احکام پوشاک

احکام پوشاک

مشخصات کتاب

نویسنده	محمود صادقی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
تاریخ نشر	۱۳۹۵
قطع	رقعی
شابک	۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۹۰
دانلود	PDF

پیشگفتار

لباس و پوشش بیانگر شخصیت، هویت و موقعیت اجتماعی افراد به حساب می آید؛ جوامع بشری معمولاً از انسان هایی که پوشش ندارند یا پوشش نامناسب دارند خشنود و راضی نیستند چون آنها را انسان های بی هویت و بی شخصیتی می دانند.
پیشینه پوشش و لباس به زمان حضرت آدم علیه السلام بر می گردد. خدای متعال برای اولین انسان پوشش و لباس قرار داد: «یا بَنی‏ آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباساً یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشاً؛ اى فرزندان آدم! ما لباسى که شرمگاهتان را مى ‏پوشاند، و لباسى فاخر و گران که مایه زینت و جمال است براى شما نازل کردیم‏‏».
لباس فوائد زیادی دارد که خدای متعال در این آیه دو فایده آن را ذکر کرده است؛ لباس وسیله پوشاندن زشتی ها و مایه زینت انسان است.
علی علیه السلام یکی از خاصیت های لباس را زیبا کردن جمال انسانی می شمارند و می فرمایند: «الثِّیَابُ‏ تُظْهِرُ الْجَمَالَ؛ لباس، جمال و زیبایی را ظاهر می کند».
این کتاب دوازده فصل دارد که شامل مباحثی پیرامون (اهمیت پوشش، تولید کنندگان لباس، راه کارهای حمایت از تولید کنندگان داخلی، فروش لباس زنانه و مردانه، جنس های و رنگ های توصیه شده در لباس، پوشش زنان و مردان، آسیب های برخی از لباس ها و ...) می باشد.
در این نوشته، سوالات شرعی را از مراجع تقلید مشهور ذکر کرده ایم لذا اگر در کتاب، نظرات فقهی مرجع تقلیدی ذکر نشده است یا به آن دست نیافتیم یا در این مورد نظری نداشته اند. ان شاء الله در صورتی که این نظرات را به دست بیاوریم در چاپ های بعدی اضافه می شود.
خوانندگان محترم در صورتی که در یک موضوع خاص، مسئله شرعی ای را در این کتاب پیدا نکردند حتماً به رساله مرجع تقلید خودشان رجوع شود یا از ایشان استفتاء کنند.
تذکر: در این کتاب هرجا از آیت الله شبیری زنجانی مسئله یا استفتائی با قید «احتیاط وجوبی» یا «احتیاط واجب» آمده باشد عمل به اینگونه احتیاط، واجب است و مقلد نمىتواند در آن به فتواى مجتهد دیگر رجوع کند.
امید است این مجموعه بتواند رسالت خود را در جهت روشن کردن افکار جامعه و تعلیم افراد پیرامون احکام پوشش و لباس به انجام رساند و مورد قبول درگاه احدیِت قرار گیرد.
در پایان از تمام کسانی که بنده را در تهیه این اثر یاری کردند تشکر می کنم و از خدای متعال توفیق و موفقیت آنها را خواستارم.
محمود صادقی
سوم جمادی الثانی ۱۴۳۶ برابر با ۱۳۹۴/۱۲/۲۳
شهر مقدس قم

فصل اول: کلیات و اطلاعات عمومی

اهمیت پوشش و لباس
لزوم داشتن پوشش از ضروریات عقلی است و دین هم آن را تأیید کرده و دستوراتی خاص برای آن بیان کرده است؛ رسول خدا صلی الله علیه و آله به شخصى فرمود: «خُذ عَلَیکَ ثَوبَکَ ولا تَمشوا عُراةً؛ لباست را بپوش و عریان راه نرو» و در حدیثی دیگر، حضرت علی علیه السلام علت پوشش داشتن انسان را چنین بیان کرده است: : «إِذَا تَعَرَّى أَحَدُکُمْ نَظَرَ إِلَیْهِ الشَّیْطَانُ فَطَمِعَ فِیهِ فَاسْتَتِرُوا؛ وقتی یکی از شما عریان شود شیطان به او نظر می کند پس در او به طمع می افتد (که او را به گناه بکشاند) پس خود را بپوشانید».
لقمان، یکى از کسانى است که پوشیدگى شدیدى داشته و امام صادق علیه السلام، این ویژگى را یکى از علل حکیم شدن وى دانسته و فرمودند: «به خدا قسم لقمان به سبب حسب و مال حکیم نشد بلکه چون خیلی با حیاء و با پوشش بود به این مقام رسید»‏.
شخصى به نام جَرهَد مى گوید که روزى نشسته بودم و لباسم کنار رفته بود و ران پایم پیدا شده بود. در این هنگام، رسول خدا صلی الله علیه و آله که از آن جا عبور مى کرد، به من فرمود: «غَطِّ فَخِذَکَ ؛ فَإِنَّ الفَخِذَ عَورَةٌ؛ ران خود را بپوشان، که جزو عورت است».

تاریخچه نساجی و دوخت لباس

به گفته کاوشگران و باستان شناسان شهر شوش: «پیدایش هنر دوخت یکی از هنرهای قدیم ایرانیان است. بر اساس تحقیقات بدست آمده نخستین پارچه بافته شده در ایران به (۴۰۰۰) هزار سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد که در حفاریات شوش بدست آمده است که معلوم می کند در دوره تمدن شوش (۴۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) بافتن پارچه معمول بود. قسمت هایی از این قطعه پارچه هم اکنون در موزه های لووروبافلو موجود است. به گفته آنان تا زمانی که مغولان وارد ایران نشده بودند نساجی ایران همیشه یکی از صنایع پر رونق بوده و همین عامل موجب خود کفایی ایران نسب به سایر کشورها بوده است. اسناد و مدارک موجود، نشان می دهد علاوه بر خود کفایی، منسوجات ایرانی جنبه صادراتی نیز داشته است.
دانشمندی ایران شناس بنام «رنه گووسه» بیان می کند که لباس های مردم اولیه ایران بیشتر از مجسمه هایی شناخته می شود که در حفاری های مختلف پیدا شده و نوع لباس را مشخص کرده است. قدیمی ترین مجسمه انسانی در فلات ایران پیدا شده است که متعلق به (۴۲۰۰) سال قبل از میلاد مسیح می باشد لباس این مجسمه در کاشان به دست آمده است. این لباس از پارچه ای است که به صورت لنگ و کمر بسته شده است. وجود این پارچه نشان می دهد که ساکنین آن روزگار فلات ایران از پوست حیوانات به طور طبیعی استفاده نمی کردند بلکه از پشم، پارچه هایی می بافتند.
از برخی روایات معلوم می شود که خیاطی و دوخت لباس به حدوداً هزار سال بعد از هبوط حضرت آدم علیه السلام به زمین بر می گردد؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «حضرت ادریس علیه السلام خیاطی می کردند».

تاریخچه اتحادیه پوشاک و لباس

در سال ۱۳۶۰ تشکل جدیدی با حضور اکثریت دست اندرکاران صنایع نساجی و پوشاک کشور با همت و برنامه ریزی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران با عنوان «شورای صنایع همگن نساجی» تشکیل شد تا به صنایع نساجی و پوشاک، که پس از انقلاب قدری از مسیر تولیدی منحرف شده بودند و با روند و ساختار جدید کشور هماهنگی نداشتند، با بررسی های همه جانبه تخصصی کمک کنند.

فصل دوم: تولید کنندگان لباس و پوشاک

در این فصل احکام و مسائل تولید لباس و پوشاک مطرح می شود و خواننده به اهمیت تولید داخلی پی برده و سعی می کند در حمایت کردن از محصولات داخلی، تولید کنندگان را یاری نماید.

چاپ اسماء متبرکه بر روی لباس

برخی معتقدند برای تبلیغ معارف دینی می توانیم آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام را بر روی لباس ها چاپ کنیم و مردم با خرید آنها در نشر تعالیم دین شریک باشند.

استفتاء

سؤال: آیا چاپ کردن اسماء متبرکه مانند اسم های خدای متعال و اهل بیت علیهم السلام بر روی لباس، جایز است؟
جواب: اگر موجب هتک حرمت اسامی متبرکه شود و یا با بدن تماس داشته باشد جایز نیست.
سزاوار است این لباس ها در مکان هایی (مانند دستشویی و ...) که سبب بی احترامی به اسماء متبرکه می شود استفاده نشود و حتی الامکان با آنها نخوابند یا آنها را در جایی قرار ندهند که پای افراد به سمت آنها کشیده می شود و بدون وضو بر آنها دست نکشند؛ برای این کار بهتر است تولید کنندگان محترم روی این اسماء متبرکه را با پلاستیکی بپوشانند یا با روش های دیگری جلوی تماس بدن با آنها را بگیرند.
افرادی که از اینگونه لباس ها استفاده می کنند باید مواظب باشند هنگام شستن، آنها را با لباس های نجس شستشو ندهند بلکه جداگانه شسته شوند و اگر می خواهند آنها را دور بیندازند باید قسمت هایی که دارای اسماء متبرکه است را جدا کرده و در اسماء متبرکه قرار دهند و کاری نکنند که موجب هتک حرمت آنها شود.

دوختن لباس زنانه توسط آقایان

سزاوار است زنان با حیاء و با غیرت جامعه برای دوختن لباس و پوشاک خود به خیاط زن مراحعه کنند تا خود و مردان از آسیب های اختلاط در امان باشند چون برای دوختن لباس، لازم است اندازه زن گرفته شود بنابراین گاهی در این اندازه گیری دست خیاط با بدن مشتری تماس پیدا می کند، حتی حجم بدن آنها توسط خیاط مرد مشاهده می شود که کاری ناشایست است در حالی که اگر به خیاط زن مراجعه شود این آسیب ها به حداقل می رسد.

استفتاء

سؤال: آیا دوختن لباس زنانه توسط خیاط مرد، جایز است؟
جواب: در صورتى که مستلزم تماس بدنى و محرّمات دیگرى نشود اشکالى ندارد.

لباس های نازک و بدن نما

افرادی که در تولید پوشاک و لباس مشغول هستند باید بدانند که محصولات آنها در زندگی تمام مردم جامعه تأثیر فراوانی دارد؛ لذا سزاوار است از تولید لباس هایی که مناسب فرهنگ دینی و ملی ما نیست اجتناب کنند ولی متأسفانه برخی از تولیدی ها و کارخانجات، لباس هایی را تولید می کنند که پوشش شرعی حساب نمی شود بلکه سبب گمراهی و به گناه افتادن افراد را فراهم می کنند. لباس های نازک و بدن نما، فرهنگ غلط برهنگی را تبلیغ و ترویج می دهند و تا زمانی که این لباس ها مورد استفاده افراد قرار می گیرند تولید کنندگان در گناه آنها شریک هستند؛ امام علی علیه السلام در این باره فرمودند: «آن کس که به کار جمعیتى راضى باشد، همچون کسى است که در آن کار دخالت دارد، منتها آن کس که در کار باطل دخالت دارد، دوگناه می ‏کند: گناه عمل و گناه رضایت».

سوالات فقهی

سؤال: آیا تولید لباس های نازک و بدن نما اشکال دارد؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعا موجب تحریک شهوت نامحرم شود) و فرهنگ غربی و بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، جایز نیست.
سؤال: آیا تولید و دوختن لباس های محرک و مهیّج (در صورتی که تولید کننده و خیاط بداند مشتری آن را در مجلس مختلط استفاده می کند) جایز است؟
جواب: اگر سبب انجام حرام شود یا مفسده داشته باشد، تولید و دوختن اینگونه از لباس ها جایز نیست.
سؤال: آیا تولید لباس های محرک و مهیج که مخصوص خلوت زن و شوهر است (به قصد لذت بیشتر بردن زوجین) جایز می باشد؟
جواب: اگر مفسده ای نداشته باشند جایز است.

چاپ تصاویر و جملات مبتذل روی لباس

متأسفانه برخی از تولیدی های لباس، تصاویر زنان و شخصیت های عروسکی مبتذل و برهنه (مانند باربی) و جملات نامناسب و مستهجن را بر روی لباس و پوشاک چاپ می کنند در حالی که سبب انحراف و گمراهی افراد می شوند و خواسته و ناخواسته در مسیر مقاصد دشمنان اسلام و ایران حرکت می کنند و به جای اینکه غیرت و عفت مردم را بیشتر کنند بی حیایی و بی عفتی را گسترش می دهند پس سزاوار است به جای این تصاویر نامناسب و مستهجن از تصاویر شهدا و پهلوانان کشور استفاده کنند و مردم را با راه و روش این افراد برجسته آشنا کنند البته باید چاپ و استفاده از اینگونه لباس ها موجب توهین و بی حرمتی به تصاویر شهدا نشود.

استفتاء

سؤال: آیا چاپ کردن تصاویر مبتذل و مستهجن (مانند زنان برهنه) بر روی لباس و پوشاک اشکال دارد؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعاً موجب تحریک شهوت نامحرم شود یا منجر به ترویج و تأیید باطل گردد) جایز نیست ، و مزد گرفتن در برابر آن حرام است.
سؤال: آیا تولید لباس هایی که بر روی آنها جملات و کلمات توهین آمیز و مستهجن نوشته شده است جایز است؟
جواب: اگر موجب نشر فساد باشد جایز نیست.

