احکام رایانه و اینترنت

احکام رایانه و اینترنت

مشخصات کتاب

نویسنده	محمود صادقی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
قطع	جیبی
شابک	۹۷۸-۶۰۰-۶۶۱۲-۳۰-۰
دانلود	PDF

مقدمه

از دوستی پرسیدم «آیا در مورد رایانه و اینترنت سوال شرعی داری یا نه؟» در جوابم گفت: «هر سوال شرعی که دربارهٔ انسانها در دنیای واقعی مطرح است در دنیای مجازی هم مطرح می‌شود» از جواب این دوست به فکر فرو رفتم و متوجه شدم که چه نکته زیبایی را بیان کرده؛ اگر چه نمی‌توان همه احکام دنیای واقعی را در دنیای مجازی مطرح کرد ولی در بسیاری از امور با هم مشترک هستند.
بارها برای خودم و دوستان سوالاتی دربارهٔ اینترنت مطرح می‌شد و برای جواب آنها باید کتابهای زیادی را مطالعه کرده یا با دفاتر مراجع تقلید ارتباط برقرار می‌کردم تا بتوانم به جواب سوالات خود برسم؛ لذا زمانی که پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر این موضوع را مطرح کرد آن را پذیرفتم تا بتوانم احکام و آداب مورد نیاز کاربران محترم را در یک مجموعه جمع آوری کنم.
برخی از نویسندگان محترم دربارهٔ احکام رایانه و اینترنت به صورت مختصر یا پراکنده مطالبی را نوشته‌اند، لذا نگارنده سعی کرده است مطالب را جمع بندی کرده و یک مجموعه خوبی را برای کاربران امور رایانه‌ای تهیه کند تا آنها با آگاهی از مسائل و احکام شرعی استفاده از این ابزار بتوانند بهترین بهره را از آنها ببرند.
کتاب دارای سه بخش می‌باشد که هر بخش، چهار فصل دارد که به صورت مختصر بیان می‌شود:
بخش اول: کلیات (تعریف و تاریخچه، شرایط استفاده از ابزار رایانه‌ای، خطرات استفاده زیاد از ابزار رایانه‌ای و معروفات و منکرات).
بخش دوم: آداب و احکام رایانه (کپی رایت، بازی‌های رایانه‌ای، موسیقی و متفرقات).
بخش سوم: آداب و احکام اینترنت (خانواده و اینترنت، روابط زن و مرد، جرائم رایانه‌ای و متفرقات).
در پایان، نکات اصلی و کلیدی کتاب با عنوان «پنجره‌های کلیدی» آورده شده است که از خوانندگان محترم درخواست می‌شود حتماً آن قسمت را مطالعه بفرمایند.
در این مجموعه سعی شده علاوه بر احکام شرعی هر موضوع به قوانین و مقررات آن هم اشاره‌ای شود تا بهتر از امکانات رایانه و اینترنت استفاده کرده و مرتکب کارهای حرام و غیر قانونی نشویم.
نکته مهم: در این نوشته، سوالات شرعی مشهور را ذکر کرده‌ایم لذا اگر نظر برخی از مراجع تقلید ذکر نشده است یا به آن دست نیافته‌ایم یا مخالف مشهور است؛ پس خوانندگان محترم باید به رساله مراجع تقلید خودشان رجوع کنند تا از نظر آنها آگاه شوند.
در آخر از تمام کسانی که بنده را در تهیه این اثر یاری کرده‌اند تشکر می‌کنم و از خدای متعال موفقیت آنها را خواستارم.

فصل اول: تعریف و تاریخچه

تعریف رایانه و اینترنت

برای رایانه و اینترنت تعریفهای مختلفی ارائه شده ولی بهترین و جامعترین آنها ذکر می‌شود:
رایانه یک دستگاه الکترونیکی است که قابلیت اندازه گیری، ذخیره و پردازش داده‌های ورودی را دارد.
اینترنت مجموعه‌ای از شبکه‌های گسترده کوچک و بزرگ در سراسر جهان است که شرکتها، سازمانها، مراکز علمی و تجاری و شخصی را به هم مرتبط می‌کند.

تاریخچه رایانه و اینترنت

در (۱۹۳۷م) اولین کامپیوتر دیجتالی الکترونیکی جهان به نام (Atanasoff-Berry Computer) یا (ABC) ساخته شد و در سال (۱۹۴۶م) اولین کامپیوتر مدرن جهان به نام (ENIAC) که برای انجام محاسبات پروژه‌های موشکی ارتش ایالات متحده طراحی شده بود ساخته شد. در اوایل دهه ۷۰ میلادی شرکت (HP) کامپیوتر کاملی به نام (BASIC) طراحی کرد که اولین نسل کامپیوترهای شخصی بود. و در سالهای بعد نسلهای جدید و کاربردی تری ساخته شد.
پیدایش اینترنت به سال (۱۹۶۹م) بر می‌گردد زمانی که دولت ایالات متحده بر اساس طرحی موسوم به «ARPANET» مخفف «آژانس تحقیق پروژه‌های پیشرفته» که در آن زمان برای کارکردهای دفاعی بوجود آمده بود، این طرح را اجرا نمود. طرح این بود که کامپیوترهای موجود در شهرهای مختلف که هر کدام اطلاعات خاص خود را در آن ذخیره داشتند بتوانند در صورت نیاز با یکدیگر اتصال بر قرار نموده و اطلاعات را به یکدیگر منتقل کرده و یا در صورت ایجاد بستر مناسب اطلاعات را در حالت اشتراک قرار دهند. در همان دوران سیستم‌هایی بوجود آمده بودند که امکان ارتباط بین کامپیوترهای یک سازمان را از طریق مختص همان سازمان فراهم می‌نمودند به طوری که کامپیوتر‌های موجود در بخش‌ها یا طبقات مختلف با یکدیگر تبادل اطلاعات نموده و امکان ارسال نامه بین بخشهای مختلف سازمان را فراهم می‌کردند که اکنون به این سیستم ارسال نامه «پست الکترونیک» می‌گویند. در سال (۱۹۸۴م) نام «اینترنت» روی این شبکه بزرگ گذاشته شد. «وب» که مخفف «WorldWideWeb» می‌باشد توسط آزمایشگاه اروپایی فیزیک ذرات «Cern» به خاطر نیاز آن‌ها به دسترسی مرتب تر و آسان تر به اطلاعات موجود روی اینترنت ابداع گشت. در این روش اطلاعات به صورت مستنداتی صفحه‌ای «Page» بر روی شبکه اینترنت قرار می‌گیرند و بوسیله یک مرورگر وب «WebBrowser» قابل مشاهده هستند و هم اکنون کارکردهای بسیاری دارند. در سال (۱۹۸۸م) گفتگوی اینترنتی مورد استفاده قرار گرفت.

تاریخچه اینترنت در ایران

در سال (۱۳۷۱ش) تعداد کمی از دانشگاه‌های ایران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه گیلان، توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظری به اینترنت وصل شدند. و در سال (۱۳۷۲ش) ایران نیز به شبکه اینترنت پیوست. نخستین رایانه‌ای که در ایران به اینترنت متصل شد، رایانه مرکز تحقیقات فیزیک نظری و از طریق پروتکل «UUCP» بود.

فصل دوم: شرایط استفاده از رایانه و اینترنت

در این فصل به بعضی از اموری که هر کاربر رایانه‌ای باید از آنها اطلاع داشته باشد اشاره می‌کنیم تا کاربران عزیز با آگاهی بیشتری از این تکنولوژی استفاده بهینه کرده و از آسیبهای رایانه و اینترنت در امان باشند.

آگاهی لازم از امور رایانه‌ای

امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند: «یَا کُمَیْلُ مَا مِنْ حَرَکَةٍ إِلَّا وَ أَنْتَ مُحْتَاجٌ فِیهَا إِلَی مَعْرِفَة: ای کمیل، هیچ حرکت و فعالیتی نیست مگر اینکه تو به معرفت و شناخت دربارهٔ آن نیازمندی». بر این اساس در هر فعالیتی، اگر شخص اطلاعات و اگاهی لازم و کافی از فوائد و آسیبهای آن را نداشته باشد به طور قطع با مشکلاتی مواجه می‌شود.
امروزه علم و تکنولوژی روز به روز در حال پیشرفت است؛ بنابراین والدین باید اطلاعات لازم را نسبت به این ابزار جدید داشته باشند تا بتوانند راهنمای خوبی برای فرزندان خود باشند و آنها را از آسیبهای آن حفظ کنند.
اگر به سایت پلیس فتا مراجعه کنیم متوجه می‌شویم که بسیاری از افراد به خاطر ناآگاهی از دنیای مجازی آسیب دیده‌اند و غالباً هم فکر کرده‌اند که این خطرات برای آنها وجود ندارد.

حفاظت از اطلاعات

امام صادق علیه السلام فرمودند:‏ دوستت را بر اسرارت آگاه نکن مگر به آن اندازه‌ای که اگر دشمنت به آن دست پیدا کرد به تو ضرری نرسد چرا که هر دوستی ممکن است روزی دشمن تو شود.
این روایت را می‌توان خط قرمز استفاده از رایانه و اینترنت حساب کرد یعنی هر کاربری باید بداند دنیای مجازی به صورت صد در صدی قابل اعتماد و اطمینان نیست بلکه باید همیشه منتظر آسیبها و خطرات باشد.
کارشناسان پلیس فتا نکاتی را ذکر کرده‌اند که کاربران با به کارگیری آنها، از آسیبهای اینترتی حفظ می‌شوند:
• اینترنت با توجه به اینکه کاملاً مجازی بوده هر کس می‌تواند با هر شکلی ظاهر شود در نتیجه به کسی در فضای مجازی اعتماد نکنید.
• اطلاعات و تصاویر شخصی خود و دوستان و بستگان را به منظور جلوگیری از افشاء، از سیستم و ایمیل خود حذف نمایید.
• با توجه به گستردگی ف وضای مجازی احتمال آن است که با قرار دادن تصاویر خود در اینترنت در زمان کمی در هزاران سایت و یا شبکه‌های اجتماعی منتشر شود.
• همیشه در کنار فرزندانمان باشیم و به آنها توصیه کنیم که هر اطلاعاتی را در اینترنت منتشر نکنند که باعث نقض حریم خصوصی خود و دیگران شوند.
• همیشه از گذرواژه‌های قوی و مناسب استفاده نمایید تا کسی نتواند به راحتی وارد سیستم و یا حساب کاربری شما شود.
• در شبکه‌های اجتماعی دوستان، خانواده و افراد ناشناس را از هم تفکیک نمایید و سطح دسترسی هر کدام را مشخص نماییم.
• هنگام خروج از حساب‌های کاربری آنلاین خود حتما کلید «Sign Out» را بزنیم. این کار باعث می‌شود از دسترسی افراد غریبه که ممکن است بعد‌ها پشت سیستم ما نشسته و به کنجکاوی بپردازند جلوگیری کند. بویژه هنگام استفاده از کامپیوتر دیگران یا کامپیوترهای موجود در اماکن عمومی مانند کافی نت‌ها، فراموش کردن این نکته ساده نتایج بدی به همراه خواهد داشت.

فصل سوم: خطرات استفاده زیاد از رایانه و اینترنت

تکنولوژی‌های جدید آثار و برکات زیادی را برای کمال و سعادتمند شدن بشریت دارد؛ اما استفاده زیاد و نامناسب از آن، ضررها و خطراتی را به دنبال دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

بیماری‌های چشم

بعضی از متخصصین چشم پزشک معتقدند: «کاربران اینترنتی که بیش از ۲ ساعت در روز به صورت مداوم از رایانه استفاده می‌کنند از جمله گروه‌های پرخطر در ابتلاء به خشکی چشم هستند. این عارضه با سرعت بینایی را تهدید می‌کند و در مدت زمان کوتاهی موجب بروز سوزش چشم، تاری دید، قرمزی و تورم چشم نیز می‌شود». توصیه ما به کاربران اینترنتی این است که هر نیم ساعت از پای رایانه خود بلند شوند و به چشم خود استراحت دهند و همچنین مانیتور یا نمایشگر را در مقابل چشمان خود قرار ندهند و از تماشای مداوم مانیتور خود داری کنند. پلک زدن مداوم به چشم کمک می‌کند تا خشکی ماهیچه‌ای چشمی نیز کمتر شود.

سر درد

سردردهای ناشی از استفادهٔ زیاد از اینترنت و کامپیوتر، غالباً به علت خمیدگی سر به جلو ایجاد می‌شود. هنگامی که شما سرتان را به جلو خم می‌کنید، سر از محور تنه خارج می‌شود و وزن ۷- ۶ کیلوگرمی آن بر دوش عضلات متصل به عقب آن و عضلات گردن و پشت می‌افتد و فشار و انقباض ممتد و طولانی این عضلات سبب بروز احساس گرفتگی در عضلات پس سر و گردن و پشت و بروز سر دردهای پسِ سر و یا یک نیمهٔ سر می‌شود، که چون علتش گرفتگی عضلانی است معمولاً با مُسکّن نیز علاج نمی‌شود.
استفاده زیاد از اینترنت و کامپیوتر به دلیل به هم زدن نظم خواب و خوراک (که در مبتلایان به میگرن رعایتش بسیار مهم است)، تحریکات مفرط بینایی و خستگی، می‌تواند باعث شعله ور شدن سردردهای میگرنی نیز بشود. نوع دیگری از سردرد موسوم به سردرد تنشی نیز در کار با کامپیوتر دیده می‌شود که دو طرفه و طولانی تر از میگرن است.

درد ناحیهٔ مچ و ساعد و انگشتان

بر اثر فشار به عصب میانیِ دست و در نتیجهٔ استفادهٔ زیاد از صفحه کلید (برای تایپ کردن و به خصوص وقتی که دست از ناحیهٔ مچ به طرف عقب خم شده){دردی در این قسمتها} ایجاد می‌شود. علائم آن شامل احساس سوزش، کرختی یا خواب رفتگی در کف دست یا انگشتان (به ویژه سه انگشت اول) و گاهی ورم مچ است. در صورت ادامه یا افزایش شاید نیاز به جراحی باشد.

کمردرد

قرار گرفتن سر و تنه به مدت طولانی در وضعیتی نامناسب، فشاری مضاعف به عضلات کمر و همین طور دیسک‌های بین مهره‌ها و ریشهٔ اعصاب کمر می‌آورد که نمود آن، گرفتگی و درد عضلات کمر و یا دردهای سوزشی و تیره کشنده در ستون مهره‌ها و در مسیر دنده‌ها به جلو است. رعایت وضعیت استقرار ستون مهره‌ها در هنگام استفاده، به خصوص در کودکان و نوجوانان، بسیار مهم است.

چاقی

از دیگر عوارض جسمانی که به دنبال استفاده بیش از حد از رایانه و برنامه‌های آن به وجود می‌آید، چاق شدن کودکان و نوجوانان به علت کم تحرکی در مقابل این دستگاه است.

منزوی شدن

اگر والدین نحوه استفاده فرزندان خود از اینترنت را مدیریت نکنند، به تدریج فرزندان آنها از اجتماع و دوستان جدا می‌شوند و به انزوا کشیده می‌شوند. بسیاری از روان شناسان این نگرانی را داشته‌اند که آسانی ارتباط‌های اینترنتی، چه بسا افراد را وادار کند تا زمان بیشتری را به تنهایی بگذرانند؛ به صورت آن لاین با غریبه‌ها صحبت کنند و ارتباط سطحی برقرار سازند و این کارها را به قیمت از دست دادن گفت و گوهای رو در رو و ارتباط‌های فامیلی و دوستانه انجام دهند.

راه‌های پیشگیری از آسیبهای ابزار رایانه‌ای

برای اینکه از ضررها و خطرات جسمی استفاده از رایانه و اینترنت در امان باشیم، باید به نکاتی که متخصصین بیان کرده‌اند دقت کنیم:
۱. سر را بالای تنه و عمودی نگه دارید، نه خمیده به جلو یا عقب.
۲. هر چند وقت یک بار تغییر وضعیت دهید و سر را در وضعیت تکیه به صندلی و ریلکس قرار دهید.
۳. به تناوب از نرمش و حرکات کششی سر و گردن استفاده کنید. از ورزش‌هایی که عضلات پس گردن و پشت را تقویت می‌کند، بهره بگیرید.
۴. معمولاً افراد مایلند که از بالا به نوشته نگاه کنند. پس بهتر است سر شما مختصری بالاتر از صفحهٔ کامپیوتر باشد (صفحهٔ مانیتور ۲۰- ۱۵ درجه پایین تر از امتداد افقی نگاه شما قرار گیرد) فاصلهٔ صفحه تا چشم تان حدود ۵۰ تا۷۰ سانتی متر باشد.
۵. خواندنیهای ضمن کار با کامپیوتر، بین مانیتور و صفحه کلید قرار گیرد (به طوری که نیاز به چرخش مکرر یا خم شدن سر نباشد).
۶. نور محیط (از پنجره و لامپ) آن قدر زیاد نباشد که چشم تان را دچار خیرگی کند. اگر چنین است از پردهٔ ضخیم و لامپ‌های ضعیف تر استفاده کنید. به علاوه در تاریکی کامل هم با کامپیوتر کار نکنید تا ناچار نشوید دائم به صفحه خیره شوید. می‌توانید از فیلترهای ضد خیرگی چشم، که انعکاس‌های اضافی نور را جذب می‌کنند، استفاده کنید.
۷. پلک زدن را فراموش نکنید تا دچار خشکی و قرمزی چشم نشوید. هر نیم ساعت یک بار، ده بار پشت سر هم پلک بزنید و یا چشمان تان را برای مدتی ببندید. اگر هوای اتاق خشک است به طریقی رطوبت آن را زیاد کنید.
۸. برای جلوگیری از خستگی چشم، ۱۵ دقیقه در هر ۲ ساعت به چشمان تان استراحت دهید. به علاوه هر ۲۰ دقیقه به مدت ۲۰ ثانیه به منظره‌ای دور از کامپیوتر نگاه کنید تا عضلات چشم تان استراحت کند.
۹. اگر زیاد تایپ می‌کنید، قبل و ضمن کار با کامپیوتر از نرمش‌های مچ دست استفاده کنید. مچ دست را ضمن تایپ به عقب خم نکنید.
۱۰. در صورت بروز گزگز و کرختی، درد و سوزش در انگشتان و مچ و ساعد، تایپ کردن را قطع کنید و به مچ تان استراحت دهید.
۱۱. از صندلی‌های با قابلیت تنظیم ارتفاع استفاده کنید، به طوری که کف پای تان کاملاً روی زمین قرار گیرد. اگر صندلی دسته دارد، بهتر است موقع کار با صفحه کلید (تایپ) دسته‌های صندلی زیر ساعدها قرار بگیرد تا تحمل وزن دست‌ها بر عهدهٔ شانه و کتف نیفتد.
۱۲. کف صندلی سفت باشد تا ستون مهره‌ها دچار انحراف جانبی نشود.

فصل چهارم: کارکردهای مثبت و منفی رایانه و اینترنت

ابزار و تکنولوژیهای جدید مانند رایانه و اینترنت هم وسیله انجام کارهای خیر و پسندیده است و هم با آن کارهای ناپسند و مجرمانه انجام می‌شود که به اختصار به مهمترین آنها اشاره می‌شود و تفصیل برخی از آنها در ادامه مباحث مطرح می‌شود:
الف: کارکردهای مفید رایانه و اینترنت
۱. ترویج و تبلیغ معروفات، معارف و دستورات دین به تمام جهان؛
۲. ارتباط با مراگز دینی و مراجع تقلید در هر نقطه از جهان؛
۳. دسترسی سریع به امکانات برای یادگیری علوم با سرعت بیشتر؛
۴. صله رحم از راه دور با گفتگوهای اینترنتی؛
۵. صرفه جویی در وقت برای انجام کارهایی مانند پرداخت قبوض، کارهای بانکی، ... .
۶. پر کردن اوقات فراغت با برنامه‌های مفید، جذاب و آموزنده برای اقشار مختلف.
۷. تهیه برنامه‌های صوتی و تصویری مانند «قرآن، دعا، سخنرانی و ...» که انسان را به یاد خدای متعال می‌اندازند.
۸. ضبط صدا و تصویر بزرگان و اندیشمندان جهان برای استفاده در آینده؛
۹. تبادل اطلاعات.
۱۰. با خبر شدن از اخبار و اطلاعات روز دنیا.
ب: کارکردهای مضرّ رایانه و اینترنت
۱. هدر دادن و تلف کردن عمر با ارزش انسانها؛
۲. تضعیف نظام‌های اسلامی مخصوصاً جمهوری اسلامی ایران.
۳. ترویج سبک زندگی غربی و غیر الهی.
۴. ترویج افکار و اعتقادات انحرافی برای تخریب دین نزد مردم.
۵. مخلوط کردن آموزه‌های صحیح و مناسب با افکار و اعتقادات انحرافی و ناصواب.
۶. نشر و اشاعه اکاذیب و شایعات بی پایه و اساس در جامعه.
۷. پخش فیلم‌ها و صداهای مستهجن و مبتذل و حرام.
۸. ضبط صدا و تصویر اشخاص حقیقی و حقوقی برای سوء استفاده از آنان.
۹. تنبل کردن افراد به خاطر دوری از فعالیتهای جسمی.
۱۰. هک کردن و جاسوسی از سایت‌ها.

رایانه و اینترنت از دیدگاه رهبری

مقام معظم رهبری برخی از این فوائد و آسیبها را ذکر فرموده‌اند که بعضی از آنها اشاره می‌شود:
۱. امروز وظایف حوزه‌های علمیه با گذشته تفاوت‌های زیادی کرده است. امروز شما ببینید وسایل تبلیغ در دنیا چقدر متنوع شده؛ این طرفِ دنیا یک نفر جوان پای یک دستگاه کوچک می‌نشیند و افکار، تصورات، تخیلات، پیشنهاد‌های فکری و پیشنهاد‌های عملی را از سوی هر کسی (بلکه هر ناکسی) از آن طرفِ دنیا دریافت می‌کند. امروز اینترنت و ماهواره و وسایل ارتباطی بسیار متنوع وجود دارد و حرف، آسان به همه جای دنیا می‌رسد. ۲. شیطانِ امروز که از راه اینترنت و ماهواره و روش‌های ارتباطیِ مدرن و فوق مدرن سراغ شما می‌آید، حرف‌های مدرنی هم دارد؛ سخت افزارش را مدرن کرده، نرم افزار مدرن هم دارد. شبهه آفرینی دارد، اخلال در عقیده دارد، ایجاد تشویش در ذهن دارد، تزریق ناامیدی دارد، ایجاد اختلاف دارد.

فصل اول: کپی رایت

یکی از مسائلی که سالیان متمادی است دربارة آن بحث می‌کنند ولی متأسفانه به صورت جدّی اجرا نمی‌شود، موضوع «کپی رایت» و «حق تألیف» است. برای روشن شدن مسئله، باید موضوع را از منظر قانون و احکام شرعی بررسی کنیم:
برخی از مراجع تقلید به صورت فتوا یا احتیاط واجب فرموده‌اند «حق صاحب اثر باید محترم شمرده شود» یعنی بدون اجازه صاحبان اصلی از آن استفاده نشود. در صورت استفاده بدون اجازه، ضامن خسارتی است که به تولید کننده وارد کرده است مگر از کفار حربی باشد که در اینصورت اشکال ندارد و ضامن نیست.

