فرهنگ مصادیق:تعزیرات مطابق با فتاوای آیت الله العظمی مکارم شیرازی

تعزیرات مطابق با فتاوای آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی

خوابیدن دو نفر زیر یک لحاف

سؤال: در خصوص این روایت که اگر دو مرد، یا یک زن و مرد، زیر یک لحاف دیده شوند باید تعزیر شوند آیا صرف این کار، دال بر سوء نیّت است و تعزیر دارد، یا احراز سوء نیّت لازم است؟ پاسخ: احراز سوء نیّت نیز لازم است.

تهمت کفر و ارتداد

سؤال: کسی که دیگری را متّهم به ارتداد و کفر می‌کند و نمی‌تواند این اتّهام را در محضر حاکم شرع اثبات نماید، حکمش چیست؟
الف) آیا چنین موردی را می‌توان مصداق قذف دانست؟
ب) در صورت منفی بودن پاسخ، با وی باید به چه نحوی عمل کرد؟
ج) چنانچه شخص مورد اتهام از حقّ خود صرف نظر کند، آیا حد یا تعزیر چنین شخصی ساقط می‌گردد؟
پاسخ: الف و ب) قذف تنها در دو مورد است: نسبت زنا یا لواط دادن، بقیّه نسبت‌های ناروا تعزیر دارد.
ج) ظاهر این است که حکم تعزیر با گذشت صاحب حق جاری نمی‌شود، مگر این‌که حاکم شرع ملاحظه کند که ترک تعزیر در این‌گونه موارد، منشأ مفاسد اجتماعی می‌شود که بر طبق عنوان ثانوی تعزیر می‌کند.

مجازات دشنام به دیگران

سؤال: مردی که دشنام خواهر و مادر به زنش می‌دهد و همیشه زبانش به غیبت دیگران عادت کرده چه حکمی دارد؟
پاسخ: دشنام دادن به دیگران در بعضی از موارد مجازات تعزیر دارد و در بعضی از موارد حدّ قذف (۸۰ تازیانه) که به وسیله حاکم شرع انجام می‌شود.

مجازات جاسوس

سؤال: جاسوسانی که اطلاعات نظامی یا غیرنظامی کشور اسلامی را با علم و آگاهی، در اختیار دشمن می‌گذارند و در این رابطه گاهی در کشورهای بیگانه آموزش‌هایی دیده‌اند و در مقابل آن مبلغی هم دریافت می‌کنند و یا بدون پاداش این کار را انجام می‌دهند چه حکمی دارند، آیا محاربند؟
پاسخ: اطلاق عنوان محارب بر جاسوس مشکل است، زیرا در تعریف آن اموری در فتاوا و روایات آمده است که بر جاسوس تطبیق نمی‌کند ولی مواردی از جاسوسی پیدا می‌شود که از محاربه نیز شدیدتر است. به‌طور کلی جاسوسی را باید مطابق محتوای آن تقسیم کرد هرگاه مربوط به اخباری بوده باشد که پایه‌های احکام اسلامی یا حکومت اسلامی را متزلزل سازد و یا جان مسلمانان را به وسیله آن به خطر می‌اندازد مسلماً محکوم به اعدام است. همچنین اگر اخبار او سبب گسترش فساد در مقیاس وسیعی گردد به‌طوری‌که عنوان مفسد فی‌الارض به معنای قطعی‌اش بر او صادق شود، نیز محکوم به اعدام است، ولی اگر در موضوعات کوچک‌تری باشد که هیچ‌یک از مسائل فوق در آن نیست، مثل این‌که اطلاعات غیر مهم و خالی از خطر عمده، در اختیار بیگانگان بگذارد در این صورت مشمول قانون تعزیرات است و مقدار تعزیر تناسب با میزان ضرر جاسوسی او خواهد داشت.

تأثیر جنسیت در کیفر تعزیر

سؤال: با توجّه به این‌که طبیعتاً زن احساساتی‌تر است زودتر تحت تأثیر وسوسه‌های شیطانی قرار می‌گیرد آیا کیفر خطاهایش با مردان تفاوت می‌کند؟
پاسخ: در مسائل تعزیرات مسئولیت هرکس در برابر اعمالش رابطه‌ای با میزان تأثیرپذیری از عوامل مختلف و میزان جرم او دارد.