تولید و فروش مانکن

یکی از شغل هایی که با تولید لباس و پوشاک ارتباط زیادی دارد تولید و ساخت مانکن زنانه و مردانه است. فروشندگان برای اینکه لباس ها را به مردم معرفی کنند و سایز و اندازه آنها را به مشتری خویش نشان دهند از مانکن استفاده می کنند ولی غالباً این مانکن ها تحریک کننده و شهوت انگیز هستند.

استفتاء

سؤال: آیا تولید و فروش مانکن هایی که برجستگی های بدن زنان و مردان را نشان می دهد، جایز است؟
جواب: اگر تحریک کننده، مهیج و مفسده دار باشد و فرهنگ بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، تولید و فروش آنها حرام است.

فصل سوم: راه کارهای حمایت از تولید داخلی

تولید کننده های داخلی در صورتی می توانند موفق و موثر باشند که همه آحاد جامعه از مسئولین گرفته تا مردم به این نهال تازه پاگرفته کمک کنند و از آن به هر صورتی که می توانند حمایت کنند. در این فصل اموری ذکر می شود که با به کار گیری آنها امید می رود تولید داخلی رونق بیشتری پیدا کند:

الف: حمایت دولت از تولید داخلی

تجربه و تاریخ ثابت کرده است هر موقع دولت ها و حکومت ها به کارخانجات، تولید کنندگان و کارگاه های کوچک را در مراحل تولید یاری کرده اند آنها موفق بوده اند و هر گاه آنها را به حال خود رها کرده و یاری نشده اند ضرر کرده و حتی به تعطیلی کشیده شده اند.
مقام معظم رهبری در این باره فرمودند: «اجرای کامل سیاست های حمایتی از بخش تولید {باید مد نظر مسئولین قرار بگیرد} تولید، اساس و قائمهی اقتصاد کشور است. در مسئلهی هدفمندی یارانه ها حتماً حمایت از بخش تولید ملاحظه بشود البته نظارت دولت هم در این زمینه خیلی مهم است؛ یعنی در قبال حمایتی که دولت می کند، باید نظارت هم بکند. تسهیلات داده بشود، آن مقداری که سهم تولید است؛ لیکن مراقبت بشود که سوء استفاده کنندگان و فرصت طلبان از این تسهیلات برای یک کار دیگر استفاده نکنند. باید با این موارد برخورد قاطع انجام بگیرد تا تولید کنندهی سالم، صادق، علاقه مند به کار و مشتاق تولید بتواند کار خودش را انجام بدهد».
دولت به روش های مختلفی می تواند به تولید کنندگان داخلی پوشاک کمک کند که به برخی از آنها اشاره می شود:

تهیه مواد اولیه

به گفته تولید کنندگان پوشاک، یکی از مشکلات اصلی تولیدی های داخلی، تهیه مواد اولیه متنوع و با کیفیت است. برخی سود جویان جلوی تولید مواد اولیه در داخل کشور را می گیرند و فقط به فکر واردات آنها از خارج هستند؛ دولت باید به فکر تولید مواد اولیه در داخل باشند و اجازه ورود مواد اولیه خارجی به داخل کشور را ندهد چون به صنعت پوشاک ضرر می زند.
در مواقعی که مواد اولیه در داخل تولید نمی شود وظیفه دولت است که این مواد را از خارج تهیه کرده و به قیمت مناسب در اختیار تولید کنندگان قرار دهند تا چرخه تولید داخلی بر قرار باشد و گرنه به مرور زمان کارگاه ها و کارخانجات به تعطیلی کشیده می شوند که جز بیکار کردن عده ای از کارگران زحمت کش و مومن چیزی را به دنبال ندارد.

حمایت از طراحان داخلی

طراحان مد و لباس ایرانی با تلاش شبانه روزی خود سعی کرده اند طرح ها و مدهای ایرانی خوب و زیبایی را تولید کنند و حتی به ثبت ملی برسانند ولی برای به ثمر نشستن این تلاش ها، باید دولت وارد عرصه شود و از آنها حمایت کند بدین صورت که طرح آنها را در کارگاه ها و کارخانجات داخلی به تولید انبوه و با کیفیت برساند و زمینه فروش آنها را در داخل و خارج از کشور فراهم کند و با تبلیغات گسترده استفاده از این لباس های زیبا و با دوام را در جامعه گسترش دهد.
تولید کنندگان داخلی نیز باید با جدّیت و جسارت وارد این میدان پر خطر شوند و با تولید طرح های شیک و جذاب در نشر آنها سهیم باشند؛ ما باید به این باور برسیم که با همت و پشتکار می توانیم لباس های زیبا و با کیفیتی را تولید کنیم که هم نیاز مشتری را برآورده کند و هم با مشابه خارجی رقابت کند و حتی به کشورهای دیگر صادر شوند؛ تولید کنندگان با غیرت و انقلابی کشورمان این کار را در سال های گذشته انجام داده اند به طوری که پوشاک ایرانی را به کشورهای خارجی مانند انگلیس و روسیه و ... صارد کرده اند.
یکی از کارهای مفید کارگروه مد و لباس اسلامی ایرانی که در سال 1385 تشکیل شد این است که برای پوشاک ایرانی شناسنامه ای با عنوان «شیما» طراحی کرده است که مردم می توانند به وسیله آن به ایرانی بودن پوشاک اطمینان پیدا کرده و از آنها استفاده کنند.
طراحان کشور مشتاق و آماده هستند که برای همه اقشار جامعه و ادارات، لباس های مخصوص زیبا و با کیفیت طراحی کند؛ پس سزاوار است ادارات و موسسات مختلف جامعه از این پیشنهاد استقبال کرده و با مراجعه به سایت بنیاد مد و لباس اسلامی ایرانی درخواست طراحی لباس برای کارکنان خود را اعلام کنند که با این کار از تولید کنندگان داخلی حمایت کرده و در راستای گسترش فرهنگ پوشش و لباس اسلامی ایرانی تلاش نموده اند.

کاهش مالیات تولیدی ها

از اموری که به تولید داخلی کمک زیادی می کند کاهش مالیات کارگاه ها، کارخانجات موثر و مفید تولیدی می باشد ولی در برخی موارد این تولیدی ها به خاطر بدهی های مالیاتی مجبور به تعطیلی مجموعه خود می شوند که ضرر جبران ناپذیری به چرخه تولید وارد می کند البته در اغلب موارد، دولت به این تولید کنندگان کمک می کند و بدهی آنها را قسط بندی می کند ولی بهتر است برای تشویق و ایجاد رقابت بین تولیدی ها، مالیات مجموعه هایی را که به مردم خدمت رسانی بیشتری دارند و به صنعت داخلی کمک می کنند کاهش دهند و در صورت ناتوانی از پرداخت به آنها مهلت بیشتری داده شود تا بتوانند تولیدی خود را حفظ کنند.

خرید برای کارکنان

چقدر زیباست دولت، همه ادارات را تشویق کند که برای کارکنان خود از پوشاک ایرانی استفاده کرده و از خرید هر گونه لباس خارجی جلوگیری کنند البته تولید کنندگان داخلی نیز باید کیفیت پوشاک خود را بالا ببرند تا ادارات دولتی به سراغ پوشاک خارجی نروند.
مقام معظم رهبری درباره مصرف تولید داخلی فرمودند: «بعضی ها حتّی حاضرند به نفع کارگر، رگ گردن را هم درشت کنند و شعار بدهند، امّا در عمل به کارگر ایرانی لگد بزنند. لگد زدن به کارگر ایرانی این است که جنس ساخته شده این کارگر را مورد استفاده قرار ندهد ولی مشابه خارجی آن را استفاده کند؛ گاهی هم به قیمت های گران تر!».
سزاوار است مسئولین و مدیران ارگان های دولتی برای حمایت از تولیدات داخلی، پوشاک ایرانی را به عنوان عیدی یا پاداش به کارکنان خود بدهند که با این کار هم به صنعت کشور کمک می کنند و هم به کارکنان خود هدیه ای ارزشمند داده اند.

استفاده مسئولین از لباس ایرانی

یکی از بهترین راه هایی که می تواند تولید پوشاک داخلی را حمایت کند؛ پوشیدن لباس های ایرانی توسط مسئولین و سران مملکتی است که متأسفانه تا به حال محقق نشده است.
مقام معظم رهبری فرمودند: «ما در جایی رئیس جمهوری را دیدیم که لباس ملی اش عبارت بود از دامن! مرد بزرگ، دامن پوشیده بود! پاهای او هم لخت بود! یک دامن تقریباً تا حدود زانو، و هیچ احساس حقارت هم نمی کرد. با افتخارِ تمام در آن جلسه شرکت می کرد؛ می آمد و می رفت و می نشست. این {لباس}، لباس ملی اوست؛ ایرادی هم ندارد. عرب ها با تفاخر، لباس ملی خودشان را می پوشند- پیراهن بلند و چفیه و عقال- و ممکن است به نظر من و شما هیچ منطقی هم نداشته باشد؛ اما لباسِ آنهاست و آن را دوست دارند».
امیدواریم که همه مردم مخصوصاً بزرگان و مسئولین با جسارت انقلابی و غیرت تمام از لباس های ایرانی در داخل و خارج از کشور استفاده کنند تا هم به تولید و صنعت پوشاک کمک کرده باشند و هم فرهنگ غنی اسلامی ایرانی را به سراسر جهان معرفی کنند.

جلوگیری از واردات غیر ضروری

سزاوار است دولت با جلوگیری از واردات بی رویه کالای خارجی به تولید داخل کمک کند چون که واردات غیر ضروری پوشاک فقط به ضرر تولید داخلی و به نفع افراد سودجو تمام می شود.
مقام معظم رهبری درباره واردات فرمودند: «من بارها با مسئولین در زمینهی واردات صحبت کرده ام. البته هیچ کس با واردات مخالف نیست؛ تنظیم و کنترل واردات لازم است. حتماً بایستی در مسئلهی واردات ملاحظهی تولید داخلی بشود؛ البته گفته می شود که واردات به رقابت پذیری تولید داخلی کمک می کند؛ اگر واردات نباشد، تولید کنندهی داخلی به کیفیت یا به قیمت تمام شده اهمیت نمی دهد؛ واردات، او را به این کار وادار می کند. به نظر من این منطق خیلی قوی ای نیست».
ایشان در کلامی دیگر فرمودند: «یکی از مشکلات (ما این است که به) واردات عادت کرده‏ایم (آن هم واردات بدون اولویت) عادتی است که متأسفانه دچار آن هستیم و این عادت را هم نتوانستیم کنار بگذاریم (چون) نگاهمان به تولید خارجی است.»
گاهی واردات کالاهای خارجی در ممالک اسلامی باعث تقویت نیروی دشمنان و تضعیف نیروی مسلمین می‏شود، البته ممکن است این اثر در درازمدت خودش را نشان دهد؛ ولی باید توجه داشت که خرید کالای داخلی باعث تقویت مسلمین و تضعیف دشمنان دین و انقلاب می‏شود.

مسائل فقهی

سؤال: آیا وارد کردن پوشاک و لباس هاى خارجى اشکال دارد؟
جواب: اگر مخالف قانون باشد یا پوشیدن آنها با عفّت و اخلاق اسلامى منافات داشته باشد یا مُروّج فرهنگ غربى است ، واردات آنها جایز نیست و در این مورد باید به مسئولین مربوطه مراجعه می شود تا از آن جلوگیرى کنند.
سؤال: آیا واردات کالاهای خارجی که موجب رکود و تعطیلی تولیدی های داخلی شود، اشکال دارد؟
جواب: اگر موجب ضرر و زیان بر اقتصاد کشور اسلامی گردد (مثل اینکه سبب تعطیل یا رکود کارخانه ها و صنایع و بیکاری افراد شود) و یا باعث تقویت دشمنان اسلام می شود باید ورود آن ممنوع شود و نیز بازرگانانی که از این پیامد اطلاع دارند، شخصاً موظفند که این کالاها را وارد نکنند. باید صنعت و کار در کشور، ترویج و تشویق شود و حتی اگر کالای خارجی را ارزان عرضه می دارند (برای اینکه تولید آن در کشور گران تر تمام می شود) باید منافع اصلی و دراز مدت را در نظر بگیرند. بعضی از کالاها هم که در داخل تولید نمی شوند؛ ولی چون ضرورتی برای ورود آن به کشور نیست و به نفع بیگانه می باشد باید ممنوع شود تا تولید و تجارت و کسب و کار در کشور رواج پیدا کند و مردم با اطمینان خاطر و امنیت کامل به اقتصاد مملکت اسلامی رونق بیشتری دهند.
مسأله: خرید و فروش هرگونه کالاى وارداتى از دولت غاصب اسرائیل حرام است و همچنین خرید و فروش هرگونه کالایى از شرکت هاى صهیونیستى و یا شرکت هایى که از سود حاصله به دولت غاصب اسرائیل کمک مىکنند، حرام است.
توصیه‏هایی به مسئولین:
- تا به کالای خارجی به صورت ضروری نیازمند نشده‏ایم، از واردات آن خودداری شود؛
- کالاهای داخلی را تبلیغ کنند تا مردم به خرید آنها اشتیاق بیشتری پیدا کنند؛
- اگر مسئولین کشور اقدام به خرید کالاهای داخلی کنند، مردم نیز از آنها یاد می‏گیرند و از کالاهای خارجی کمتر استفاده می‏کنند؛
- اگر کیفیت تولیدات و کالاهای داخلی بهتر شود، یقیناً مردم به سمت خرید کالاهی خارجی نمی‏روند؛

