از دست میرود. بیشتر زمان افرادی که دارای تصویر منفی از خود هستند به سرزنش خود میگذرد و به علت روحیه منفی در کارها، بی انگیزه بوده و به اتلاف زمان در هر کار میپردازند. فرد باید خود را با میزان توانی که دارد بپذیرد.(لیس للانسان الا ما سعی)
در مقابل آگاهی از تواناییها و استعدادهای خود و نگرش نسبت به خود مزایای زیر را در بر دارد:
اشتیاق را تحریک میکند. خلاقیت را زیاد میکند و شخصیت انسان را به نحو احسن شکوفا میسازد.
برخی از علل و راههای درمان نا آشنایی و بی اعتمادی به تواناییها و استعدادهای خویش
علل درمان
عقده حقارت خود را بهتر ببینید از طریق: بهتر کردن پوشش آرایش مو و ظاهر حفظ تندرستی تصویر ذهنی مثبت از خود داشتن در نقش انسان موفق بازی کنید
پیچیده و شلوغ بودن برنامه تا میتوانید ساده کنید مسایل را ساده کنید:های کار و مطالعه (مسائل و مشکلاتی که در رابطه با اموال، اشخاص، تعهدات و.... دارید یا ساده کنید).
عوامل منفی از عوامل منفی جدا شوید (مشکلات را به خداوند واگذارید خود را سرگرم کنید. هرکار را به موقع خودش انجام دهید. ورزش کنید. به خنده و شوخی متوسل شوید. زندگی را ساده تر کنید. فکرتان را روی مسائل مثبت متمرکز کنید. به دیگران کمک کنید. وقت خود را با یک دوست بگذرانید).
۷. تلاش بیش از حد
امام علی علیه السلام میفرماید: «کار کمی که ادامه یابد، از کار زیادی که ملال آور باشد، امید بخش تر است.»[۸]
پذیرفتن و پرداختن به کارهای مختلف بیش از توان منجر به بیماریهای جسمی و روحی میشود. بنابراین هر کس باید توجه به توان و ظرفیت خویش قبول مسؤولیت نماید.
برخی از علل و راههای درمان تلاش بیش از حد
علل درمان
اعتماد بیش از حد به خود (من از خود بپرسید چه چیزی را میخواهید ثابت از عهده انجام هر کاری بر میکنید. واقع گرا باشید. عاقبت اندیش باشید. آیم) خودتان را هلاک نکنید.
ناتوانی در نپذیرفتن در از پذیرفتن مسؤولیت صرفاً به خاطر مورد خواستها تحسین واقع شدن خودداری کنید.
تخمین نادرست از انجام کار بدانید که هر کاری بیش از آن چه میپندارید در محدوده زمان نیاز به وقت دارد (زمان کار، زمان تنفس، ۲۰ درصد زمان تخمینی)
ناتوانی در واگذاری امور به اگر کارها را بیشتر بر عهده بگیرید، بدین دیگران جهت که فکر میکنید شخص دیگری قادر به انجام آن نیست، بی تردید در انبوه کارها غرق و در انجام کارها دچار اشتباه خواهید شد.
۸. خستگی
فرد خسته، کارآیی کمتری خواهد داشت. خستگی مستقیماً بر میزان وقت، حوصله، خلاقیت و پشتکار و ... فرد تأثیر میگذارد. افرادی که فکر میکنند با کار ممتد و بدون استراحت کافی میتوانند کار بیشتری انجام دهند در اشتباه هستند؛ زیرا خستگی حالتی است که سبب کم شدن کار بدنی و فکری میشود.
برخی از علل و راههای درمان خستگی
علل درمان
بی میلی و بی علاقگی به کار انگیزه خود را مرور کنید. به خود تلقین مثبت و مطالعه و خستگی هنگام بکنید. به خواندن شعر مورد علاقه بپردازید. مطالعه کتابهای مورد علاقه تان را بخوانید. در وقت مطالعه تغییر حالت بدهید. به نقطه نا معلوم نگاه کنید. با صدای بلند مطالعه کنید.