پشیمانی مجرم از اعمال موجب حد و تعزیر

سؤال: بعضی از مرتکبین اعمالی که حدّ شرعی یا تعزیر دارند، وقتی متوجّه ثبوت جرم خود می‌شوند، شروع به گریه و زاری و اظهار ندامت می‌کنند، آیا صرف این ندامت کافی است یا منوط بر انجام اعمال نیک و ترک عملی گناه ارتکابی است لطفاً توضیح دهید؟
پاسخ: در صورتی که ندامت در محکمه قاضی باشد تأثیر ندارد، مگر در موارد اقرار که قاضی می‌تواند، عفو کند و اگر قبل از آن باشد در «حقوق الله» باعث سقوط حد است.

مجری حدود الهی

سؤال: با توجّه به وضع کنونی افغانستان، چه کسانی عهده‌دار اجرای احکام و حدود الهی هستند؟
پاسخ: هر مجتهد عادلی که در آن منطقه است می‌تواند اقدام کند و در صورت نبودن مجتهد، علما عادل که نمایندگی از طرف مجتهد جامع الشرایط داشته باشند می‌توانند مجری حدود شوند.

سقوط حد در موارد انکار پس از اقرار

سؤال: در مواردی که انکار پس از اقرار موجب سقوط رجم و قتل است، آیا حد مطلقاً اعم از رجم و قتل و صد ضربه شلّاق کلاً ساقط است یا این‌که حاکم شرع می‌تواند با توجّه به سقوط رجم و قتل، متّهم را به شلّاق محکوم نماید همان‌طور که از دو صحیحه حلبی استفاده می‌شود؟
پاسخ: حد به‌طور کامل ساقط است ولی تعزیر بعید نیست و امّا روایات حلبی در این قسمت در نزد اصحاب «معمولُ بها» نمی‌باشد تنها افراد شاذی به آن فتوا داده‌اند بنابراین عمل بر طبق آن مشکل است.

امتناع پزشک از معالجه

سؤال: پزشکی از معالجه امتناع کرد و در نتیجه مصدوم یا مریض فوت کرد، مجازات او چیست؟
پاسخ: مجازات او تعزیر است.

اطلاع از ارتکاب اعمال حرام در خلوت

سؤال: در مواردی که اشخاص در منازل خود و دور از انظار مردم و بدون ایجاد مزاحمت برای همسایگان، مرتکب اعمال حرام ذیل می‌شوند آیا قاضی مأذون می‌تواند این افراد را از باب ارتکاب فعل حرام تعزیر نماید، یا مجوّز شرعی این کار وجود ندارد: الف) تماشای فیلم‌های مبتذل و مستهجن ویدئویی ب) استماع آهنگ‌های مبتذل نوارهای کاست ج) نگهداری عکس‌های مبتذل و مستهجن زنان اجنبیّه د) نگهداری آلات قمار و استفاده شخصی از آن.
پاسخ: چنانچه قاضی در این‌گونه امور نیز مأذون باشد و علم از طرق عادی و معمولی بر این‌گونه امور حاصل گردد تعزیر کردن لازم است، مگر در مواردی که این‌گونه اقدامات منشأ مفاسدی گردد که در این صورت پرده‌پوشی لازم است و هرگاه با احضار کردن و هشدار دادن و ارشاد نمودن و تعهّد گرفتن ردع و منع حاصل گردد باید به همان مقدار قناعت کرد.

اجبار به زنا

سؤال: چنانچه شخصی، زن و مردی را مجبور به زنا کند حکم شخص سوّم چیست؟
پاسخ: تعزیر شدید دارد.

تعزیر توسط مسئول پایگاه بسیج

سؤال: آیا برای مسئول پایگاه مقاومت بسیج، جایز است به کسی که جرمی انجام داده است سیلی بزند؟ پاسخ: تعزیر بدون اجازه حاکم شرع جایز نیست.

کتک زدن پدر به فرزند

سؤال: آیا پدر می‌تواند فرزند خود را به خاطر سرپیچی در یادگیری قرآن، تأدیب نماید؟
پاسخ: بهتر است از طریق تشویق این کار را انجام دهد.