جلوگیری از قاچاق پوشاک

مسئولین محترم در امر مبارزه با قاچاق نهایت سعی خود را انجام می دهند (اما متأسفانه هنوز این غده سرطانی مهار نشده است) ولی به کمک همه جانبه دولت و ملت نیازمند است. قاچاق کالا به تولید داخلی ضرر می زند و موجب فروخته نشدن کالاهای داخلی می شود و به مرور زمان به تعطیلی تولیدی های داخلی منجرّ می شود.
بر اساس آمار رسمی کشور سالانه حدود دو و نیم میلیارد دلار واردات رسمی و غیر رسمی پوشاک به کشور صورت میگیرد که عمده این واردات به قاچاق اختصاص دارد. کارشناسان بر این باورند که اگر واردات از مبادی رسمی با حداقل عوارض و تعرفه انجام شود، واردات به سمت روش های رسمی و قانونی سوق پیدا می کند، اما اگر مقررات سخت گیرانهای وجود داشته باشد، قاچاق افزایش خواهد یافت.
مقام معظم رهبری فرمودند: «یکی دیگر از ارکان (تقویت تولید داخلی)، دستگاه مبارزهی با قاچاق است. این همه مسئلهی مبارزهی با قاچاق را تأکید کردیم؛ دولت های مختلف از سال ها پیش همین طور مرتّب آمدهاند رفتهاند؛ این کار یک کاری است که باید تحقّق پیدا کند و این هم ممکن است؛ نگویند نمی شود، کاملاً {محقق} می شود؛ جلوی قاچاق را به طور قاطع بگیرند. بنده یک وقتی گفتم فقط سرِ مرز دنبال قاچاق نروید؛ امروز میلیاردها دلار در داخل کشور صرف جنس قاچاق می شود. قاچاق را از لب مرز و از پیش از مرز تا داخل مغازه دنبال کنید. این، یک کار بسیار مهم است. کسانی که این کار را بکنند، هم مجاهدت می کنند، هم عبادت می کنند؛ این هم حسنه است».

سوالات فقهی

مسأله: قاچاق هر کالایی مانند پارچه و لباس {چون مخالف قوانین کشور است} حرام می باشد و باید از آن به شدّت پرهیز کرد. مخصوصاً هنگامى که موجب ضرر و زیان جامعه مى شود، و به اقتصاد کشور اسلامى لطمه وارد مى کند، و کمک کردن به قاچاقچیان در امر قاچاق جایز نیست.
سؤال: درآمد حاصل از قاچاق حلال است؟
جواب: درآمد حرام است.
سؤال: گاهی قاچاقچیان برای وارد کردن کالا به برخی از مسئولین و مرزبانان رشوه می دهند، آیا این کار اشکال دارد؟
جواب: گرفتن رشوه در این زمینه گناه مضاعف دارد و بر همگان لازم است امر به معروف و نهى از منکر را فراموش نکنند.

کمک به صادرات

از بازوهای کمک کننده به تولید داخلی، صادر کردن پوشاک به کشورهای همسایه است. دولت باید زمینه این امر مهم را فراهم کند و با کشورهای دیگر رایزنی کنند تا آنها با نهادها و تولیدی های داخلی قرارداد همکاری ببندند به طوری که تولید کنندگان داخلی بتوانند در کشورهای دیگر نمایشگاه هایی برپا کرده و محصولات خود را در آن به فروش برسانند و فرهنگ غنی اسلامی ایرانی کشورمان را به جهانیان معرفی کنند.
به گفته رئیس اتحادیه پوشاک کشور پوشاک اسلامی ایرانی در بازارهای کشورهای عرب جایگاه خوبی دارد و از این فرصت می توان استفاده کرد و پوشاک ایرانی را به کشورهای دیگر نیز صادر کنیم.

برگزاری نمایشگاه های تولیدات داخلی

بر پا کردن نمایشگاه توزیع و عرضه پوشاک و لباس ایرانی از بهترین راه های تبلیغ و ترویج پوشاک حساب می شود و این کار موجب می شود تولید کنندگان داخلی به فکر بهتر کردن محصولات خویش باشند تا بتوانند خود را در نمایشگاه به خوبی نشان دهند و مشتریان خود را پیدا کنند؛ پس سزاوار است دولت در فصول مختلف این نمایشگاه ها را در استان ها و شهر های مختلف برگزار کند تا هم سبب آشنایی مردم با فرهنگ شهرهای مختلف شود و هم مسئولین از نزدیک با مشکلات مردم آن دیار آشنا شده و در صدد بر طرف کردن این مشکلات برآیند.

برگزار نکردن نمایشگاه تولیدات خارجی

یکی از کارهایی که ممکن است به تولید لباس داخلی ضرر بزند برگزاری نمایشگاه های لباس و پوشاک کشورهای خارجی است که موجب می شود مردم به سمت خرید اینگونه از لباس ها بروند که علاوه بر رکود تولید داخلی می تواند به مرور زمان فرهنگ پوشش کشورمان را تهدید کند و نوع لباس و پوشش مردم کشورمان را تغییر دهد؛ پس سزاوار است دولت تا جایی که ممکن است از برگزاری اینگونه نمایشگاه های تولید پوشاک خارجی خودداری کند و بیشتر به فکر محصولات کشورمان باشند.
برخی از اعضای اتحادیه پوشاک می گویند: «وقتی پوشاک داخلی از ابعاد مختلف توان رقابت با پوشاک خارجی را ندارد، نباید اجازه ورود به پوشاک خارجی داده شود» و حتی برای مقابله با این نمایشکاه ها از حضور در آنها خودداری کردند. برخی دیگر نیز معتقدند برگزاری نمایشگاه های لباس خارجی در بعضی از اوقات (مانند نزدیک عید نوروز، اول مهر و ...) ضرر بیشتری به تولید داخلی می زند.

استفتاء

سؤال: به گفته کارشناسان اقتصادی و فعالان صنف پوشاک، برگزاری نمایشگاه های لباس خارجی سبب تعطیلی کارگاه های تولید لباس و رکود اقتصادی می شود، آیا برگزاری چنین نمایشگاه هایی جایز است؟
جواب: اشکال ندارد مگر اینکه مخالف قانون باشد یا به تولید داخلی ضرر بزند که در این صورت برگزاری چنین نمایشگاه هایی جایز نیست.

بالا بردن کیفیت و ارزان کردن قیمت پوشاک داخلی

از مهم ترین چیزهایی که به تولید داخلی کمک می کند این است که مسئولین و تولید کنندگان، محصولات خود را با کیفیت بالا و ارزان قیمت به مشتریان تحویل دهند؛ کلام برخی از مردم این است که لباس های نامناسب و خارجی با کیفیت بالا و قیمت ارزان تری به فروش می رسد مثلا یک چادر خوب و مناسب که پوشش کاملی برای زنان متدین و باحجاب حساب می شود با قیمت بالایی به فروش می رسد اما یک مانتوی بد حجاب با قیمت کمتری فروخته می شود پس اگر برخی از مردم به سراغ پوشاک و لباس های بی حجاب و خارجی می روند زمینه آن را خود مسئولین و تولید کنندگان فراهم می کنند.

خرید پوشاک و محصولات داخلی

بهترین سخنی که می تواند اهمیت خرید پوشاک داخلی را بیان کند سخنان مقام معظم رهبری است که به برخی از انها اشاره می شود:
مقام معظم رهبری فرمودند: «متأسفانه در کشور ما فرهنگِ کاملاً منحرفی از گذشته پایهگذاری شده، که هنوز آثارش از بین نرفته {است} - با این همه تبلیغاتی که ما از اول انقلاب تا امروز داشتیم - و آن، نگاه نیازمندانهی به سمت غرب، بزرگ دیدن غرب و کوچک دیدن خود در مقابل اوست؛ که متأسفانه ریشه کن نشده و وجود دارد؛ این به دلیل نبود خود باوری است. اینکه شما ملاحظه می کنید فلان مارکِ جنس خارجی پول بیشتری طلب می کند، اما طرفدار بیشتری هم در بین یک طبقهای دارد (در حالی که جنس مشابه داخلی گاهی کیفیتش بهتر از آن است) به خاطر همین نگاه است؛ این یک بیماری است، این یک آفت است».
ایشان فرمودند: «مردم در همهی سطوح، {باید} تولید ملّی را ترویج کنند. عزیزان من! وقتی شما به جای جنس خارجی یک جنس داخلی را خرید می کنید، به همین اندازه کار و اشتغال ایجاد کردهاید، {و} هم کارگر ایرانی را وادار کردهاید به اینکه ابتکار خودش را میدان بیاورد. وقتی شما جنس داخلی مصرف می کنید، ثروت ملّی را افزایش دادهاید. نمی گوییم خرید جنس خارجی حرام است، امّا عرض می کنیم خرید جنس داخلی برای مقاوم سازی اقتصاد یک ضرورت است و بر روی همه چیز این کشور تأثیر می گذارد. باید به این توجّه کرد؛ این نقش همهی مردم است. البتّه در اینجا هم مثل خیلی جاهای دیگر، مسئولیّت مسئولان و مدیران کشور از دیگران بیشتر است؛ بسیاری از زیاده روی ها و ریخت و پاش ها در رفتار مردم، به خاطر نگاه کردن به رفتار آن کسانی است که آنها را (بزرگ ترها) می دانند؛ اگر اسراف در بین سطوح بالا نباشد، در بین مردم هم اسراف کم خواهد شد. بنابراین ترجیح تولید داخلی یکی از کارها است».
ایشان در جای دیگر فرمودند: «مردم محصولات داخلی را مصرف کنند؛ {به} دنبال این نشانه ها نروند. حالا مُد شده است بگویند «بِرَند» است؛ بِرَند چیست! بروید سراغ مصرف تولیدات داخلی. ملّت ایران کالاهایی که مشابه داخلی دارد، با تعصّبِ تمام، خارجیِ آن را مصرف نکنند. این {توصیه} را فقط برای متدیّنین و افرادی که برای حرف ما حجّیّت شرعی قائلند، نمی گویم؛ بلکه برای هرکسی می گویم که به ایران و آیندهی کشور علاقه مند است، به فکر بچّه های خودش است که بنا است فردا در این کشور زندگی کنند. {وقتی} شما مصنوعات خارجی را مصرف می کنید، در واقع به اینکه حجم آن بنگاه خارجی، آن کارگر خارجی، آن سرمایه دار خارجی، مدام بیشتر بشود و تولید داخلی ضربه بخورد، شکست بخورد؛ کمک می کنید».

حمایت علما و فقها از تولید داخلی

در ایران همیشه مردم به تبعیت از مرجعیت و رهبری بزرگان شیعه با دشمنان مبارزه کرده و آنها را از کشور خارج کرده اند. در تحریم تنباکو توسط آیت الله میرزای شیرازی مردم مومن از ایشان حمایت کرده و دشمنان را از تسلط بر این کشور نا امید کردند. «یکی از نتایج مهم جنبش تنباکو، تقویت این فکر بود که جهت رفع وابستگی به بیگانگان، لازم است وسایل مورد نیاز جامعه ایران، در داخل کشور تولید شود. در همین راستا شرکت های اقتصادی و تولیدی پا به عرصه گذاردند. یکی از بزرگترین آنها شرکت اسلامیه در اصفهان بود. این شرکت با هدف تأمین منسوجات مورد نیاز مردم مسلمان ایران، با تلاش و حمایت علمای اصفهان به ویژه حاج آقا نور الله و آقا نجفی اصفهانی، در سال 1316، تأسیس شد و به تدریج شعبه هایی در برخی شهرهای دیگر و حتی خارج از کشور مانند (لندن، کلکته، بمبئی، مصر، اسلامبول، بغداد، مسکو و ...) ایجاد شد. در آن دوران، اساس تجارت ایران، بر دلالی اجناس فرنگی قرار داشت. به گفته حاج آقا نورالله، «بازرگانان ایرانی، به عمله های خارجی تبدیل شده بودند»؛ و بدین ترتیب شکوه و جلال اروپایی ها، از طریق کالاهایشان در ایران جلوه گری می کرد».
روزنامه حبل المتین از دامنه نفوذ شرکت اسلامیه در مدارس {داخلی} اینگونه خبر می دهد: «لباسی که مدرسه به شاگردان می دهد عبارت است از سالی دو لباده زمستانی و تابستانی و عمامه و یک کلاه و زیر عمامه و دو جفت پا افزار. و تمام اجناس باید ساخت داخل ایران باشد. لباده هایی که به شاگردان داده می شود، همه از شرکت اسلامیه هستند. این لباس را شاگردانی دوخته اند که در مدرسه، خیاطی آموخته اند و عمامه هم دوخت اصفهان است. اگر مدرسه بیشتر توانایی پیدا کند، پیراهن و شلوار هم برای شاگردان دوخته می شود».
علما و مراجع شیعه نیز از این اقدام وطن دوستان اصفهانی، حمایت کردند. برخی از مراجع تقلید مانند (آیت الله محمد کاظم خراسانی معروف به آخوند خراسانی؛ آیت الله سید محمد کاظم یزدی؛ آیت الله ملا عبدالله مازندرانی؛ آیت الله فتح الله شریعت اصفهانی معروف به شریعت مدار؛ آیت الله حسین نجل حاجی میرزا خلیل؛ آیت الله محمد حسین نوری معروف به محدث نوری) از شهر نجف، پیام هایی مبنی بر حمایت از شرکت اسلامیه صادر کردند و همگان را دعوت به حمایت از این حرکت ملی نمودند. در راس این حرکت در اصفهان نیز، آیت الله محمد تقی نجفی معروف به آقا نجفی اصفهانی حضور داشت. این اتحاد عمل به واسطه رهبری ایشان شکل گرفت.

