فرهنگ مصادیق:مبارزه با بدعت
کتب مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
مقالات مرتبط
موضوعات مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
چندرسانهای مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
مرتبطهای بوستان
| ردیف | عنوان |
|---|
نرمافزارهای مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
پایگاههای اینترنتی مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
محتویات
اقدامات پیامبر خدا(ص) برای مبارزه با بدعت
پرسش :
با توجّه به این پیشگوییهای پیامبر(ص) در مورد گرفتاری مسلمانان به بدعت، چه پیش بینیهایی برای مبارزه با بدعتهایی که در تاریخ اسلام به وقوع خواهد پیوست ، کرده است ؟
پاسخ :
پیامبر خدا(ص) ، برای مبارزه با بدعتهایی که پیش بینی کرده بود که پس از او به وقوع خواهد پیوست ، چند اقدام اساسی انجام داد :
معرّفی همتای قرآن به امّت
مهمترین اقدام پیامبر خدا(ص) در جهت مبارزه با بدعت و بدعت گذاران ، این بود که در حدیث متواتر ثقلین ، اهل بیتِ خود را همتای قرآن ، معرّفی فرمود :
إنّی تارِکٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ ، ما إن تَمَسَّکتُم بِهِما لَن تَضِلّوا : کِتابَ اللّهِ وَ عِترَتی أهلَ بَیتی ، فَإِنَّهُما لَن یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ .[۱]
من در میان شما دو چیز گران بها به یادگار میگذارم ، که اگر به آن دو چنگ بزنید ، هرگز گم راه نمیشوید : کتاب خدا و عترتم ،[یعنی ]دودمانم . این دو از هم جدا نمیشوند تا در کنار حوض[کوثر ]بر من وارد شوند .
این حدیث ، به روشنی دلالت دارد بر همتایی اهل بیت پیامبر خدا(ص) با قرآن ، مرجعیت علمی آنان در اصول و فروع دین ، و مصونیت آنان از هر گونه خطا و اشتباه است و تأکید میکند که تمسُّک به آنان ، از ضلالت امّت ، تا دامنه قیامت ، پیشگیری مینماید .
به سخن دیگر ، بر پایه حدیث ثقلین و احادیث دیگر ،[۲] اهل بیت پیامبر(ص) ، وارث دانش پیامبرند و آنچه در باره دین بگویند ، سخن و سنّت اوست ، چنان که در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده :
حَدیثی حَدیثُ أبی ، وَ حَدیثُ أبی حَدیثُ جَدّی ، وَ حَدیثُ جَدّی حَدیثُ الحُسَینِ علیه السلام ، وَ حَدیثُ الحُسَینِ علیه السلام حَدیثُ الحَسَنِ علیه السلام ، وَ حَدیثُ الحَسَنِ حَدیثُ أمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام ، وَ حَدیثُ أمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام حَدیثُ رَسولِ اللّهِ(ص) ، وَ حَدیثُ رَسولِ اللّهِ قَولُ اللّهِ عز و جل .[۳]
سخن من ، سخن پدرم است و سخن پدرم ، سخن جدّم است و سخن جدّم ، سخن حسین علیه السلام است و سخن حسین علیه السلام ، سخن حسن علیه السلام است و سخن حسن علیه السلام ، سخن امیر مؤمنان علیه السلام است و سخن امیر مؤمنان علیه السلام ، سخن پیامبر خدا(ص) است و سخن پیامبر خدا ، سخن خداوند متعال است .
و در حدیثی دیگر ، پیامبر خدا(ص) ، در زمینه نقش اهل بیت خود در دفاع از سنّت او و مبارزه با بدعتهای پس از ایشان ، میفرماید :
إنَّ عِندَ کُلِّ بِدعَهٍ تَکونُ مِن بَعدی یُکادُ بِهَا الإِیمانُ وَلِیّا مِن أهلِ بَیتی مُوَکَّلاً بِهِ یَذُبُّ عَنهُ ، یَنطِقُ بِإِلهامٍ مِنَ اللّهِ ، وَ یُعلِنُ الحَقَّ وَ یُنَوِّرُهُ ، وَ یَرُدُّ کَیدَ الکائِدینَ .[۴]
در برابر هر بدعتی که پس از من برای آسیب رساندن به ایمان پیدا شود، حمایت کنندهای از خاندان من گماشته شده است که از ایمان ، دفاع میکند، و با الهام ، خدا سخن میگوید و حق را آشکار و روشن می گردانَد، و دسیسه دسیسه چینان را خنثا میسازد .
این بود که اهل بیت علیهم السلام در مقاطع مختلف تاریخ اسلام ، بدعت ها[۵] و بدعت گذاران[۶] را به مردم ، نشان میدادند و آنچه را که بدعت نبود ، ولی بدعت معرّفی شده بود ،[۷] نیز مشخّص مینمودند .