خستگی اعضای بدن و به دنبال تفریح سالم و منظم، تحول در خواب و خوراک و آن خستگی فکری ... ورزش در هر روز یا یک روز در میان بطور منظم ۱۵-۲۰ دقیقه، پس از یک یا دو ساعت مطالعه در روی زمین دراز بکشید و کلمه راحتی را در مغز خود مجسم کنید و خود را لمس نمائید.
تشویش، اضطراب، عجله و باید عوامل آن را شناسایی کرد و از چرخه کار نگرانی حذف نمود.
بی نظمی، بی برنامگی، پرخوری، کم خوابی، ضعف چشم، سطحی مطالعه کردن
تلقینهای منفی تواناییها و استعدادهای خود را مرور کنید، خود را بشناسید.
۹. عدم توانایی در تصمیم گیری و تصمیم گیری نادرست
امام علی علیه السلام میفرماید: «هر کس تصمیمش بد باشد تیرش به خودش بر میگردد»[۹] قدرت و سرعت در تصمیم گیری از شاخصههای مهم برای مدیر است، ناتوانی در تصمیم گیری باعث اتلاف وقت خود و دیگران میشود. کسی که عادت دارد در هر موردی خود را کوچک بشمارد و در هر کاری با ضعف و بی قدرتی اظهار نظر کند، ضعیف و محجوب بار میآید.
برخی از علل و راههای درمان عدم توانایی در تصمیم گیری
علل درمان
روشن نبودن جوانب کار با افراد موفق، آگاه و با تجربه مشورت کنید.
دو دل بودن بهترین راه رسیدن به هدف را بررسی کنید، سپس نسبت به انجام آن کار تصمیم بگیرید.
وابستگی به دیگران اجازه ندهید دیگران به شما بگویند چه باید انجام دهید.
ترس از عاقبت کار از تعلیل و وقت گذاری بیهوده جداً خودداری کنید. با تصمیم گیریهای کوچک، خود را در تصمیم گیری قوی تر کنید.
۱۰. رفاه زدگی آلاینده
رفاه طلبی و پرداختن بی حد و اندازه به امور رفاهی، انسان را از اهداف مهمتر و والاتر باز داشته و از این طریق بسیاری از فرصتها از دست خواهد رفت.
فهرست منابع
۱- اسلامی، سعید؛ مدیریت کاربردی وقت. بی جا، بی تا، ۱۳۷۳.
۲- بلس، ادوانس؛ روان شناسی تنبلی. ترجمه: مهدی قراچه داغی، تهران: نشر دایره، ۱۳۷۹.
۳- چایمن، الودون، نگرش مثبت و نحوه بهبود آن. ترجمه: غلامعلی سرمد، تهران: مرکز آموزش بانکداری، ۱۳۶۸.
۴- حقیقی، محمد علی؛ الگویی برای تنظیم وقت مدیریت. تهران؛ نشر عالم، ۱۳۷۷.
۵- لی ورت، لوار؛ مدیریت زمان. ترجمه تألیف: غلامرضا خاکی، تهران: سازمان بهره وری، ۱۳۷۵.
۶- مکنزی، الک؛ مدیریت بهره وری از زمان. ترجمه: محمد رضا رضاپور، تهران: معارف ۱۳۷۴.
۷- معاونت تربیتی ـ فرهنگی مؤسسه امام خمینی(ره)، مدیریت برنامه ریزی و زمان، قم: مرکز انتشارات، ۱۳۸۵.
پا نویس
- ↑ معانی الاخبار، ۲۴۳.
- ↑ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱۷، ب۴۷، ص۵۰.
- ↑ تنبلی یعنی به تعویق انداختن انجام کاری که باید همین حالا انجام شود. (دوانس بلس، ترجمه مهدی قراچه داغی، روان شناسی تنبلی، ص ۱۴).
- ↑ محمد ری شهری، میزان الحکمه، ج ۸، ص ۳۹۳.
- ↑ غرر الحکم، ۴۴۷۱.
- ↑ سید محمد حسین طباطبایی، سنن النبی، ص ۷۰.
- ↑ بحار، ج۷۷، ص ۷۵ و الحیاه، ج ۱، ص ۳۵۹.
- ↑ نهج البلاغه، قصار الحکم، کلمه ۲۷۸.
- ↑ غرر الحکم، ۸۳۱۵.