تحریم لباس های نامناسب خارجی

امیر کبیر در نظر داشت با استفاده از صنایع کشور دست استعمارگران را کوتاه نماید. امیرکبیر معتقد بود ملت از نظر اقتصادی باید به وظیفه وجدانی خود عمل نموده و عموماً از البسه وطنی استفاده نمایند. وی برای توسعه و تکمیل صنایع دستی تلاش فراوانی کرده بود. قبل از امیر کبیر، لباس سربازها را از ماهوت انگلیسی تهیه میکردند ولی او برای رشد و توسعه صنایع داخلی، فرمان تهیه لباس نظامیان از شال چوخای پشمین مازندرانی را صادر نمود. او تأکید کرده بود شال های دستی کرمانی خوب بافته شود و با شال های کشمیری رقابت کند. در این زمان پارچه های وطنی رواج بسیار یافت و به تشویق دولت، تولید آن افزایش پیدا کرد. پس از آن سفارش شد سالی پنجاه هزار دست لباس سربازی از قماش وطنی آماده سازند.
چقدر زیباست مسئولین کشور از کار انقلابی حاج آقا نور الله، آیت الله آقا نجفی و امیرکبیر الگوگیری کرده و از خرید و واردات لباس های خارجی تا جایی که ممکن است جلوگیری کنند و کیفیت لباس های داخلی را بالا ببرند و مردم را به خرید و استفاده از آنها تشویق کنند.

تبلیغ و ترویج صدا و سیما

صدا و سیما از مهم ترین ابزاری است که می تواند با تبلیغات و برنامه های مفید به تولید پوشاک داخلی کمک کند و آن را در راه پیشرفت یاری نماید.
بازیگران و مجریان تلویزیون می توانند با پوشیدن لباس های مناسب ایرانی در تبلیغ و ترویج فرهنگ استفاده از پوشاک داخلی سهم بسزایی را ایفا کرده و مردم را با عمل خویش به سمت استفاده از تولیدات داخلی تشویق کنند. با این پتانسیل و نیروی قوی که در رسانه تلویزیون و سینما برای ترویج لباس های مناسب اسلامی ایرانی وجود دارد؛ متأسفانه برخی از بازیگران زن و مرد با پوشیدن لباس های نامناسب، سبک زندگی و پوشش غربی را تبلیغ می کنند؛ مثلا از لباس های تنگ، بدن نما و نازک استفاده می کنند یا مانتوهایی را می پوشند که دارای رنگ و طرح محرک و و زننده هستند یا از لباس ها و مانتوهای آستین کوتاه به همراه ساق دست استفاده می کنند در حالی که حجم دست آنها کاملا معلوم و تحریک کننده است.

استفتاء

سؤال: برخی از بازیگران سینما و مجریان تلویزیون، لباس هایی را می پوشند که موجب ترویج یک نوع خاص از لباس یا مدگرایی در جامعه می شود. آیا این کار جایز است؟
جواب: اگر پوشیدن این لباس ها ترویج پوشش های غربی و مدگرایی شود جایز نیست.

قوانین مربوط به صدا و سیما

قانون کشورمان در راستای حمایت و تیلیغ پوشاک ایرانی برای صدا و سیما وظایفی را معرفی کرده است که باید اجرا شوند که به آنها اشاره می شود:
• ترویج الگوهای مناسب پوشش منطبق با ارزشهای فرهنگی، اسلامی و ملی در فیلم ها، سریال ها، مستند ها، نماهنگ ها، پویانمایی ها، گزارش ها و گفتگوها.
• تهیه و پخش برنامههای تلویزیونی در جهت معرفی و ترویج نمادها و الگوهای پارچه و لباس ایرانی و بومی مناطق مختلف کشور و نیز مدل های لباس ایرانیان در ادوار مختلف تاریخی.
• انعکاس جشنواره ها و نمایشگاه های مد و لباس اسلامی و ملی و معرفی طرح های ارایه شده و طراحان موفق در برنامه های سیما.
• پرهیز از ترویج الگوهای غربی پوشش در پخش برنامه های سیما.
• اطلاع رسانی درباره جریان های منحرف و مهاجم مد و الگوهای غربی پوشش در قالب برنامه های جذاب تلویزیونی همراه با ارایه الگوهای بدیل و برتر اسلامی ایرانی.
• توجه ویژه به ساخت برنامه های پویانمایی برای کودکان به منظور جلب توجه آنها به لباس های اسلامی ایرانی با استفاده از نمادهای محبوب عروسکی.
• ترویج و تبلیغ الگوهای لباس منطبق با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی (مطابق با شاخص های تعیین شده در کارگروه) به وسیله مجریان تلویزیون.

لباس ملی از نظر رهبری

مقام معظم رهبری فرمودند: «بنده زمان ریاست جمهوری در شورای عالی انقلاب فرهنگی قضیهی طرح لباس ملی را مطرح کردم و گفتم بیایید یک لباس ملی درست کنیم؛ بالاخره لباس ملی ما این کت و شلوار نیست. البته من با کت و شلوار مخالف نیستم؛ خود من هم گاهی اوقات در ارتفاعات یا جاهای دیگر ممکن است کاپشن هم بپوشم؛ ایرادی هم ندارد؛ اما بالاخره این لباس ملی ما نیست.
عرب ها، هندی ها، اندونزیایی ها، آفریقایی ها و کشورهای گوناگون شرقی لباس های ملی خودشان را دارند و در مجامع جهانی هرکس لباس ملی خود را دارد؛ افتخار هم می کنند. من و شما که ایرانی هستیم، لباسمان چیست؟ شما نمیدانید لباس ما چیست. البته من نمیگویم طرح این لباس حتماً باید برگردد به لباس پانصد سال قبل؛ ابداً. من می گویم بنشینید برای خودتان یک لباس طراحی کنید. من می خواهم بگویم اگر شما موی سرتان را می خواهید آرایش کنید، اگر می خواهید لباس بپوشید، اگر می خواهید سبک راه رفتن را تغییر دهید، بکنید؛ اما خودتان انجام دهید؛ از دیگران یاد نگیرید.
در کشورهای غربی و بیشتر از همه در آمریکا، حدود سه چهار دهه پیش یک مشت جوان بر اثر واخوردگی از شرایط اجتماعی، دچار حرکت هایی شدند، که البته تا امروز هم ادامه دارد. در زمان ما مظهر این افراد، بیتل ها بودند که با آرایش عجیب و غریب و با نوعی موسیقی شبیه موسیقی پاپ- که الآن در دنیا معمول است- ظاهر می شدند. بنده بعد از انقلاب به الجزائر رفتم و در خیابان دیدم پسر جوانی نصف موی سرش را تراشیده و نصف دیگر را باقی گذاشته است. هر چه نگاه کردم، دیدم این آرایش، هیچ زیبایی ندارد. مشخص بود او از کسانی تقلید کرده است. در الجزائر، فشار صنعتی و فشار ابزار تولید و تکنیک بر زندگی مردم اصلًا آن قدر نیست که یک جوان، احساساتی را پیدا کند که در امریکا یا انگلیس یا در جای دیگر پیدا می کرد؛ اما چون دیده بود آنها انجام دادهاند، او هم انجام می داد. بنده با این چیزها مخالفم و دوست ندارم جوان ما اینطوری حرکت کند و دختر و پسرِ ما دائم چشمشان به آنها باشد.

قانون ساماندهی مد و لباس

در این قسمت برای آگاهی بیشتر افرادی که با لباس و پوشاک در ارتباط هستند و خوانندگان محترم، قوانین مربوط به لباس و وظایف ارگان ها و نهادهای مربوط را ذکر می کنیم تا با اطلاع بیشتر در این عرصه فعالیت داشته باشند.

وظایف وزارت ارشاد و بازرگانی

• وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است با همکاری وزارت بازرگانی جهت تبادل فرهنگی ملل مسلمان، موزه، نمایشگاه و جشنواره های ملی، منطقهای و بین المللی با محوریت معرفی نمادها و الگوهای پارچه و لباس ایرانی - اسلامی برگزار نماید.
• طرح ها و الگوهای تولید شده پارچه و لباس مبتنی بر نمادهای ایرانی-اسلامی مشمول حمایت قانونی حقوق مؤلفان و مصنفان و کانون ثبت اختراعات و مالکیت صنعتی خواهد بود.
• وزارت بازرگانی مکلف است برای دسترسی عمومی و حمایت از تولید و فروش پارچه ها و پوشاک منطبق با الگوهای ایرانی - اسلامی، نمایشگاه های عرضه فصلی مد لباس و پوشاک برگزار نماید.
• کلیه دستگاه های دولتی مکلفند از بودجه سنواتی ردیف های خدماتی رفاهی خود، جهت تشویق تقاضای پارچه و لباس منطبق با الگوهای ایرانی- اسلامی تسهیلات خرید پارچه و لباس های مذکور را در اختیار کارکنان خود قرار دهند.
• اِعمال تمهیدات لازم در جهت ترویج و تبلیغ نمادها و الگوهای پارچه و لباس ایرانی ـ اسلامی و بومی مناطق مختلف کشور و نمادها و الگوهای مصوب کارگروه در سینما، تئاتر، مطبوعات، کتاب، موسیقی، هنرهای نمایشی و دیگر فعالیتهای فرهنگی.

وظایف آموزش و پرورش

• آشنا نمودن دانش آموزان با شیوه ها و مظاهر تهاجم فرهنگی غرب به ویژه در زمینه اشاعه و القای الگوهای رفتاری و ترویج مدگرایی کاذب در پوشش و آرایش.
• معرفی نمادها و الگوهای فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در زمینه پوشش، لباس و سایر آرایه های مکمل از طریق تصاویر کتب درسی.
• فراهم کردن زمینه طراحی های متنوع برای لباس دانش آموزان، معلمان و کارکنان مدارس با توجه به اقتضائات جنسیتی، سنی و منطقه ای، از طرق مختلف از جمله برگزاری جشنواره سالیانه لباس مدارس و حمایت از طرح های برگزیده برخوردار از شاخصه های زیبایی و حجاب که بتواند پاسخ مناسبی برای نیازهای روحی و روانی آنها باشد.
• سفارش لباس فرم مخصوص دانش آموزان ممتاز، برگزیدگان المپیادها و شرکت کنندگان در جشنواره های علمی و فرهنگی به طراحان برجسته لباس اسلامی و تولید کنندگان و بر اساس الگوها و نمادهای ایرانی ـ اسلامی و برخوردار از پارچه و دوخت با کیفیت بالا و اعطای این لباس ها به این دانش آموزان در قالب جوایز فرهنگی برای استفاده در مراسم و مناسبتها.

وظایف بازرگانی

• حمایت عملی از طراحان و تولید کنندگان پوشاک اسلامی که محصولات آنها ضمن انطباق با موازین شرعی پوشش از کیفیت، زیبایی، جذابیت و تنوع برخوردار باشد.
• شناسایی تولید کنندگان و فروشندگان موفق در زمینه تولید و عرضه لباس های مناسب اسلامی و اعطای تسهیلات به آنها و رفع مشکلات ایشان و تسهیل شرایط صادرات برای محصولات آنها.
• حمایت از طراحان موفق لباس های اسلامی در امور صنفی جهت رساندن مدل های طراحی شده به تولید انبوه.
• نظـارت مستمر و مؤثر و اعـمال کنتـرل های لازم بر صنـوف تولید کننده و عرضه کننده لباس.
• توسعه «طرح جلوه های حجاب» با تنوع بخشی به مدل های اسلامی و جامعیت محصولات عرضه شده برای پوشش کامل بانوی مسلمان ایرانی (از قبیل روسری بلند و جوراب مناسب).

وزارت صنایع و معادن

• فراهم کردن امکان ارتباط مؤثر طراحان پارچه و لباس های اسلامی با کارخانجات نساجی و تولید کنندگان لباس.
• حمایت از کارخانجات و تولید کنندگان لباس های منطبق با الگوهای ایرانی اسلامی به خصوص چادر با کیفیت.
• حمایت از متقاضیان تأسیس واحدهای تولید صنعتی لباس و پارچه به ویژه پارچه چادری.

فصل چهارم: فروش لباس مردانه

بیشتر مسائلی که درباره فروش لباس زنانه ذکر شد در فروش لباس مردانه هم مطرح می شود و فروشندگان محترم باید با توجه به نکاتی که در آنجا گفته شد خود را از آسیب ها و گناهان این شغل حفظ کنند و از هر کاری که زمینه فساد خود و جامعه را فراهم می کند خودداری کنند.

فروش لباس مردانه توسط زنان

سزاوار است زنان در مغازه ها و فروشگاه هایی که لباس های مردانه می فروشند مشغول به کار نشوند زیرا از یک طرف ارتباط دائمی زنان با مردان زمینه فساد و گناه بین آنها را فراهم می کند و از سوی دیگر دیدن پوشاک مردانه مخصوصاً لباس های زیر ممکن است زنان را تحریک کرده و آنها را به انحرافات و گناهان بکشاند.