قوانین کپی رایت

۱. حق نشر، عرضه، اجرا و حق بهره برداری مادی و معنوی نرم افزار رایانه‌ای متعلق به پدید آورنده آن است.
هر کس حقوق مورد حمایت این قانون را نقض نماید علاوه بر جبران خسارت به حبس از نود و یک روز تا شش ماه و جزای نقدی از ده میلیون (۰۰۰ ۰۰۰ ۱۰) تا پنجاه میلیون (۰۰۰ ۰۰۰ ۵۰) ریال محکوم می‌گردد.
۲. نسخه برداری یا ضبط یا تکثیر آثار صوتی که بر روی صفحه یا نوار یا هر وسیلة دیگر ضبط شده است بدون اجازه صاحبان حق یا تولید کنندگان انحصاری یا قائم مقام قانونی آن برای فروش ممنوع است.
۳. کسانی که اشیاء مذکور در مادة دوم را که به طور غیر مجاز در خارج تهیه شده به کشور وارد یا صادر کنند علاوه بر تأدیه خسارات شاکی خصوصی به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهند شد .
برای این که زوایای مسئله معلوم شود سوالات و استفتائات دربارهٔ این موضوع را مطرح می‌کنیم و از خوانندگان محترم تقاضا داریم، این مسائل را فرا گرفته و به آنها عمل کنند.

سوالات فقهی کپی رایت

شکستن قفل نرم افزار
سؤال: شکستن قفل نرم افزار جایز است؟
جواب: شکستن قفل نرم افزار بدون اجازة صاحب یا ناشر اصلی، جایز نیست.
سوال: خرید و فروش و استفاده از نرم افزارهایی که قفل آنها توسط افراد دیگری قبلاً شکسته شده است جایز است؟
جواب: بدون اجاز صاحبان اصلی نرم افزار جایز نیست.
سوال: نرم افزارهایی که مدل به روز شده آنها به بازار آمده و شرکت سازنده از مدل‌های گذشته پشتیبانی فنی نمی‌کند (یعنی از اعتبار ساقط شده و وقت آن گذشته است) آیا شکستن قفل و رایت آنها اشکال دارد؟
جواب: فقط با اجازه سازنده آنها اشکال ندارد.
رایت و تکثیر سی دی
سوال: تکثیر (و رایت) سی دی‌های دیگران جایز است؟
جواب: تکثیر (و رایت) سی دی بدون اجازه صاحب اصلی آن جایز نیست.
سوال: اگر خرید سی دی رایت شده منجر شود رایت کننده سی دی‌های بیشتری را بدون اجازه صاحب اصلی آن تکثیر کند، آیا خرید جایز است؟
جواب: خرید جایز نیست.
سوال: اگر صاحب اصلی اثر را نشناسیم یعنی نمی‌دانیم از افراد محترم المال است یا نیست، رایت آن اثر جایز است؟
جواب: جایز نیست چون حکم کسی را دارد که مالش محترم است.
سوال: سی دی‌هایی که تکثیر و رایت آن‌ها جایز نیست، اگر برای استفاده شخصی و حفظ سی دی اصلی، آن را رایت کنیم جایز است؟
جواب: با اجازه صاحب آن جایز است. سوال: یکی از دوستان بنده از مرجعی تقلید می‌کند که رایت CD را جایز می‌داند ولی طبق نظر مرجع بنده رایت جایز نیست. اگر ایشان به بنده CD هدیه کنند استفاده از آن جایز است؟
جواب: بدون اجازه صاحب اصلی استفاده از آن جایز نیست. سوال: آیا صاحب نرم افزار می‌تواند شرط کند خریدار فقط حق استفاده از نرم افزار را دارد؟
جواب: در صورتی که ضمن قرارداد فروش چنین شرطی کنند باید خریدار به آن عمل کند، در غیر این صورت مجاز است به دیگران هم بدهد و استفاده کنند. سوال: کپی کردن بخش‌هایی از یک سی دی (مثلا نصف آن) چه حکمی دارد؟
جواب: با اجازه صاحب آن اشکال ندارد ولی اگر مقدار کمی باشد عیبی ندارد.
سوال: رایت و تکثیر نرم افزارهایی که هیچگونه تذکری برای «اجازه تکثیر یا عدم اجازه» در آنها وجود ندارد جایز است یا باید از رضایت صاحب اثر مطمئن بود و در این مورد تحقیق کرد؟
جواب: استفاده اشکال ندارد و تحقیق لازم نیست.
رایت محصولات مذهبی
سوال: آیا خرید یا کپی سی دی‌های مذهبی که روی آن نوشته شده هر گونه تکثیر شرعاً حرام و پیگرد قانونی دارد اشکال دارد؟
جواب: خرید و فروش سی دی تکثیر شده بدون اجازه ناشر اصلی جایز نیست.
سوال: من یکی از سی دی‌های آموزش قران برای کودکان را که به صورت غیر مجاز کپی شده بود برای خودم و یکی از دوستانم به صورت رایگان کپی کرده‌ام با توجه به اینکه این کار من صرفا برای نشر و گسترش آموزش قران بوده و نه به خاطر پول، تکلیف من چیست؟ چون در شروع برنامه این سی دی ذکر شده است که کپی غیر مجاز این سی دی شرعا حرام است ؟ آیا باید من این سی دی‌ها را دور بیاندازم ؟ آیا می‌توان پول آن را به صندوق صدقات ریخت تا حلال شود؟.
جواب: این کار جایز نبوده و شما باید به شکلی رضایت آن شرکت را به دست آورید و پرداختن پول آن سی دی‌ها به فقراء کفایت نمی‌کند.
سوال: بعضی از قاریان معروف آیاتی از قرآن مجید را با صوت زیبا تلاوت می‌کنند و آن را بر روی نوار کاست و یا ویدئو ضبط می‌کنند، آیا می‌توانند امتیاز آن را خرید و فروش کنند و آیا باید دیگران در موقع تکثیر از آنها اجازه بگیرند؟
جواب: در صورتی که در عرف عقلا به عنوان حقّی برای قاری شمرده شود، کسی که می‌خواهد تکثیر کند باید با موافقت او باشد.
رایت سی دی‌های مستهجن
سوال: رایت سی دی‌های مستهجن و مبتذل و غیر اخلاقی جایز است؟
جواب: رایت کردن سی دی‌های غیر اخلاقی جایز نیست.
کپی و رایت فیلمهای خارجی
الف) با زیرنویس فارسی
سؤال: آیا فیلمهای خارجی را که در مراکز کفر تولید شده و دوبله نشده‌اند؛ اما زیرنویس فارسی دارند، می‌توان کپی کرد؟
جواب: اگر بر خلاف قانون باشد، جایز نیست.
ب) دوبله شده
سؤال: آیا کپی کردن فیلمهای خارجی که متعلق به کفاری است که مال آنان محترم نیست؛ ولی توسط مراکز دوبلة داخلی دوبله شده‌اند، جایز است؟
جواب: جایز نیست.
سوال: بعضی از شرکتهای داخلی فیلم‌های خارجی را دوبله می‌کنند. اگر این فیلم‌ها بر روی اعتقادات و ... مخاطب تأثیر منفی داشته باشد، آیا دوبله این اثر برای آنها حق و مالکیت ایجاد می‌کند؟
جواب: دوبله کردن فیلم‌هایی که تأثیر منفی روی اعتقاد مردم دارد جایز نیست و حق مالکیت ایجاد نمی‌کند. تکثیر و پخش این نوع فیلم‌ها هر چند با اجازه دوبله کننده باشد جایز نیست.
سوال: اگر شخصی اثری را بدون اجازه صاحبش به دست بیاورد و آن را ترجمه یا دوبله کند، با این ترجمه و دوبله کردن برای او حق و مالکیت ایجاد می‌شود؟
جواب: اگر مالک اصلی از افراد محترم المال باشد باید با اجازه او ترجمه یا دوبله شود و با ترجمه یا دوبله، مالکیت ایجاد نمی‌شود مگر از کفار حربی باشد.
ج) رایت فیلم‌های خارجی
به فتوای مراجع تقلید، اگر فیلم‌های خارجی (چه زبان اصلی و چه دوبله شده) دارای تصاویر مستهجن و مبتذل است و باعث انحراف می‌شود، خرید و فروش و رایت آن حرام است.
محصولات مشترک
سوال: آیا در حکم تکثیر (و رایت) نرم افزار یا فیلم و ... بین تولید داخل و خارج تفاوتی وجود دارد؟
جواب: رایت کردن فقط با اجازه صاحب اصلی اثر جایز است مگر این که صاحب آن از کفار حربی باشد که در این صورت اشکال ندارد.
سوال: روزی درآوردن با نرم افزار ویندوز یا ورد که متعلق به کشورهای خارجی است اشکال دارد؟
جواب: استفاده از آنچه مربوط به کفار حربی است اشکالی ندارد.
کپی فیلم و صوت روی کامپیوتر
سوال: ویدئو کلوپ‌ها برنامه‌های خود را در مدت زمان محدودی کرایه می‌دهند، آیا جایز است برنامه کرایه‌ای را بر روی حافظهٔ کامپیوتر کپی و بعد از پس دادن سی دی، از آن برنامهٔ کپی شده در خارج از محدودهٔ زمانی بهره برد؟
جواب: اگر معلوم است که این کار مورد رضایت صاحب اصلی فیلم نیست، جایز نمی‌باشد.
در پایان این فصل یادآوری این نکته لازم است؛ همانگونه که دوست داریم به مالکیت و حقوق ما تجاوز نشود به مالکیت دیگران تجاوز نکنیم و از آثار و تألیفات دیگران بدون اجاز آنها استفاده نکنیم. باید سعی شود فرهنگ احترام گذاشتن به حقوق دیگران را در جامعه مستحکم کنیم.
امیرالمومنین علی به فرزندش امام حسن علیهما السلام فرمودند: «پسرم! نفس خود را میزان بین خود و دیگران قرار بده، بنابر این آنچه برای خود دوست داری برای دیگران هم دوست بدار، و هر چه برای خود نمی‌خواهی برای دیگران هم مخواه، به کسی ستم مکن چنانکه دوست داری به تو ستم نشود، و نیکی کن چنانکه علاقه داری به تو نیکی شود‏». فصل دوم: بازی‌های رایانه‌ای
یکی از نیازهای انسان، بازی و سرگرمی سالم است که ادیان الهی مخصوصاً اسلام آن را تأیید کرده و راهکارهایی را برای آن بیان کرده‌اند. طراحان و سازندگان بازی‌ها با توجه به این نیاز بشر، در صدد برآمدند که شکل بازی‌ها را تغییر داده و بازیهای رایانه‌ای را طراحی کنند (گرچه با اهداف خاصی هستند)
بازی‌های رایانه‌ای در بین جوامع بشری در حال گسترش است و روز به روز جایگاه بهتری در بین کاربران پیدا می‌کند. این بازیها هم دارای نکات مثبت و مفید هستند و هم نکات و جنبه‌های منفی و مخرب در آنها وجود دارد. اگر این بازیها بدون توجه به آسیبها و خطرات مورد استفاده قرار بگیرند منجر به بروز مشکلاتی می‌شود که در بعض از موارد قابل جبران نیست.
نگارنده در این فصل در صدد بیان نکاتی دربارهٔ بازی‌های رایانه‌ای است که غالباً مورد غفلت والدین و کاربران قرار می‌گیرد.
در کشور ما کاربران بازیهای رایانه‌ای حدوداً ۲۰ میلیون نفر هستند که روزی دو ساعت پای این بازیها وقت می‌گذارند. این آمار ما را متوجه می‌کند که بازیهای رایانه‌ای در ایران جایگاه خاصی پیدا کرده است؛ لذا به اختصار برخی از اهداف، آسیبها و احکام این موضوع مطرح می‌شود.

اهداف بازی‌های رایانه‌ای

خیلی از افراد فکر می‌کنند بازی‌های رایانه‌ای فقط برای سرگرمی ساخته می‌شوند و سازندگان آن هیچ انگیزه و هدف دیگری ندارند؛ در حالیکه بر اساس نظر کارشناسان، این بازی‌ها غیر از سرگرم کردن، اهداف پنهان دیگری نیز دارند که ما از آن غافل هستیم و ناخواسته در مسیر آن مقاصد حرکت کرده و خیلی از باورها و عقائد آنها را می‌پذیریم.
آژانس پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته جاسوسی آمریکا (Iarpa) که یکی از قوی‌ترین بازوهای اجرا کننده طرح کنترل ذهن موسوم به پروژه «مونارش» است اخیرا تحت عنوان پروژه «سیریوس»، برای کاهش خطاهای تحلیل و حل مشکلات اطلاعاتی خود، اقدام به ساخت بازی رایانه‌ای با اهداف واقعی می‌کند. این آژانس با این عنوان که «بدون بازی‌های رایانه‌ای ما نابودیم» اعلام کرد: بازی‌های جدّی (که برای اهداف آموزشی، درمانی و یا دیگر اهداف واقعی «کنترل فکر» ساخته شده‌اند) می‌توانند برای بیان و کاهش جهت گیری‌های شناختی، ساز و کاری مناسب ارائه دهند.
بعضی از اهدافی که در جنگ نرم، سازندگان بازی‌های رایانه‌ای دنبال می‌کنند، عبارتند از:
۱. تخریب چهره مقدس اسلام:
در بسیاری از بازی‌های رایانه‌ای، هدف اصلی طراحان و سازندگان این است که ادیان الهی مخصوصاً اسلام را نزد کاربران، با چهره‌ای تنفر آمیز معرفی و کاربر را نسبت به آن بدبین کنند. در مقابل، سبک زندگی غربی را خیلی زیرکانه و هوشمندانه در ذهن مخاطب القاء می‌کنند.
در این بازی‌ها، از نمادها و تصاویر اسلامی مخصوصاً نمادهای مذهب شیعه زیاد استفاده می‌شود. طراحان این بازیها با ظرافت و زیرکی زیاد این تصاویر را در لا به لای بازی قرار می‌دهند.
۲. القاء ناجی بودن آمریکا در برخی از بازی‌ها، مسلمانان تروریسم معرفی می‌شوند ولی شخصی که مشکلات جوامع بشری را حل می‌کند از کشورهای انگلیسی زبان مخصوصاً آمریکا معرفی می‌شود.
در این گونه بازی‌ها معمولاً کشورهایی که همفکر و همسوی با آمریکا نیستند، تروریسم و محوریت شرارات معرفی می‌شوند ولی آمریکایی را به عنوان ناجی القاء می‌کنند.
۳. ترویج سبک زندگی غربی برخی از بازیهای رایانه‌ای با عنوان «سبک زندگی» معرفی می‌شوند. در این بازی‌ها، سازندگان با ظرافت کامل سبک زندگی غربی را ترویج و آن را برای بشریت زندگی ایده آل معرفی می‌کنند.
در بازی‌های سبک زندگی، فرهنگ مصرف گرایی، آزادی‌های جنسی، روابط خارج از اخلاق و ... را ترویج می‌کنند. کاربر بعد از مدتی ناخواسته آنها را پذیرفته و آن را در زندگی شخصی خود اجرا می‌کند.
۴. تحریک شهوات و مسائل جنسی
یکی از اهداف مهم در بازی‌های رایانه‌ای غربی، به ابتذال کشیدن جوامع بشری است. در این بازی‌ها مسائل شهوانی و جنسی به همراه تصاویر مبتذل و مستهجن به نمایش گذاشته می‌شوند و کاربران را به سوی انحرافات اخلاقی می‌کشانند.
در غالب بازی‌های رایانه‌ای غربی، از شخصیتهای زنانه استفاده می‌کنند که متأسفانه پوشش نامناسبی دارند و قوای جنسی کاربران را تحریک می‌کند. ادامه این بازی‌ها باعث بلوغ زودرس شده و مشکلات فراوانی را برای کاربران ایجاد می‌کند که اگر والدین دقت نداشته باشند ممکن است به گناه جنسی آلود شوند.

بازی‌های نامناسب

در این قسمت برخی از بازی‌های رایانه‌ای نامناسب را ذکر می‌کنیم تا والدین محترم این گونه بازی‌ها را برای فرزندانشان خریداری نکنند.
. کانتر
در این بازی شما برای مبارزه با تروریسم باید به کشورهای مختلفی بروید. مکان‌های درگیری، منقّش به نقوش اسلامی هستند و تروریست‌ها با چهره مسلمانان به نمایش درآمده است. محلّ وقوع ماجرا مانند بسیاری دیگر از بازی‌ها، خاورمیانه و کشورهای عربی ـ اسلامی منطقه است و شما نماد‌ها و نشانه‌هایی دالّ بر مسلمان بودن تروریست‌ها می‌بینید؛ ساختمان‌هایی با معماری عربی اسلامی، مساجد، مناره‌ها و گنبد‌ها و نهایتاً افرادی که می‌بایست با آنان مبارزه کرد، دارای محاسن و پیشانی بند قرمز هستند. حتی تصاویری که پس از کشته شدن آنان نمایش داده می‌شود تداعی کننده همان تصاویری است که ما از لحظة شهادت رزمندگان دیده‌ایم. جالب تر اینکه شما می‌توانید به عنوان پلیس ضدّ ترور از کشورهای مختلفی، از جمله رژیم صهیونیستی وارد عمل شوید. در تمام بازی‌هایی که مسلمانان را تروریست نشان می‌دهند، نوک پیکان به سمت ایران نشانه رفته است {یعنی، ایران} یا تروریست و یا حامی تروریست جهانی معرفی می‌شود.
. سیمز (sims)
در این بازی شما ابتدا باید جنس، نژاد، رنگ و ... را انتخاب کرده و پس از انتخاب علایق خود بازی را می‌توانید در شهر خیالی (sims) آغاز نمایید.
این بازی که با هدف ترویج زندگی بر مبنا اقتصاد سرمایه‌داری ساخته شده است عقاید فرهنگ کشورهای جهان سوم بخصوص مسلمانان را نشانه رفته است. در این بازی شخص ابتدا باید برای خود شغلی را پیدا کرده و کسب درآمدی داشته باشد. سپس با توجه به درآمد خود خانه و لوازم مورد نیاز زندگی خود را تهیه نماید.
در مراحل بعدی بازی شما باید با جنس مخالف خود ارتباط دوستی برقرار نموده که پس از این ارتباط باید رابطه جنسی با دوست خود داشته باشید. اما سازنده بازی تنها به این گونه رابطه اکتفا نکرده و پس از گذراندن مراحل بازی از شما می‌خواهد که با چندین جنس مخالف خود رابطه جنسی برقرار نمایید.
در این بازی سازندگان آن می‌خواهند لذت‌های زودگذر و مادی را یکی پس از دیگری در مراحل مختلف بازی به بازیکن معرفی نمایند. پس از ساعت‌ها بازی و گذراندن مراحل بازی، شخص می‌تواند به هم جنس گرایی روی آورده و با هم جنس خود ارتباط جنسی برقرار کند.
سازندگان این بازی می‌خواهند به بازیکن بگویند که یکی از بهترین لذت‌های (مادی) موجود در دنیا همجنس‌گرایی می‌باشد. در این بازی انواع روابط به سبک غربی شکل می‌گیرد که بر خلاف عقاید و فرهنگ کشور اسلامی ما می‌باشد و روابط افسارگسیخته غربی ترویج داده می‌شود و شخص به راحتی می‌تواند در دنیای مجازی که بر اساس معیارهای غربی ساخته شده است، زندگی کند.
یکی از این اهداف این بازی مشروعیت {دادن به} همجنس‌گرایی است. این مشروعیت به نحوی است که دو همجنس علاوه بر این که می‌توانند با هم ارتباط داشته و هم‌خانه شوند، قادرند به طور رسمی با هم ازدواج کنند که مشروعیت بخشیدن به همجنس‌گرایی به دلیل طبیعی نمایاندن همجنس‌گرایی، دری به سوی انحراف‌های جنسی دیگر و عمومی‌تر شدن آن در جامعه است و موجب از هم پاشیدگی هر چه بیش‌تر نظام خانوادهٔ سنتی و شکل‌گیری هر چه بیش‌تر خانواده‌های همجنس خواهد شد.
در این بازی، هیچ نوع عبادتگاهی در سطح شهر و نیز هیچ‌گونه عملی مبنی بر انجام عبادت و دعا وجود ندارد، بلکه موضوعاتی که دین به آن اهتمام دارد هم‌چون مرگ، روح و زندگی پس از مرگ در بازی به شوخی گرفته شده و جنبهٔ دنیوی پیدا کرده‌اند. به عنوان مثال در شرایطی خاص شخصیت مجازی می‌تواند به صورت روح، سهل‌تر از قبل به زندگی خود در فضای سیمز ادامه دهد و یا فرشتهٔ مرگ می‌تواند در شرایطی خاص با شخصیت مجازی ارتباط جنسی داشته باشد و پدر شود.
سازندگان بازی برای شخصیت اصلی نقش و هدفی را از قبل طراحی نموده‌اند و بازیکن بدون آگاهی از این اهداف در قالب این نقش‌ها بازی را شروع می‌کنند. هدف، تنها آخر کار و اخر بازی نیست؛ بلکه هدف در حین بازی به بازیکن القا می‌شود و خشونت، ترس، وحشت، مسائل جنسی و هرزگی در زمان بازی بر ناخودآگاه انسان که به شدت فعال است، تأثیر مستقیم می‌گذارد و بازیکن را به طرف مطلوب سازندگان غربی سوق می‌دهد. به گفته روان‌شناسان در این بازی‌ها خشونت و مسائل جنسی از قالب فردی خارج شده، تبدیل به یک هنجار گروهی می‌شود و در ذهن بازیکنان آهسته آهسته به یک خورده فرهنگ تبدیل می‌شود و چون این نگاه با نگاه اجتماعی واقعی در تعارض می‌باشد، فرد دچار اصطکاکات فرهنگی اجتماعی می‌شود.

توهین به مقدسات در بازی‌ها

دشمنان اسلام و ایران برای اینکه چهره نورانی اسلام و ایران را در ذهن کاربران بازی‌های رایانه‌ای خراب کنند، به صورت ظریف و هوشمندانه‌ای به مقدسات دینی مسلمانان توهین می‌کنند که کاربران غالباً از آنها آگاه نیستند ولی به صورت ناخودآگاه در ذهن آنها نقش می‌بندد و تأثیرات منفی خودش را در روح و روان افراد به جای می‌گذارد.
در اینجا به اختصار به برخی از توهین‌هایی که در بازی‌های رایانه‌ای وجود دارد اشاره می‌شود:
جسم داشتن خدای متعال و ناتوانی او در اداره امور، هم درجه بودن شیطان با فرشتگان، مسخره کردن بهشت و جهنم، بی احترامی به مکانهای مقدس و متبرک ، بی احترامی به قرآن و اهل بیت(علیهم السلام) و تروریسم و خشن نشان دادن مسلمانان مخصوصاً شیعیان و ... .

