حجـاب و مُحـرَّّم
عنوان: حجـاب و مُحـرَّّم مجموعه ها: مقالات شناسه کتاب: ۴۲۲ نویسنده: زهرا محمدی قیماسی - سعيد نريماني شابک: - تعداد صفحات: ۰ نام اپراتور: محمد خلیلی ایمیل اپراتور: ۲farizeh@gmail.com زبان: پارسي رتبه: 0 تصویر: cover دانلود فایل: دانلود حجـاب و مُحـرَّّم توضیحات:
حجـاب و مُحـرَّّم محمدی قیماسی زهرا مربي علوم قرآني
سعيد نريماني کارشناس علوم اجتماعي
در اهميّت و لزوم رعايت حجاب، پرهيز از بيتفاوتي و سهلانگاري نسبت به آن، انديشمندان، صاحب نظران، بزرگان و عالمان بسياري سخن گفتهاند و هر يک به انحاي مختلف اهميت حجاب را در حفظ حرمت زن و نقش آن در احترام به ديگران را به جهت اجتناب از حرمتشکني و بيحرمتي نسبت به آنان مورد تأکيد قرار دادهاند. امّا آن چه که هنوز در لزوم رعايت و حفظ حجاب بدان پرداخته نشده و يا شايد بسيار اندک و درخور شأن و مرتبهي آن مورد توجّه و تعمق قرار نگرفته، اهميّت حجاب در ماه محرّم، به هنگام حضور در مراسمات سوگواري سيّدالشهدا و لزوم حفظ و رعايت آن به جهت حرمت نهادن به ايشان و عزادارانش و پرهيز از بيحرمتي و حرمتشکني به ساحت آن امام همام و عاشقان اوست.
حجاب زن از احکام مشترک ميان همهي اديان الهي است که هر کدام از افق ديد خود آن را مورد تأکيد قرار دادهاند. تنها تفاوت، تعاريف آنان از حجاب در حدود و گاه فلسفهي آن است. صاحبنظران در حفظ حرمت حجاب بسيار سخن گفته و دلايلي بسيار در اهميّت رعايت آن برشمردهاند؛ که اينان نه مغرضانه مقولهي حجاب را مد نظر قراردادهاند و نه متعصبانه به نقد و بررسي آن پرداختهاند. تأمل در نظراتشان چيزي جز نگاه دلسوزانه را به اذهان ژرفانديش و روشن متبادر نميسازد.
اهميّت حجاب و لزوم حفظ و رعايت آن در ممالک اسلامي و خصوصاً ايران با برافراشتن پرچم اسلام و سر دادن شعار توحيد و تأسي از ائمهي معصوم، خاصّه حضرت سيّدالشهدا(ع) و پندگيري از مکتب عاشورايي ايشان، بر هيچکس پوشيده نيست. از جمله مواردي که امام حسين(ع) در بحبوحهي ميدان نبرد نيز به حفظ آن توصيه کرده و لزوم رعايت آن را گوشزد فرمودهاند، رعايت حجاب است.
نقبي به گذشته و نگاهي گذرا به سير تاريخ حجاب در ايران نيز مبيّن آن است که حجاب، ريشه در فرهنگ و تمدن ايرانيان داشته و با آمدن اسلام جلوهاي ديگر يافته و زنان و دختران ايراني حرمت حريم محرّم و سيّدالشهدا را با حفظ حرمت خود و رعايت حريم مَحرَم و نامحرم پاس داشتهاند. آنان با حضور پوشيده و پرشور خويش، زخم مقتداي خود را مرهم نهاده و در فراهم ساختن مقدمات برپايي دههي پاسداشت شجاعت قهرمانان کربلا از هيچ کوششي فروگذار نکردهاند. آنان سعيشان بر اين بوده که با احترام به حريم مُحرّم و حفظ حرمت آن نه نمکي به زخمِ زخمخوردگان حسيني، بلکه مرهمي بر زخم ايشان باشند.
ذکر اهميّت حجاب و جايگاه آن در نظر شهيد کربلا و اهلبيت مطّهرش، به منظور تنبّه عدّهاي که با پوشش نامناسب در مراسمات سوگواري امام حسين(ع) و شهداي کربلا حاضر ميشوند و آگاه ساختن آنان از ظلمي که بيش از همه در حقّ خود روا داشتهاند، ميباشد. نوشتار حاضر در بحث آسيبشناسي مراسم مذهبي، پديدهي بيحجابي و بدحجابي را در ايام سوگواري امام حسين(ع) مد نظر قرار داده و کوشيده است با نگاهي دلسوزانه اهميّت رعايت حجاب در ايام مُحرّم را به جهت اجتناب از بيحرمتي به شأن صاحب مُحرّم و خيل عظيم عاشقان و محبين ايشان گوشزد کند.
حجـاب در محرم
حجاب واژهاي عربي با معاني متعدد است؛ از جمله: پوشش، وسيلهي پوشاندن، حائل و ... که در فرهنگ فارسي معين نيز به معناي: پرده، ستر، نقابي که زنان چهرهي خود را با آن ميپوشانند؛ روبند و چادري که زنان سر تا پاي خود را بدان پوشانند بيان شده است. فقها در علم فقه که فهم عرف از واژهي حجاب بيشتر ناظر به معناي آن است؛ حجاب را «الحجاب ما تلبسه المرأه من الثياب لستر العوره عن الأجانب» يعني حجاب لباسي است که زن براي حفظ عورت از اجانب ميپوشد، تعريف کردهاند که در اين تعريف سه نکتهي قابل تأمل وجود دارد:
۱) لفظ «مرأه» که نشان ميدهد حجاب مترادف «پوشش» زن است.