تبیین ، وظیفه علما
دومین اقدام پیامبر خدا(ص) برای مبارزه با بدعتها ، این بود که علمای راستین امّت را موظّف کرد تا حقیقت را کتمان نکنند و آنچه از سنّت پیامبر خدا(ص) و بدعتها را که میدانند ، برای مردم ، بازگو نمایند :
إذا ظَهَرَتِ البِدَعُ فی اُمَّتی فَلیُظهِرِ العالِمُ عِلمَهُ ، فَمَن لَم یَفعَل فَعَلَیهِ لَعنَهُ اللّهِ .[۸]
هر گاه بدعتها در میان امّت من آشکار شوند، عالِم باید دانش خود را آشکار سازد. پس هر که چنین نکند ، لعنت خدا بر او باد !
تبیین وظیفه قدرتمندان
سومین اقدام پیامبر(ص) ، این بود که با عنایت به خطر بدعت گذاران ، قدرتمندان را موظّف فرمود تا آنان را از بین ببرند :
أیُّهَا النّاسُ ! إنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ، وَ ل سُنَّهَ بَعدَ سُنَّتی ، فَمَنِ ادَّعی بَعدَ ذلِکَ فَدَعواهُ وَ بِدْعَتُهُ فِی النّارِ ، فَاقتُلوهُ .[۹]
ای مردم! بعد از من ، نه پیامبری است و نه بعد از سنّت من ، سنّتی. پس هر که بعد از[رحلت] من ، چنین ادّعایی کند ، ادّعای او و بدعتش ،[هر دو] در آتش اند. پس او را بکُشید .
تبیین وظیفه عموم مسلمانان
چهارمین اقدام ایشان ، این بود که به مردم توصیه میکرد از مجالست با بدعت گذاران ، احترام گذاشتن به آنان ، لبخند زدن به آنان و هر گونه همکاری و همراهی با آنان ، جدّا اجتناب کنند و با اِعراض از آنان و برخوردهای تند و تحقیرآمیز ، آنان را در جامعه ، منزوی نمایند :
مَن أهانَ صاحِبَ بِدعَهٍ أمَّنَهُ اللّهُ یَومَ الفَزَعِ الأَکبَرِ .[۱۰]
هر کس بدعت گذاری را خوار بدارد ، خداوند در آن روز وحشت بزرگ ، او را در امان میدارد.
با تأمّل در آنچه در تبیین مفهوم بدعت و ضرورت مبارزه همه جانبه با آن گذشت ، و نیز متون احادیث ، نمایان خواهد شد که پیروان مذهب اهل بیت علیهم السلام ، بیش از پیروان سایر مذاهب اسلامی ، اصرار بر پیروی از سنّت پیامبر خدا(ص) و اجتناب از هر گونه بدعت را دارند و همه مذاهب اسلامی ، میتوانند با عمل به ره نمود پیامبر خدا(ص) و پذیرفتن مرجعیت علمی اهل بیتِ آن بزرگوار و تمسّک جُستن به آنان ، به نقطه مشترکی در دستیابی به سیره و سنّت صحیح ایشان برسند ، و بدین سان ، بر آرمان بلند وحدت کلمه امّت اسلامی در برابر شرک و استکبار ، جامه عمل بپوشند .
پانویس
- ↑ . برای آگاهی از سند و دلالت آن ، ر . ک : همین دانش نامه : ج 9 ص 444 (پژوهشی در باره حدیث ثقلین و دلالت آن بر استمرار امامت اهل بیت علیهم السلام ) .
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 10 ص 7 (اهل بیت علیهم السلام / فصل چهارم : دانش اهل بیت علیهم السلام / ویژگیهای علمی اهل بیت علیهم السلام و دانش نامه امیر المؤمنین علیه السلام : ج 10 ص 473 (بخش یازدهم : دانشهای امام علی علیه السلام ) .
- ↑ . الکافی : ج 1 ص 53 ح 14 ، الإرشاد : ج 2 ص 186 ، منیه المرید : ص 373 ، بحار الأنوار : ج 2 ص 179 ح 28 . نیز ، ر . ک : همین دانش نامه : ج 10 ص 17 (اهل بیت علیهم السلام / فصل چهارم : حدیث آنها همان حدیث پیامبر خداست) .
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 12 ص 18 ح 118 .
- ↑ . ر.ک: همین دانش نامه: ج12 ص25 (بدعت / فصل هشتم: آنچه بر بدعت بودنش تصریح شده است).
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 12 ص 57 (بدعت / فصل دهم : شماری از بدعت گذاران) .
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 12 ص 55 (بدعت / فصل نهم : آنچه بدعت پنداشته شده است) .
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 12 ص 8 ح 93 .
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 12 ص 10 ح 98 .
- ↑ . ر . ک : همین دانش نامه : ج 12 ص 16 ح 110 .