ضرر بازی‌های رایانه‌ای

مشکلات جسمانی
چشمان فرد به دلیل خیره شدن مداوم به صفحه نمایش رایانه به شدت تحت فشار نور قرار می‌گیرد و دچار عوارض می‌گردد. نوجوانان چنان غرق بازی می‌شوند که توجه نمی‌کنند تا چه حد از لحاظ بینایی و ذهنی برخود فشار می‌آورند. کودک در یک وضعیت ثابت تا ساعتها می‌نشیند، ستون فقرات و استخوان بندی او دچار مشکل می‌شود. همچنین احساس سوزش و سفت شدن گردن، کتف‌ها و مچ دست از دیگر عوارض کار نسبتاً ثابت و طولانی مدت با رایانه است .پوست فرد در معرض مداوم اشعه‌هایی قرار می‌گیرد که از صفحه رایانه پخش می‌شود. ایجاد تهوع و سرگیجه خصوصاً درکودکان و نوجوانانی که زمینه صرع دارند، از دیگر عوارض بازی‌ها ی رایانه‌ای است.
۲. چاقی
۳. بلوغ زودرس
یکی از مهمترین عوامل «بلوغ زودرس» تصاویر، صحنه‌های جنسی و تحریک کننده می‌باشد که متأسفانه بازی‌های رایانه‌ای دارای چنین تصاویر مستهجن و مبتذلی هستند. مداومت بر این بازی‌ها نیروی جنسی افراد را تحریک می‌کند که در نتیجه، شخص قبل از سن لازم، به بلوغ جنسی می‌رسد که ممکن است باعث انحرافات اخلاقی و جنسی شود.
۴. متزلزل شدن روابط خانواده
پیشرفت تکنولوژی سبب دور شدن اعضای خانواده از یکدیگر می‌شود. به طوری که هر یک از افراد خانواده به خاطر مشغول بودن به تماشای تلویزیون یا درگیر بودن با رایانه و اینترنت و بازی‌های رایانه‌ای، کمتر وقت می‌کنند با یکدیگر بنشینند و صحبت کنند در نتیجه منجرّ به سرد شدن روابط بین والدین و فرزندان می‌شود، به گونه‌ای که آنان کمتر حوصله یکدیگر را دارند. ۵. منزوی شدن
کودکانی که به طور مداوم با این بازی‌ها درگیرند درونگرا می‌شوند، در جامعه، منزوی و در برقراری ارتباط اجتماعی با دیگران ناتوان می‌گردند. روحیه انزوا طلبی باعث می‌شود که کودک از گروه همسالان جدا شود که سرآغازی برای بروز ناهنجاری‌های دیگر است.
مادری می‌گوید: فرزندم به بازی‌های رایانه‌ای معتاد شده است. او هر روز خود را به صفحه تلویزیون می‌رساند و از دنیای بیرون به کلی بی خبراست، حتی متوجه رفت و آمد میهمانان نمی‌شود. و همیشه بعد از دست کشیدن از این برنامه با سر درد و کسالت مواجه می‌شود. ۶. خشونت طلبی
مهمترین مشخصه بازی‌های رایانه‌ای حالت جنگی اکثر آنهاست و این که فرد باید برای رسیدن به مرحله بعدی بازی با نیروهای به اصطلاح دشمن بجنگد، استمرار چنین بازی‌هایی کودک را پرخاشگر و ستیزه جو بار می‌آورد.
«خشونت» مهمترین محرکه‌ای است که در طراحی جدیدترین و جذابترین بازی‌های کامپیوتری به حد افراط از آن استفاده می‌شود، چهره‌های معروف هالیوود که در فرهنگ ما انسانهای ضد ارزش و غیراخلاقی هستند، در این بازی‌ها به صورت قهرمان‌های شکست ناپذیر جلوه نمایی می‌کنند. مشاهده حوادث خشونت آمیز از تلویزیون (و بازی‌ها) سطح هیجان کودک را نیز بالا می‌برد و در نتیجه موجب بروز افکار و احساسات پرخاشگرانهٔ بی اساسی نسبت به اطرافیان خود می‌شود. تماشای خشونت ممکن است بر باورها و ارزش‌های کودک هم تاثیر گذارد. برای مثال کودک این باور را پیدا کند که در تعارضات با دیگران، خشونت روش مناسبی برای حل این اختلافات می‌باشد و به ذهنیتی می‌رسد که خشونت را در این تعارضات پذیرفتنی دانسته و در تعامل با همسالان خود به پرخاشگری دست می‌زند. کارشناسان پلیس فتا معتقدند: {چون} بیشتر بازی‌های رایانه‌ای توسط بیگانگان تولید و به سراسر جهان فرستاده می‌شود، همواره قشر جوان و نوجوان را به سمت خشونت موجود در بازی‌ها سوق داده که البته این خشونت‌ها خود را در دنیای واقعی نیز نشان می‌دهد. تاثیر این بازی‌ها تا جایی است که قاتل نروژی که با عمل خیانت آمیز خود دست به قتل عام در این کشور زد، از همین بازی‌های خشن رایانه‌ای الگو گرفته بود.
بنا به اعلام رسانه‌های آمریکایی، جوان بیست ساله‌ای که بیست و شش نفر را در مدرسه ابتدایی سندی هوک نیوتاون به رگبار بست، غالبا به بازی‌های رایانه‌ای خشن می‌پرداخت.
۷. اُفت تحصیلی
به دلیل جذابیت بالایی که این بازی‌ها دارد، بچه‌ها وقت و انرژی زیادی را صرف بازی با آن می‌کنند، حتی بعضی از کودکان صبح، زودتر از وقت معمول بیدار می‌شوند تا قبل از مدرسه کمی بازی کنند و وقت‌های تلف شده را هم بدین صورت جبران می‌کنند.
یکی از والدین می‌گوید: در سال گذشته پسرم بهترین نمرات را داشت اما از وقتی که برایش رایانه خریده‌ایم روزی ۲ الی ۳ ساعت وقت خود را صرف بازی می‌کند و از لحاظ تحصیلی اُفت پیدا کرده است.

توصیه‌هایی دربارهٔ بازی‌های رایانه‌ای

۱. اگر در عنوان و عکس های روی بسته بندی بازی موارد خشونت و موضوعات جنسی وجود دارد، می‌توان انتظار داشت که چنین مواردی در بازی وجود دارد، پس جداً از خرید این گونه بازی‌ها خودداری کنیم.
۲. قبل از خرید بازی برای فرزندانتان در صورت امکان آن را (خریداری) کنید به طور خصوصی به تماشای آن بپردازید تا بتوانید شخصاً نسبت به خرید آن تصمیم درستی بگیرید.
۳. زمان بازی رایانه‎ای را محدود کنید. (توصیه می‌شود بیش از یک ساعت در روز نباشد).
۴. لازم است والدین به همان اندازه که در خصوص (تماشای) تلویزیون آگاهی و هشدار می‌دهند، در مورد بازی‎‌های ویدئویی نیز این هشدار را اعمال نمایند. ۵. اگر چنانچه قرار است از بازی‌های کامپیوتری استفاده کنید، بهتراست بازی‌های تصویری خلاق که کودکان باید به وسیله آنها، معماهایی را حل کنند، بیش از بازی‌های دیگر مورد توجه قراردهید.
۶. بازی‌های ایرانی را به فرزندانتان معرفی کرده و آنها را مطابق و متناسب با سن فرزندتان انتخاب کنید و حتما فرهنگ صحیح استفاده از آن را به آنها گوشزد کنید.

قانون بازی‌های رایانه‌ای

طبق قانون جرایم رایانه‌ای، فروش بازی‌های رایانه‌ای که دارای محتوای مجرمانه هستند جرم است و مجازات دارد.

سوالات فقهی بازی‌های رایانه‌ای

سوال: خرید و فروش بازی‌های کامپیوتری که دارای صحنه‌های مبتذل هستند، جایز است؟
جواب: جایز نیست، همچنین نگاه کردن به چنین تصاویری حرام و از مصادیق اشاعه فحشاء محسوب می‌شود و لازم است به طور جدی از انجام آن اجتناب شود.
سوال: بازی با آلات قمار مانند پاسور و تخته نرد و ... از طریق کامپیوتر با خود کامپیوتر جایز است؟
جواب: اگر با آلات قمار و شرط بندی (برد و باخت) باشد، حرام است.
سوال: بازی با آلات قمار مانند پاسور و تخته نرد و ... از طریق کامپیوتر با شخص دیگری، جایز است؟
جواب: اگر با آلات قمار و شرط بندی (برد و باخت) باشد، حرام است.
سوال: بنده مغازهٔ بازی‌های رایانه‌ای دارم. بعضی از افراد با همدیگر بازی می‌کنند و طبق قرار خودشان فرد بازنده هزینه بازی را پرداخت می‌نماید، گرفتن این پول برای من اشکال دارد؟ و اگر این پول دارای اشکال است، مبلغی را که طی این مدت با جهل به مسئله دریافت کرده‌ام و با دیگر درآمد‌ها مخلوط شده است، حکم شرعی آن چگونه است؟
جواب: پول گرفتن حرام است و باید به مقداری که یقین دارید به صاحبانش برسانید و اگر آن‌ها را نمی‌شناسید از طرف آن‌ها در راه خدا صدقه دهید و چنان چه نه مقدار و نه صاحبش معلوم است، با دادن خمس آن اموال پاک می‌شود.
سوال: اگر صاحب مغازه بازی‌های رایانه‌ای بازی‌هایی که در آنها به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین می‌شود را در اختیار افراد قرار بدهد، پول دریافتی برای آنها حلال است؟
جوال: درآمد به دست آمده حلال نیست.
سوال: خرید و فروش بازی‌های رایانه‌ای که در آنها به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین می‌کنند، جایز است؟
جواب: جایز نیست.
سوال: اگر شخصی علم داشته باشد که در بازی‌های رایانهای به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین و بی احترامی می‌شود، آیا جایز است در آن بازی‌ها شرکت کند؟
جواب: بازی کردن جایز نیست و باید از انتشار آن خودداری شده و فوراً از روی سیستم پاک شوند. به دیگران هم اطلاع رسانی کنید که بازی نکنند و علاوه بر حرام بودن و گناه، تأثیرات نامطلوب و مخربی بر افکار و عقائد و روح انسان دارند.
سوال: نگهداری بازی‌های رایانه‌ای که در آن به مقدسات مسلمانان (مخصوصاً شیعیان) توهین می‌شود در رایانه یا مغازه جایز است؟
جواب: جایز نیست و باید آنها را از بین برد.
سوال: آیا افرادی که مشغول بازی‌های رایانه‌ای که در آن به مقدسات مسلمانان توهین و جسارت می‌شود را باید نهی از منکر کنیم یا لازم نیست؟
جواب: در صورتی که شرایط نهی از منکر وجود داشته باشد واجب است که نهی از منکر انجام شود.

فصل سوم: موسیقی

موسیقی از دیرباز تاکنون در بین جوامع بشری مورد توجه بوده است حتی بعضی از افراد به آن عادت کرده و نمی‌توانند از آن جدا شوند. یکی از استفاده‌های رایانه و اینترنت، شنیدن یا دیدن مجالس موسیقی است که دین اسلام برای آن، احکام و آداب خاصی را بیان کرده است.
در این جا، تعریف فقهی و برخی از ضررهای موسیقی به اختصار ارائه می‌شود تا خوانندگان محترم با شناخت بهتری با این مسئله برخورد کنند و از آسیب‌های جدّی آن در امان بمانند.

تعریف موسیقی حرام

هر نوع خوانندگی و نوازندگی که انسان را از خداوند متعال و معنویات و فضائل اخلاقی دور نموده و به سمت بی بند و باری، بیهودگی و گناه و شهوترانی سوق دهد لهوی (مضل عن سبیل الله) بوده و حرام می‌باشد.
نکته مهم: گاه یک «آهنگ» هم خودش غنا و لهو و باطل است و هم محتوای آن، به این ترتیب که اشعار عشقی و فساد انگیز را با آهنگ‌های مطرب بخوانند، و گاه تنها «آهنگ»، غنا است، به این ترتیب که اشعار پر محتوی یا آیات قرآن و دعاء و مناجات را به آهنگی بخوانند که مناسب مجالس عیّاشان و فاسدان است، در هر دو صورت حرام می‌باشد (دقت کنید).

آسیبهای موسیقی

در اینجا به بعضی از آثار و آسیبهای زیانبار موسیقی اشاره می‌شود:

الف: غفلت از یاد خدا

موسیقی به سبب جذابیتی که دارد آن چنان انسان را به خود مشغول می‌کند که او را از یاد خدای متعال، غافل و از انجام کارهای مهم باز می‌دارد.

ب: تشویق به فساد اخلاق

بسیاری از افراد تحت تاثیر آهنگ‌های غناء، راه تقوی و پرهیزکاری را رها کرده، و به شهوات و فساد روی می‌آورند. مجلس غنا معمولا مرکز انواع مفاسد است و آنچه به این مفاسد دامن می‌زند همان غناء است. در بعضی از گزارش‌هایی که در روزنامه‌های خارجی آمده می‌خوانیم که در مجلسی که گروهی از دختران و پسران بودند، آهنگ خاصی از غناء در آنجا اجرا شد آن چنان هیجانی به دختران و پسران دست داد که به یکدیگر حمله ور شدند و فجایع زیادی بار آوردند که قلم از ذکر آن شرم دارد.
امام صادق علیه السلام فرمودند: «غنا روح نفاق را در قلب پرورش می‌دهد» «روح نفاق» همان روح آلودگی به فساد و کناره گیری از تقوا و پرهیز کاری است. اگر در روایات آمده است «فرشتگان در خانه‌ای که غنا در آن است وارد نمی‌شوند» به خاطر همین آلودگی به فساد است، چرا که فرشتگان پاکند و طالب پاکیند، و از این محیط‌های آلوده بیزارند.

ج: آثار زیانبار بر اعصاب

غنا و موسیقی، یکی از عوامل مهم تخدیر اعصاب است. به همین دلیل گاهی غنا و آهنگ‌های مخصوصی، چنان افراد را در نشئه فرو می‌برد، که حالتی شبیه به مستی به آنها دست می‌دهد، البته گاه به این مرحله نمی‌رسد اما در عین حال تخدیر خفیف ایجاد می‌کند. و به همین دلیل بسیاری از مفاسد مواد مخدر در غنا وجود دارد، خواه تخدیر آن خفیف باشد یا شدید.
برای این که بهتر متوجه شویم، موسیقی چه آسیبهایی بر جسم، اعصاب و روان انسان وارد می‌کند برخی از تأثیرات آن بر موسیقیدانان بزرگ دنیا را ذکر می‌کنیم که بر اثر موسیقی، عمر کوتاهی داشتند:
۱. «روبرت شومان آلمانی» به سبب اشتغال بیش از اندازه به موسیقی گرفتار بیماری‌هایی عصبی شد و وضع مزاجی اش مختل شد، و پس از مدتی قدرت تکلم را از دست داد و سرانجام قوه شنوایی او نیز مختل شد و با این وضع فلاکت بار در سن ۴۶ سالگی درگذشت.
۲. «ماریا لیبران» زن خواننده معروفی که از شنیدن آواز او شنوندگان بیهوش می‌شدند و در سن ۲۷ سالگی هنگام خواندن موسیقی ناگهان بیهوش می‌شود و با سکته قلبی در مقابل چشمان تماشاچیان جان می‌دهد.
۳. «موریس راول» از دوران کودکی علاقه زیادی به موسیقی داشت در سال (۱۹۳۳م) به اختلالات عصبی گرفتار شد و سرانجام در سال (۱۹۳۷م) با وضع دلخراش از دنیا رفت.
۴. «ریشارد واگنر»، «شوپن»، «نیچه»، «شومان»، «یوهان»، «بتهون»، «مندلس»، «باخ» و ... جزو آن دسته از موسیقیدانانی هستند که با عمر کوتاه و بر اثر ابتلا به بیماری‌های عصبی و روانی و ... از دنیا رفته‌اند.
پزشکان دربارهٔ تأثیرات موسیقی بر روح و روان و جسم می‌گویند: موسیقی باعث خسته شدن اعصاب، خراب شدن پوست ، سردردهای عصبی ، زیاد شدن ضربان قلب طفل در رحم ، سکته قلبی و ... می‌شود.

د: یکی از ابزار کار استعمار

استعمارگران جهان همیشه از بیداری مردم، مخصوصا نسل جوان، وحشت داشته‌اند، به همین دلیل بخشی از برنامه‌های گسترده آنها برای ادامه استعمار، فرو بردن جامعه‌ها در غفلت و بی خبری و نا آگاهی و گسترش انواع سرگرمیهای ناسالم است. یکی از مهمترین ابزار استعمار، توسعه غنا و موسیقی است که آنها برای تخدیر افکار مردم بر آن اصرار دارند، و به همین دلیل قسمت عمده وقت رادیوهای جهان را موسیقی تشکیل می‌دهد و از برنامه‌های عمده وسائل ارتباط جمعی همین موضوع است.

سوالات فقهی موسیقی

حکم کلی: خواندن و گوش دادن هر چیزی (اعم از شعر، نثر، قرآن، مداحی، اذان، سرود و ...) به نحو غنایی (آهنگی که مناسب مجلس لهو و لعب و گناه باشد) حرام است (چه شاد باشد چه غمگین) و (چه در شخص تأثیر بگذارد یا نگذارد).
سوال: موسیقی‌هایی که از صدا و سیما پخش می‌شود جایز است؟
جواب: موسیقی مطرب و مناسب با مجلس گناه، حرام است (اگر چه از صدا و سیما پخش شود).
سوال: اگر برای شخصی هیچ نوع آهنگ و موسیقی ای تحریک کننده نباشد و در او تأثیر منفی نگذارد گوش دادن او جایز است؟
جواب: ملاک حرام بودن موسیقی این است که در غالب افراد تأثیر منفی داشته باشد (خواه این شخص تحریک شود و در او اثر منفی داشته باشد یا نداشته باشد).
سوال: گوش دادن به موسیقی‌هایی که برای درمان بعضی از بیماری‌ها یا آرامش اعصاب می‌باشد، جایز است؟
جواب: اگر احراز شود که نظر پزشک متخصصِ امین این است که بیماری، فقط با استفاده از موسیقی درمان می‌شود، بکارگیری آن به مقداری که معالجه بیمار اقتضا می‌کند اشکال ندارد.

فصل چهارم: مسائل متفرقه

در این قسمت به سوالاتی اشاره می‌شود که دانستن آنها برای کاربران امور رایانه‌ای مفید و مورد استفاده می‌باشد.

فروش رایانه

سوال: با توجه به این که کامپیوتر هم کاربردهای حلال دارد و هم کاربردهای حرام، کسب و درآمد در زمینه فروش این محصول چه حکمی دارد ؟
جواب: جایز است.

رایانه و کودکان و نوجوانان

سوال: آیا در اختیار قرار دادن کامپیوتر برای کودکان و نوجوانان در صورتی که احتمال مفسده توسط سایت‌های غیر اخلاقی برود جایز است؟
جواب: تا زمانی که یقین نداشته باشید که در راه حرام استفاده می‌کنند اشکال ندارد ولی اگر یقین داشته باشید به انجام گناه کمک می‌کنید یا ترس دارید که به فساد کشیده شوند جایز نیست.

بررسی فلش قبل از رایت

سوال: کسی که می‌خواهد برای دیگران رایت کند آیا حق دارد قبل از رایت محتویات یک فلش بر روی (دی وی دی) آن را بررسی کند تا از محتویات آن اطمینان پیدا کند تا فیلم یا صوت حرامی نداشته باشد، یا حق ندارد؟
جواب: بدون اجازه صاحب آن جایز نیست ولی می‌تواند سوال کند تا اگر غیر مجاز است، از رایت خودداری کند.
نکته: محتویات فلش از امور خصوصی فرد است و نگاه کردن به آن بدون اجازه حرام است، خدای متعال می‌فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا ... لا تَجَسَّسُوا ...؛ ای کسانی که ایمان آوردید ... تجسس نکنید ...».

علم به حرام بودن محتویات فلش بعد از رایت

سوال: اگر به شخصی بگویند محتویات این فلش را روی یک (دی وی دی) رایت کند، و این شخص رایت کرد ولی بعداً فهمید محتویات رایت شده حرام (مانند فیلم‌های مستهجن) بوده است آیا کار او و درآمد به دست آمده از این طریق اشکال دارد؟
جواب: چون نمی‌دانسته، رایت کردن او اشکال ندارد و درآمد به دست آمده حلال است.

میکس فیلم‌های عروسی

سوال: آیا میکس فیلم‌های مجالس زنانه (که غالباً بی حجاب هستند) جایز است؟
جواب: اگر هنگام میکس از کارهای حرام مانند (نگاه به تصویر یا فیلم افراد نامحرم، شنیدن موسیقی‌های حرام و ...) در امان باشد و خوف وقوع در حرام هم نداشته باشد، اشکال ندارد.
سوال: درآمد حاصل از تدوین و میکس و صدا گزاری فیلم‌های عروسی چه حکمی دارد؟
جواب: اگر میکس، مربوط به صحنه‌ها و تصاویر بدون پوشش لازم و موسیقی‌های مناسب مجلس گناه باشد، درآمد آن حرام است.

خمس نرم افزار

سوال: نرم افزار‌های رایانه‌ای بعد از نصب تا زمانی که مشکلی پیش نیاید مورد استفاده واقع نمی‌شوند و اگر cd نرم افزار تا سال خمسی بدون استفاده بماند، آیا به آن خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر cd در معرض استفاده باشد به آن خمس تعلق نمی‌گیرد.

فصل اول: خانواده و اینترنت

این فصل مهمترین قسمت این نوشته را به عهده دارد. سزاوار است فرزندان در همان دوران کودکی و نوجوانی همزمان با والدین با فرهنگ صحیح استفاده از رایانه و اینترنت آشنا شوند.
در این زمان که علم به سرعت نور در حال گسترش است والدین نسبت به گذشته وظیفه سنگین تری را به عهده دارند زیرا امروزه همسان با پیشرفت وسایل، ابزار انحراف و انحطاط نسبت به گذشته به مراتب زیادتر و متنوع تر شده است؛ لذا والدین باید با ابزار رایانه‌ای آشنا شوند و اطلاعات کافی و لازمی را نسبت به کارکردها و آسیبهای آن داشته باشند تا بتوانند فرزندان خود را راهنمایی کنند. اگر پدر و مادر مراقب فرزندان خود نباشند به راحتی از مسیر کمال به جاده گمراهی و نابودی کشیده می‌شوند.
والدین باید نسبت به فعالیتهای اینترنتی فرزندان خود آگاهی کامل و دقیقی را داشته باشند (البته از تجسس و کنجکاوی‌های بی مورد اجتناب بورزند).
والدین باید حتماً برای فرزندان خود زمانی را اختصاص دهند تا با همدیگر صحبت کنند و نیازهای روحی و روانی آنها را تأمین کنند. اما اگر چنین نشود، فرزندان وقت خود را با دیگران یا اینترنت پر می‌کنند که صد البته جایگزین خوب و مطمئنی نیست.
در دنیای مجازی خوب و بد، زشت و زیبا با هم مخلوط شده است لذا ممکن است با مسائل و موضوعاتی برخورد کنند که توان تحلیل آن را ندارند.
روانشناسان معتقدند، دیدن تصاویر مستهجن توسط جوانان و نوجوانان گذشته از آسیب‌های عاطفی و روانی، خطرات و آسیب‌های جسمانی ای را برای آن‌ها رغم می‌زند؛ حتی در بعضی از موارد نوجوانان را ترغیب کرده تا دست به انجام چنین عمل قبیح و زننده‌ای بزنند.

پیشنهادهایی به والدین

در اینجا پیشنهادهایی را ذکر می‌کنیم تا والدین با بکارگیری آنها بتوانند فرزندان خود را در برابر آسیبهای رایانه و اینترنت حفظ کنند:
۱. در روز مقداری از وقت خود را برای گفتگوی و ارتباط با فرزندان قرار دهید و نگذارید به خاطر کمبود حضور شما، وقت خود را با اینترنت پر بکنند.
۲. با استفاده از نرم افزارهای فیلترینگ خانگی (کنترل والدین) بر فعالیت رایانه‌ای فرزندانتان نظارت داشته باشید.
۳. به فرزندان خود بیاموزید به درخواست کاربرانی که نمی‌شناسند، پاسخ ندهند و تحت هیچ عنوان اطلاعات شخصی و مالی خود را ارسال نکنند.
۴. اگر برای فرزندانتان در خانه اینترنت پرسرعت تهیه می‌کنید، سعی کنید با نظارت خودتان مورد استفاده قرار گیرد. ۵. از مهمترین مواردی که جنبه پیشگیرانه دارد، نصب و راه‌اندازی رایانه در محلی است که قابلیت کنترل فیزیکی و چشمی توسط والدین بر عملکرد فرزندان میسر باشد.
۶. به فرزندان خود بیاموزید افراد آن لاین، غریبه هستند و نباید به آنان اعتماد کرد و قرار ملاقات حضوری با آنها نگذارند.
۷. اگر از فرزندانتان در محیط مجازی خطایی سرزد از اصل «تغافل» استفاده کنید و در زمانی مناسب با مهربانی و صمیمیت آن آسیب را برطرف کنید.
۸. برای استفاده فرزندتان از رایانه و اینترنت برنامه ریزی، زمانبندی و هدف گذاری داشته باشید.
۹. آسیبهای اینترنت و بازی‌های رایانه‌ای را برای آنها با زبانی نرم و مهربان بیان کنید.
۱۰. حتما در دوره‌های آموزشی رایانه و اینترنت شرکت کنید.