احکام فقهی

سؤال: آیا فروش لباس مردانه و لباس زیر مردان توسط زن جایز است؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد جایز نیست ولی اگر مفسده هم نداشته باشد بهتر است ترک شود.
مسأله: نگاه کردن زنان به بدن مردان نامحرم (به استثنای وجه و کفّین و مقداری که معمولاً نمی ‏پوشانند) حرام است (چه با قصد لذت باشد یا نباشد).
مسأله: دیدن موی سر و صورت، دست ها تا مچ، پا تا قوزک و گردن مردان نامحرم برای زنان اشکال ندارد، به شرط آن که به قصد لذت و ریبه نباشد.

خرید لباس مردانه توسط زنان

برخی از زنان برای شوهران و پسران خود از لباس فروشی های مردانه لباس زیر خریداری می کنند. سزاوار است مردان و پسران، خودشان این کار را انجام دهند و آن را به مادر یا خواهرشان واگذار نکنند.
سؤال: برخی از زنان برای پسران و شوهران خود از لباس فروشی های مردانه لباس زیر خریداری می کنند، آیا این کار جایز است؟
جواب: اشکال ندارد مگر اینکه مفسده داشته باشد که در اینصورت جایز نیست.

خرید و فروش کروات و پاپیون

سؤال: آیا خرید و فروش کروات و پاپیون جایز است؟
جواب: اشکال ندارد مگر خلاف قانون باشد یا فرهنگ غربی ترویج شود.

فروش لباس حریر و ابریشم

سؤال: آیا فروش لباس حریر و ابریشم خالص به مردان (مخصوصاً دامادها) جایز است؟ آیا درآمد به دست آمده حلال است؟
جواب: فروش جایز نیست و درآمد به دست آمده حرام است.

فصل پنجم: فروش لباس زنانه

در هر جامعه‌ای زنان نقش مهم و تأثیر گذاری دارند؛ به همین خاطر مسائل مربوط به زنان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ یکی از مسائل مهم بانوان، موضوع پوشش و لباس آنهاست لذا باید خرید و فروش لباس‌های زنانه از منظر فقه و قانون و عرف مطرح شود تا فروشندگان محترم و مومن کشورمان با آگاهی بیشتری به این حرفه مشغول باشند.
پوشاک زنانه در فروشگاه‌های توزیع لباس، توسط مردان و زنان به مشتری‌ها عرضه می‌شود و گاهی فروشندگان و خریداران با آسیب‌ها و مشکلاتی رو به رو می‌شوند که فقط با آگاهی از وظایف شرعی و قانونی خویش از این آسیب‌ها در امان می‌مانند که در ادامه به خطرات و مشکلات این افراد اشاره می‌شود.

فروش لباس زنانه توسط مردان

برخی از فروشندگان لباس‌های زنانه، مردان هستند و این افراد با زنان و دختران جوان در ارتباط مستقیم هستند و پوشاکی را به فروش می‌رسانند که غالباً برای مردان محرک و مهیج می‌باشد؛ پس سزاوار است فروشندگان مرد تا جایی که امکان دارد در اینگونه از محیط‌ها مشغول به کار نشوند و در صورت ضروری بودن انتخاب این شغل به نکاتی که در ادامه می‌آید توجه و دقت داشته باشند تا از آسیب‌های این شغل در امان بمانند.

سوالات فقهی

سؤال: آیا جایز است مردان در فروشگاه‌های لباس زنانه مشغول به کار شوند؟
جواب: اگر ترس آلوده شدن به گناه یا مفسده وجود داشته باشد کارکردن جایز نیست ولی در هر صورت بهتر است از فروشندگان زن استفاده شود.
سؤال: آیا فروش لباس زنانه و لباس زیر زنان توسط مرد جایز است؟
جواب: اگر مفسده نداشته باشد جایز است ولی اگر مفسده هم نداشته باشد بهتر است ترک شود.
سؤال: برخی از زنان برای خرید لباس زیر زنانه به مغازه‌هایی که فروشندگان آن مرد هستند مراجعه می‌کنند در حالی که مغازه‌های زنانه وجود دارد، آیا این کار جایز است؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد جایز نیست ولی اگر مفسده هم نداشته باشد بهتر است ترک شود.
در بعضی از مناطق، در خیابان و در معرض دید همگان، لباس زیر زنان و مردان به فروش می‌رسد در حالیکه این کار قطعاً شهوت افراد را تحریک می‌کند و جامعه را به فساد و تباهی می‌کشاند، مأموران اماکن هم با این افراد کاری ندارند و با آنها برخورد جدّی نمی‌کنند.

استفتاء

سؤال: آیا فروش لباس زیر زنانه در معابر عمومی و خیابان‌ها که در معرض دید همگان قرار دارند جایز است؟
جواب: اگر بر خلاف قانون و مفسده انگیز باشد اشکال دارد و در غیر این صورت هم بهتر است از این کار اجتناب شود.

آسیب‌های فروش لباس زنانه توسط مردان

ارتباط همیشگی با زنان و دختران

در جامعه امروزی ارتباطات بین افراد، مخصوصاً زن و مرد زیاد شده است و در بسیاری از موارد حریم بین آنها رعایت نمی‌شود و مشکلات فراوانی را به وجود می‌آورد.
از مهم‌ترین آفات و آسیب‌هایی که فروشندگان مرد را تهدید می‌کند این است که همیشه با زنان در ارتباط هستند و با آنها گفتگو می‌کنند و در خرید لباس به آنها مشورت و نظر می‌دهند و به صورت و بدن آنها نگاه می‌کنند تا بتوانند پیشنهادهای بهتری برای خرید لباس‌های زیباتر بدهند مثلا توصیه می‌کنند که برای شما لباس‌های اندامی و تنگ مناسب است و همین امور آنها را به گناه آلوده می‌کند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حدود ارتباط کلامی بین زنان و مردان را معلوم کرده و به مردان فرمودند: «گفتگوی زیاد و هم سخن شدن با زنان قلب را می می‌راند». فروشندگان محترم باید از سخنان غیر ضروری با مشتریان زن خودداری کنند. در کلامی دیگر زنان را از سخن گفتن غیر ضروری با مردان نامحرم نهی فرمودند. متأسفانه بعضی از خانم‌ها با پوشش‌های نامناسب و زننده برای خرید به فروشگاه‌ها مراجعه می‌کنند. گاهی نیز ممکن است همکار مردان فروشنده، زنان نامحرمی باشند که پوشش مناسبی ندارند؛ در این صورت، نگهداری چشم از نگاه به نامحرم سخت تر می‌شود؛ چون دایم در معرض دید است. وجود تصاویر مبتذل و مستهجن زنان برهنه و خوانندگان غربی که بر روی لباس‌های زنانه که در مغازه‌های لباس فروشی وجود دارد، شخص را در معرض دیدن همیشگی این تصاویر قرار می‌دهد، در تمام این موارد به مراقبت بیشتری نیاز است.

استفتاء

سؤال: آیا فروش لباس‌هایی که تصاویر زنان مبتذل بر روی آن‌ها چاپ شده جایز است؟
جواب: فروش این گونه از لباس‌ها جایز نبوده و درآمد آن حلال نیست و فروشنده اگر می‌تواند باید آن را محو کنند.
سزاوار است مردان برای حفظ دین خود از کار کردن در این محیط‌ها خودداری کنند و از خدای متعال بخواهند که روزی حلال آنها را در کار دیگری قرار دهد زیرا خدای سبحان فراهم کردن روزی افراد مومن را ضمانت کرده است: «وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِب؛ و هر کس تقواى الهى پیشه کند، خداوند راه نجاتى براى او فراهم مى‌کند. و او را از جایى که گمان ندارد، روزى مى‌دهد».
فروشندگان مرد با دیدن زنان بی حجاب و تصاویر مبتذل و مستهجن که بر روی لباس‌ها یا کاور آنها وجود دارد تصویری در ذهنشان نقش می‌بندد زیرا که چشم راه ورودی قلب و ذهن است «الْعَیْنُ بَرِیدُ الْقَلْب» و چه بسیار افرادی که به وسیله چشم خود بذر شهوت را در دل خود می‌کارند؛ اما برای همیشه حسرت آن بر دلشان نشسته و هیچ گاه به آرزوی خود نرسیده‌اند «النَّظَرُ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِیسَ مَسْمُومٌ وَ کَمْ مِنْ نَظْرَةٍ أَوْرَثَتْ حَسْرَةً طَوِیلَةً» و در نتیجه آسایش از زندگی آنها رخت بر می‌بندد چونکه پیوسته فکر و ذهنشان مشغول آنچه دیده است، می‌باشد پس سزاوار است فروشندگان محترم چشم خود را از نامحرم بپوشانند، که برای خود آنها بهتر است و باعث راحتی قلب آنان می‌شود و حتی به مقاماتی می‌رسند که کمتر کسی به آن رسیده است و از عبادت، لذتی وصف نشدنی می‌برند.

احکام فقهی

مسأله: اگر زنان مسلمان حجاب کامل شرعی خود را رعایت کرده باشند و در گردی صورت و مچ دست تا انگشتان آنان زینتی نباشد ، مردان می‌توانند بدون قصد لذت و ریبه به صورت و مچ دست تا انگشتان نگاه کنند.
مسأله: نگاه کردن مردان به مواضع زینت شده زنان جایز نیست.
مسأله: نگاه کردن مردان به غیر از گردی صورت و مچ دست تا انگشتان زنان (مانند کف پا، روی پا، پاشنه پا، ساق پا و ...) جایز نیست. مسأله: اگر مردی بترسد، در صورتی که به نامحرم نگاه کند، به گناه می‌افتد، نباید به او نگاه کند.
مسأله: آن چیزی که حرام است «نگاه کردن» است، نه «نگاه افتادن»، لذا آنچه را که انسان به طور اتفاقی در بازار، اماکن عمومی، محل کار و... می‌بیند، اشکال ندارد؛ ولی باید بلافاصله نگاه را برگرداند تا حکم «نگاه کردن» پیدا نکند. مسأله: هر کس که نگاه کردن به او جایز نیست، دیدن او از پشت شیشه یا در آینه و یا آب صاف و یا هر چیز دیگری که عکس او را منعکس می‌کند نیز جایز نیست. مسأله: نگاه کردن به مواضعی از بدن زنان غیر مسلمان (چه اهل کتاب و چه کفار) که به طور معمول نمی‌پوشانند، بدون خوف از گناه و بدون قصد لذت و ریبه نباشد اشکال ندارد لکن بنابر احتیاط واجب، مردان نمی‌توانند به مواضعی که معمولاً آنها می‌پوشانند، نگاه کنند.

دیدن همیشگی لباس‌های محرک و مهیج زنانه

در مغازه‌ها و فروشگاه‌هایی که مخصوص فروش پوشاک زنانه است لباس‌هایی وجود دارد که بیشتر مردان با دیدن آنها تحریک می‌شوند در حالیکه فروشندگان مرد همیشه این لباس‌های خاص زنانه را در قفسه‌ها و یا در تن مانکن‌هایی که در مغازه هستند می‌بینند (که البته تأثیر آن بیشتر می‌شود) و دائماً در معرض آلوده شدن به گناه هستند پس باید بیشتر مواظب خود باشند و از کارهایی که زمینه تحریک ذهنی و جنسی آنها را فراهم می‌کند اجتناب کنند.

لمس بدن زنان

یکی از آسیب‌هایی که مردان فروشنده را تهدید می‌کند این است که امکان دارد در حال رد و بدل کردن پول و لباس، دستان فروشنده و خریدار با هم تماس پیدا کند که اگر عمدی باشد حرام است؛ اما اگر به صورت ناخواسته و بدون قصد لذت باشد؛ اشکال ندارد؛ ولی افراد باید دقت داشته باشند که هنگام گرفتن پول از مشتری یا تحویل جنس به او باید دقت شود تا تماس بدنی با نامحرم محقق نشود.

استفتاء

سؤال: برخى از شغل‌ها به اقتضاى نوع کار، در آن تماس بدنى با نامحرم صورت مىگیرد، {مثل گرفتن پول از مشتری، تحویل جنس و ...} چنین تماس هایى چه حکمى دارد؟
جواب: اگر عمدی باشد جایز نیست.

خلوت با نامحرم در محیط کار

یکی از لغزشگاه‌های شایع برای تمام اصناف، برخورد یا خلوت کردن با نامحرمان است؛ چون طبق روایات شیطان در این موقع حضور پر رنگ تری پیدا کرده، شروع به وسوسه می‌کند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «هرگاه مردی با زن نامحرم خلوت کند، حتماً شیطان {به عنوان} سومین نفر در آنجا حاضر می‌شود.»

حکم فقهی

مسأله: اگر مرد و زن نامحرم در محل خلوتی باشند که کسی آنجا نباشد و دیگری نیز نتواند وارد شود؛ چنانچه بترسند که به حرام بیفتند، باید از آنجا بیرون بروند و ماندن آنها در آن مکان حرام است.
پس اگر افرادی به خاطر شرایط شغلی مجبورند با نامحرم در یک اتاق باشند، حتی الامکان درب اتاق را باز بگذارند تا از وسوسه‌های شیطانی در امان بمانند.