تهمت به سرقت

سؤال: اگر شخصی به شخص دیگری تهمت دزدی (و سارق مسلّح) بزند و در محاکم قضایی نتواند ادّعای خود را به اثبات برساند و متّهم از نظر قانونی تبرئه شود از نظر شرعی مجازات شخصی که تهمت‌زده چیست؟
پاسخ: چنین کسی تعزیر دارد و مقدار آن به نظر حاکم شرع است.

ملاعبه با نامحرم

سؤال: شخصی دختری را به قصد ازدواج فراری می‌دهد و مدّتی با هم در این حال هستند و اعمالی غیر از آمیزش انجام می‌دهند، سپس رضایت اولیای دختر را جلب می‌کنند و عروسی می‌نمایند، آیا پسر نسبت به اعمالی که در زمان فرار از قبیل با هم خوابیدن، دست بازی و... انجام داده است باید تعزیر شود؟
پاسخ: همه این اعمال، خلاف شرع است و تعزیر دارد.

سهل‌انگاری پزشک در مداوای بیمار

سؤال: شخصی در اثر سوختگی به بیمارستان منتقل می‌شود و پزشک معالج در انجام معالجه کوتاهی می‌کند و شخص مصدوم فوت می‌نماید، پزشک قانونی اعلام می‌کند: میزان سوختگی به حدّی بوده است که درنهایت منجر به فوت می‌شده، امّا سهل‌انگاری پزشک، باعث گردیده که بیمار زودتر فوت کند، آیا در این فرض مسئولیتی متوجّه پزشک می‌باشد؟
پاسخ: پزشک گناه کرده و باید تعزیر شود.

فوت خانواده در اثر عدم رعایت اصول ایمنی توسط تعمیرکار

سؤال: تعمیرکار یا نمایندگی مجاز، بخاری گازی را در منزل شخصی بدون رعایت اصول ایمنی یا با نقص فنی یا بدون دودکش نصب می‌نماید و در نتیجه استفاده از آن، تمام اعضای خانواده در اثر گازگرفتگی فوت می‌نمایند و اولیای دم آن‌ها از مقصّر شکایت می‌نمایند. در صورتی که نمایندگی یا تعمیرکار نقص فنی یا عدم رعایت اصول ایمنی را به صاحب‌خانه اطّلاع و تذکّر داده یا نداده باشد، مسئولیت متوجّه چه کسی است؟ و درهرحال چه نوع قتلی اتفاق افتاده است؟
پاسخ: اگر خبر داده، مسئولیتی ندارد ولی اگر خبر نداده و مسئله خطرناکی بوده، قتل شبه عمد محسوب می‌شود و باید از مال خود، دیه بدهد.

ازاله بکارت همسر با انگشت

سؤال: اگر مردی در شب زفاف، به علّت عنن، یا عامداً، به وسیله انگشت، یا شیء مناسب دیگری غیر از آلت رجولیت، بکارت همسرش را زایل نماید، بفرمایید: اولاً: آیا این عمل تعزیر دارد؟ ثانیاً: آیا این عمل در حکم دخول و زوجه مستحق کل مهر است؟
پاسخ: در صورت عدم رضایت زوجه، تعزیر دارد؛ و زوجه مستحق کل مهر است.

اقرار متهم به کمتر از حدنصاب

سؤال: در اثبات کلیّه حدود، جز حدّ محاربه و افساد فی‌الارض، تعدّد اقرار شرط است. حال اگر متّهم اقرار به کمتر از حدنصاب کند، آیا تعزیر می‌شود؟
پاسخ: تعزیر کردن در این صور اشکال دارد.