سوالات فقهی خانواده و اینترنت

سوال: آیا استفاده از اینترنت برای کودکان جایز است؟
جواب: اگر ترس کشیده شدن کودکان به گناه باشد و ترس تاثیر {منفی} در تربیت دینی کودکان وجود داشته باشد، حرام است.
سوال: آیا خرید اینترنت پر سرعت برای منزل جایز است؟(در حالیکه با اینترنت پرسرعت دسترسی به مطالب و سایتهای منحرف و مستهجن راحت تر می‌شود).
جواب: در صورتی که مفسده نداشته باشد و ترس افتادن به حرام نباشد اشکال ندارد.
سوال: برخی از والدین برای اینکه به فعالیتهای اینترنتی فرزندان خود اشراف و آگاهی داشته باشند نرم افزارهایی را بر روی رایانه نصب می‌کنند تا مواظب آنها باشند و در صورت نیاز به آنها تذکرات لازم را بدهند. آیا این کار جایز است؟ از مصادیق تجسسِ حرام محسوب می‌شود؟
جواب: اگر مصالح و امور تربیتی فرزندان مشروط به این کار باشد اشکال ندارد ولی نباید به واسطه این کار در امور دیگرِ فرزندان تجسس شود.

فصل دوم: روابط زن و مرد در محیط مجازی

در محیط مجازی ممکن است افراد با همدیگر ارتباط برقرار کنند پس باید حد و مرز این ارتباط مخصوصاً روابط بین زن و مرد مشخص شود. لذا مسائل مربوط به انواع ارتباط مانند شنیداری، دیداری و نوشتاری مطرح می‌شود تا کاربران گرامی با آگاهی لازم بتوانند از اینترنت بهترین بهره را ببرند.

نگاه به نامحرم

در جامعه امروزی ارتباطات بین افراد مخصوصاً زن و مرد زیاد شده است، و متأسفانه در بعضی از موارد حریم بین افراد رعایت نمی‌شود.
در محیط مجازی احتمال آلوده شدن به گناه از طریق نگاه کردن زیاد است، لذا کاربران باید مراقبت بیشتری داشته باشند تا از آسیبهای آن در امان باشند و بتوانند به بهترین صورت از این نعمت الهی استفاده بکنند.
در اینجا به اختصار، برخی از آثار زیانبار نگاه به نامحرم مطرح می‌شود:

راه ورودی قلب

علی (علیه السلام)فرمودند: «الْعَیْنُ بَرِیدُ الْقَلْب: نگاه، پیک قلب است‏» یعنی اگر کاربر محترم به تصاویر زنان نامحرم نگاه کند تصویری از آنها در ذهن و قلبش ایجاد می‌شود که سبب می‌شود همیشه به یاد او باشد.

بذر شهوت

حضرت عیسی علیه السلام به حواریون و اطرافیانش فرمودند: «إِیَّاکُمْ وَ النَّظَرَ إِلَی الْمَحْذُورَاتِ فَإِنَّهَا بَذْرُ الشَّهَوَاتِ وَ نَبَاتُ الْفِسْق‏؛ از نگاه کردن به چیزهایی که ممنوع هستند بپرهیزید که همانا بذر شهوات و شاخ و برگ فسق است» ‏نگاه به نامحرم باعث می‌شود شهوت انسان تحریک شود و او را به گمراهی بکشاند.

حسرت دائمی

برخی از افراد به وسیله چشم بذر شهوت را در دل خود می‌کارند، ولی هیچ گاه به آرزوی خود نمی‌رسند. امام صادق علیه السلام فرمودند‏: «النَّظَرُ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِیسَ مَسْمُومٌ وَ کَمْ مِنْ نَظْرَةٍ أَوْرَثَتْ حَسْرَةً طَوِیلَةً؛ نگاه(حرام) تیری از تیرهای مسموم شیطان است و چه بسا یک نگاه، حسرت دراز مدتی را به دنبال داشته باشد».

سلب آسایش

امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند: ‏«مَنْ أَطْلَقَ نَاظِرَهُ أَتْعَبَ خَاطِرَهُ‏؛ هر کس چشم و نظرش را رها کند، ذهن و خاطرش به سختی می‌افتد». یعنی کسی که به نامحرم نگاه کند هیچ گاه آسایش فکری ندارد و پیوسته فکر و ذهنش مشغول آنچه دیده است، می‌باشد. به گونه‌ای که نمی‌تواند از تصور آن تصاویر خود را برهاند.
در قرآن کریم می‌خوانیم «قُلْ لِلْمُؤْمِنینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ‏‏ ... ذلِکَ أَزْکی لَهُمْ؛ به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند ... این برای آنان پاک‌تر است‏» سزاوار است کاربران محترم، چشم خود را از نامحرم بپوشانند چرا که برای خود آنها بهتر است و باعث راحتی قلب می‌شود، به مقاماتی می‌رسد که کمتر کسی به آن می‌رسد و از عبادت، لذتی وصف نشدنی می‌برد.
در فضای مجازی کاربر خواه ناخواه با تصاویر و صحنه‌هایی رو به رو شده یا ممکن است با افراد نامحرم ارتباط تصویری برقرار کند؛ لذا در این قسمت به اختصار، احکام نگاه کردن در اینترنت را بیان می‌کنیم تا خوانندگان محترم با این موضوع آشنایی پیدا کنند و خود را از آفات و ضررهای آن حفظ کنند.

تصاویر اینترنتی

سوال: هنگام کار با اینترنت با تصاویر مبتذل یا مستهجن برخورد می‌کنیم تکلیف چیست؟
جواب: نگاه کردن عمدی و از روی شهوت جایز نیست.
توجه: فرد مومن نباید به سایت‌هایی که احتمال دارد در آنها با چنین تصاویری برخورد کند وارد شود.
سوال: آیا نگاه کردن به عکس زنهای مبتذل (که خودشان راضی هستند دیگران عکسهای آنها را ببینند) در صورتیکه فرد از خودش مطمئن باشد که در حرام نمی‌افتد اشکال دارد؟
جواب: نگاه برای لذت بردن جایز نیست و همچنین است بنابر احتیاط واجب اگر نگاه غیر التذاذی می‌باشد.
سوال: نگاه کردن به عکس زنان نامحرم جایز است؟
جواب: اگر حجاب خود را کاملاً رعایت کرده است، نگاه کردن بدون قصد لذت و ریبه اشکال ندارد (خواه او را بشناسد یا نشناسد). سوال: نگاه کردن به تصاویر زنان در اینترنت که پوشش لازم را ندارند، جایز است؟
جواب: اگر او را می‌شناسد، جایز نیست ولی اگر او را نمی‌شناسد، بدون قصد لذت و ریبه، اشکال ندارد.
سوال: نگاه کردن به عکس‌هایی که دست و ناخن‌های بلند رنگ‌آمیزی‌شدهٔ خانمها را نشان می‌دهد، جایز است؟
جواب: اگر همراه با قصد لذّت و ریبه باشد جایز نیست.
مسئله: در صورتی که کسی بترسد با نگاه کردن به عکس شخصی به گناه می اُفتد، نباید با آن عکس نگاه کند.
مسئله: زنها بدون قصد لذت و ریبه می‌توانند به عکس مردان نگاه کنند (خواه مرد را بشناسند یا نشناسند، خواه مرد محرم باشد یا نباشد).
مسئله: دیدن عکس ورزشکاران، هنرمندان و شهدا و ... برای خانمها تا زمانی که مفسده‌ای نداشته باشد اشکال ندارد.
مسئله: آن چیزی که حرام است «نگاه کردن» است نه «نگاه افتادن»، لذا آنچه را که انسان به طور اتفاقی در بازار، اماکن عمومی، محل کار و ... می‌بیند اشکال ندارد ولی باید بلافاصله نظر و نگاه را برگرداند تا حکم «نگاه کردن» پیدا نکند.
مسئله: هر کس که نگاه کردن به او جایز نیست، دیدن او از پشت شیشه یا در آینه و یا آب صاف و یا هر چیز دیگری که عکس او را منعکس می‌کند نیز جایز نیست.

فیلم‌های اینترنتی

سوال: نگاه کردن به فیلم‌های اینترنتی جایز است؟
جواب: اگر تحریک کننده شهوت باشد یا دارای صحنه‌های مبتذل و مستهجن باشد، حرام است.
سوال: حکم نگاه کردن به فیلم‌هایی که به صورت مستقیم پخش می‌شود، چیست؟
جواب: طبق نظر برخی از مراجع تقلید حکم نگاه به انسان زنده را دارد. یعنی مردان نمی‌توانند به غیر از گردی صورت و انگشتان دست تا مچ زنان نگاه کنند (البته بدون قصد و ریبه) و زنان هم فقط به جاهایی که مردان معمولا نمی‌پوشند می‌توانند بدون قصد لذت و ریبه، نگاه کننند.
سوال: حکم نگاه کردن به فیلم‌هایی که به صورت غیر مستقیم پخش می‌شود، چیست؟
جواب: طبق نظر برخی از مراجع تقلید حکم نگاه به عکس را دارد.
سوال: نگاه کردن به فیلم زنان از طریق اینترنت به صورت مستقیم جایز است؟
جواب: نباید به تصویر زن نامحرم که بطور مستقیم پخش می‌شود، نگاه کرد. سوال: نگاه کردن به فیلم زنان از طریق اینترنت به صورت غیر مستقیم جایز است؟
جواب: اگر ریبة و خوف افتادن به گناه نباشد، نگاه کردن اشکال ندارد.
سوال: آیا زنان می‌توانند به فیلم مردان نامحرم نگاه کنند؟
جواب: اگر با قصد لذت باشد یا او را بشناسد، جایز نیست.
سوال: نگاه کردن به فیلم‌های مبتذل اینترنتی جایز است؟
جواب: حرام است.

گفتگوهای اینترنتی

یکی از ابزاری که در اینترنت کاربرد فراوانی دارد، ابزار «گفتگوهای اینترنتی» می‌باشد. این وسائل سهم بسزایی در جذب مخاطب به سمت اینترنت دارد. این ابزار علاوه بر کاربردهای مثبت، ممکن است با عدم آگاهی به ضرر تبدیل شود و امنیت و آبروی برخی از کاربران را به خطر بیندازد که ما در این قسمت از کتاب به دنبال بیان این گونه آسیب‌ها هستیم. برخی از نرم افزارهای گفتگوی اینترنتی، ممکن است ابزار جاسوسی دشمنان باشند، پس باید با اطلاعات کامل از این وسائل استفاده کرد.
بعض از اوقات به خاطر ناآگاهی یا مسائل عاطفی، کاربران مورد سوء استفاده قرار می‌گیرند؛ مثلا هنگام چت کردن، از آنها فیلمبرداری می‌شود یا صدای آنها ضبط می‌شود که مورد تهدید یا اخاذی قرار می‌گیرند.

سوالات فقهی گفتگوهای اینترنتی

سوال: چت کردن با جنس مخالف اشکال دارد؟
جواب: اگر ترس آلوده شدن به گناه نباشد، اشکال ندارد.
سوال: با دختری نامزد هستم خانواده‌ها هم در جریان هستند آیا می‌شود برای هم از طریق اینترنت پیام یا ایمیل بفرستیم؟ روابط ما تا چه حدّی شرعی است؟.
جواب: باید از بیان مطالبی که محرّک شهوت و یا مناسب زن و شوهر شرعی باشد، اجتناب کنید.
سوال: چت کردن با زنان غیر مسلمان و انجام صحبت‌های تحریک آمیز با ایشان چه حکمی دارد؟
جواب: حرام است.
سوال: حکم چت کردن با شخصی که از جنسیت او بی اطلاع هستیم چیست؟
جواب: اگر خوف وقوع در حرام باشد جایز نیست.
سوال: گفتگوهای اینترنتی بین زنان و مردان یا دختران و پسران نامحرم برای آشنا نمودن طرف مقابل با اسلام و قرآن یا برای رفع شبهات باشد چه حکمی دارد؟
جواب: اگر ترس وقوع در حرام نباشد جائز است.
سوال: من به دخترم اجازه می‌دهم از طریق اینترنت با پسری چت بکند. البته اطمینان دارم خطری برایش وجود ندارد، آیا این کار جایز است؟
جواب: جایز نیست ممکن است فعلاً خطری نداشته باشد ولی تجربه نشان داده که خالی از گناه نیست.
آیت الله سیستانی در کلامی حکیمانه و دلسوزانه فرمودند: ارتباط زن و مرد نامحرم از راه ارسال پیام‌های نوشتاری و یا گفتاری جایز نیست مگر به همان مقدار که به طور مستقیم جایز است. و شایسته نیست زن و فرزندان طوری رفتار کنند که شک و شبهه شوهر و والدین را برانگیزد بلکه در بعضی از موارد این کار حرام است مانند این که رفتار زن به طوری شبهه انگیز باشد که از نظر عقلا با رعایت حقوق شوهر منافات داشته باشد یا رفتار فرزند موجب اذیت {و آزار} پدر و یا مادر باشد. و اگر برای جلوگیری و برطرف کردن این مشکل، لازم باشد والدین یا شوهر از محتوای پیامهای ارسالی و دریافتی آگاهی پیدا کنند در صورتی که محذور و {مفسده‌ای} در پی نداشته باشد اشکال ندارد بلکه باید انجام شود. به طور کلی باید توجه داشت که شوهر و پدر در مقابل همسر و فرزند مسئولیت شرعی دارند، خداوند می‌فرماید «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلیکُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ عَلَیْها مَلائِکَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا یَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ یَفْعَلُونَ ما یُؤْمَرُون؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید خود و خانواده خود را از آتشی که سوخت آن مردم و سنگ‌ها هستند حفظ کنید، فرشتگانی درشت گفتار و سخت گیر بر آن آتش موکلند هر چه خدا بگوید نافرمانی نمی‌کنند و همان می‌کنند که به آن مأمور شده‌اند» بنابر این زن و فرزند باید شوهر و پدر را در انجام این وظیفه کمک کنند و {الاّ} بر والدین و شوهر لازم است که به وظیفه امر به معروف و نهی از منکر طبق ضوابط آن عمل نمایند.

شبکه‌های اجتماعی

در دنیای امروز شکل روابط افراد با یکدیگر با گذشته فرق می‌کند و کم کم به این سمت می‌روند که روابط مستقیم و حضوری به فراموشی سپرده می‌شود و به جای آن روابط غیر مستقیم مانند چت، تلفن و ... جایگزین شود.
یکی از روشهایی که در آن افراد با همدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و در آن به تبادل نظر می‌پردازند، شبکه‌های اجتماعی است که روز به روز در حال گسترش می‌باشد.
شبکه‌های اجتماعی مانند بقیه ابزار اینترنتی دارای فوائدی است که هیچ کس نمی‌تواند آنها را انکار کند ولی در این قسمت قصد داریم کاربران محترم را با آسیبها و خطراتی که آنها را تهدید می‌کند آشنا کرده و گوشزد کنیم برای استفاده از اینترنت مخصوصاً شبکه‌های اجتماعی باید اطلاعات و آگاهی‌های لازم را داشته باشد و الا با خطراتی مانند سرقت اطلاعات، نشر تصاویر خصوصی آنها به صورت گسترده در فضای مجازی، اخاذی و ... مواجه می‌شوند.
محققان مرکز تحقیقات فناوری جورجیا در آمریکا ۳۰ شبکه اجتماعی را بررسی کرده‌اند. این محققان با بررسی بیش از ۱۰۰ هزار کلمه از متن‌های حقوقی پیچیده قوانین در شبکه‌های اجتماعی آن‌ها را به زبان انگلیسی امتیاز بندی کردند. این امتیاز بندی به این صورت بود که امتیاز کمتر نشان دهنده سخت تر و نامفهوم تر بودن متن قوانین است. دریافت متن قوانین کمتر از ۳۰ نشان دهنده این است که برای فهم کامل و بهترین درک ممکن، نیازمند به یک فرد با دانشی معادل فارغ التحصیلی از دانشگاه است. هم چنین امتیاز صد نیز برای سن ۱۱ سال نیز قابل فهم است. این تحقیق نشان دهنده این است که تمامی ۳۰ شبکه اجتماعی مورد بررسی امتیاز کمتر از ۳۰ را دریافت کردند.
براساس این تحقیق، قوانین ارایه شده در شبکه‌های اجتماعی در برخی مواقع کاملاً منطقی است اما در برخی مواقع این قوانین مملو از اصطلاحات پیچیده یا فنی یا سردرگم است که فهم آن بسیار سخت و یا حتی ناممکن خواهد شد. شبکه اجتماعی «گوگل پلاس» با کسب امتیاز (۵/۱۱) در بین دیگر شبکه‌های اجتماعی، سخت‌ترین و غیر قابل فهم‌ترین شیوه را برای بیان قوانین خود انتخاب کرده است. فیس بوک، لینکداین، هر یک به ترتیب امتیازهایی (۱۲ و ۹ دهم)، (۱۵ و سه دهم) را کسب کرده‌اند.

آسیب های فیسبوک

شاید بتوان ادعا کرد «فیس بوک» یکی از تأثیر گذارترین و پرمخاطب‌ترین شبکه‌های اجتماعی است که در ایران هم مخاطبان خاص خودش را دارد؛ لذا بعضی از آسیب‌ها و مفسده‌هایی که در این شبکه اجتماعی وجود دارد را به اختصار بیان می‌کنیم:
۱. دارای محتوای غیر مجاز و انحرافی
• باراک اوباما در یک برنامه تلویزیونی در خصوص استفاده فرزندانش از فیس‌بوک گفت: «دختر بزرگش که ۱۵ سال دارد دسترسی محدودی به فیس‌بوک دارد و دختر کوچکترش که ۱۲ سال بیشتر ندارد به اندازه کافی بزرگ نشده که بتواند از فیس‌بوک استفاده کند».
• میشل اوباما گفت: من هنوز هم اعتقاد راسخی به استفاده از فیس‌بوک برای جوانان ندارم، به ویژه برای {دخترانم} زیرا آنها در معرض دید عموم هستند. برخی از {مطالب این شبکه} چرندیاتی هستند که آنها نباید {آن را} ببینند و بخشی از آن باشند، بنابراین ما تلاش می‌کنیم تا آنها را در مقابل اظهار نظر بیش از اندازه عموم، محافظت کنیم.
• به گزارش فارس نیوز به نقل از روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارانوت، مدیر دبیرستان دخترانه «بیس ریوکا» با بی شرمانه خواندن عضویت در فیس‌بوک، دانش‌آموزان خود را مجبور به ترک این شبکه اجتماعی کرده و هریک را به مبلغ ۱۰۰ دلار جریمه کرد. این تصمیم پس از آن گرفته شد که مسئولین مدرسه متوجه شدند دانش آموزان این مدرسه از طریق این سایت با هم گفت وگوهای غیراخلاقی دارند.
توجه: از خوانده محترم این سوال را می‌پرسم: «چرا طراحان و حامیان اصلی فیسبوک، دختران و دانش آموزان خود را از عضویت در این شبکه منع می‌کنند؟ ایا جز این است که فیسبوک دارای مطالب انحرافی و ویران کننده‌ای است که مخاطب را به گمراهی می‌کشاند».
۲. یکی از عوامل طلاق
• به نقل از پایگاه خبری ورلد نیوز، یک وکیل آمریکایی گفته بود: «در بیش از ۹۰ درصد موارد منجر به طلاق، فیس بوک و دیگر رسانه‌های اجتماعی عامل اصلی اختلاف میان زوجین هستند». وی در ادامه سخنان خود تصریح می‌کند: «موارد بسیاری را می‌توان یافت که افراد به دلیل یافتن عکسی از همسرشان در فیسبوک به طلاق دادن آنها راضی می‌شوند».
• در یک نظر سنجی که اخیرا از سوی اتحادیه وکلای آمریکا انجام شده، مشخص شده است که عامل اصلی یک پنجم طلاق‌ها در آمریکا فیس بوک است. علاوه بر این ۸۰ درصد طلاق‌ها نیز به دلیل استفاده افراد از رسانه‌های اجتماعی به منظور برقراری ارتباط میان زوجین صورت می‌گیرد و این در حالی است که این میزان در حال افزایش است.
• کارشناسان پلیس فتا معتقدند، «فیس بوک» عامل یک سوم طلاق‌ها در ایران شناخته می‌شود.
۳. قمارباز کردن اعضاء
کارشناسان پلیس فتا هشدار می‌دهند که بازی‌های فیس بوک، خطر اعتیاد کودکان به قماربازی را به همراه دارد. در حال حاضر، بازی‌های شرط بندی زیادی بر روی فیس بوک موجود می‌باشد. متخصصان اعتیاد هشدار می‌دهند که این بازی‌ها کودکان را ترغیب می‌کند که تصور کنند قمار بازی، تفریح بدون ضرر می‌باشد. هر چند که بازی‌های شرط بندی رایگان می‌باشد، اما کاربران تشویق می‌شوند که برای ادامه یا افزایش جوایز، پول خرج کنند.
۴. سرقت اطلاعات کاربران
• پایگاه تحلیلی «پک آلرت» در گزارشی عنوان کرد: یکی از ماموران ارشد سرویس امنیت فدرال روسیه (اف اس بی) در نشستی غیررسمی با خبرنگاران در کرملین، شبکه اجتماعی فیس‌بوک آمریکا را خطرناک‌ترین سلاح جهان در جنگ اطلاعاتی توصیف کرده است. وی می‌گوید: «اگر تواناییهای فیس‌بوک محدود نشود، تمام مردم جهان آزادیهای خود را کاملا از دست خواهند داد. شایان ذکر است که این مامور ارشد «اف اس بی» پیش‌تر نیز از مقامات روسیه خواسته بود که استفاده از اسکایپ، جی میل و هات میل را به عنوان مهم‌ترین تهدیدات امنیت ملی ممنوع کنند.
• کارشناسان پلیس فتا معتقدند، فیس بوک تنفرآمیزترین ابزار جاسوسی دنیا است.

سوالات فقهی شبکه‌های اجتماعی

سوال: آیا عضویت در شبکه اجتماعی مانند فیسبوک، توییتر جایز است؟
جواب: اگر عضویت در این شبکه‌ها مفسده داشته یا ترس افتادن به گناه وجود داشته باشد یا موجب تقویت دشمنان اسلام شود جایز نیست و گرنه اشکال ندارد.
سوال: اگر افرادی عکسهای شخصی خود را که با پوشش کامل گرفته شده است در شبکه‌های اجتماعی قرار دهند جایز است؟
جواب: اگر با پوشش مناسب و کامل باشد و مفسده‌ای نداشته باشد اشکال ندارد.
سوال: قرار دادن عکسهای خصوصی که دارای پوشش لازم نیستند (خواه توسط خود شخص باشد یا دیگری) در شبکه‌های اجتماعی جایز است؟
جواب: جایز نیست.
سوال: اگر کسی تصاویر خصوصی افراد که با پوشش لازم گرفته شده است را در شبکه‌های اجتماعی قرار دهد اشکال دارد؟
جواب: اگر بدون اجازه باشد و باعث ریختن آبروی شخص شود یا مفسده داشته باشد، حرام است.
آیت الله مکارم شیرازی در کلامی پدرانه و دلسوزانه دربارهٔ علت حرمت عضویت در فیس بوک فرمودند: عزیزان من! دلیل {حرمت} همان نشر گسترده فساد و انواع گناهان از این طریق می‌باشد. زیرا فیس بوک مانند شهر بی در و دروازه‌ای است که همه کس از دانشمندان و افراد نخبه گرفته تا دزدان و شیّادان و کلاهبرداران و کسانی که به انواع فساد آلوده‌اند؛ هر کدام در این شهر مغازه‌ای دارند و در این مغازه‌ها گاه وسائل ضروری زندگی و در بسیاری از موارد ابزار گناه و مفاسد و انحراف‌های اخلاقی فراگیر و ایجاد اختلاف در میان ملّت‌ها با برچسب‌های زیبا و پوشش‌های فریبنده در اختیار همگان قرار می‌گیرد. حال اگر ورود در این شهر برای همه (از جوانان کم سن و سال گرفته تا بزرگ‌سالان ناآگاه) ممکن شود آیا هیچ فرد آگاهی می‌تواند ورود به چنین شهری را برای همه آزاد بگذارد؟ حتی جاسوسان و مفسدان فی الارض می‌توانند در این شهر بی در و پیکر مبادله اطّلاعات کنند و با رموز و اشاراتی بذر توطئه بپاشند. ما می‌گوییم باید بر مطبوعات و رسانه‌ها به طور عام نظارتی باشد تا افراد فاسد و مفسد نتوانند از این طریق جامعه را آلوده کنند. با این حال چگونه فیس‌بوک باید از هر قید و شرطی آزاد باشد، آیا آزادی بی قید و شرط در دنیا داریم؟ پاره‌ای از محدودیّت‌های غربی به هیچ وجه مشکلی را حل نمی‌کند. آری اگر ورود در این شهر مخصوص افراد دانشمند و فرهیخته که خوب و بد را کاملاً می‌شناسند و سِره از ناسِره را تشخیص می‌دهند آن هم برای تحقیقات اجتماعی {، علمی و ...} آزاد بود، مانعی نداشت؛ درست مانند کتب گمراه کننده که {طبق نظر} فقها مطالعه آن برای عموم حرام است ولی برای محققان مذهبی آزاد شمرده می‌شود.