۲) مسألهي«عورت» که طبق اين تعريف حجاب براي پوشاندن آن به کار مي رود و مصداق آن در مورد زن همهي بدن به جز وجه و کفين ميباشد.
۳) پوشش از نامحرم (عن الأجانب) که بر اين اساس پوشش زن در نماز يا در حال طواف حجاب ناميده نميشود.
در فقه اسلامي احکام فقهي مترتب بر پوشش زنان چنان که فقها گفتهاند، مستند بر دلايل قرآني و روايي است و زنان مکلف به ستر (پوشاندن) تمام مواضع بدن خود به جز «وجه» و «کفين» از نامحرمان هستند.
مُحرّم جمع محرمات و در لغت به معناي حرام گردانيده و نخستين ماه از ماههاي دوازدهگانهي قمري عرب است. ايام سوگواري و بزرگداشت شهداي کربلا نيز در آن برگزار و به ساحت مقدّس آنان اداي احترام ميشود. حرمت حجاب و اهميّت آن در نگاه امام حسين(ع) و اهل بيت ايشان
اين که حضرت سيّدالشهدا(ع) فلسفهي قيام خويش را اصلاح امتّ جدّش رسول الله(ص) و برپايي امر به معروف و نهي از منکر بيان کرده، جداي از حرمت حجاب نيست؛ و اين مؤلفه را در بر ميگيرد که يکي از شعبات امر به معروف و نهي از منکر، امر به رعايت پوشش مناسب و نهي از بيتفاوتي و بيموالاتي نسبت به آن است. امام حسين(ع) درآستانهي ورود به ميدان نبرد، اهل بيت خود را مورد خطاب قرار داده و فرمودند: «آمادهي مصيبت باشيد، لباسهاي خود را بپوشيد و آگاه باشيد که خداوند حامي شماست» پس از شهادت امام حسين(ع)، وقتى گذر عمرسعد نزد زنان و دختران امام شهدا ميافتد؛ زنان با تضرع بر سر او فرياد ميزنند که آن چه را از آنان غارت شده به آنان باز گردانند، تا به وسيلهي آن خود را بپوشانند.
حضرت زينب(س) بعد از واقعهي کربلا و هنگام اسارت، خطاب به يزيد فرمودند: «آيا اين امر از عدالت است که زنان و کنيزان خود را در پشت پرده جاي دهي، ولي دختران پيامبر(ص) را در ميان نامحرمان حاضر نمايي.» سکينه(س) دختر کوچک ايشان در مجلس يزيد به شدّت گريه ميکنند و هنگامي که يزيد علّت را جويا ميشود، به او پاسخ ميدهند: «چگونه گريه نکند که پوشش و نقابي برايش نيست که چهرهي خود را از تو و حضار مجلست بپوشاند.» اين موارد خود اهميّت حجاب و وجوب رعايت آن را در نظر امام حسين(ع) و اهل بيت محترم ايشان بهخوبي نشان ميدهد.
لذا زني که دل به حقّ داده، و فرجام زندگي دنيوياش را پذيرفته، حاضر به خودآرايي و خودنمايي در هيچ مکاني نيست و اعتبار و احترام به خود را با هيچ چيزي معاوضه نميکند. زنان در انقلاب اسلامي و دفاع مقدّس نيز از همين ماه محرم الهام گرفتند. چه بسيار مادران، همسران و دختراني که چادر به سر و چادر به کمر، پابهپاي فرزندان، همسران و برادران خويش در سرفرازي و سربلندي کشور خود کوشيدند و بيحجابي را عناد مستقيم با خدا و محرم، و گفتمان کربلا را مهّمترين عنصر تشيع دانستند. شور مُحرّم براي يک زن در گرو حضور پرشور امّا پوشيدهي اوست و صيانت از حجاب براي وي چون سدّي مستحکم و مناسب در دفع خطر است. پينوشت:
۱. آناهيتا، ضرغامي، حجاب زن ايراني، ص۱۳۴.
۲. محمد، معين، فرهنگ واژگان فارسي، ص۴۲۶.
۴. نهله، غروي نائيني؛ وحيده، عامري، پويشي در معنا و مفهوم حجاب، ص۶ - ۴.
۵. محمد، حکيمپور، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، ص۱۵۱.
۶. محمد، معين، فرهنگ واژگان فارسي، ص۹۷۷.
۷. محسن، ماجراجو، نيازها و حجاب زنان و دختران، ص۵۳. منابع
حکيمپور، محمّد، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، چاپ دوّم، تهران، انتشارات نغمهي نوانديش،۱۳۸۴.
ضرغامي، آناهيتا، «حجاب زن ايراني در بستر تاريخ»، فصلنامهي بانوان شيعه، سال پنجم، ش۱۵، بهار ۱۳۸۷.
غروي نائيني، نهله و عامري، وحيده، «پويشي در معنا و مفهوم حجاب»، فصلنامهي مطالعات راهبردي زنان، ش۳۶، تابستان۱۳۸۶.
ماجراجو، محسن، نيازها و حجاب دختران و زنان، چاپ دوّم، تهران، گروه چاپ و نشر قدسيان، ۱۳۸۹.
معين، محمّد، فرهنگ واژگان فارسي، تهران، انتشارات فرهنگ نما، ۱۳۸۷.
پنجشنبه, ۰۷ دی ۱۳۹۱ پیام زن - شماره ۲۴۹