توبه مجرم در جرائم تعزیری

سؤال: آیا توبه مجرم در جرائم تعزیری قبل از دستگیری و تسلّط بر او (برفرض احراز) موجب سقوط تعزیر می‌شود، یا این حکم اختصاص به حدود دارد؟ و برفرض سقوط تعزیر، آیا حاکم می‌تواند مجرم را درجایی که عمل ارتکابی موجب اخلال در نظم شده، یا بیم تجرّی دیگران در بین باشد، یا خوف وسیعی ایجاد شده، به منظور بازدارندگی و دفاع از حقوق عمومی مجازات نماید؟
چنانچه پاسخ اخیر مثبت باشد، این مطلب به ذهن می‌آید: «همان‌طور که حدّ محاربه، ولو مستلزم عوارض منفی مذکور باشد، با توبه مرتکبان «قَبْلَ أَنْ تَقْدِروُا عَلَیْهِمْ» ساقط می‌شود، پس مجازات دون الحدّ نیز به طریق اولی ساقط می‌شود.» آیا این مطلب صحیح است، یا قیاس مع‌الفارق است؟ همان‌گونه که سقوط حدّ الهی موجب سقوط حقّ عمومی نیست. بدین معنی که چون مردم ناگزیرند برای تنظیم و تنسیق امور خود، نواهی و اوامری را (غیر از حرام و واجب خداوندی) بین خود مقرّر نموده و برای آن ضمانت اجرا تعیین نمایند، لذا پذیرفته نیست که اخلال کنندگان در نظم و در واقع اخلال کنندگان نسبت به حقوق عمومی، به واسطه سقوط حقّ الله از کیفر نقض مقررات اجتماعی رهایی یابند; مگر آن‌که متولی این حق (حاکم) به نمایندگی از مردم گذشت نماید. نظر حضرت‌عالی چیست؟
پاسخ: تعزیرات نیز با توبه قبل از دستگیری ساقط می‌شود; ولی مشروط بر آن است که آثار توبه در عمل او مشاهده شود و با توجّه به این شرط، بسیاری از توبه‌کنندگان که عمل آن‌ها ندامت آن‌ها را نشان نمی‌دهد، مشمول این قانون نخواهند شد؛ و مشکل اجتماعی مسئله را می‌توان از این طریق حل کرد و عناوین ثانویّه، مانند اخلال در نظم عمومی، به‌تنهایی نمی‌تواند مجوّز تعزیر گردد.

دستگیری سارق در حرز

سؤال: اگر سارق پیش از بیرون آوردن مال از حرز دستگیر شود، آیا قابل تعزیر است؟
پاسخ: تعزیر دارد.

دستگیری سارق در خارج از حرز

سؤال: اگر کسی با هتک حرز و به قصد دزدی وارد منزل دیگری شود و در اتاق منزل لباس گران‌قیمتی بیابد که ارزش آن از حدنصاب بیشتر باشد و آن را بپوشد و از اتاق بیرون آید. سپس صاحب‌خانه از خواب بیدار شده، او را ببیند و سر و صدا کند و دزد فرار کند و صاحب‌خانه او را تعقیب کند و سرانجام در بیرون از منزل او را دستگیر نماید، حکم آن چیست؟
پاسخ: احتیاط آن است که به تعزیر اکتفا شود.

سقوط تعزیر سارق در ایام قحطی

سؤال: آیا در سال قحطی تعزیر سارق نیز منتفی است؟
پاسخ: تعزیر هم ندارد.

سرقت منافع و حقوق

سؤال: الف) آیا ربودن منافع، سرقت است و مجازات دارد؟ مثلاً فردی اتومبیل اجاره‌ای را در حرز قرار دهد و دیگری آن را برباید، اگر مالک اتومبیل شکایت نکند، آیا مستأجر حقّ شکایت و مطالبه مال مسروقه را دارد؟
ب) آیا ربودن حقّ، سرقت محسوب می‌گردد و مثل اموال مجازات دارد؟ مثلاً فرد «الف»، از فرد «ب» تلفن همراهی اجاره می‌کند تا به مدّت یک ماه از آن استفاده کند و ده هزار تومان اجاره دهد؛ و فرد «ج» این فایده را از فرد «الف» می‌رباید. یعنی قصد سرقت عین (تلفن همراه) را نداشته بلکه می‌خواسته یک ماه از آن استفاده کند، سپس آن را به صاحبش برمی‌گرداند. آیا عمل فرد «ج»، سرقت حقّ مستأجر به‌حساب می‌آید و مجازات دارد؟
پاسخ: الف و ب: سرقت منافع و حق، مشمول احکام سرقت اموال نیست; ولی تعزیر دارد.

سرقت موقتی اموال

سؤال: آیا قصد محروم کردن دائمی در سرقت شرط است؟
پاسخ: چنانچه یقین داشته باشیم که سارق به قصد تملّک برنداشته، بلکه قصد داشته موقتاً از آن استفاده کند و بازگرداند، احکام سرقت جاری نمی‌شود; ولی تعزیر دارد.