سایت‌های همسر یابی

یکی دیگر از موضوعاتی که در فضای مجازی در حال گسترش است، همسریابی اینترنتی است. مسئولین محترم باید برای مدیریت آن فکری بکنند و گرنه افرادی سودجو با استفاده از این فرصت طلایی که جوانان به دنبال شریک زندگی هستند، سایتهای غیر قانونی را ایجاد و از این افراد سوء استفاده می‌کنند و آثار شومی را بر جای می‌گذارد.
برخی از کارشناسان مذهبی و ازدواج می‌گویند: «یکی از دستورات اکید اسلام در رابطه با بحث ازدواج و تشکیل خانواده است. همان طوری که بسیاری از مبانی مقدس دچار آسیب‌ها می‌شوند، بحث مهم ازدواج هم از آسیب‌ها و آفت‌ها بی‌نصیب نمانده است. امروز در کنار هر بحث مقدسی، بدل‌هایی در جامعه به وجود می‌آید، مثل این که در بحث مهدویت، کسی ادعای مهدویت می‌کند.
در بحث ازدواج نیز متأسفانه با توجه به رسانه‌های موجود و اینترنت و سایت‌های همسریابی، این اتفاق افتاده است. اسلام با توجه به این‌که ازدواج بحثی مهم برای انسان محسوب می‌شود که تا آخر عمر با آن سر و کار دارد، فرمولی را معرفی می‌کند و آن آشنایی دختر و پسر از طریق خانواده‌ها است. ازدواج حق جوان‌ها است، اما تاریخ و تجربه نشان داده، این راهی که اخیرا برخی جوان‌ها از طریق اینترنت و سایت‌های همسریابی پیش گرفته‌اند، {غالباً} به ازدواج صحیح منتهی نمی‌شود.».
جوانان عزیز بهتر است برای انتخاب همسر و شریک زندگی خویش از کانال خانواده اقدام بکنند و از مشورت با مشاوران دلسوز مذهبی کمال استفاده را ببرند تا با یاری خدای متعال زندگی سالم و سرتاسر معنوی را شروع کنند.

آسیب های همسریابی اینترنتی

برای آگاهی بیشتر کاربران محترم با موضوع ازدواجهای اینترنتی، برخی از آسیبهای این گونه از ازدواجها و سایتهای همسریابی که کارشناسان مطرح کرده‌اند را ذکر می‌کنیم:
۱. ازدواج‌هایی که زمینه آن از دوستی خیابانی یا آشنایی از طریق چت و اینترنت باشد همان طور که خیلی راحت شکل می‌گیرد، خیلی زود هم از هم می‌پاشد زیرا خود آن‌ها که پیش از ازدواج مرتکب حرام شده‌اند، پس از ازدواج به یکدیگر مشکوک می‌شوند که شاید همسرشان با اشخاص دیگر رابطه نامشروع داشته باشد، لذا چیزی که اساس و پایه اش از حرام باشد مداومت و برکت ندارد.
۲. در حقیقت امکان فریب افراد در فضاهای مجازی و اتاق‌های گفت و گو بیش از زمانی است که افراد رو در روی هم قرار گرفته و در مورد اطلاعات شخصی خود سخن می‌گویند.
۳. محیط‌های مجازی و اینترنتی به گونه‌ای است که به راحتی می‌توان از احساسات دروغین سخن گفت، اما امکان آنالیز رفتارهای احساسی وجود ندارد و در نتیجه این نوع رفتار را می‌توان در دنیای مجازی پنهان کرد.
۴. با توجه به اینکه مدیران سایت‌ها به تمامی اطلاعات وارد شده توسط کاربر(نام و نام خانوادگی، کد ملی، آدرس، شماره تماس و ...) دسترسی دارند. می‌توانند از کاربران سوء استفاده نمایند. این سایتها می‌توانند اطلاعات وارده را در اختیار افراد غیر مجاز قرار دهند.
۵. در این سایتها اعضاء می‌توانند با جلب اعتماد سایرین اقدام به سوء استفاده از تصاویر و اطلاعات خصوصی و اخاذی از آنها نمایند.
۶. با توجه به اینکه برای عضویت ویژه در این سایتها نیاز به واریز پول به حساب مدیران سایتها می‌باشد در بیشتر مواقع مدیران به تعهدات خود در قبال کاربران عمل نکرده و پول واریز شده آنان را به سرقت می‌برند.

قوانین سایت‌های همسریابی

بر اساس قانون، فعالیت پایگاه‌های اینترنتی همسر یابی فاقد مجوز از وزارت ورزش و جوانان ممنوع {و جرم} است.

سوالات فقهی همسریابی اینترنتی

سوال: نظر شما در مورد همسریابی اینترنتی چیست؟
جواب: تا آنجا که اطلاع داریم تاکنون افراد یا گروه‌های متعددی اقدام به این کار کرده‌اند، بعضی موفق بوده‌اند و بعضی با مشکلات مواجه شده‌اند. ولی به هر حال اگر این کار زیر نظر افراد مطمئن و با رعایت تمام شوؤنات اسلامی، و اخذ مجوز از مقامات ذی صلاح صورت گیرد کار خوبی است و ممکن است جلوی بسیاری از مشکلات ازدواج‌ها را بگیرد اما با توجه به ظرافت و حساسیت‌های مساله، نیاز به برنامه ریزی دقیق دارد.
سوال: برخی از افراد، اطلاعات دروغی را از خود در سایتهای همسریابی قرار می‌دهند که سبب فریب خوردن دیگران می‌شود، این کار حکمش چیست؟
جواب: حرام است و اگر یکی از دو طرف فریب خورده باشد می‌تواند، عقد ازدواج را فسخ کند.
سوال: برخی از خانمها برای به دست آوردن شوهر، تصاویر خود که با پوشش نامناسب گرفته شده است را در سایتهای همسریابی قرار می‌دهند، این کار اشکال دارد؟
جواب: جایز نیست.

فصل سوم: جرائم رایانه‌ای

یکی از مهمترین مسائل در حوزه امور رایانه‌ای، مسئله «جرایم رایانه‌ای» است که شاید شایع‌ترین معضل رایانه و اینترنت به شمار می‌رود.

تعریف جرایم رایانه‌ای

به جرمهایی که بوسیله ابزار الکترونیکی و مخابراتی در حوزه امور رایانه‌ای اتفاق می‌افتد و به افراد حقیقی یا حقوقی ضرر می‌رساند، جرائم رایانه‌ای اطلاق می‌شود.

تاریخچه جرائم رایانه‌ای

تاریخچه مشخصی از پیدایش جرم اینترنتی و کامپیوتری زمان وجود ندارد ولی به هرحال این دسته از جرائم را باید زائیده و نتیجه تکنولوژی ارتباطی و اطلاعاتی دانست.
بر اساس اطلاعات موجود اولین جرم اینترنتی در ایران در تاریخ ۲۶ خرداد ۱۳۷۸ به وقوع پیوست. یک کارگر چاپخانه و یک دانشجوی کامپیوتر در کرمان اقدام به جعل چک‌های تضمینی مسافرتی کردند و چون تفاوت و تمایزی چندان بین جرم کامپیوتری و جرم اینترنتی وجود ندارد، عمل آن‌ها به عنوان جرم اینترنتی محسوب می‌شود. بعد از این بود که گروه‌های هکر موسوم به گروه مش قاسم و ...، جرم‌های دیگری را مرتکب شدند، مواردی چون جعل اسکناس، اسناد و بلیط‌های شرکت‌های اتوبوسرانی، جعل اسناد دولتی از قبیل گواهینامه، کارت پایان خدمت، مدرک تحصیلی و جعل چک‌های مسافرتی و عادی بخشی از این جرایم اینترنتی هستند. تقسیم بندی جرائم رایانه‌ای:
جرم‌هایی که در فضای سایبری انجام می‌شود دارای اشکال و اقسام مختلفی است که در یک تقسم بندی به پنچ گروه تقسیم می‌شوند که تقریباً همه جرم‌ها زیر مجموعه این گروه‌ها قرار می‌گیرند:
۱. تجاوز اینترنتی : عبور از مرزها و محدودیت‌ها، ورود به حریم مردم و یا وارد کردن آسیب‌های گوناگون به مالکیت مردم مانند: هک کردن، وارد کردن ویروس به رایانه و یا شبکه‌ای از رایانه‌ها.
۲. سرقت اینترنتی : این اعمال عموما در حوزه اقتصادی و نقض مالکیت معنوی افراد صورت می‌گیرد. مانند: تقلب‌های بانکی و سرقت اطلاعات کارت اعتباری افراد.
۳. هرزه نگاری اینترنتی : نقض اصول اخلاقی و فطری برای اشاعه بی حیایی در جامعه.
۴. خشونت اینترنتی: بروز آسیب‌های روانی و یا تحریک دیگران برای انجام خشونت‌های فیزیکی علیه دیگران که نتیجه نقض قوانین حقوقی حفاظت فردی است.
۵. البته گروه دیگری از جرایم وجود دارند که علیه دولت‌ها صورت می‌گیرند و چنین تعریف می‌شوند: «شکستن قوانینی که برای حفظ و تامین تمامیت کشور و زیر ساخت‌های آن تصویب شده‌اند، مانند: تروریسم، جاسوسی و افشای اسرار رسمی».

مهمترین جرم‌های اینترنتی در جهان

مهمترین و پرکاربردترین جرم‌هایی که در محیط مجازی انجام می‌شود به شرح زیر است:
انتشار اخبار کذب، ارسال مطالب، تصاویر و فیلم‌های مستهجن، آموزش و تبلیغ تروریسم، هتک حرمت افراد، استفاده از فضای متعلق به دیگران، ارسال پیام‌های مخرب، اخلال در دسترسی به دیگران، نقض حق مالکیت، هک و ویروسی کردن سایت‌ها، ورود به حریم خصوصی افراد از طریق ایمیل‌ها بخشی از جرم‌های اینترنت محسوب می‌شوند.
به جرم‌های اینترنتی می‌توان کلاهبرداری، سوء استفاده از نام شرکت‌ها، سرقت اینترنتی و استفاده از علایم اینترنتی، نفوذ به سایت‌های دولتی و خصوصی، باج خواهی از افراد، طراحی برنامه‌های مخرب، جنایت و سایر موارد از طریق «Email» و «chat» را هم اضافه کرد.
با توجه به مطالب بالا، به صورت مختصر و مفید به جرمهای رایانه‌ای یا سایبری می‌پردازیم و مسائل آن را در حوزه فقه و قانون دنبال می‌کنیم.

عبور از فیلترینگ

فیلترینگ و مسائل پیرامون آن از موضاعات عمومی است که تقریباً در ذهن هر شخصی که با اینترنت ارتباط داشته باشد ایجاد می‌شود. در ادامه بحث به بعضی از شبهات این مسئله هم اشاره می‌شود.

علل و زمینه پیدایش فیلترینگ

در دنیای امروز خیلی از مردم با اینترنت ارتباط دارند و بسیاری از کارهای خود را با این ابزار جهانی انجام می‌دهند، متأسفانه بعضی از افراد یا کشورها برای اینکه فرهنگ، اعتقادات و دین افراد دیگر را تغییر دهند اقدام به تولید و توزیع مطالب غیر انسانی و اخلاقی می‌کنند. هر کشوری برای اینکه از آسیب‌های این پدیده شوم و فراگیر (و البته بسیار تأثیر گذار) در امان باشند سعی می‌کنند از ابزاری استفاده کنند تا مردم و جامعه خود را حفظ کنند.
وسیله و ابزاری که در فضای مجازی، جامعه را تا حدودی از خطرات و آسیب‌های اعتقادی، اخلاقی، سیاسی و ... حفظ می‌کند به «فیلترینگ» معروف است.
می‌توان حوزه فیلترینگ را به موضوعات «اعتقادی، اخلاقی، امنیتی و سیاسی» تقسیم کرد. پس می‌توان علت اصلی ایجاد «فیلترینگ» را حفظ مردم یک جامعه از آسیبهای فضای مجازی دانست که البته عقل و شریعت هم آن را تأیید و امضا می‌کند.

پاسخ به یک شبهه

بعضی از افراد سوال می‌کنند چرا در ایران، از فیلترینگ استفاده می‌شود و افراد را برای دسترسی به سایت‌ها محدود می‌کند در حالی که در بسیاری از کشورها، مردم به راحتی به سایت‌ها دسترسی دارند و به صورت آزاد از مطالب آن استفاده می‌کنند.
برای پاسخ به این سوال، موضوع فیلترینگ در کشورهای دیگر را بررسی می‌کنیم.

فیلترینگ در آمریکا

محدود سازی دسترسی کاربران به محتوای اینترنت در ایالات متحدهٔ آمریکا از نظام قانونی ویژه‌ای برخوردار است ولی به روش‌های کاملاً حرفه‌ای و نامحسوس صورت می‌گیرد.
در آغاز دوران رشد چشمگیر اینترنت در دهه ۹۰ و افزایش تصاعدی محتوا در آن، والدین آمریکایی تحت تاثیر چند مورد منتشر شده از اینترنت در رسانه‌های بزرگ، از دسترسی فرزندانشان به اینترنت به هراس افتادند و فشاری را آغاز کردند که منجر به تصویب «قانون نزاکت ارتباطات» در کنگره آمریکا شد. این قانون، فیلتر و مسدود ساختن محتویات «غیر اخلاقی» را مجاز دانسته است. به دنبال تصویب این قانون، شرکت‌های سازنده نرم افزار‌های امنیتی برای رایانه‌ها و شبکه‌ها، برنامه‌های فیلترینگی را عرضه کردند که یا در مبدأ خدمات اینترنتی یعنی شرکت‌های «رسا» و یا به صورت مجزا توسط شرکت‌ها یا کاربران عادی بر روی رایانه‌ها نصب می‌شوند.
بسیاری از شرکت‌های تولید کننده برنامه‌های امنیتی تمایل ندارند برنامه هایشان را تحت عنوان «سانسور افزار» معرفی کنند. با توجه به جنبه منفی این عنوان، آنها عناوینی چون فیلترینگ را ترجیح می‌دهند. سانسور افزارها می‌توانند با یافتن کلماتی خاص در یک آدرس اینترنتی دسترسی به آن تارنما را مسدود کنند یا حتی در نمونه‌های پیشرفته تر، محتوای تارنماها را نیز برای یافتن کلید واژه‌ها و تصاویر تعیین شده کاوش نمایند. البته هم اکنون برخی نرم افزار‌ها با عنوان «detection porn» در بازار وجود دارد که ضمن تشخیص محتوای مستهجن به فیلتر نمودن آنها اقدام می‌نماید.
پس از حوادث یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ نیز، پای دولت‌ها و حکومت‌های فراوانی به حیطه فیلترینگ باز شد و در این میان نقش کشورهای اروپایی و به ویژه ایالات متحده پر رنگ‌تر از سایرین بود. ایالات متحده به عنوان پیشروترین کشور دنیا هم در زمینه به کارگیری و توسعه تجهیزات اینترنت و هم در زمینه تولید محتوای اینترنتی، پس از حملات ۱۱ سپتامبر، با چالشی جدی در مواجهه با اینترنت رو به رو شد و دولت این کشور، قوانین محکمی را در این مورد وضع کرد تا جایی که حامیان حریم شخصی و آزادی‌های مدنی به اعتراضات گسترده‌ای علیه دولت بوش دست زدند. آمریکا در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۰۱، قانونی تحت عنوان «لایحهٔ میهن‌پرستی» را تصویب کرد که به موجب آن، کنترل و نظارت بر تبادل داده‌های «online» کاربران، رنگ قانونی به خود می‌گرفت؛ این قانون که در قالب مبارزه با تروریسم به تصویب رسیده بود، موجی از مخالفت و اعتراض را هم در میان جمهوری خواهان و هم در بین دموکرات‌ها برانگیخت. پیاده سازی لایحهٔ میهن پرستی که به شدت از سوی دادستانی امریکا دنبال می‌شد، در نوامبر ۲۰۰۳ رئیس جمهور با اعطای اختیارات بیشتر به پلیس امریکا از این نیرو خواست تا کلیه اطلاعات مربوط به کاربران اینترنتی را، حتی برای تحقیقات غیر رسمی، جمع آوری کند. از سوی دیگر، برخی ایالت‌های امریکا مثل پنسیلوانیا قوانین مخصوص به خود را برای فیلتر کردن محتوای اینترنتی دارند.
«لایحهٔ محافظت کودکان از اینترنت» نیز یکی از مجموعه قوانینی است که کنگرهٔ آمریکا برای جلوگیری از دسترسی کودکان به محتوای غیراخلاقی تصویب کرده است. بر اساس این قانون که در ۲۱ دسامبر سال ۲۰۰۰ به امضای بیل کلینتون، رییس‌جمهور وقت آمریکا رسید، مدارس و کتابخانه‌های عمومی موظف شدند تا برای انجام فعالیت‌های اینترنتی، فیلترهای مربوط به تارنماهای غیر اخلاقی، تارنماهای گپ اینترنتی ، تارنماهای «social networking» و انجمن‌های گفت و گو را بر روی کامپیوترهای خود نصب کنند.
با تمام این اوصاف این قانون در سال ۲۰۰۳ میلادی توسط دیوان عالی ایالات متحدهٔ آمریکا به تصویب رسید. کنگرهٔ آمریکا، قوانین گوناگون دیگری را نیز برای کنترل دسترسی کودکان و نوجوانان به اینترنت به تصویب رسانده بود که نخستین آنها به سال ۱۹۳۴ میلادی برمی‌گردد.
در آمریکا هم چنین در پی شکایات فراوان مهمانداران و مسافران خطوط هواپیمایی آمریکا از برخی کاربران در استفاده از تارنماهای غیراخلاقی با محتویات مستهجن، صاحبان شرکت‌های هواپیمایی به فکر فیلتر کردن این تارنماها افتاده‌اند. «امریکن ایرلاینز» به عنوان نخستین شرکت در میان شرکت‌های فعال در خطوط هوایی آمریکا اقدام به مسدود کردن چنین تارنما‌هایی و برخورد با استفاده کنندگان از آنها کرده است. به این ترتیب کاربران اینترنتی از این پس امکان ورود به تارنما‌های غیراخلاقی را در هواپیما نخواهند داشت. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که برخی مسافران در مدت پرواز خود با ورود به اینترنت از تارنما‌های غیر اخلاقی استفاده می‌کردند که این موضوع مورد اعتراض دیگر مسافران و مهمانداران هواپیما قرار گرفته و این رفتار را موجب صدمه دیدن سلامت اجتماع می‌دانستند. بر این اساس نخستین فیلترینگ در هواپیمای بوئینگ مدل ۲۰۰-۷۶۷ به اجرا در آمده است. با توجه به مطالب ارائه شده می‌توان ادعا کرد که «فیلترینگ» در همه کشورها اجرا می‌شود و فقط مربوط به ایران نیست. ولی دشمنان اسلام و ایران این شبهه را در ذهن جوانان ما القاء می‌کنند تا نسبت به جمهوری اسلامی بدبین شوند در حالیکه نظام اسلامی فقط به خاطر حفظ سلامت اخلاقی و دینی مردم این کار را انجام می‌دهد.

آسیب‌های استفاده از ابزار عبور از فیلترینگ

متأسفانه برخی از افراد بدون توجه به آسیبهای استفاده از ابزار دور زدن فیلترینگ در دامهایی می‌افتند که در بعضی اوقات ضررهای وارد شده غیر قابل جبران است.
کارشناسان پلیس فتا می‌گویند: استفاده کنندگان از فیلتر شکن توجه کنند که اطلاعات آنها بر روی سرورها ثبت می‌شود و افراد ارائه دهنده این فیلتر شکن‌ها به اطلاعات آنها دسترسی دارند ؛ حتی به اطلاعات بانکی کاربران دسترسی دارند و اموال آنها را سرقت می‌کنند. در این نمونه از کلاهبرداری‌ها شخص فروشنده از طریق ارسال ایمیل یا از طریق تارنما کاربر یا خریدار را به درگاه جعلی جهت انجام خرید اینترنتی انتقال و دست به سرقت اطلاعات وارد شده توسط وی می‌زند. سپس موجودی حساب را به طریقی که قابل شناسایی نباشد به حساب اشخاص دیگری جهت خرید تجهیزات یا ارتقاء رتبه سایت خود، انتقال می‌دهند که پس از شکایت شخص شاکی مشخص می‌گردد که این مبلغ به حساب شخصی وارد شده که متهم اصلی نیست و فقط حق الزحمه یا دستمزد خود را از یک کاربر اینترنتی دریافت کرده است.
کاربر با استفاده از VPN و همچنین نرم افزار فیلترشکن با اتصال به یک سرور در خارج از کشور (عمدتاً در انگلیس و آمریکا) متصل شده و همین امر موجب اختصاص یک IP خارجی به رایانه کاربر داخلی می‌شود که در ادامه این کار، همه داده‌ها و اطلاعات از رایانه کاربر به سرور خارجی انتقال پیدا کرده و از آنجا وارد دنیای مجازی اینترنت می‌شود و به این وسیله از فیلترینگ داخلی کشور عبور می‌کند. اما این عبور از فیلتر با تهدید‌هایی رو به رو می‌شود؛ به این ترتیب که کاربر نمی‌داند، بیشتر و اغلب سرورهایی که اشتراک VPN را در اختیار کاربران قرار می‌دهند، نه تنها تمامی اطلاعات رد و بدل شده را بررسی و کنترل می‌کنند، بلکه به همین وسیله با پورت‌های باز رایانه کاربر به اطلاعات درون رایانه وی دسترسی پیدا کرده و امکان کپی برداری و یا دیدن اطلاعات داخلی رایانه کاربر برای سرورهای خارجی میّسر می‌شود. این در حالی است که اگر کاربر برای مثال در شبکه محل کارش، این نوع ارتباط را برقرار کند، سرور می‌تواند از طریق رایانه کاربر به اطلاعات شبکه داخلی آن اداره نیز دسترسی پیدا کند و نیز با نرم افزارهای پیشرفته بدون آگاهی کاربر، اطلاعات موجود در رایانه یا شبکه داخلی کاربر را برای خود کپی کند. همین مسئله در نرم افزارهای فیلترشکن مانند «فری گیت» و «اولترا سورف» نیز در حال انجام است.
به صورت کلی می‌توان خطرات و آسیبهای استفاده از نرم افزارهای فیلترشکن و VPN را چنین بیان کرد:
۱. زمینه برداشت کلیه اطلاعات شما از کامپیوترتان را فراهم می‌سازد.
۲. آنتی ویروس و فایروالتان را خنثی می‌کند.
۳. زمینه انتقال بدافزارها به کامپیوتر شما را فراهم می‌کند.
۴. امکان ضبط تمامی فعالیت‌های شما در اینترنت را فراهم می‌سازد.
۵. یوزر و پسورد سایت، وبلاگ، کامپیوتر، ایمیل و تمامی قسمت‌های فضای مجازی که نیاز به تایپ رمز دارد را افشا می‌کند.
۶. زمینه نفوذ دیگر هکرها به کامپیوتر شما را فراهم می‌سازد.
۷. آمار و مشخصات شما را در تمامی سایت‌های مدّ نظر هکر ثبت می‌کند.
۸. اعتبار اطلاعاتی شما را در رده‌های جهانی پایین می‌آورد.
۹. مشخصات کامل شما به عنوان یک متخلف در تمامی سایت‌های معتبر علمی و اجتماعی جهان ثبت می‌شود.
۱۰. الگوی اصلی اتصال شما به اینترنت کلاً مختل می‌شود.
۱۱. کدهای صفر یک اصلی شما به صفحه باز تبدیل می‌شود در نتیجه در صورتی که از فیلترشکن هم استفاده نکنید، باز هکر می‌تواند وارد سیستم شما شود. به خاطر داشته باشید: استفاده از پروکسی نیز همین بلا را به سر شما می‌آورد.