فروش لباس زنانه توسط زنان

چقدر زیباست که زنان مومن به فروشگاه‌هایی مراجعه کنند که فروشندگان و مسئولین آنها زنان هستند زیرا با این کار، می‌توانند راحت تر لباس‌های خویش را خرید کرده و از سخن گفتن با نامحرم و هر گونه گناه و آلودگی در امان بمانند و هم زمینه سلامت جامعه را فراهم کنند.
دولت باید زمینه‌ای را فراهم کند که زنان بتوانند بهترین و زیباترین لباس‌های خود را از مغازه‌ها و فروشگاه‌های مخصوص بانوان تهیه کنند و با هر گونه کاری که امنیت اخلاقی زنان و جامعه را تهدید می‌کند با شدت برخورد کند و حتی الامکان از کار کردن مردان در این محیط‌ها جلوگیری کند.

استفتاء

سؤال: آیا کار کردن زنان در فروشگاه هاى لباس زنانه جایز است؟
جواب: اگر موازین و آداب اسلامى را رعایت کند اشکال ندارد، ولى اگر براى دادن پروانه تجارى یا اجازه کار از طرف ادارات و نهادهاى مسئول بخاطر رعایت مصالح عمومى براى بعضى از مشاغل شرایط خاصى وضع شده باشد باید مراعات شود.
بر روی شیشه بیشتر مغازه‌های فروش لباس زنانه جملاتی (مانند انواع لباس زیر، لباس شب و ...) نوشته شده است که غالباً مشتریان و عابرین پیاده را تحریک می‌کند؛ لذا سزاوار است فروشندگان متدین به آن جملات تحریک کننده جملات «انواع لباس زنانه - انواع لباس مردانه» را بر روی شیشه مغازه بنویسند.

استفتاء

سؤال: برخی از مغازه‌های فروش لباس زنانه و مردانه برای جلب مشتری و اطلاع رسانی، جملاتی مانند «فروش انواع لباس زیر، شلوار ساپورت، لباس شب و ...» را بر روی شیشه مغازه می‌نویسند، آیا اینکار جایز است؟
جواب: حرام نیست ولی اگر مفسده داشته باشد جایز نیست.
مسئولین مغازه‌ها و فروشگاه‌های پوشاک زنانه باید از ورود آقایان به این مکان‌ها جلوگیری کنند تا خانم‌ها بتوانند به راحتی پوشاک مورد نیاز خود را تهیه کنند.
در برخی از فروشگاه‌های بزرگ پوشاک، لباس مردانه و زنانه با هم فروخته می‌شود در اینصورت سزاوار است محل فروش لباس زنان از مردان جدا باشد و از قرار دادن لباس‌های زیر در محل دید مردان خودداری کنند.

احکام و سوالات فقهی متفرقه

مسأله: فروش هر لباسی که پوشیدن آن در مقابل نامحرم حرام است اگر به قصد این باشد که زنان خریدار از آنها در برابر نامحرم استفاده کنند، حرام است.
سؤال: فروش پوشاک زنانه‌ای که بعضی از اندام‌های زنان را همچون قسمت بالای سینه و یا دست‌ها و یا ران و ساق پا را نمی‌پوشاند و غالبا در مجالس و یا منزل از آن استفاده می‌شود و فروشنده احتمال می‌دهد خریدار آن را در حضور نامحرم نیز استفاده خواهد کرد چه حکمی دارد؟
جواب: برای فروشنده اشکال ندارد ولی خریدار باید مراقب جنبه‌های شرعی باشد.
سؤال: آیا فروختن یا کرایه دادن لباس عروس جایز است؟
جواب: اگر مُهیِّج و مفسده انگیز باشد جایز نیست.
سؤال: آیا خرید و فروش و نگهدارى مجلّات لباس هاى زنانه که عکس زنان خارجی در آنها وجود دارد و براى انتخاب لباس به کار مى روند، جایز است؟
جواب: اگر مُحرِّک، مُهیِّج و مفسده دار باشد، اشکال دارد.

فصل ششم: مسائل متفرقه فروش لباس

شیوه‌های جذب مشتری

فروشندگان برای جذب مشتری از روش‌هایی استفاده می‌کنند که آنها را از منظر فقه بررسی می‌کنیم:

تبلیغ کالای خاص

یکی از شیوه‌های رایج در جذب مشتری برای خرید بیشتر، این است که فروشنده از اجناس خود تعریف کند؛ اما باید دقت داشت که این تعریف کردن‌ها به اندازه‌ای نباشد که دقت مشتری در انتخاب جنس بهتر، پایین بیاید. شاید به همین دلیل باشد که «تعریف از جنس، کراهت دارد».

استفتاء

سؤال: اگر تعریف و تشویق فروشنده موجب شود دقت مشتری در خرید کالا کم شود؛ ولی بعد از خرید بفهمد که جنس خوبی را نخریده است، آیا می‌تواند معامله را به هم بزند؟
جواب: اگر (تعریف و تشویق فروشنده) به گونه‌ای باشد که مشتری فریب خورده باشد، خریدار می‌تواند معامله را به هم بزند.

جایزه دادن

سزاوار است فروشندگان محترم برای خرید کالاهای داخلی با کیفیت بالا، جوایزی را در نظر بگیرند که هم در فروش بیشتر خودشان مفید است و هم در اقتصاد کشور نقش به سزایی دارد.
فروشندگان می‌توانند از لباس‌های ایرانی و محصولات فرهنگی مانند کتاب، سی دی‌های دینی و آموزش به عنوان هدیه یا جوایز خرید لباس استفاده کنند و علاوه بر جذب مشتری بیشتر به ترویج فرهنگ غنی اسلامی ایرانی کمک کنند.

استفتاء

سؤال: برخی از فروشگاه‌ها و مغازه‌های فروش لباس برای جذب مشتری در برابر خرید لباس بیشتر، جوایزی را به خریدار اهدا می‌کنند مثلا در قبال خرید چهار روسری، یک روسری را هدیه می‌دهند آیا این کار جایز است؟
جواب: جایز است.

استفاده از نور پردازی زیاد

بعضی از فروشندگان لباس و پوشاک برای جذب مشتری، لامپ‌های متعددی را روشن می‌کنند؛ این کار گرچه موجب جلب مشتری بیشتر می‌شود؛ ولی از سوی دیگر با مصرف زیاد برق به اقتصاد کشور ضرر می‌زنند.
پس فروشندگان محترم سزاوار است از لامپ‌های کم مصرف استفاده نموده تا عمل آنها مصداق اسراف حرام نگردد و موجب بی برکتی درآمد نشود.
فروشندگان باید توجه کنند که نورپردازی‌های زیاد داخل مغازه و ویترین موجب زیبایی کاذب لباس‌ها نشود و مشتری را به اشتباه نیندازد.

تبلیغ کالاهای خارجی

متأسفانه بعضی از فروشندگان برای فروش کالاهای خود، اقدام به تعریف و تبلیغ از محصولاتی خارجی نموده و کالاهای داخلی را فاقد کیفیت لازم معرفی می‌کنند که با این کار به اقتصاد جامعه خود ضرر وارد می‌کنند.

استفتاء

سؤال: آیا تبلیغ کالاهاى خارجى جایز است؟
جواب: اگر مخالف قانون باشد و موجب ضرر و زیان به مسلمین شود، جایز نیست.
کمترین ضرری که تبلیغ محصولات خارجی وارد می‌کند این است که تولید کنندگان داخلی را از ادامه کار دلسرد نموده و بازار فروش آنها را تحت الشعاع خود قرار می‌دهد.

تخفیف دادن

یکی از راه‌های جذب مشتری بیشتر تخفیف دادن در فروش است ولی برخی از فروشندگان قیمت لباس‌های خود را بالا می‌برند و زمانی که مشتری درخواست تخفیف می‌کند از قیمت آن کم می‌کنند و همین امر موجب می‌شود مشتری خیال کند این فروشگاه تخفیف می‌دهد.

استفتاء

سؤال: برخی از فروشندگان، قیمت جنس را کمى بالاتر می‌برند تا چنانچه مشترى درخواست تخفیف کرد، آن مقدار را کم کنند، آیا این کار جایز است؟
جواب: فى حدّ نفسه جایز است، هر چند کراهت دارد.

لباس‌های دزدی

مسأله: خریدن لباسی که از راه دزدى به دست آمده است، باطل و تصرف در آن حرام است و اگر کسى آن را بخرد، باید به صاحب اصلی آن برگرداند.

لباس فرقه‌های انحرافی

فروشندگان لباس باید از تبلیغ و ترویج لباس‌هایی که مخصوص فرقه‌های انحرافی است خودداری کنند و برای مقابله با این گروه‌های منحرف به افرادی که اینگونه از لباس‌ها را می‌فروشند تذکر و در صورت لازم به مسئولین اطلاع دهند تا با آنها برخورد قانونی انجام بدهند.

استفتاء

سؤال: آیا تبلیغ و فروختن لباس‌هایی که دارای علائم و آرم فرقه‌های انحرافی (مانند شیطان پرستان) هستند جایز است؟
جواب: اگر موجب ترویج فرهنگ غربی و ضد اسلام یا تأیید باطل یا هتک حرمت مومن شود جایز نیست.

لباس سفید و سیاه

سؤال: با توجه به اینکه پوشیدن لباس سفید مستحب است، آیا فروش آن هم مستحب است؟
جواب: مستحب نیست.
سؤال: آیا فروش لباس سیاه کراهت دارد؟
جواب: کراهت ندارد.

لباس‌های مخصوص زن و شوهر

سؤال: آیا تولید و فروش لباس‌های محرک و مهیج که مخصوص خلوت زن و شوهر است (به قصد لذت بیشتر بردن زوجین) جایز می‌باشد؟
جواب: اگر برای فروشنده و خریدار مفسده‌ای نداشته باشند جایز است.
فروشندگان محترم سزاوار است از قرار دادان اینگونه لباس‌ها در معرض دید همگان خودداری کنند و آنها را فقط به افراد متأهل بدهند زیرا ممکن است زمینه انحراف مشتریان را فراهم کنند.

تبلیغات اینرنتی پوشاک

یکی از راه‌های فروش بیشتر پوشاک و لباس، تبلیغ انواع لباس از طریق اینترنت می‌باشد. سزاوار است فروشندگان مومن، از نشان دادن لباس‌های زیر و پوشاک محرک در صفحات اینترنتی خودداری کنند و خود را در گناه و آلودگی افراد شریک نکنند زیرا ممکن است اشخاصی که با اینترنت کار می‌کنند با دیدن اینگونه از لباس‌ها تحریک شده و به معصیت گرفتار شوند.

تبلیغ لباس‌های گران قیمت خارجی و داخلی

سؤال: برخی از فروشندگان لباس، مشتریان خود را به خریدن لباس‌های گران قیمت و تجملی تشویق می‌کنند، آیا اگر این کار موجب تجمل گرایی و دور شدن از فرهنگ ساده زیستی شود جایز است؟
جواب: اشکال ندارد ولی سزاوار است به جای تشویق به خریدن لباس‌های گران قیمت به ساده زیستی توصیه شود.

فروش لباس ایرانی با مارک خارجی

برخی از لباس‌های مارک دار در اصل ایرانی هستند ولی بعضی از تولیدی‌ها و فروشندگان برای فروش بیشتر و جذب مشتری مارک‌های خارجی را به آنها می‌چسبانند و به عنوان لباس خارجی مارک دار به فروش می‌رسانند در حالی که این کار به تولید و صنعت داخلی پوشاک و لباس ضرر می‌زند که خود گناهی بس بزرگ است.
فروشندگان و تولیدی‌های محترم می‌توانند با تبلیغ لباس با کیفیت ایرانی به طراحان و تولید کنندگان داخلی لباس کمک کنند و مردم را به استفاده از پوشش اسلامی ایرانی تشویق کنند.
مارک‌ها و برندهای معتبر لباس در ابتدا این جایگاه را نداشته‌اند بلکه به مرور زمان با استفاده از آنها به این مرحله رسیده‌اند و ما می‌توانیم با تولید برند ایرانی و با بالا بردن کیفیت، تنوع و ماندگاری لباس، مردم را به سمت خرید لباس ایرانی هدایت کنیم.
باید بپذیریم که بسیاری از پوشاک و لباس‌های ایرانی از کیفیت و تنوع خوبی برخوردار هستند ولی به دلایلی مورد تبلیغ و استفاده مردم کشور قرار نمی‌گیرند و این به ضرر صنعت پوشاک است.

استفتاء

سؤال: برخی از تولید کنندگان و فروشندگان داخلی لباس، برای فروش بیشتر، لباس‌های خود را به عنوان پوشاک خارجی با مارک‌های معتبر خارجی به فروش می‌رسانند و خریدار هم به این عنوان که این لباس‌ها مارک دار و خارجی هستند آنها را خریداری می‌کنند، آیا این کار جایز است؟
جواب: هر نوع تقلبی، حرام است {و این کار هم تقلب است} و باید از آن اجتناب شود ولی اگر مشتری متوجه شد می‌تواند معامله را فسخ کند.

استفاده از مانکن

سؤال: آیا استفاده از مانکن‌هایی که برجستگی‌های بدن زنان و مردان را نشان می‌دهد، جایز است؟
جواب: اگر تحریک کننده، مهیج و مفسده دار باشد و فرهنگ بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، حرام است.
توصیه می‌شود فروشندگان پوشاک (مخصوصاً لباس‌های زنانه)، مانکن‌هایی که برجستگی بدن انسان را نشان می‌دهند در پشت شیشه مغازه و در معرض دید همگان قرار ندهند بلکه آنها را درون فروشگاه بگذارند تا موجب تحریک افرادی که از کنار مغازه عبور می‌کنند نشود.