سرقت از سارق

سؤال: آیا سرقت مالی که قبلاً سرقت شده مجازات دارد؟ اگر بلی، چه مجازاتی دارد؟
پاسخ: اگر منظورتان این است که شخصی از سارق چیزی بدزدد، آیا مجازات دارد؟ جواب این است که حدّ شرعی ندارد، ولی به خاطر تصرّف در اموال مردم تعزیر دارد.

تغییر دادن نوع تعزیر

سؤال: چنانچه تعزیر از نظر شرعی مصادیقی غیر از تازیانه، نظیر حبس، جزای نقدی، محرومیت از حقوق اجتماعی و مانند آن، نیز داشته باشد، بفرمایید:
۱ ـ در مواردی که در شرع مقدّس یا قانون، تعزیرِ با شلّاق منصوص باشد، آیا می‌توان آن را به نوع دیگری از تعزیر تبدیل نمود؟
۲ ـ در مورد تعزیرات غیر منصوص، آیا پس از صدور حکم شلّاق، می‌توان آن را به تعزیری غیر از شلّاق تبدیل کرد؟
پاسخ: ۱- در صورتی که قاضی آن را اصلح بداند، تبدیل مانعی ندارد.
۲- مانند جواب سابق است.

حکم شخصی که جرمش از روی عمد و آگاهی نبوده

سؤال: در مواردی که مُجرم به سنّ بلوغ شرعی رسیده، ولی ثابت شود که:
اولاً: تشخیص وی خام و ناکافی بوده است.
ثانیاً: ارتکاب جرم او یک اقدام کیفری جدی عامدانه و آگاهانه نبوده است.
ثالثاً: با توجّه به اوضاع‌واحوال شخصی و خانوادگی، قصد مجرمانه‌ای از او در ارتکاب عمل به اثبات نرسیده است. آیا در این صورت فرد متّهم دارای مسؤولیت کیفری است و باید به مجازات مقرّر برسد؟
پاسخ: در صورتی که وضع او طوری باشد که عنوان عمد بر آن صادق نباشد، مشمول احکام جرم عمدی نیست؛ و در مواردی که محکوم به تعزیر می‌شود، حاکم شرع می‌تواند شرایط فوق را به‌عنوان عوامل مخفّفه تلقّی کند.

تعزیر برای نگهداری و استفاده از محصولات مستهجن

سؤال: نظر حضرت‌عالی دربارهٔ نگهداری، حمل و استفاده شخصی، یا عمومی، از نوارها و دیگر اشیای مبتذل و مستهجنی که موجب فساد اخلاق و جریحه‌دار شدن عفت عمومی می‌گردد، چیست؟ آیا متخلّف مستوجب تعزیر شرعی است؟
پاسخ: استفاده شخصی، یا عمومی، از نوارها و دیگر اشیای مبتذل که موجب فساد اخلاق است، بلااشکال حرام می‌باشد؛ و حتّی نگهداری و حمل آن‌هم جایز نیست و تخلّف از آن موجب تعزیر است. منتهی برای جلوگیری از این مسائل، باید کارهای فرهنگی زیادی انجام گیرد تا قانون الهی به‌صورت صحیحی پیاده شود.

بازداشت متهم بخاطر امتناع از بیان حقیقت

سؤال: چنانچه متّهم از بیان حقیقت امتناع نماید، آیا قاضی می‌تواند جهت روشن شدن موضوع، نامبرده را چند روزی بازداشت نماید؟
پاسخ: جایز نیست; مگر در مواردی که مسائل مهمی از جامعه درخطر باشد، یا مرتکب خلاف دیگری شده باشد که در این صورت می‌تواند به‌عنوان تعزیر او را بازداشت کند.

اصلاح اجباری موی مجرمان برای رعایت مسایل بهداشتی

سؤال: چنانچه قاضی محکمه تشخیص دهد جهت رعایت مسائل بهداشتی بازداشتگاه و پیشگیری از بیماری‌های پوستی و جلوگیری از وقوع جرم، بهترین شیوه اصلاح مجرم کوتاه کردن موهای وی می‌باشد، آیا این کار جایز است؟
پاسخ: اگر واقعاً راه منحصر در آن باشد، جایز است.