قوانین عبور از فیلترینگ

هرکس مرتکب اعمال زیر شود، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد:
۱. فروش یا انتشار یا در دسترس قرار دادن گذرواژه یا هر داده‌ای که امکان دسترسی غیرمجاز به داده‌ها یا سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی متعلق به دیگری را فراهم می‌کند.
۲. آموزش نحوه ارتکاب جرایم دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه‌ای و تخریب و اخلال در داده‌ها یا سیستم‌های رایانه‌ای و مخابراتی. تبصره: چنانچه مرتکب، اعمال یاد شده را حرفه خود قرار داده باشد، به حداکثر هر دو مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد. طبق این ماده قانونی، «انتشار، خرید و فروش فیلتر شکن‌ها» جرم است.
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه ، در یکی از مصاحبه‌های خود صرف استفاده از فیلترشکن را جرم تلقی نمی‌کند اما استفاده از فیلترشکن برای انجام عمل مجرمانه، جرم محسوب می‌شود.
مدیر دفتر مطالعات فناوری‌های نوین مرکز پژوهشهای مجلس گفت: «VPN» غیرقانونی نیست و در قانون جرایم رایانه‌ای هیچ ماده‌ای مبنی بر اینکه پروتکل VPN غیرقانونی است وجود ندارد. وی ادامه داد: همچنین بند الف ماده ۲۵ قانون جرایم رایانه‌ای تاکید دارد که توزیع و انتشار و تولید و یا انجام معامله یا نرم افزار یا هر نوع ابزار الکترونیکی که «صرفاً» برای ارتکاب جرایم رایانه‌ای به کار می‌رود مجازات دارد اما VPN و یا ابزارهای دیگر مصداق این واژه «صرفاً» نیستند و به طور مثال بانکها و موسسات مالی از این پروتکل برای تبادل اطلاعاتشان استفاده می‌کنند چرا که از امنیت بالاتری برخوردار است اما براساس ماده ۳۲ قانون، مشمول نگهداری اطلاعات کاربران و «داده ترافیک» هستند. اگر چه در صورتی که سایتی اقدام به ارائه یا فروش ابزار دور زدن فیلترینگ کند یا اطلاعات کاربران و داده ترافیک خدمات VPN را نگهداری نکند می‌توان با همین قانون آنرا مشمول مجازات دانست این مهم در اکثر کشور‌های جهان به عنوان رویه وجود دارد که البته بررسی نحوه فروش این ابزار در اینترنت نکات دیگری را نشان می‌دهد.

سوالات فقهی عبور از فیلترینگ

سوال: استفاده از فیلتر شکن جایز است؟
جواب: اگر بر خلاف قوانین جمهوری اسلامی ایران نبوده و برای استفاده از سایت‌های غیر اخلاقی، مستهجن و منحرف نباشد و از دیدن صحنه‌های عریان در امان باشد برای استفاده شخصی اشکال ندارد.
سوال: یکی از امکاناتی که در اینترنت به صورت غیر مجاز وجود دارد VPN است. به این وسیله بعضی از سایت‌ها که فیلتر هستند نمایش داده خواهند شد و می‌توان فایل‌های صوتی تصویری را دانلود کرد. من برای سمینار دانشگاه به فیلم‌های علمی احتیاج دارم ولی با وجود فیلتر بودن سایت‌ها نمی‌توانم چیزی دانلود کنم. آیا می‌توانم از فیلتر شکن برای کارهای غیر حرام استفاده کنم ؟
جواب: این کار در صورتی که مخالف قوانین و مقررات حکومت اسلامی باشد جایز نیست ولی بر مراکز علمی لازم است امکان استفاده از منابع علمی سالم را برای دانشجویان فراهم کنند. سوال: من مدتی است که از طریق اینترنت فیلتر شکن و VPN می‌فروشم. آیا وقتی نمی‌دانیم کاربر از آن چه استفاده‌ای می‌کند، فروش آنها جایز است؟
جواب: در صورتیکه مخالف قوانین و مقررات حکومت اسلامی باشد، جایز نیست.

جاسوسی رایانه‌ای

جاسوسی آن است که اخبار و اطلاعات کسی یا موسسه‌ای و یا کشوری را مخفیانه گرد آورند و به شخص یا موسسه و یا کشوری بدهند. با توجه به تعریف مذکور، اگر این جاسوسی با ابزار رایانه‌ای و مخابراتی انجام شود «جاسوسی رایانه‌ای» نامیده می‌شود. جاسوسی به صورت کلی و مطلق، حرام و غیر مجاز نیست بلکه اگر برای امر مهمی مانند آگاهی از تحرکات و اطلاعات دشمنان اسلام باشد اشکال ندارد چون در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و علی علیه السلام فرستادن جاسوس در بین سپاه دشمنان برای جمع آوری اطلاعات، لازم و امری متداول بوده است.

قوانین جاسوسی رایانه‌ای

در قانون برای جاسوسی رایانه‌ای قوانین و مجازاتی در نظر گرفته شده است که به آنها اشاره می‌شود:
ماده ۳: هرکس به طور غیرمجاز نسبت به داده‌ای سری در حال انتقال یا ذخیره شده در سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده مرتکب اعمال زیر شود به مجازات‌های مقرر محکوم خواهد شد:
الف) دسترسی به دادهٔ مذکور یا تحصیل آنها یا شنود محتوای سری در حال انتقال، به حبس از یک تا سه سال یا جزای نقدی از بیست تا شصت میلیون ریال یا هر دو مجازات.
ب) در دسترس قرار دادن دادهٔ مذکور برای اشخا ص فاقد صلاحیت، به حبس از دو تا ده سال.
ج) افشا یا در دسترس قرار دادن دادهٔ مذکور برای دولت، سازمان، شرکت یا گروه بیگانه یا عاملان آنها، به حبس از پنج تا پانزده سال.
تبصره ۱: داده‌ای سری داده‌ای است که افشای آنها به امنیت کشور یا منافع ملی لطمه می‌زند.
‎‎ماده ۴: هرکس به قصد دسترسی به داده‌ای سری موضوع ماده (۳) این قانون، تدابیر امنیتی سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی را نقض کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
البته در شرایط خاصی حکم و مجازات جاسوسی، اعدام است که در قانون مد نظر گرفته شده است.

سوال فقهی جاسوسی رایانه‌ای

سؤال: جاسوسانی که اطّلاعات نظامی یا غیر نظامی کشور اسلامی را با علم و آگاهی، در اختیار دشمن می‌گذارند و در این رابطه گاهی در کشورهای بیگانه آموزشهایی دیده‌اند و در مقابل آن مبلغی هم دریافت می‌کنند و یا بدون پاداش این کار را انجام می‌دهند چه حکمی دارند، آیا محاربند؟
جواب: اطلاق عنوان محارب بر جاسوس مشکل است، زیرا در تعریف آن اموری در فتاوا و روایات آمده است که بر جاسوس تطبیق نمی‌کند ولی مواردی از جاسوسی پیدا می‌شود که از محاربه نیز شدیدتر است. به طور کلّی جاسوسی را باید مطابق محتوای آن تقسیم کرد هرگاه مربوط به اخباری بوده باشد که پایه‌های احکام اسلامی یا حکومت اسلامی را متزلزل سازد و یا جان مسلمانان را به وسیله آن به خطر می‌اندازد مسلّماً محکوم به اعدام است. همچنین اگر اخبار او سبب گسترش فساد در مقیاس وسیعی گردد به طوری که عنوان مفسد فی الارض به معنای قطعی‌اش بر او صادق شود، نیز محکوم به اعدام است، ولی اگر در موضوعات کوچکتری باشد که هیچ یک از مسائل فوق در آن نیست، مثل این که اطّلاعات غیر مهم و خالی از خطر عمده را در اختیار بیگانگان بگذارد در این صورت مشمول قانون تعزیرات است و مقدار تعزیر تناسب با میزان ضرر جاسوسی او خواهد داشت.
سوال: آیا جاسوسی کردن از دشمنان اسلام برای حفظ نظام اسلام و انقلاب جایز است؟
جواب: اشکال ندارد و گاهی هم واجب می‌شود. البته باید قانون مراعات شود.

سرقت رایانه‌ای

سرقت اینترنتی عبارت است از این که کاربر بالغ، عاقل، عالم و مختار بدون اجازه و با استفاده از تکنولوژی رایانه‌ای و سیستم مخابراتی، قفل سایت یا فایلی را در محیط مجازی اینترنت که متعلق به غیر است، به واسطه به اجرا گذاشتن رمز سایت یا فایل مذکور بشکند و به ارزش ربع دینار، داده‌هایی را که ارزش مالی دارد، کات (cut) و از آن استفاده کند.
اگر کاربران رایانه‌ای نسبت به تدابیر امنیتی بی توجه باشند یا نسبت به آموزشهای لازم برای استفاده از دنیای مجازی و رایانه‌ای بی اطلاع باشند ممکن است مورد هدف سارقان اینترنتی قرار بگیرند.
برای این که نسبت به این موضوع دقت بیشتری شود توجه شما را به گزارشی که از یک سرقت اینترنتی ارائه شده است جلب می‌کنیم: اخیراً یک شرکت امنیتی کشف کرده است که باند خلافکار روسی با نام «close-knit» اقدام به دزدیدن حدود ۱٫۲ میلیارد نام کاربری و کلمهٔ عبور اینترنتی کرده است که بزرگترین دزدی تاریخ در این زمینه به حساب می‌آید. نکتهٔ قابل توجه در رابطه با این موضوع آن است که کار این گروه سرقت اطلاعات حساب‌های بانکی کاربران نیست، بلکه آن‌ها از طریق ارسال اسپم محصولات ساختگی مانند قرص‌های کاهش وزن به ایمیل‌های دزدیده شده کسب درآمد می‌کنند. این شرکت امنیتی در میلواکی با نام «Hold Security»، به دلیل توافقات عدم افشا و جلوگیری از سوء استفادهٔ گسترده از آسیب پذیری‌های موجود در آن سایت‌ها، امکان انتشار وب سایت‌هایی را که مورد هدف قرار گرفته‌اند را ندارد. اطلاعات به دست آمده نشان می‌دهد که حساب‌های کاربری از حدود ۴۲۰ هزار سایت جمع آوری شده است، ولی ارائه دهندگان اصلی سرویس‌های ایمیل در دنیا در این فهرست دیده نمی‌شوند.
اطلاعات احراز هویت دزدیده شده شامل آدرس ایمیل و کلمهٔ عبور است. کارشناسان این شرکت معتقدند که این باند با هک کردن ایمیل‌ها و حساب‌های کاربری شبکه‌های اجتماعی، ایمیل دوستان و فامیل شما را مورد هدف قرار داده و تبلیغات محصولات ساختگی را برای آن‌ها ارسال می‌نماید. این بدان معنا است که در صورتی که از ایمیل شما یا حساب‌های شبکهٔ اجتماعی شما پیام‌های عجیب و غریب ارسال شده است، ممکن است شما نیز هک شده باشید.

قوانین سرقت رایانه‌ای

۱. هرکس به طور غیرمجاز به داده‌ها یا سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده است دسترسی یابد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
۲. هرکس به طور غیرمجاز داده‌ای متعلق به دیگری را برباید، چنانچه عین داده‌ها در اختیار صاحب آن باشد، به جزای نقدی از یک تا بیست میلیون ریال و در غیر این صورت به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

سوالات فقهی سرقت رایانه‌ای

سوال: سرقت اطلاعات سرّی کد شده و رمزدار، از شبکه‌های کامپیوتری و یا کامپیوترهای شخصی، و کشف رمز آنها چه حکمی دارد؟
جواب: سرقت به هر حال حرام است و اگر اطّلاعاتی باشد که جنبه مالیّت دارد، حکم سرقت را دارد.
سوال: شخصی از طریق اینترنت توانسته است کاری کند که به هنگام خرید کالا به جای پرداخت پول از کارت اعتباری خود به حساب موبایل اشخاص دیگر این پول نوشته شود حال که وی توقیف شده و مبلغ سرقت وی بسیار می‌باشد و مال باخته‌ها شکایت دارند آیا قطع دست در این جا جاری است؟
جواب: گرچه مرتکب حرام شده ولی حد سرقت بر او جاری نمی‌شود.
سوال: آیا سرقت نرم افزار از طریق اینترنت از سایتهای دشمنانی که ما راتحریم کرده‌اند جایز است؟
جواب: بدون اجازه صاحب اصلی جایز نیست مگر از کفار حربی باشند یا با مسلمانان قراردادی در این زمینه نداشته باشند که در اینصورت اشکال ندارد.

لینک دادن به سایت فیلتر شده

در برخی از سایت‌ها مشاهده می‌شود که به سایت‌های دیگری لینک می‌دهند. کاربران عزیز توجه و دقت داشته باشند سایتی که به آن لینک می‌دهیم باید نسبت به محتوایش اطمینان داشته باشیم یعنی با مذهب و فرهنگ کشورمان منافاتی نداشته باشد چون انسان در برابر کارها و اعمالش باید در محضر خدای متعال پاسخگو باشد؛ پس اگر با لینک دادن به سایتی که محتوای حرام و منحرف کننده‌ای داشته باشد منجر به آسیب دیدن و گناه کردن افراد دیگر شویم در گناه این افراد شریک هستیم چون ما سبب گناه کردن این افراد هستیم. علی علیه السلام در این باره فرمودند: «الرَّاضِی بِفِعْلِ قَوْمٍ کَالدَّاخِلِ فِیهِ مَعَهُمْ وَ عَلَی کُلِّ دَاخِلٍ فِی بَاطِلٍ إِثْمَانِ إِثْمُ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِثْمُ الرِّضَی بِهِ؛ آن کس که به کار جمعیتی راضی باشد، همچون کسی است که در آن کار دخالت دارد، منتها آن کس که در کار باطل دخالت دارد، دوگناه می‌کند: گناه عمل و گناه رضایت».
براساس اعلام کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه «درج پیوند (لینک) یا تبلیغ تارنماهای فیلتر شده در پایگاه‌های اینترنتی مانند شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک و گوگل پلاس جرم است».

هک کردن

یکی از معضلات و آسیب‌های جدی و خطرناک در دنیای مجازی مسئله «هک کردن» می‌باشد. متأسفانه در بعضی از مواقع خود ما کاربران زمینه این آسیب اینترنتی را فراهم می‌کنیم یعنی بر اثر نداشتن اطلاعات کافی و لازم در حوزه امور رایانه‌ای راه را برای هکرها هموار کرده و حتی آنها را برای هک سیستم شخص حریص تر می‌کنیم؛ مثلا هنگام خروج از ایمیل فقط صفحه ایمیل را می‌بندیم در صورتی که باید گزینه «sing out» را انتخاب کرده تا به صورت کامل از صفحه خارج شویم. یا اطلاعات شخصی خود را در رایانه قرار داده و به راحتی به دنیای مجازی وارد می‌شویم و یا از نرم افزارهایی مانند فیلتر شکن یا ... استفاده می‌کنیم ولی خبر نداریم که ممکن است از ابزار جاسوسی باشند.
در دنیای بی انتهای اینترنت بعضی از افراد ناجوانمرد کارهایی را انجام می‌دهند که با شنیدن آن به انسانیت این اشخاص شک می‌کنیم. با کمال تأسف این افراد با استفاده از نرم افزارهایی که توسط دشمنان اسلام ساخته می‌شوند کارهای خلاف عفتی را انجام می‌دهند که به یکی از آنها اشاره می‌شود:
سعید ملک پور می‌گوید: یکی از روش‌هایی که برای تولید تصاویر مستهجن و هرزه نگاری استفاده می‌کردیم، این بود که وب کم افراد را با یک سری نرم افزارهایی که از کانادا یا انگلیس خریداری کرده، هک می‌کردیم. وقتی ما وب کم را هک می‌کردیم کاربر فکر می‌کرد وب کم او خاموش است ولی وب کمش را روشن می‌کردیم و می‌توانستیم تصاویر مختلفی که مربوط به حریم خصوصی شخص بود را ضبط کرده و آنها را روی سایت قرار می‌دادیم .

سوالات فقهی هک کردن

سوال: آیا هک کردن سایت‌ها جایز است؟
جواب: اگر قانون کشور اسلامی آن را منع کند مجاز نیست.
سوال: هک کردن سایت‌های دشمنان اسلام برای منافع حکومت اسلامی جایز است؟
جواب: اشکال ندارد مگر این که بر خلاف قوانین کشور باشد.

تولید و توزیع محتویات مستهجن

یکی از جرمها و آسیبهایی که در محیط مجازی وجود دارد و روز به روز در حال گسترش است، تولید، توزیع و استفاده از محتویات مستهجن می‌باشد.
برای توجه بیشتر به این آسیب، آماری را که مراکز و موسسات آمار به دست آورده‌اند ذکر می‌کنیم:
- تحقیقات نشان می‌دهد که ۳۰ درصد از کل ترافیک اینترنت برای دیدن تصاویر مستهجن و هرزه نگاری صرف می‌شود. و ماهانه در فضای اینترنت حدود ۲۹ پتابایت مطالب مستهجن اعم از متن، فیلم، تصویر و... منتشر می‌شود.
- با بررسی یکی از بزرگترین سایت‌های مستهجن غربی، آمارها نشان داد که تعداد دفعات نمایش صفحات مختلف سایت ۴/۴ میلیارد بار در هر ماه بود و در هر ماه ۳۵۰ هزار نفر مستقل (با آی پی منحصر به فرد) از این سایت بازدید می‌کردند. میانگین زمانی که هر کاربر در این سایت صرف کرده است حدود ۱۵ دقیقه در روز بوده است.
- با بررسی سومین سایت مستهجن غربی مشخص شد حدود ۱۰۰ ترابایت مطالب مستهجن بر روی هاست این سایت ذخیره شده است و این مطالب همگی منتشر شده است.
- حدود (۳۵٪) از کل دانلود‌های انجام شده در فضای اینترنت به مستهجن نگاری اختصاص پیدا کرده است.
- شرکت‌های بزرگی مانند «جنرال موتور، برادران وارنر، مایورت» جزء تولید کنندگان اصلی مطالب مستهجن هستند و با فروش آنها سالانه، میلیارد‌ها دلار درآمد زایی مالی دارند.
- چهل میلیون شهروند آمریکایی به صورت منظم از سایت‌های مستهجن بازدید می‌کنند.
- تقریباً (۲۵٪) از جستجوها در موتورهای جستجوی اینترنتی مربوط به موارد مستهجن می‌شود که در مجموع طبق آمار به شست و پنج میلیون در روز رسیده است.
- مدیر سایت گرداب : هم اکنون آمریکا از صنعت سکس، سالانه دو تا ده میلیارد دلار درآمد دارد و برای همین نمی‌تواند خود را از این صنعت جدا کند و این به عنوان بخشی از درآمد ایالات متحده محسوب می‌شود.
- ایالات متحده آمریکا (۶/۱۳) میلیارد دلار از هزینه‌های خود را صرف صنعت هرزه نگاری می‌کند.

قوانین تولید و توزیع محتویات مستهجن

هرکس به وسیله سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده محتویات مستهجن را تولید، ارسال، منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد ارسال یا انتشار یا تجارت تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
تبصره ۱: ارتکاب اعمال فوق در خصوص محتویات مبتذل موجب محکومیت به حداقل یکی از مجازات‌های فوق می‌شود. محتویات و آثار مبتذل به آثاری اطلاق می‌گردد که دارای صحنه‌ها و صور قبیحه باشد.
تبصره ۲: هرگاه محتویات مستهجن به کمتر از ده نفر ارسال شود، مرتکب به یک تا پنج میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.
تبصره ۳: چنانچه مرتکب، اعمال مذکور در این ماده را حرفه خود قرار داده باشد یا بطور سازمان یافته مرتکب شود چنانچه مفسد فی‌الارض شناخته نشود، به حداکثر هر دو مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد.
تبصره ۴: محتویات مستهجن به تصویر، صوت یا متن واقعی یا غیر واقعی اطلاق می‌شود که بیانگر برهنگی کامل زن یا مرد یا اندام تناسلی یا آمیزش یا عمل جنسی انسان است.

تشویق به دیدن سایت مستهجن

خدای متعال در قرآن می‌فرماید: برخی از افراد مریض دل «فی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ؛ در دلهایشان مرض است‏» چون خودشان منحرف شده‌اند دیگران را هم منحرف می‌کنند «قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا کَثیرا: یقیناً پیش از این گمراه شدند و بسیاری را گمراه کردند». همین امر در دنیای مجازی وجود دارد؛ برخی از افراد با تولید و انتشار مطالب مستهجن و هرزه نگاری و تشوق کاربران به تماشای سایتها و مطالب منحرف منجر به انحراف تعدادی از کاربران می‌شوند که در قانون جمهوری اسلامی ایران جرم محسوب می‌شود و مجازات سنگینی در پی دارد.
هرزه نگاری بر روی کاربران تأثیرات مخرّب و خانمان سوزی دارد. تصور برخی از کاربران اینترنتی این است که دیدن تصاویر مستهجن در آنها تأثیری ندارد در حالیکه کاملاً در اشتباه هستند چون خدای متعال وسوسه‌های شیطان را گام به گام معرفی می‌کند «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ وَ مَنْ یَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّیْطانِ فَإِنَّهُ یَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَر: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از گامهای شیطان پیروی نکنید! هر کس پیرو شیطان شود (گمراهش می‌سازد، زیرا) او به فحشا و منکر فرمان می‌دهد» یعنی شیطان در ابتدا دیدن تصاویر مستهجن را توصیه نمی‌کند بلکه چشم را عادت می‌دهد که تصاویر مختلفی را ببینیم ولی لا به لای آنها برخی تصاویر مبتذل را هم جا می‌دهد و به مرور زمان ما را نسبت به دیدن تصاویر مستهجن وسوسه می‌کند و بعد از مدتی بدون اینکه متوجه تغییر در روحیات و اخلاق خود شویم به تماشای صحنه‌های محرک و مستهجن عادت کرده‌ایم.
هرزه نگاری اینترنتی مقدمه یک بیماری فراگیر روان شناختی به نام اعتیاد جنسی است. چندین محقق روان شناس ابعاد مختلف این مشکل را بررسی کرده و مراحل مختلف هرزه نگاری را شرح داده‌اند. نکته قابل توجه این است که در این تحقیق گامهای شیطان برای انحراف افراد که در بالا ذکر شد به خوبی تبیین شده است.

مرحله اول: وابستگی اولیه

در ابتدا فرد برای کنجکاوی به یکی از سایت‌های مستهجن که لینک‌هایشان به صورت گسترده در اینترنت وجود دارد، مراجعه می‌کند. این تصاویر و متن‌ها آن قدر قدرت تخیل را به کار می‌اندازند که بارها به آن سایت‌ها مراجعه می‌کند. فرد در ذهن خودش این تصویرها و داستان متن‌ها را بارها در ذهن خود تصور می‌کند و تحریک می‌شود.
جالب اینجاست که افراد تحصیل کرده و با هوش، شاید به خاطر قدرت تصور بالاترشان در مقابل این سایت‌ها آسیب پذیرترند. خلاصه اینکه یک دفعه فرد به خودش می‌آید و می‌بیند که واقعا به این سایت‌ها معتاد شده است. دقیقا مانند مصرف‌کننده‌های مواد، معتادان به این سایت‌ها هم دیگر با دیدن مثلا یک عکس یا فیلم در شبانه روز راضی نمی‌شوند و وقت بیشتری را برای دیدن تصاویر مستهجن و مستهجن‌تر اختصاص می‌دهند.