برگزاری شوی لباس

برگزاری جلسات مدلینگ یا شوی لباس به تولید و فروش لباس‌های اسلامی ایرانی کمک می‌کند ولی مسئولین و برگزار کنندگان باید توجه داشته باشند از کارهایی که با دستورات اسلامی و قوانین مخالف است اجتناب کنند؛ این امور عبارتند از:
• برگزاری به صورت اختلاط بین زن و مرد.
• نمایش دادن لباس‌هایی که با فرهنگ و دین تناسب ندارد.
• نشان دادن لباس‌هایی که فرهنگ غربی را ترویج می‌دهند.
• پوشیدن لباس‌های تنگ و بدن نما توسط دختران و زنان جوان که حاضرین در جلسه را تحریک کند و آنها را به گناه آلوده می‌کند.
• استفاده از دختران و زنانِ آرایش کرده که پوشش نامناسب و تحریک کننده دارند.
• استفاده افراد مدلینگ از حرکات و اعمالی که سبب انحراف و تحریک مخاطبین می‌شود احتناب کنند.

استفتاء

سؤال: آیا برگزاری شوی لباس مختلط جایز است؟
جواب: اگر مستلزم مفسده‌هایی مانند حضور نامحرم باشد یا شئونات اسلامی رعایت نشود جایز نیست.
افرادی که به عنوان مدلینگ انتخاب می‌شوند باید توجه داشته باشند که عکس‌های آنان در سایت‌ها بارگذاری می‌شود و در معرض دید همگان قرار می‌گیرد پس اگر پوشش نامناسب داشته باشند علاوه بر گناهی که انجام داده‌اند زمینه گناه و معصیت دیگران را فراهم کرده‌اند و تا زمانی که عکس این اشخاص در سایت‌ها وجود دارد برای آنها گناه حساب می‌شود و در انحراف دیگران شریک هستند.

سوالات فقهی

سؤال: آیا گذاشتن عکس‌های شخصی خود، در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی جایز است؟
جواب: اگر با پوشش مناسب و کامل باشد و مفسده‌ای نداشته باشد اشکال ندارد.
سؤال: آیا گذاشتن عکس‌های دیگران در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی که دارای پوشش لازم نیستند (خواه توسط خود شخص باشد یا دیگری) جایز است؟
جواب: جایز نیست.
سؤال: آیا گذاشتن عکس‌های دیگران (در حالی که با پوشش لازم و شرعی گرفته شده است) در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی اشکال دارد؟
جواب: اگر بدون اجازه باشد و موجب آشکار شدن عیب و ریختن آبروی شخص شود یا مفسده داشته باشد ، حرام است.
برخی از افراد به علاقه مندان مدلینگ شدن آموزش می‌دهند ولی باید دقت داشته باشند که در آموزش دادن به زنان و مردان، نباید کار خلاف شرعی انجام شود و گرنه کار و درآمد آنها حرام است.

لباس‌های مخصوص صنف‌های خاص

فروشندگان مومن باید از فروش لباس شغل‌های خاص (مانند لباس‌های نظامی و پزشکی) به افراد غیر نظامی و غیر پزشک خودداری کنند زیرا افراد خلافکار به راحتی می‌توانند با پوشیدن این لباس‌ها از مردم اخاذی کرده و مردم را نسبت به نیروی انتظامی و پزشکان بدبین کنند.
سؤال: آیا فروش لباس‌های نظامی و پزشکی به افراد غیر نظامی و غیر پزشک جایز است؟
جواب: اگر بر خلاف قانون بوده و مفسده داشته باشد اشکال دارد.

قانون مجازات استفاده از لباس نظامی

• هر کس بدون مجوز و به صورت علنی لباس‌های رسمی مأموران نظامی یا انتظامی جمهوری اسلامی ایران یا نشان‌ها، مدال‌ها یا سایر امتیازات دولتی را بدون تغییر یا با تغییر جزئی که موجب اشتباه شود مورد استفاده قرار دهد در صورتی که عملا و به موجب قانون دیگری مستلزم مجازات شدیدتری نباشد به حبس از سه ماه تا یک سال و یا جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار ریال تا شش میلیون ریال محکوم خواهد شد و در صورتی که از این عمل خود سوء استفاده کرده باشد به هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
• هر کس علنی و به صورت غیر مجاز لباس‌های رسمی یا متحد الشکل مأموران کشورهای بیگانه یا نشان‌ها یا مدال‌ها یا سایر امتیازات دولت‌های خارجی در ایران را مورد استفاده قرار دهد به شرط معامله متقابل و یا در صورتی که موجب اختلال در نظم عمومی گردد مشمول مقررات ماده فوق است.

پرو کردن لباس

از اموری که در فروشگاه‌های لباس فروشی مطرح است مسئله «پرو کردن» می‌باشد. لازم است نکاتی را که اشاره می‌شود رعایت شود:
• اتاق «پرو» بزرگ باشد به طوری که شخص به راحتی بتواند در آن لباس را بپوشد.
• در اتاق «پرو» به اندازه کافی آیینه وجود داشته باشد تا فرد بتواند با کمک آن در انتخاب بهتر موفق باشد.
• امنیت اتاق «پرو» خیلی مهم است؛ فروشندگان باید از هر جهت امنیت آن را تأمین کنند و از اتاق‌هایی که درب آن پرده یا مانند آن است اجتناب کنند و درزهای اتاق را بپوشانند.
• اتاق در قسمتی از مغازه یا فروشگاه قرار بگیرد که با باز شدن درب آن، داخل اتاق معلوم نباشد.
• نور داخل اتاق «پرو» باید مناسب و کافی باشد به طوری که در تشخیص شخص تأثیر منفی نگذارد یعنی از لامپ‌هایی استفاده نشود که رنگ لباس را تغییر می‌دهد.
• خریداران تا جایی که ممکن است از پرو کردن لباس‌ها خودداری کنند زیرا یک لباس را افراد مختلفی برای انتخاب و پرو کردن می‌پوشند و این نکته از جهت بهداشتی کار مناسبی نیست.
• به هیچ وجه اجازه پرو کردن لباس‌های زیر داده نشود.

فروش لباس دانش آموزی

سؤال: مدیر مدرسه‌ای هستم. از خیاط لباس فرد دانش آموز را به مبلغ 8500 تومان خریده‌ام و به بچه‌ها 10000 تومان می‌فروشم. آیا می‌توانم این 1500 تومان را به عنوان حق الزحمه خود بردارم؟
جواب: در صورتی که شما بعنوان وکیل یا نماینده آنها، لباس‌ها را خریده‌اید چیزی نمی‌توانید اضافه بگیرید ولی اگر خودتان خریداری می‌کنید و به آنها می‌فروشید این مقدار تفاوت مانعی ندارد.

فصل هفتم: جنس‌ها و رنگ‌های توصیه شده در اسلام

در این فصل به جنس‌ها و رنگ‌هایی که اسلام آن را تأیید و توصیه کرده است پرداخته می‌شود. افراد با به کارگیری این نکات و استفاده از لباس‌هایی که توصیه شده است سلامت و نشاط خود و جامعه را تأمین می‌کنند.
مطالب این فصل در دو قسمت تنظیم شده است:

قسمت اول: جنس‌های توصیه شده در اسلام

جنس لباس اثرات گوناگونی بر سلامتی جسم و روح انسان دارد و از نظر بهداشتی از اهمیت بسیاری برخوردار است چون به طور مستقیم با بدن تماس دارد و آثار سریع و دائمی به بار می‌آورد که به برخی اشاره می‌شود:
ألف: تولید و انتقال بار الکتریکی:
بعضی از لباس‌ها از جنس خاصی تهیه می‌شوند که مولد و انتقال دهنده بار الکتریکی است. افزایش بار الکتریکی در بدن، موجب افزایش رفتار غیرارادی، عصبانیت و اضطراب درونی می‌شود. بنابراین هر جنسی که بار الکتریکی کمتری تولید کند برای پوشش مناسب تر است؛ این نکته در ارتباط با پوشاندن سر بیشتر کاربرد دارد و خانم‌ها باید از جنسی به عنوان روسری استفاده کنند که دارای بار الکتریکی کمتری باشد. بعضی از لباس‌ها خودشان بار الکتریکی تولید نمی‌کنند ولی عامل انتقال آن به بدن هستند و بارهای الکتریکی موجود در طبیعت را به بدن منتقل می‌نمایند و بعضی از لباس‌ها رطوبت را به خود جذب می‌کنند و موجب تخلیه بار الکتریکی در بدن می‌شوند و موجب سستی و بی حالی می‌شوند. پوشیدن لباس‌های پنبه‌ای به خاطر اینکه از الیاف طبیعی تهیه می‌شوند در درجه اول قرار دارند و لباس‌های کتان در درجه بعدی.
ب: قابلیت نفوذ پوشاک:
پوست بدن علاوه بر جذب اکسیژن، دفع کننده بعضی از سموم یا مواد زاید شیمیایی موجود در بدن می‌باشد و با عمل تعریق، مواد زاید بدن را خارج می‌کند. بعضی از لباس‌ها مانع رسیدن اکسیژن به پوست می‌شوند و تنفس پوستی کمتری انجام می‌شود و به میزان لازم رشد طبیعی صورت نمی‌گیرد.
ج: بازتاب و دفع تشعشعات درونی و بیرونی:
بدن انسان باتوجه به فعالیت‌های جسمی حرارت فراوانی را تولید می‌کند، اگر لباس بتواند این حرارت و انرژی مازاد بر نیاز بدن را بطور مناسب دفع کند، مایه سلامتی و رفاه است و اگر نتواند این انرژی را دفع کند به عنوان سم در بدن باقی می‌ماند و سلامتی انسان را به خطر می‌اندازد.
در این قسمت روایات اهل بیت علیهم السلام درباره جنس لباس را مطرح می‌کنیم تا متوجه شویم علم روز همان سفارشات اسلام را با بیانی دیگر مطرح کرده است.

لباس کتان و پنبه‌ای

امام صادق علیه السلام فرمودند: «کتان از لباس پیامبران علیهم السلام است که گوشت را می‌رویاند».
امام صادق علیه السلام فرمودند: «پوشیدن لباس کتان، موجب چاقی و فربه شدن می‌شود».
امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند: «لباس پنبه‌ای بپوشید که لباس پیامبر و ما اهل بیت علیهم السلام می‌باشد».
حکم فقهی
مسأله: پوشیدن لباس کتان و پبنه‌ای مستحب است.

لباس پشمی

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «تا زنده هستم پنج چیز را ترک نمی‌کنم تا بعد از من سنت شود {و مسلمانان به آن عمل کنند}: پوشیدن لباس پشمی و سوار شدن بر الاغ و غذا خوردن با بندگان و وصله کردن کفش با دست خودم و سلام کردن به کودکان ».
یکی از اصحاب امام صادق علیه السلام می‌گوید به ایشان عرض کردم: «مردم پوشیدن لباس پشمی را امری ناپسند می‌دانند». آن حضرت فرمود: «نه چنین است، پدرم امام باقر و جدّم امام سجاد علیهماالسلام لباس پشمی می‌پوشیدند».

لباس ضخیم

امام علی علیه السلام فرمودند: «عَلَیْکُمْ بِالصَّفِیقِ مِنَ الثِّیَابِ؛ بر شما باد پوشیدن لباس ضخیم».

لباس نخی

بهتر است جنس پوشاک تابستانی نخی باشد زیرا تهویه و تبخیر عرق بدن از پارچه‌های نخی بهتر انجام می‌شود.

قسمت دوم: رنگ‌های توصیه شده

لباس سفید

بهترین رنگی که اسلام برای لباس توصیه کرده است رنگ سفید است. بنابر کلام نورانی امام باقر علیه السلام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بیشتر اوقات لباس سفید می‌پوشید و به مسلمانان هم توصیه می‌فرمودند: «لباس سفید بپوشید که پاکیزه‌ترین {لباس هاست} و اموات خود را با آن کفن کنید».
آثار لباس سفید
پوشیدن لباس سفید دارای آثار مفید زیادی است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
• شادی آور
پوشاک سفید از عوامل مؤثر در ایجاد بهجت بوده و مفرح و دلگشاست.
• مانع جذب آفتاب
در فصل تابستان باید لباس‌هایی را بپوشیم که در مقابل نور خورشید پوشش کافی ایجاد کند. رنگ این لباس‌ها هم باید روشن باشد، چون لباس‌های روشن، نور خورشید را منعکس می‌کند و گرمای آفتاب جذب این پارچه‌ها نمی‌شود.
لباس سفید به جهت این که کمتر از تمام رنگ هاى دیگر نور جذب کرده و قسمت اعظم تشعشعات وارده از محیط و از جمله اشعه مادون قرمزِ موجود در نور آفتاب را که خاصیت گرمازایى دارد، منعکس ساخته و از خود دفع مى نماید، وسیله طبیعى و سالمى در مبارزه با گرماى فصلى و منطقه اى است.
گرچه اسلام پوشیدن لباس سفید را توصیه کرده ولی امروزه پوشیدن آن برای زنان در مقابل نامحرمان ناپسند است زیرا موجب جلب توجه دیگران و تحریک مردان می‌شود و ممکن است زمینه گناه دیگران را فراهم کنند.