تعزیر برای نسبت ناروا به دیگران

سؤال: اگر شخصی به دیگری تهمت دزدی، یا رابطه نامشروع، یا جعل اسناد، یا امثال آن بزند و نتواند ادّعای خود را به اثبات برساند، یا در دادگاه بدوی محکوم شود، ولی در دادگاه تجدیدنظر تبرئه و حکم دادگاه بدوی نقض شود و در نتیجه مشتکی‌عنه علیه شاکی به‌عنوان افترا و تهمت، شکایت و تقاضای مجازات نماید، آیا چنین شخصی فقط در صورت احراز سوء نیّت قابل تعزیر و مجازات می‌باشد، یا مطلقاً قابل تعزیر است؟
پاسخ: در صورتی که شخصی عالماً و عامداً نسبت خلافی به دیگری داده باشد، قابل تعزیر است; به هر نیّتی که باشد.

محاسبه ایام بازداشت به‌جای تعزیر با شلاق

سؤال: چنانچه در تعزیرات بنا به دلایل قانونی متّهم چند روزی در بازداشت بماند، آیا می‌توان در مجازات شلّاق وی تخفیف قائل شد؟ مثلاً شخصی که اقدام به ارتباط نامشروع در حدّ و اندازه زنا کرده می‌بایست ۹۹ ضربه شلّاق بخورد، ولی چون ده روز تا زمان صدور حکم در بازداشت بوده، به تحمّل پنجاه ضربه یا کمتر محکوم گردد؟!
پاسخ: کیفیت تعزیر و مقدار آن در اختیار قاضی است و حتّی می‌تواند در صورت مصلحت ایّام بازداشت را به‌جای تمام تعزیر محسوب کند.

تعزیر به خاطر سیلی زدن و هل دادن دیگران

سؤال: چنانچه فردی مورد ایراد ضرب سیلی و مانند آن، (از قبیل انداختن به زمین، هُل دادن، دست به یقه شدن) با لحاظ سوء نیّت و عنصر معنوی جرم قرار گیرد، ولی آثاری از قبیل جراحت، سرخی، کبودی، سیاهی، یا زوال منافعی که موجب دیه یا ارش باشد مشهود نباشد، لطفاً بفرمایید:
الف) آیا مورد از مصادیق توهین و اهانت است؟
ب) آیا در توهین و اهانت علنی بودن، شرط تحقّق آن است، یا در خلوت نیز ممکن است؟
ج آیا مصادیق توهین عملی نسبت به اشخاص یا محل خاص و عرف سنجیده می‌شود؟ و در صورت مثبت بودن، تعزیر دارد؟
پاسخ: به یقین این امور هم ایذاء است و هم توهین و به فرض که توهین نباشد، ایذاء مؤمن صدق می‌کند; و به‌هرحال تعزیر دارد.

تعزیر به خاطر دشنام دادن به دیگری

سؤال: اگر فردی به دیگری دشنامی (غیر از قذف) دهد که باعث اذیّت شنونده شود و شنونده مستحق تحقیر باشد، مثلاً بگوید: «تو خسیس هستی» لطفاً بفرمایید:
الف) آیا چنین فردی مستحق مجازات است؟
ب) اگر مجازات دشنام دهنده مقیّد به عدم استحقاق باشد، ملاک تشخیص
مستحق تحقیر بودن یا نبودن چه کسی می‌باشد؟
پاسخ: الف و ب: کسی حق ندارد به دیگری توهین کند و اگر توهین‌کننده آگاهانه این کار را انجام دهد حاکم شرع می‌تواند او را تعزیر نماید و اگر توهین شونده مستحق مجازاتی باشد باید به دست حاکم انجام پذیرد و افراد عادی چنین حقّی ندارند.