مرحله دوم: وابستگی بیشتر

معتادان به این سایت‌ها کم کم وقت بیشتری را صرف تماشای تصاویر مستهجن‌تر می‌کنند. اما این فقط در فضای مجازی اینترنت نیست. آنها کم‌کم توقعات عجیب و غریب جنسی که در نتیجه دیدن این سایت‌ها برای‌شان ایجاد شده است را از همسر خودشان هم دارند.
معلوم است که این توقعات عجیب و غریب که فقط منحرفان جنسی از پس آنها برمی‌آیند در زندگی طبیعی برآورده نمی‌شود. اینجاست که فرد ممکن است حتی بخواهد تنوع طلبی جنسی خود را با یافتن شریک‌های متعددتر ارضا کند. ضمن اینکه این نوع برخورد باعث می‌شود که همسر فرد کم‌کم از او آزرده شود و کناره‌گیرتر شود. این کار همچنان ادامه پیدا می‌کند و زندگی طبیعی فرد را کاملا مختل می‌کند.

مرحله سوم: حساسیت زدایی

هر چه که فرد بیشتر پیش می‌رود و بیشتر در سایت‌های مستهجن غرق می‌شود، تشخیص فضای مجازی از فضای واقعی و التزامات اخلاقی برایش مشکل‌تر می‌شود. در درجه اول هیچ محتوای مستهجنی برای او شوک برانگیز نیست. هیچ چیزی برایش قبیح نیست. در فضای واقعی هم بسیاری از انحرافات جنسی در دیگران برای او طبیعی به حساب می‌آید. به مرور زمان {برای اینکه خود را از عذاب وجدان رها سازد} به این تصور غلط می‌رسد که «این کاری است که همه آن را انجام می‌دهند». در حالیکه در جامعه واقعی برای اکثریت، هنوز هم آن تصاویر، قبیح و منکر هستند.

مرحله چهارم: انحراف جنسی

در سایت‌های مستهجن فقط به تمایلات طبیعی جنسی پرداخته نمی‌شود. بخش عظیمی از این تصاویر و متن‌ها مربوط به کسانی است که از انحرافات جنسی رنج می‌برند. در آخرین مرحله و شدیدترین مرحله از اعتیاد به سایت‌های مستهجن، خود فرد هم ممکن است این رفتارهای انحرافی را انجام دهد. «لا قیدی جنسی» و انجام رفتارهای پرخاشگرانه جنسی دو نمونه از رفتارهایی است که در نتیجه مشاهده این سایت‌های مستهجن انجام می‌شود. یکی از بدترین عواقب این مشکل روان‌شناختی این است که نگرش فرد به اطرافیانش کاملا جسمی می‌شود. در واقع بخش عاطفی و انسانی که به طور طبیعی در روابط آدم‌ها با یکدیگر وجود دارد کم کم از ذهن این افراد محو می‌شود و او به همه فقط با دیدگاه جنسی نگاه می‌کند.

قوانین تشویق به دیدن سایت مستهجن

هرکس از طریق سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده مرتکب اعمال زیر شود، به ترتیب زیر مجازات خواهد شد:
الف: چنانچه به منظور دستیابی افراد به محتویات مستهجن، آنها را تحریک یا ترغیب یا تهدید یا تطمیع کند یا فریب دهد یا شیوه دستیابی به آنها را تسهیل کند یا آموزش دهد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات. ارتکاب این اعمال در خصوص محتویات مبتذل موجب جزای نقدی از دو تا پنج میلیون ریال است.
ب: چنانچه افراد را به ارتکاب جرائم منافی عفت یا استعمال مواد مخدر یا روان‎گردان یا خودکشی یا انحرافات جنسی یا اعمال خشونت آمیز تحریک یا ترغیب یا تهدید یا دعوت کند یا فریب دهد یا شیوه ارتکاب یا استعمال آنها را تسهیل کند یا آموزش دهد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات.
تبصره: مفاد این ماده و ماده (۱۴) شامل آن دسته از محتویاتی نخواهد شد که برای مقاصد علمی یا هر مصلحت عقلایی دیگر تهیه یا تولید یا نگهداری یا ارائه یا توزیع یا انتشار یا معامله می‌شود.

تغییر چهره دیگران

بعضی از ابزار رایانه‌ای مانند «فتوشاپ» کارآیی مثبت فراوانی دارد ولی متأسفانه گاهی برای کارهای منفی مثل تغییر چهره اشخاص یا ترکیب تصویر آنها با افراد دیگر که مصداق واقعی ندارد مورد استفاده قرار می‌گیرد همین امر سبب ریخته شدن آبروی یک مومن می‌شود که بنا بر کلام امام صادق علیه السلام حرمتش از خانه کعبه بالاتر است «حُرْمَةُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ مِنْ حُرْمَةِ هَذِهِ الْبَنِیَّة».
بر اساس قانون جرائم رایانه‌ای، هرکس به وسیله سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر یا تحریف کند و آن را منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
تبصره: چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.

نشر اکاذیب

از اموری که کاربران اینترنتی باید به آن توجه داشته باشند این است که از ایجاد یا انتشار اخبار دروغ به صورت جدی پرهیز کنند و با حیثیت افراد محترم بازی نکرده و شخصیت آنها را نزد مردم تخریب نکنند.
طبق قوانین جرائم رایانه‌ای هرکس به قصد ضرر زدن به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله سیستم رایانه یا مخابراتی، اکاذیبی را منتشر نماید یا در دسترس دیگران قرار دهد یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت، رأساً یا به عنوان نقل قول، به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقام‌های رسمی به طور صریح یا تلویحی نسبت دهد، اعم از اینکه از طریق یاد شده به نحوی از انحاء، ضرر مادی یا معنوی به دیگری وارد شود یا نشود، افزون بر اعاده حیثیت به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

قمار بازی اینترنتی

اسلام به خاطر آسیب‌ها و مفسده‌هایی
الف: بزرگترین عامل هیجان:
روانشناسان و دانشمندان، معتقدند که هیجانات روانی عامل اصلی پیدایش بسیاری از بیماریهاست؛ مثلا: کم شدن ویتامینها، زخم معده، جنون و دیوانگی، بیماریهای عصبی و روانی به صورت حاد و خفیف و ...، در بسیاری از موارد ناشی از هیجان می‌باشند. و «قمار» بزرگترین عامل پیدایش هیجان است تا آنجا که یکی از دانشمندان آمریکا می‌گوید: «در هر سال در این کشور دو هزار نفر فقط در اثر هیجان قمار می‌میرند و به طور متوسّط قلب یک «پوکر باز» (یک نوع بازی قمار) متجاوز از صد بار در دقیقه می‌زند. قمار، گاهی سکتهٔ قلبی و مغزی نیز ایجاد می‌کند و قطعا عامل پیری زودرس خواهد بود».
به گفتهٔ دانشمندان، شخصی که مشغول بازی قمار است، نه تنها روح وی دستخوش تشنج است، بلکه تمام جهازات بدن او نیز در یک حالت فوق العاده بسر می‌برند؛ یعنی ضربان قلب بیشتر می‌شود، مواد قندی در خون او می‌ریزد، در ترشحات غدد داخلی اختلال حاصل می‌شود، رنگ صورت می‌پرد و دچار بی‌اشتهایی می‌شود و پس از پایان قمار، به دنبال یک جنگ اعصاب و حالت بحرانی به خواب می‌رود و غالبا برای تسکین اعصاب و ایجاد آرامش در بدن، به الکل و سایر مواد مخدر متوسل می‌شود.
ب: رابطهٔ قمار با جنایات:
یکی از بزرگترین مؤسّسات آمارگیری جهانی ثابت کرده است که: «سی در صد جنایتها با قمار رابطه مستقیم دارد و از عوامل به وجود آمدن هفتاد در صد جنایات دیگر نیز به شمار می‌رود».
ج: ضرر اقتصادی قمار:
در طول سال، میلیونها بلکه میلیاردها از ثروت مردم جهان در این راه از بین می‌رود، گذشته از ساعات زیادی که از نیروی انسانی در این راه تلف می‌شود و حتی نشاط کار مداوم را در ساعات دیگر سلب می‌کند؛ به عنوان مثال در گزارشها آمده است: در شهر «مونت کارلو» که یکی از مراکز معروف قمار در دنیاست، یک نفر در مدت نوزده ساعت قمار بازی، چهل میلیون تومان ثروت خود را از دست داد، وقتی درهای قمار خانه بسته شد، یک‌راست به جنگل رفته و با یک گلوله مغز خویش را متلاشی کرد. جنگلهای «مونت کارلو» بارها شاهد خودکشی این پوکربازها بوده است.
د: زیانهای اجتماعی قمار:
بسیاری از قمار بازها به علت اینکه گاهی برنده می‌شوند و هزارها تومان سرمایهٔ دیگران را به جیب خود می‌ریزند، حاضر نمی‌شوند تن به کارهای تولیدی و اقتصادی بدهند، در نتیجه به همان نسبت چرخهای تولیدی و اقتصادی لنگ می‌شود. و اگر درست دقّت کنیم می‌بینیم که تمام قماربازها و عائلهٔ آنها سر بار اجتماع بوده و بدون اینکه سودی به جامعه برسانند، از دسترنج آنها استفاده می‌کنند.
زیانهای ناشی از قمار در حدّی است که بسیاری از کشورهای غیر اسلامی نیز آن را قانونا ممنوع اعلام کرده‌اند (اگر چه عملا به طور وسیع آن را انجام می‌دهند)مثلا انگلستان در سال 1853 و آمریکا در سال 1855 و شوروی در سال 1854 و آلمان در سال 1873 قمار را ممنوع اعلام کرده‌اند.
بعضی از محققان، آماری را تهیه کرده‌اند که ذکر آن بی‌فایده نیست و آن اینکه: جیب بری نود درصد، فساد اخلاق ده درصد، ضرب و جرح چهل درصد، جرائم جنسی پانزده درصد، طلاق سی درصد و خودکشی پنج درصد معلول قمار است. (حقوق مدنی، حبیب الله طاهری، ج4، ص، 383 تا 385)</ref> که قمار بازی دارد آن را حرام کرده است و با آن به شدت برخورد کرده است ولی متأسفانه در دنیای مجازی با شکلهای جدیدتری پا به عرصه وجود گذاشته و برخی از افراد را به خاک سیاه نشانده است.
به برخی از این روشهای جدید قمار بازی که در قانون جرم محسوب می‌شود اشاره می‌شود:
• پیش‌بینی مسابقات ورزشی
در این گونه سایت‌ها که در حال گسترش روز افزون است، افراد با عضو شدن و پرداخت مبالغی قادر به پیش‌بینی مسابقات ورزشی به خصوص مسابقات فوتبال می‌شوند. معمولاً در این گونه پیش‌¬بینی‌ها که به صورت هفتگی، ماهیانه و سالیانه برگزار می‌شود، لیگ‌های داخلی و خارجی لحاظ می‌شود. شیوه عملکرد این سایت این‌گونه است که افراد با پرداخت مبالغی قادر به پیش‌بینی و در صورت درست حدس زدن نتیجه مسابقه در لیست قرعه کشی قرار می‌گیرند.
گردانندگان این سایت‌ها که عنوان مجرمانه دایر کنندگان قمارخانه‌های اینترنتی بر آن‌ها اطلاق می‌شود؛ معمولاً با بیان این مطلب که مقداری از وجوه دریافتی از شرکت کنندگان خرج امور خیریه می‌شود، قصد توجیه کردن و قانونی جلوه دادن این‌گونه شرط¬ بندی‌ها را دارند.
بر اساس قانون افرادی که در این مسابقات شرکت می‌کنند و دایر کنندگان این سایت‌ها مجرم می‌باشند و افرادی که از این راه اموالی را به دست آورده‌اند باید آن را به صاحبانشان برگردانند.
• مسابقات پیامکی
یکی دیگر از مسابقاتی که در حال شکل¬ گیری و گسترش می‌باشد، مسابقات پیامکی است. این مسابقات در قالب سؤال و جواب برگزارمی شود. روال کار در این‌گونه مسابقات بدین‌گونه است که افراد با جواب دادن به سؤالی که اصولاً خیلی آسان طرح می‌شود وارد مرحله قرعه¬ کشی مسابقه می‌شوند. محل تأمین هزینه‌های جوایز برندگان این‌گونه مسابقات معمولاً از شرکت کنندگان اخذ می‌شود که این مورد وجاهت شرعی و قانونی ندارد.
در واقع اگر هزینه جوایزی که به برندگان اهدا می‌شود از محلی غیر از پول شرکت¬ کنندگان در مسابقه باشد به نظر می‌رسد شرکت در این مسابقات مشکل شرعی نداشته باشد؛ اما طبق اخبار و آماری که در دست است هزینه‌های جوایز، از محل هزینه پیامک¬‌ها تأمین می‌شود که سبب جایز نبودن شرکت در این مسابقات می‌شود.
باید اشاره کرد که گردانندگان این مسابقات از محل هزینه‌هایی که از شرکت¬ کنندگان دریافت می‌شود سودهای کلانی به دست می‌آورند و قسمت کمی از این مبالغ را به شرکت¬ کنندگان جایزه می‌دهند.
• مسابقات قرعه‌ای (بخت آزمایی)
اساس شکل گیری این مسابقات قرعه و احتمال است و اصولاً شرکت کنندگان در این مسابقات به مهارت و فعالیت خاصی نمی‌پردازند؛ بلکه با پرداخت مقداری هزینه شانس و اقبال خود را امتحان می‌کنند. بخت آزمایی که در اصطلاح انگلیسی به آن «لاتاری» گفته می‌شود، نوعی قمار دسته جمعی است که به علت جذابیت جوایز آن در حال رواج و گسترش روز افزون می‌باشد.
البته باید در نظر داشت که برگزار کنندگان این مسابقات برای تطهیر این نوع فعالیت غالباً به صورت نمادین اقدام به اعمال عام‌المنفعه و خیرخواهانه می‌نمایند که این اعمال یاد شده به هیچ وجه باعث از بین رفتن حرمت بخت آزمایی و قمار نمی‌شود.

قوانین قمار بازی اینترنتی

- قمار بازی با هر وسیله‌ای ممنوع و مرتکبین آن به یک تا شش ماه حبس و یا تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم می‌شوند و در صورت تجاهر به قمار بازی به هر دو مجازات محکوم می‌گردند.
- هر کس آلات و وسایل مخصوص به قماربازی را بخرد یا حمل یا نگهداری کند به یک تا سه ماه حبس یا پانصد هزار تا یک میلیون و پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.
- هر کس آلات و وسایل مخصوص به قماربازی را بسازد یا بفروشد یا در معرض فروش قرار دهد یا از خارج وارد کند یا در اختیار دیگری‌قرار دهد به سه ماه تا یک سال حبس و یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.
۴. هر کس قمارخانه دایر کند یا مردم را برای قمار به آنجا دعوت نماید به شش ماه تا دو سال حبس و یا از سه میلیون تا دوازده میلیون ریال‌جزای نقدی محکوم می‌شود.
۵. تمام اسباب و نقود متعلق به قمار حسب مورد معدوم یا به عنوان جریمه ضبط می‌شود.

نظر مراجع تقلید دربارهٔ قمار بازی اینترنتی

طبق نظر مراجع تقلید این گونه مسابقات، حرام و کسب مال از این راه هم جایز نیست.

کلیک دزدی

«کلیک دزدی» روش هوشمندانه‌ای است که هکرها برای ترغیب کاربران به کلیک کردن روی آیکن و یا فایلی ویروسی به کار می‌گیرند. در این روش کاربر بدون این که بداند ممکن است با یک کلیک کردن ساده چه اتفاقات ناگواری برای سیستم او رخ بدهد، در دام هکرها می‌افتد.
این تکنیک به شکل‌های مختلفی ظاهر می‌شود؛ به عنوان مثال آگهی‌های تبلیغاتی و یا جملاتی مانند «هرگز روی این فایل کلیک نکنید» که می‌تواند هر کاربری از مبتدی گرفته تا پیشرفته را برای کلیک کردن دچار وسوسه کند.
برای خنثی کردن این ترفند امنیتی این توصیه‌های را جدی بگیرید:
• از کلیک روی لینک‌های مشکوک پرهیز کنید، این گونه صفحات مخرب اغلب کاربر را به کلیک روی لینک‌هایی ترغیب می‌کند که توضیحاتی جذاب دارد.
• این فایل مخرب اینترنتی ممکن است در قالب یک ایمیل معمولی ارسال شود که لینکی را در خود دارد که به فایل ویدئویی حاوی خبری مهم و یا جالب می‌رسد؛ اما شما تنها با کلیک روی دکمه اجرای فایل تصویری به صفحه مورد نظر هکر منتقل می‌شوید.
• اگر از مرورگر فایرفاکس استفاده می‌کنید، پیشنهاد می‌کنیم حتما افزونه «No Script» را که برای وبگردی امن در فایرفاکس در نظر گرفته شده است، نصب کنید؛ زیرا این افزونه در مواردی که از اسکریپت‌های مخرب برای کلیک دزدی استفاده شده باشد، از حملات ممکن جلوگیری می‌کند.
• پیش از کلیک کردن روی لینکی در هر صفحه به بخش «URL» یا همان آدرس اینترنتی آن که با نگه داشتن ماوس روی لینک پدیدار می‌شود، دقت کنید؛ این آدرس یا باید با آدرس اصلی وب سایت که در نوار آدرس مرورگر است، همخوانی داشته باشد و یا با توضیحاتی که برای لینک مورد نظر نوشته شده است. توصیه ما این است که حتی اگر درصد کمی هم به آدرس لینک شک داشتید، از کلیک روی آن پرهیز کنید.

کرک کردن

گاهی متخصصین برای تهیه یک نرم افزار زحمات فراوانی می‌کشند ولی با کمال تأسف برخی از افراد دیگر با استفاده از روشهایی در آن نفوذ کرده و تاریخ استفاده از نرم افزار را تغییر می‌دهند که همین کار سبب می‌شود به صاحب اثر ضررهایی وارد شود. از نظر شرع و قانون این امر، اشکال دارد و باید به صاحب اثر خسارت وارده را بدهد.
سوال: کرک کردن نرم افزارها جایز است؟
جواب: بدون اجاز صاحب اصلی جایز نیست مگر از تولیدات کفار حربی باشد که در اینصورت اشکال ندارد. سوال: خرید و فروش نرم افزار کرک شده جایز است؟
جواب: این کار جز با رضایت تولیدکنندگان اصلی جایز نیست مگر در صورتی که از کفار حربی باشند.

نرم افزار‌های مورد استفاده در جرم

هر کس اقدام به تولید یا انتشار یا توزیع یا معامله داده‌ها یا نرم افزارها یا هر نوع ابزار الکترونیکی که صرفاً به منظور ارتکاب جرائم رایانه‌ای به کار می‌روند، نماید به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

اخاذی اینترنتی

برخی از کاربران اینترنتی به علت عدم اطلاع کافی از آسیها و خطراتی که آنها را تهدید می‌کند با کاربران دیگری ارتباط برقرار می‌کنند و در کمال تعجب فایلهای شخصی خودشان را در اختیار آنها قرار می‌دهند ولی با اخاذی افراد سودجو مواجه می‌شوند.

قوانین اخاذی

قانون برای این امور غیر اخلاقی مجازات سنگینی را در نظر گرفته است:
- هرکس با سوءاستفاده از آثار مبتذل و مستهجن تهیه شده از دیگری، وی را تهدید به افشاء و انتشار آثار مزبور نماید و از این طریق با وی زنا نماید به مجازات زنای به عنف محکوم می‌شود ولی اگر عمل ارتکابی غیر از زنا و مشمول حد باشد حد مزبور بر وی جاری می‌گردد و درصورتی‌که مشمول تعزیر باشد به حداکثر مجازات تعزیری محکوم خواهد شد.
- مرتکبان جرائم زیر به دو تا پنج سال حبس و ده سال محرومیت از حقوق اجتماعی و هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می‌شوند:
• الف: وسیله تهدید قراردادن آثار مستهجن به منظور سوءاستفاده جنسی، اخاذی، جلوگیری از احقاق حق یا هر منظور نامشروع و غیرقانونی دیگر.
• ب: تهیه فیلم یا عکس از محلهایی که اختصاصی بانوان بوده و آنها فاقد پوشش مناسب می‌باشند مانند حمامها و استخرها و یا تکثیر و توزیع آن.
ج: تهیه مخفیانه فیلم یا عکس مبتذل از مراسم خانوادگی و اختصاصی دیگران و تکثیر و توزیع آن.

ترساندن کاربران

سوال: اگر کسی از طریق وب کم، شخصی را بترساند و باعث سکته یا فوت او شود ، ضامن است؟
جواب: این کار حرام و ضامن است.

ایمیل

ایمیل فرستادن یکی از مهم‌ترین ابزار استفاده از اینترنت می‌باشد که غالب کاربران از آن استفاده می‌کنند و کارها خود را با آن انجام می‌دهند. این ابزار مفید، گاهی وسیله سوء استفاده و کلاهبرداری اینترنتی محسوب می‌شود و غالباً زمینه این آسیبها را خود کاربران ایجاد می‌کنند.

توصیه‌های امنیتی دربارهٔ ایمیل

کارشناسان دربارهٔ امنیت ایمیل نکاتی را بیان کرده‌اند که اشاره می‌شود:
• هیچ گاه رمز عبور، اطلاعات بانکی و مشخصات شخصی را در صفحات اینترنت یا فرم‌های ایمیلی که برای شما ارسال می‌شود وارد نکنید.
• هیچ گاه در یک ایمیل مشکوک بر روی لینک‌های موجود در آن کلیک نکنید.
• برای وارد کردن اطلاعات حساس مانند «رمز عبور» یا «کلمه عبور» دقت داشته باشید که آدرس اینترنتی شما با ارتباط امن «https» شروع شده باشد.
• به صورت مرتب تراکنش‌های بانکی خود را چک کنید.
• اگر شماره حساب فردی را از طریق ایمیل دریافت کردید قبل از هر گونه عملیات بانکی، از صحت شماره حساب طرف مقابل اطمینان پیدا کنید.
• به پیشنهادهای وسوسه انگیز مانند «خرید شارژ ارزان، تخفیف‌های باور نکردنی و ...» که از طریق ایمیل برای شما ارسال می‌شود توجه نکنید.
• به تغییرات جزئی که کلاهبرداران در آدرس فرستنده ایمیل ایجاد می‌کنند دقت داشته باشید.

فصل چهارم: احکام و نکات متفرقه

طهارت در تایپ کردن

سوال: آیا هنگام تایپ کردن اسماء متبرکه ، آیات قرآن و روایات، طهارت لازم است؟
جواب: طهارت لازم نیست ولی اگر بخواهد اسماء متبرک را لمس کند باید وضو داشته باشد.

قرائت قرآن

سوال: فضیلت قرائت قرآن از روی قرآن بیشتر است یا از روی صفحه رایانه؟
جواب: هر دو ثواب دارد ولی از روی قرآن با ملاحظه آدابِ لازم آن بهتر است.

شنیدن آیه سجده دار

سوال: اگر شخصی آیه سجده دار را از رایانه یا اینترنت بشنود، سجده واجب می‌شود؟
جواب: اگر آیهٔ سجده را از نرم افزار یا سی دی به صورت غیر مستقیم بشنود لازم نیست سجده کند، ولی اگر به صورت مستقیم از اینترنت بشنود، باید سجده کند.

نگهداری سی دی حرام

سوال: نگهداری فیلم‌های مستهجن در مغازه یا منزل یا رایانه جایز است؟
جواب: نگهداری این گونه فیلم‌ها حرام است، و بر حاکم شرع لازم است که آنها را جمع آوری کرده و از بین ببرد، و این کار تعزیر دارد.