دلیل بازداشت افراد به خاطر چک‌های بی‌محل

سؤال: چندی پیش رئیس قوّه قضائیّه فرمودند: «از دیدگاه فقه اسلام چک و دیون زندان ندارد.» و نیز فرمودند: «بسیاری از بازداشت‌های موقّت، فاقد مبنای حقوقی و فقهی است.» چرا مراجع، علما و بزرگان دین در مقابل این‌گونه مسائل سکوت کرده‌اند؟ اگر مسئله‌ای فاقد دلیل فقهی و دینی است چرا اجرا می‌شود؟
پاسخ: مسئله بازداشت در مورد چک‌های بی‌محل، دو مأخذ می‌تواند داشته باشد: اوّل این‌که احراز شود طرف اموالی دارد که می‌تواند از آن ادای دین کند (به‌استثنای مستثینات دین) دوّم این‌که حکومت اسلامی احراز کند که عدم برخورد با چک‌های بی‌محل نظام اقتصادی جامعه را متزلزل می‌کند.

تعزیر برای کسی که ادعا می‌کند امام زمان است

سؤال: شخصی عالماً و عامداً ادّعا می‌کند که: «من امام زمان هستم» البتّه کسی به او نگرویده است. حکم شرعی چنین شخصی چیست؟
پاسخ: چنین کسی منحرف است و مستحق تعزیر و بر حاکم شرع لازم است جلو او را بگیرد، ولی حکم اعدام ندارد، مگر این‌که بعداً عنوان مفسد فی‌الارض بر او منطبق شود.

حکم تقبیل زوجه در انظار عمومی

سؤال: اگر مردی اقدام به تقبیل، یا اعمال مشابه، نسبت به زوجه خود در انظار عمومی نماید، آیا این عمل گناه و موجب تعزیر است؟
پاسخ: چنین عملی گناه محسوب نمی‌شود و تعزیر ندارد. مگر این‌که قاضی تشخیص دهد این‌گونه اعمال سبب پرده‌دری و شیوع فساد در جامعه می‌شود; در این صورت تعزیر مناسب بجاست.

مجازات مجدد کسانی که در خارج از کشور محاکمه و مجازات شده‌اند

سؤال: چنانچه افرادی در خارج از کشور مرتکب جرائمی شده و طبق قوانین آن کشور تعقیب و محاکمه گردیده و کیفر مقرّر برای جرم موردنظر را گذرانده باشند و سپس به ایران مراجعت کنند لطفاً بفرمایید:
الف) در جرائم مستوجب قصاص، در صورت درخواست اولیای دم آیا قابل‌تعقیب و مجازات هستند؟
ب) در جرائم حدّی حکم چیست؟
ج) در جرائم تعزیری و بازدارنده چگونه است؟
پاسخ: الف) در مواردی که قصاص تعلّق می‌گیرد، اگر شاکی تقاضای قصاص کند حکم قصاص جاری می‌شود؛ و اگر به‌جای آن خسارتی گرفته و راضی شده، حکم قصاص ساقط است؛ و اگر راضی نشده، وجه خسارات را بازمی‌گرداند و تقاضای قصاص می‌کند.
ب) در موارد حدود حد ساقط نمی‌شود; زیرا آن‌ها صلاحیت اجرای حد را ندارند و به‌علاوه قائل به حد نیستند.
ج) با توجّه به این‌که تعزیر بسته به نظر حاکم است چنانچه در آنجا تعزیر شده باشند، هرچند به‌صورت زندان، حاکم شرع می‌تواند تعزیر را در اینجا تخفیف دهد و لو تعزیر او به‌صورت ملامت و سرزنش و اندرز بوده باشد.

اجرای قصاص بدون اذن حاکم

سؤال: در صورت شرط بودن اذن حاکم در استیفای قصاص لطفاً بفرمایید:
آیا مبادرت به استیفای قصاص بدون اذن حاکم تعزیر دارد، یا فقط معصیت است؟
پاسخ: هم معصیت کرده و هم تعزیر دارد.

فوت زائو براثر عدم ارجاع ماما به پزشک متخصص

سؤال: پزشکی قانونی در تعیین علّت فوت یک خانم باردار چنین نظر داده است: «چون ماما می‌بایست طبق مقررات زائو را به پزشک متخصّص معرفی نماید و این امر صورت نگرفته، ۲۰٪ مقصّر است.» آیا دادگاه مجاز به محکوم نمودن ماما به لحاظ عدم راهنمایی زائو به پزشک متخصّص به میزان فوق می‌باشد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا ماما باید دیه جنین را نیز به همان نسبت بپردازد؟ پاسخ: شخص ماما تنها مستحق تعزیر است; و ممکن است تعزیر مالی انتخاب شود.