نگهداری عکس مستهجن

سوال: نگهداری عکس‌های مستهجن در رایانه جایز است؟
جواب: نگهداری عکس‌های مستهجن ، حرام است و باید آنها را از بین ببرد.

فروش اینترنت

سوال: شرکت‌هایی که اینترنت می‌فروشند آیا در برابر رفتن مشترکین به (سایت‌های غیر اخلاقی) مسئول هستند؟
جواب: چون اینترنت، استفاده صحیح و ناصحیح دارد از آلات و ابزار مشترک حساب می‌شود پس فروش آن جایز است و فروشنده در قبال رفتن مشتری به سایت‌های غیر اخلاقی و منحرف مسئولیتی ندارد مگر طوری باشد که اشاعه منکرات و فحشاء صدق کند که حرام می‌شود.
سوال: کار کردن در شرکتی که خدمات اینترنت را فراهم می‌کند، با توجه به این که اکثر استفاده از اینترنت مربوط به کاربردهای مبتذل است (البته می‌توان از این رسانه استفاده‌های مفید نیز به عمل آورد) چه حکمی دارد و آیا تعاون در اثم و عدوان محسوب می‌شود؟
جواب: هرگاه اکثر افراد از برنامه‌های مبتذل آن استفاده می‌کنند کار کردن با آن شرکت خدماتی اشکال دارد.

کافی نت

افرادی که مشغول ارائه دادن خدمات اینترنتی هستند اگر اهمیت شغل خودشان را بدانند متوجه می‌شوند که می‌توانند چه خدمت بزرگی به رشد و تکامل جامعه بکنند ولی اگر مواظب نباشند ممکن است باعث انحطاط جوانان شده و آنها را به مسیر انحراف بکشانند.
سوال: اگر کسی کافی نت داشته باشد و بداند که برخی مشتریان برای چت (گفتگو) با افراد نامحرم و همچنین رفتن به سایتهای غیر اخلاقی به کافی نت می‌آیند، در این وضعیت تکلیف او به عنوان صاحب کافی نت چیست و کسب درآمد از این راه (با شرایط ذکر شده) چه حکمی دارد؟
جواب: با علم به اینکه مشتری از ابزاری که در اختیار او قرار داده می‌شود استفاده حرام می‌کند، جایز نیست و کسب درآمد از این طریق نیز اشکال دارد ولی در صورت شک در اینکه مشتری از آن بصورت حرام استفاده می‌کند، اشکال ندارد.

قانون کافی نت

استفاده و در اختیار گذاشتن هر گونه ابزار دسترسی به سایت‌های فیلتر شده، مثل انواع فیلتر شکن‌های قابل نصب روی رایانه، یا معرفی سایت‌های فیلتر شکن و خدمات گیرندگان و یا استفاده از هرگونه VPN روی سیستم‌های رایانه‌ای دفاتر خدمات اینترنت ممنوع است.

دانلود کردن

سوال: دانلود کردن فایل‌های اینترنتی جایز است؟
جواب: دانلود کردن فقط با اجازه صاحب اصلی فایل جایز است.
سوال: دانلود کردن از کفار حربی چه حکمی دارد؟
جواب: چون کفار حربی اموالشان محترم نیست، اشکال ندارد.
سوال: برخی از سایت‌ها نرم افزار‌های مختلف را به صورت رایگان برای دانلود در سایت خود قرار می‌دهند، ما نمی‌دانیم که این نرم افزارها متعلق به چه کشوری است. آیا می‌توانیم این نرم افزارها را دانلود کنیم؟
جواب: بدون اجازه صاحب نرم افزار جایز نیست مگر از کفار حربی باشد.
سوال: دانلود فیلم، موسیقی، مقاله و کتاب‌های مستهجن و مبتذل جایز است؟
جواب: دانلود مطالب ذکر شده حرام و از مصادیق اشاعه فحشاء می‌باشد و باید به صورت جدی از این کار اجتناب شود.
سؤال: با توجه به اینکه از اینترنت با دادن هزینه لازم، می‌توان استفاده نمود و بسیاری از نرم افزارها، فیلم‌ها و ... را دانلود کرد، آیا فروش این نرم افزارها یا فیلم‌ها جایز است؟
جواب: این کار جایز نیست.

پیشنهادهایی برای مسئولین

مسئولین محترم می‌دانند که یکی از مهمترین استفاده‌های اینترنت، دانلود کردن است ولی غالباً صاحبان فایلهای صوتی تصویری یا نرم افزارهای اینترنتی راضی نیستند که اثرشان به صورت رایگان در اختیار دیگران قرار بگیرد، همین امر باعث می‌شود کاربران در صورت دانلود کردن فعل حرام انجام دهند.
برای اینکه کاربران اینترنتی به انجام فعل حرام مبتلا نشوند راهکارهایی را بیان می‌کنیم که مسئولین محترم با اجرایی کردن آنها می‌توانند جامعه اسلامی را در مسیر سعادت و رشد اخلاقی قرار دهد.
۱. با صاحبان این آثار گفتگو کنند که بعضی از آثار خودشان را برای تعالی جامعه به صورت رایگان در اختیار مسئولین قرار دهند تا با مدیریت، آنها را در اختیار کاربران قرار دهند.
۲. سایت‌هایی را راه اندازی کنند تا کاربران عزیز برای دانلود فایلهایی که صاحبان آنها راضی هستند، به آنها مراجعه کنند و از دانلود حرام در امان باشند.
۳. با تبلیغات زیبا و جذاب، اثرات دانلود غیر مجاز و غیر شرعی را بیان کنند و مردم جامعه را نسبت به ضررهایی که با دانلود کردن به صاحبان آثار اینترنتی وارد می‌شود، آگاه سازند.

خمس ترافیک اینترنت

سوال: آیا به حجم ترافیک اینترنت که تا سال خمسی مصرف نشده است خمس تعلق می‌گیرد؟
جواب: اگر در بازار قابل خرید و فروش باشد و مالیّت داشته باشد، خمس دارد.

حذف ترافیک باقیمانده

سوال: بعضی از شرکت‌های اینترنتی، اینترنت را با حجم مشخصی از ترافیک می‌فروشند ولی بعد از تمام شدن مدت آن، باقیمانده ترافیک را حذف می‌کنند در صورتی که مشتری پول آن را به شرکت داده است، آیا این کار جایز است؟
جواب: اگر در ابتدا با مشتری توافق و شرط کرده باشند که بعد از مدت مشخص، حذف می‌شود، اشکال ندارد و معامله صحیح می‌باشد.

نقل مطالب سایت‌ها

سوال: آیا استفاده از مطالب سایت‌هایی که در آنها نوشته شده است «نقل مطالب با ذکر منبع اشکال ندارد» بدون ذکر اسم آن سایت اشکال دارد؟
جواب: این کار بدون رضایت صاحبان آن سایت‌ها جایز نیست.
سوال: آیا استفاده از مطالب سایت‌هایی که در آنها هیچ گونه عنوانی مبنی بر اینکه «استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع اشکال ندارد»، وجود ندارد، جایز است؟
جواب: اشکال ندارد.

استفاده از اینترنت بی سیم دیگران

سوال: در منطقه ما اینترنت وایرلسی وجود دارد که مالک آن با وجود این که می‌تواند بر روی آن رمز بگذارد ولی این کار را انجام نمی‌دهد و ما بدون زحمت می‌توانیم از فرکانسی که در فضا منتشر است استفاده کنیم و به اینترنت وصل شویم، آیا این کار جایز است؟
جواب: اگر رمز نگذاشتن نشانه رضایت او به استفاده دیگران باشد مانعی ندارد در غیر این صورت جایز نیست.

خرید و فروش اینترنتی

سوال: خرید و فروش اینترنتی جایز است؟
جواب: اگر منظور شما این است که دو نفر از طریق اینترنت خرید و فروش را انجام دهند، اینگونه معامله صحیح است و اشکالی ندارد.

بازدید از سایتهای تبلیغاتی

سوال: تبلیغات شرکتهای بزرگ تجاری را که محصولاتشان در همه جای دنیا بفروش می‌رسد شرکتهای تبلیغاتی بین المللی برعهده دارند که اینکار را با ابزارهای مختلف انجام می‌دهند. مثلا یک شرکت تبلیغاتی به شرکت سامسونگ قول می‌دهد که صد هزار نامه الکترونیکی به صدهزار نفر ارسال کند که از این تعداد باید ۵۰٬۰۰۰ عدد باز و دیده شوند. بعضی از شرکتهای تبلیغاتی برای انجام این کار از طریق عضوگیری اقدام به ارسال نامه الکترونیکی به اعضاء می‌کنند و اعضاء در ازای باز کردن ایمیلها از شرکت تبلیغاتی حقوق می‌گیرند. هر چقدر نامه بیشتری باز کنند بیشتر حقوق می‌گیرند. البته ظاهرا شرکتهای تجاری هم می‌دانند که قسمتی از تبلیغات دیده شده از این طریق می‌باشند. آیا عضویت در این شرکتهای تبلیغاتی و کسب درآمد از این راه جایز است؟
جواب: کار شرکت تبلیغاتی و افراد استخدام شده جائز نیست و درآمد آنها حرام است.

فایلهای متنی اینترنتی

سوال: استفاده از کتاب‌ها و مقالات اینترنتی که به صورت (pdf) یا (word) می‌باشند جایز است؟
جواب: برای استفاده شخصی اشکال ندارد. استنساخ و نشر آنها اگر مربوط کشورهای غیر مسلمان باشند اشکال ندارد. اما اگر مربوط به افراد محترم المال باشد (مانند مسلمانان کشورهای اسلامی یا کفاری که در ذمه اسلام هستند) بنابر احتیاط واجب جایز نیست مگر این که به دست بیاورید که خود مولف، آن را در اینترنت گذاشته است که دلالت بر رضایت او می‌کند.

دیدن ماهواره از طریق اینترنت

سوال: مشاهده ماهواره از طریق اینترنت جایز است؟
جواب: اگر مفسده یا ترس به گناه افتادن وجود داشته باشد جایز نیست.

فروش فیلم‌های زبان اصلی

سوال: دوست من طول سالهای گذشته، فیلم‌ها و کارتون‌های مختلفی را تهیه و از همهٔ آنها استفاده کرده است، حال تصمیم گرفتیم که این فیلم‌ها وکارتون‌ها را در اختیار دوستان دیگر قرار بدهیم، تا اگر کسی خواست بتواند استفاده کند. برای همین قرار شد فروشگاه مجازی در اینترنت بزنیم و یک در آمد جانبی هم از این راه به دست بیاوریم، ولی این فیلم‌ها و کارتون‌ها خارجی و اصل بوده و سانسور نشده می‌باشند. اگر ما بخواهیم این فیلم‌ها را در اختیار دیگران قرار دهیم چه حکمی دارد؟
جواب: در صورتی که فروش این فیلم‌ها موجب سستی در عقاید و احکام شرعی شود و بد آموزی داشته و یا خلاف شئونات اسلامی باشد (مانند مشتمل بودن بر مسائل غیر اخلاقی) و یا مخالف مقرّرات باشد، جایز نمی‌باشد.

اعتیاد به اینتنرت

برخی از افراد بر اثر استفاده زیاد از رایانه و اینترنت به نوعی وابستگی شدید به این تکنولوژی دچار می‌شوند که اگر کنترل و مدیریت نشود ممکن است با آسیبها و خطراتی مواجه شوند که رهایی از آنها کار راحتی نیست.
با توجه به افزایش روزافزون کاربران سایبری، در کنار اعتیاد سنتی، با نوع جدیدی از اعتیاد مواجه شده‌ایم؛ گسترش رایانه‌های شخصی و افزایش اتصال به اینترنت در خانه و محل کار، منجر به ظهور معضلی به نام «اعتیاد آنلاین» شده است. اعتیاد به اینترنت شامل اعتیاد به اتاق‌های گپ زنی، هرزه نگاری، قمار آنلاین و خریدهای اینترنتی می‌شود. همچون دیگر اعتیادها، این نوع اعتیاد نیز فرد معتاد را از خانواده و اطرافیانش منزوی می‌سازد.
با توجه به پژوهش¬‌های انجام گرفته در مراکز روانشناسی مراکز ترک اعتیاد اینترنتی و فناوری، اعتیاد آنلاین را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد:
۱. اعتیاد به مسائل جنسی : به هر موضوعی که حول محور مسائل جنسی در فضای مجازی باشد، اطلاق می‌شود.
۲. اعتیاد به ارتباطات عاطفی و دوستانه : اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، چت روم‌ها، مسنجرها و هر ابزاری که منجر به رابطه عاطفی و دوستی میان کاربران اینترنتی می‌شود، اطلاق می‌شود.
۳. وسواس به اینترنت : این اعتیاد شامل استفاده بیش از حد و وسواس گونه از اینترنت جهت تجارت‌های آنلاین، بازی‌ها و حراجی‌های آنلاین و قمار بازی است.
۴. خبر زدگی و اعتیاد به اطلاعات : این قسم از اعتیاد نیز به علت خبر زدگی بسیار، سبب دور شدن از خانواده و محیط اجتماعی و تحت تأثیر قرار گرفتن فرد توسط رسانه‌ها و اخبار‌های منتشر شده در فضای سایبر می‌شود.
۵. اعتیاد به رایانه : این قسم از اعتیاد به استفاده مداوم از رایانه و بازی‌های و برنامه‌های آفلاین یارانه اطلاق می‌شود. به اعتقاد کارشناسان اگر افراد در ماه بیش از ۲۰ ساعت به اینترنت وصل شوند بی آنکه کار خاصی جز پرسه زدن و چت کردن داشته باشند باید از تعداد این ساعت‌ها کم کنند تا در یک برنامه زمان بندی سه ماهه دست کم به نیمی از این زمان برسند. چرا که صرف این زمان برای پرسه زدن در اینترنت می‌تواند عواقب خطرناکی را به دنبال داشته باشد.
پنجره‌های کلیدی:
۱. مواظب باشیم این ابزار؛ عمر، وقت و استعدادهای ما را تلف نکنند.
۲. با آگاهی لازم به سراغ این تکنولوژی برویم تا از خطرات و آسیبهای آن در امان باشیم.
۳. رایانه و اینترنت از ابزار دو منظور می‌باشند، پس فقط از جنبه‌های حلال و سودمند آن برای رشد و تکامل روح و جان استفاده کنیم و به هیچ وجه به سراغ استفاده‌های حرام و مخرب آن نرویم.
۴. از این ابزار برای ترویج معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام استفاده کرده و آن را در سرتاسر جهان گسترش دهیم.
۵. پدران و مادران محترم باید از وسایل رایانه‌ای اطلاعات کافی داشته باشند تا بتوانند فرزندان عزیزشان را در استفاده مناسب از این ابزار یاری کرده و در مواقع نیاز آنها را با راهکارهای دقیق راهنمایی کنند.
۶. در دنیای مجازی به هیچ شخصی اعتماد کامل نداشته باشیم و همیشه احتمال بدهیم که ممکن است خطرات اینترنتی ما را هم تهدید کند.
۷. در هیچ حالتی اطلاعات شخصی و خصوصی خود را در اختیار کاربران دیگر قرار ندهیم.
۸. در صورتی که از سوی کاربران اینترنتی مورد تهدید یا اخاذی قرار گرفتیم سریعاً به «پلیس فتا» مراجعه کنیم تا با راهنمایی‌های دقیق و فنی، ما را یاری کنند.
۹. در خرید و استفاده از بازی‌های رایانه‌ای دقت و حساسیت بالایی داشته باشیم تا فرزندان عزیزمان از خطرات و تأثیرات منفی و مخرب بازی‌های غیر مناسب در امان باشند.
۱۰. فرزندان خود را به انجام بازی‌های ایرانی (مخصوصاً بازی‌های فکری و پر تحرک) تشویق بکنیم.
۱۱. در محیط مجازی به افراد و حقوق آنها احترام بگذاریم و با رایت، دانلود و ... حقوق و زحمات آنها را از بین نبریم.
۱۲. مواظب باشیم به این ابزار اعتیاد پیدا نکنیم تا از آسیب‌های آن محفوظ باشیم.

آدرس دفاتر مراجع تقلید

دفتر مقام معظم رهبری
سایت: www. leader. ir.
نشانی الکترونیکی: info_ leader@liader.ir
تلفن: ۰۲۵۳۷۷۴۶۶۶۶
دفتر آیت الله سیستانی
سایت: www. sistani. org
نشانی الکترونیکی: farsi@sistani.org
تلفن: ۰۰۹۸۲۵۳۷۷۴۱۴۱۵
استفتاء پیامکی: ۰۰۹۸۹۱۹۸۵۰۷۵۰۰
دفتر آیت الله شبیری زنجانی
سایت: www.zanjani.ir
نشانی الکترونیکی: zanjani.tamas@gmail.com
تلفن: ۰۲۵۳۷۷۴۰۳۲۳ - ۰۲۵۳۷۷۴۰۳۲۲ - ۰۲۵۳۷۷۴۰۳۲۱
استفتاء پیامکی: ۵۰۰۰۱۰۴۰
دفتر آیت الله مکارم شیرازی
سایت: www. makarem. Ir
تلفن: ۰۲۵۳۷۸۴۰۰۰۳
استفتاء پیامکی: ۱۰۰۰۰۱۰۰
دفتر آیت الله وحید خراسانی
سایت: www.wahidkhorasani.com
تلفن: ۳۷۷۴۰۶۱۱- ۰۲۵/ ۳۷۷۴۲۴۴۵-۰۲۵
دفتر آیت الله نوری همدانی
سایت: www.noorihamedani.com
تلفن:
۰۲۵۳۷۷۴۱۸۵۰ استفتاء پیامکی: ۳۰۰۰۴۸۴۴
دفتر آیت الله صافی گلپایگانی
سایت: WWW. safi.ir
تلفن: ۳۷۴۷۹- ۰۲۵
استفتاء پیامکی: ۳۰۰۰۷۴۷۹

منابع

کتابها

۱. إختصاص، مفید، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر و محرمی زرندی، محمود، ناشر: الموتمر العالمی لالفیة الشیخ المفید، سال چاپ اول، ۱۴۱۳ ق‏.
۲. أمالی، صدوق، ناشر: کتابچی‏، چاپ: ششم، چاپ: تهران‏، ۱۳۷۶ ش‏.
۳. استفتائات، سید روح الله موسوی خمینی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۲۲ق.
۴. استفتائات، محمدتقی بهجت فومنی گیلانی، دفتر حضرت آیة الله آیت الله بهجت، چاپ اول، ۱۴۲۸ق.
۵. أجوبة الاستفتائات، سید علی حسینی خامنه‌ای، دفتر معظم له، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق
۶. استفتائات جدید، جواد بن علی تبریزی، چاپ اول
۷. استفتائات، آیت الله جوادی آملی، نرم افزار مجموعه آثار آیت الله جوادی آملی، موسسه اسراء.
۸. اصول کافی، محمد بن یعقوب کلینی، انتشارات دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق
۹. احکام روابط زن و مرد، سید مسعود معصومی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ ۳۱، زمستان 1382.
۱۰. استفتائات جدید، ناصر مکارم شیرازی، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالبC، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق.
۱۱. توضیح المسائل، آیت الله شبیری، انتشارات سلسبیل، ۱۴۳۰ ه‍ ق، چاپ اول.
۱۲. توضیح المسائل، آیت الله سبحانی، ناشر: مؤسسه امام صادق علیه السلام، ۱۴۲۹ ه‍ ق، چاپ سوم.
۱۳. توضیح المسائل، آیت الله فاضل، تاریخ نشر ۱۴۲۶ ه‍ ق، چاپ صدوچهاردهم، وفات ۱۴۲۸ ه‍ ق.
۱۴. توضیح المسائل محشّی، سید روح الله موسوی خمینی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق.
۱۵. توضیح المسائل، حسین وحید خراسانی، مدرسه امام باقرC، چاپ نهم، ۱۴۲۸ق.
۱۶. توضیح المسائل، سیستانی.
۱۷. تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
۱۸. توضیح المسائل، ناصر مکارم شیرازی، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالبC، چاپ ۵۲، ۱۴۲۹ق.
۱۹. توضیح المسائل، محمدتقی بهجت فومنی گیلانی، انتشارات شفق، چاپ ۹۲، ۱۴۲۸ق.
۲۰. تحف العقول‏، حسن بن علی بن شعبه حرانی، محقق و مصحح: علی‌اکبر غفاری، جامعه مدرسین، قم، چاپ دوم‏‏، ۱۴۰۴ق.
۲۱. جامع المسائل، محمد فاضل لنکرانی موحدی، انتشارات امیر قلم، چاپ یازدهم.
۲۲. جامع الاحکام، لطف الله صافی گلپایگانی، انتشارات حضرت معصومهJ، چاپ چهارم، ۱۴۱۷ق.
۲۳. جامع الأخبار، شعیری، مطبعة حیدریة، چاپ نجف‏، چاپ بی تا.
۲۴. حقوق مدنی، حبیب الله طاهری، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۸ ه‍ ق، چاپ دوم.
۲۵. دعائم الإسلام، نعمان بن محمد مغربی بن حیون‏، محقق و مصحح: آصف فیضی، مؤسسة آل البیتE، چاپ دوم‏، ۱۳۸۵ق.
۲۶. عیون الحکم و المواعظ، علی بن محمد لیثی واسطی، محقق و مصحح: حسین حسنی بیرجندی‏، دار الحدیث‏، چاپ اول‏، ۱۳۷۶ش.
۲۷. غرر الحکم و درر الکلم، تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، محقق / مصحح: رجائی، سید مهدی‏، دار الکتاب الإسلامی‏، چاپ قم‏، چاپ دوم، ۱۴۱۰ ق‏.
۲۸. کتاب النکاح، آیت الله مکارم، محقق/ مصحح: محمد رضا حامدی- مسعود مکارم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، ۱۴۲۴ ه‍ ق، چاپ اول.
۲۹. منهاج الصالحین، سید علی حسینی سیستانی، دفتر معظم له، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
۳۰. مصباح الشریعة، منسوب به جعفر بن محمد، امام ششم علیه السلام‏،انتشارات اعلمی‏، چاپ: اول‏، ۱۴۰۰ ق.
۳۱. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، نوری، حسین بن محمد تقی‏، محقق / مصحح: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ: قم‏، چاپ: اول، ۱۴۰۸ ق‏.
۳۲. نهج البلاغة (صبحی صالح)، محمد بن حسین شریف رضی، محقق و مصحح: فیض الإسلام‏، انتشارات هجرت‏، چاپ اول‏، ۱۴۱۴ق‏.

مجلات و نشریات

۱. فصلنامه فقه و اصول، علی اکبر ایزدی فرد؛ علی پیردهی حاجیکلا، بهار و تابستان ۱۳۸۹، ش 84.
۲. فصلنامه علمی پژوهشی حقوق، محسن رهامی، سیروس پرویزی، پاییز ۱۳۹۱، ش 27.
۳. فصلنامه ره آورد نور، بهمن ۱۳۷۷، پیش شماره 2.
۴. مجله فقه اهل بیت علیهم السلام، جمعی از نویسندگان، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام، چاپ اول.

سایت ها

www.porseman.org
www.noorihamedani.com
www. isna.ir
www. farsnews.com
www.rc.majlis.ir
www. hamshahrionline.ir
www.persianacademy.ir
www.yjc.ir
www. safi.ir
www.almazaheri.ir
www. islammovie.ir
www.tabnak.ir
www. old.mouood.org
www.vgpostmortem.blogfa.com
www. SHIA-NEWS.COM
www.jahannews.com
www. ejtema.ch1.iribtv.ir
www. ircg.ir
www. internet.ir
www.merriam-webster.com
www.sakhtafzarmag.com
www.tebyan.net
www. Cyber Police.ir
www. rasekhoon.net
www.gerdab.ir
www.leader.ir
www.sistani.org
www. makarem.ir
www. wahidkhorasani.com