سوزاندن کامل بدن میت

سؤال: در خصوص جنایت بر میت بفرمایید:
الف) آیا سوزاندن کامل بدن میت دیه دارد؟
ب) در صورت مثبت بودن پاسخ، میزان آن چقدر است؟
ج) در فرض فوق، آیا جانی علاوه بر دیه، تعزیر نیز می‌شود؟
د) در موارد وجوب دیه، آیا بین عمدی و غیرعمدی بودن جنایت تفاوتی هست؟
هـ) آیا در مقدار دیه، بین میت زن و مرد تفاوتی وجود دارد؟
پاسخ: ارش دارد; ولی ارش آن کمتر از دیه کامله جنایت بر میت (یک‌صد دینار) نیست؛ و فرقی بین زن و مرد نمی‌باشد; ولی در صورت عمد، تعزیر نیز دارد.

حد و تعزیر زن باردار

سؤال: در صورتی که حدی بر شخص مریضی واجب شود آیا می‌توان هشتاد چوب نازک در کنار هم گذاشت و با آن‌یک ضربه بر بدن آن مریض زد؟ اگر پاسخ مثبت باشد آیا تعزیر هم همین حکم را دارد؟ با توجه به این مقدمه حکم مسئله زیر را بیان فرمایید:
زنی در زمان مجرد بودن کاری کرده که حکمش تعزیر بوده و اکنون پس از ازدواج درحالی‌که در دوران حمل به سر می‌برد و شوهرش نیز از این کار او مطلع نبوده، جرم او ثابت‌شده است، با توجه به اینکه این زن در حال حاضر مریض است و هم دوران حمل را سپری می‌کند و هم این‌که اگر تعزیر شود شوهر وی مطلع گشته و ممکن است وی را طلاق دهد یا مفاسد دیگری ایجاد می‌شود، آیا در چنین مواردی مثلاً می‌توان سی ترکه نازک کنار هم گذاشت و به‌عنوان تعزیر با آن‌یک ضربه بر بدن او وارد کرد؟
پاسخ: در مورد بیمار می‌توان به تعداد حد، چوبه روی‌هم گذارد و بر بدن او زد و در مورد زن حامل باید بعد از وضع حمل اجرای حد شود. امّا در مورد تعزیر می‌توان به یک یا چند شلّاق هم قناعت کرد و تعزیر منحصر به شلّاق نیست و می‌توان در این‌گونه موارد به وسیله توبیخ یا نصیحت به‌شرط این‌که امید اثر در آن باشد قناعت کرد.

مجازات بی‌حجابی

سؤال: آیا در اسلام بدون توجه به مسائل دیگر، برای بی‌حجابی مجازاتی وجود دارد؟
پاسخ: اینگونه گناهان تعزیر دارد و تعزیر گاهی به‌صورت نصیحت است و گاهی به‌صورت جریمه مالی و یا غیر آن.

مجازات استفاده از قرص‌های روان‌گردان

سؤال: اگر براثر مصرف قرص‌های روان‌گردان حالت فرد به حد مستی برسد آیا مجازات شارب مسکر بر فرد جاری می‌شود؟
پاسخ: اگر تولید مستی کند مانند خمر، تعزیر دارد و تعزیر آن می‌تواند فقط یک شلاق کمتر از حد شرب خمر باشد.

حکم به تعزیر برای بی‌حجابی

سؤال: آیا بی‌حجابی مانند شرب خمر حد دارد؟
پاسخ: حدّ خاصی برای آن تعیین نشده است اما حاکم شرع می‌تواند در موارد مقتضی در این زمینه حکم صادر کند و او را تعزیر نماید.

تعیین تعزیر در استمناء

سؤال: آیا فردی که مرتکب عمل استمناء گردد مجازات هم دارد؟ مجازاتش چیست؟
پاسخ: استمنا فقط تعزیر دارد و مقدار آن بسته به مصلحتی است که قاضی تشخیص می‌دهد.

منبع:پورتال انهار: جامع‌ترین وب سایت در زمینه احکام و مسائل شرعی از مراجع عظام تقلید

بازگشت به اجرای تعزیرات بر مجرمان | اجرای تعزیرات بر خاطیان