حکم فقهی

مسأله: پوشیدن لباس سفید در نماز و غیر نماز مستحب است.

لباس زرد

یکی از رنگ‌هایی که مورد استفاده اهل بیت علیهم السلام قرار گرفته است رنگ زرد است؛ امام باقر علیه السلام فرمودند: «رنگ زرد {رنگ مورد علاقه ماست} و ما در منزل، لباس زرد می‌پوشیم».
زراره می‌گوید امام باقر علیه السلام را دیدم که لباس زرد پوشیده بود. امام فرمودند: «{چون} از قبیله قریش همسر گرفته‌ام {لباس زرد پوشیده‌ام}».
اگر پوشیدن رنگ زرد در زمان ما رنگ زننده و تحریک کننده‌ای برای زنان حساب شود؛ باید از پوشیدن آن در مقابل نامحرمان خودداری کنند.

لباس سبز

از رنگ‌های بسیار زیبا، سرور آور و بهجت انگیز، رنگ سبز است که مورد علاقه اهل بیت علیهم السلام بوده و پوشیدن آن توصیه شده است؛ امام باقر علیه السلام فرمودند: «پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله لباس سبز رنگ می‌پوشیدند».

استفتاء

سؤال: آیا پوشیدن لباس سبز، مستحب است؟
جواب: رنگ سبز مورد پسند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بوده است.

فصل هشتم: جنس‌ها و رنگ‌های نهی شده در اسلام

اهل بیت علیهم السلام همانگونه که برخی از جنس‌ها و رنگ‌ها را برای لباس توصیه کرده‌اند؛ پوشیدن بعضی از لباس‌ها را نهی کرده‌اند که در دو قسمت مطرح می‌شود.

قسمت اول: لباس‌های مکروه و ناپسند

اسلام، پوشیدن برخی از لباس‌ها را ناپسند می‌داند و توصیه می‌کند از آنها استفاده نشود ولی اگر کسی از آنها استفاده کند کار حرامی انجام نداده است.

لباس سیاه

بر خلاف لباس سفید که موجب سرور و شادی می‌شود؛ لباس سیاه زمینه غمگین شدن و افسردگی را فراهم می‌کند؛ امام علی علیه السلام فرمودند: «لباس سیاه نپوشید چرا که آن، لباس فرعون بوده است».
البته بعضی از پوشش‌های مشکی از نظر اسلام به خاطر مصالحی تأیید شده و حتی به پوشیدن آن توصیه شده است؛ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پوشیدن لباس سیاه را ناپسند می‌دانستند مگر در سه چیز: کفش و عمامه و عباء.
به گفته مراجع تقلید، چادر مشکی هم به عباء ملحق می‌شود و کراهتی ندارد بلکه برای زنان رنگ سنگین و مناسبی است؛ البته معنای این کلام این نیست که همه لباس‌های زنان، سیاه باشد بلکه می‌توانند از رنگ‌های روشن هم استفاده کرد به شرط اینکه در مقابل نامحرمان تحریک کننده و زننده نباشد.
پوشیدن لباس سیاه در عزای اهل بیت علیهم السلام مکروه و ناپسند نیست بلکه امری مطلوب است زیرا اشخاص با پوشیدن لباس مشکی به همگان می‌فهمانند که در مصیبتی که به بزرگان دین وارد شده است غمگین و ناراحت هستند و این پوشش، نوعی اعتراض عملی به ظلم حساب می‌شود.
آیت الله فاضل لنکرانی درباره اهمیت پوشیدن لباس سیاه برای عزای اهل بیت علیهم السلام فرمودند: «بزرگانى چون مرحوم آیة اللّه بروجردى قدس سرّه در روز عاشورا از قباى سیاه استفاده مى کردند {که نشان از مطلوب بودن پوشیدن لباس سیاه در عزا و مصیبت اهل بیت علیهم السلام می‌باشد}».

سوالات فقهی

سؤال: آیا پوشیدن چادر و عبای مشکی برای زنان و مردان کراهت دارد؟
جواب: کراهت ندارد.
سؤال: آیا پوشیدن پیراهن مشکی در عزای امام حسین علیه السلام و بقیه اهل بیت علیهم السلام استحباب دارد؟
جواب: در مواردى که شعار مذهب است کراهت ندارد بلکه مستحب است ، و در غیر آن کراهت پوشیدن لباس مشکى ثابت نیست.
سؤال: آیا پوشیدن لباس سیاه در عزا و مصیبت اموات، کراهت دارد؟
جواب: کراهت پوشیدن لباس سیاه ثابت نیست.
سؤال: آیا پوشیدن لباس سفید بر روى لباس سیاه، کراهت آن را رفع مى کند؟
جواب: کراهت رفع نمى شود.
مسأله: پوشیدن لباس سیاه در نماز کراهت دارد ولی نماز خواندن با لباس سیاهی که برای عزای اهل بیت علیهم السلام پوشیده شده است کراهت ندارد.

لباس قرمز

یکی از رنگ‌هایی که مکروه است رنگ قرمز است؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «پوشیدن لباس قرمز کراهت دارد».

استفتاء

سؤال: آیا پوشیدن لباس قرمز کراهت دارد؟
جواب: کراهت دارد. یکی از اصحاب امام حسن عسگری علیه السلام به حضرت نامه نوشت و در آن ذکر کرده بود که شیعیان ما با لباس قرمز نماز نمی‌خوانند {آیا} نماز خواندن با لباس قرمز {جایز است؟}. حضرت فرمودند: «اشکال ندارد».
پوشیدن لباس قرمز گرچه کراهت دارد ولی در عروسی و براى دلخوشى همسر استثناء شده است اما اگر پوشیدن آن در این زمان برای زنان مهیج، زننده و تحریک کننده باشد استفاده آن در برابر نامحرم جایز نیست.

لباس کثیف

اسلام برای نظافت لباس اهمیت ویژه‌ای قائل است و با چرک و کثیف بودن لباس مخالف است و آن را ناپسند می‌داند؛ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این باره فرمودند: «مَنِ اتَّخَذَ ثَوْباً فَلْیُنَظِّفْه‏؛ هر کس لباسی دارد باید آن را تمیز نگه دارد».

حکم فقهی

مسأله: پوشیدن لباس چرک و کثیف در نماز کراهت دارد.

لباس کوتاه

پوشیدن لباس کوتاه اگرچه برای مردان جایز است ولی سزاوار است آقایان از لباس‌های آستین بلند استفاده کنند تا شأن آنها حفظ شود. هنگامى که امام حسین علیه السلام عزم میدان کرد، فرمود: «برایم جامه کهنهاى بیاورید که کسى به آن رغبت نکند تا آن را زیر لباس‌هایم بپوشم و بعد از شهادتم مرا برهنه نکنند، زیرا مى دانم پس از شهادت لباس‌هایم ربوده خواهد شد. لباس تنگ و کوتاهى آوردند ولى امام علیه السلام آن را نپوشید. برای حضرت لباس بلندترى آوردند. امام علیه السلام آن را پوشید سپس با بانوان حرم خداحافظى کرد.
پوشیدن لباس آستین بلند هم برای پوست و جسم مفید است و هم مانع آلوده شدن زنان به گناه می‌شود زیرا برخی از زنان ممکن است با دیدن دست برهنه مردان، تحریک شده و به گناه آلوده شوند.

سوالات فقهی

سؤال: آیا پوشیدن لباس آستین کوتاه برای مردان جایز است؟
جواب: اگر مفسده نداشته باشد اشکال ندارد.
سؤال: حکم پوشیدن شلوار کوتاه توسط مردان چیست؟
جواب: در صورتی که زیر زانو باشد مانعی ندارد.
سؤال: استفاده از لباس هاى آستین کوتاه و شلوارک در مسابقاتى مانند فوتبال، والیبال، کشتى، وزنه بردارى و ... که یا حجم بدن و عورتین کاملًا مشخص است و یا قسمت هاى زیادى از بدن آشکار است چه حکمى دارد؟
جواب: چون در مقابل نامحرم هستند، جایز نیست.

لباس نقش دار

سؤال: آیا نماز خواندن با لباسی که بر روى آن تصاویر حیوان یا انسان یا منظره باشد جایز است؟
جواب: اگر تصویر موجود روح دار داشته باشد، نماز در آن مکروه است.

قسمت دوم: لباس‌های حرام زنانه و مردانه

اسلام به مردان و زنان دستور داده است از پوشیدن برخی از لباس‌ها به خاطر مفاسدی که برای شخص و جامعه دارند خودداری کنند که در ادامه مطرح می‌شوند.

لباس شهرت

لباس شهرت لباسى است که از نظر پارچه، رنگ یا دوخت آن، براى شخص استفاده کننده، معمول و متعارف نبوده و عرفا زننده باشد به طوری که موجب انگشت نما شدن فرد شود یا مناسب شأن او نباشد.
در روایات، از پوشیدن لباس شهرت به شدّت نهی شده است؛ امام حسین علیه السلام فرمودند: «مَنْ لَبِسَ ثَوْباً یَشْهَرُهُ کَسَاهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ثَوْباً مِنَ النَّارِ؛ هر کس لباسی بپوشد که او را مشهور کند خدای متعال در قیامت لباسی از آتش را بر تن او می‌پوشاند».
پوشیدن لباس‌هایی که اشخاص را انگشت نما می‌کند علل مختلفی دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
• کمبود‌های شخصیتی: برخی از افراد به خاطر کمبود‌هایی که دارند لباس‌هایی می‌پوشند تا مورد توجه دیگران قرار بگیرند.
• هنجار شکنی: عده دیگری برای اینکه مخالفت خود با هنجارهای اجتماعی (مانند ساده زیستی، حیاء و حجاب و ...) را نشان دهند از لباس‌هایی استفاه می‌کنند که فضای اجتماعی یک منطقه را تغییر دهند.
• برخی از افراد به خاطر پیروی از مدهای غربی از پوشش‌هایی استفاده می‌کنند که با ساختار اجتماع سازگار نیست و در بین جامعه انگشت نما و مشهور می‌شوند.

سوالات فقهی

مسأله: بنابر احتیاط واجب، انسان باید از پوشیدن لباس شهرت خوددارى کند.
سؤال: آیا پوشیه و نقاب زدن بر چهره در جاهایی که مرسوم نیست لباس شهرت حساب می‌شود و باید از آن اجتناب کرد؟
جواب: اگر موجب جلب توجه بیشتر (مردم مخصوصاً مردان) به زن شود باید کنار گذاشته شود.
مسأله: نماز خواندن با لباس شهرت اشکال ندارد.
تذکر: باید توجه شود پوشش و لباسی که اسلام آن را به عنوان حجاب شرعی زنان معرفی کرده است هیچگاه لباس شهرت حساب نمی‌شود مثلاً در جایی که زنان آن منطقه پوشش نامناسبی دارند، زنانی که حجاب شرعی خود را به وسیله چادر یا مانتو‌های بلند و گشاد حفظ می‌کنند متهم به پوشیدن لباس شهرت نمی‌شوند چون پوشش آن منطقه غلط و نامناسب است.

لباس مختص

لباس مختص لباسی است که پوشیدن آن مخصوص مردان یا زنان باشد و مرد یا زن با پوشیدن آن به جنس مخالف شبیه می‌شود؛ امام باقر علیه السلام فرمودند: «پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مردانی که خود را به زنان شبیه کنند و زنانی که خود را به مردان شبیه کنند لعنت کرده است».‏
سؤال: آیا پوشیدن لباس مخصوص مرد براى زن و بالعکس اشکال دارد؟
جواب: احتیاط واجب آن است که مردان، لباس زنانه و زنان نیز، لباس مردانه را نپوشند.
سؤال: آیا زن مى تواند لباس مرد را به مدّت کوتاهى بپوشد و بالعکس؟
جواب: اشکال ندارد.
سؤال: آیا پوشیدن لباس زنانه توسط مردان و بالعکس براى بازیگرى و تآتر جایز است؟
جواب: اگر مفسده نداشته باشد اشکال ندارد.
سؤال: آیا پوشیدن لباس مخصوص سادات براى غیر سادات جایز است؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد و یا موجب سوء استفاده شود جایز نیست.
سؤال: آیا پوشیدن لباس روحانیّت توسط بازیگران سینما جایز است؟
جواب: اگر حرمت لباس حفظ شود و موجب توهین به روحانیت نشود، اشکال ندارد.
سؤال: آیا افراد غیر روحانی می‌توانند از لباس روحانیت در اجتماع استفاده کنند؟
جواب: چون مفسده دارد اشکال دارد لذا باید از این کار به صورت جدی اجتناب کنند.
مسأله: اگر مرد با لباس زنانه یا زن با لباس مردانه نماز بخواند، نمازش باطل نمی‌شود.

لباس آبرو بر

مسأله: پوشیدن لباسى که موجب بى آبرویى و بی حرمتی به انسان مى شود اشکال دارد.

لباس دارای تصاویر حرام

سؤال: آیا پوشیدن لباس‌هایی که بر روی آنها تصاویر نامناسب چاپ شده است جایز است؟
جواب: اگر موجب نشر و ترویج فساد و فحشاء باشد و بد آموزى داشته باشد جایز نیست.

لباس دارای جملات مبتذل و توهین آمیز

مسأله: پوشیدن لباس هایی که روی آن کلمات و جملات خارجی چاپ شده، به خودی خود ایراد ندارد اما اگر ترویج فرهنگ ضد اسلامی شود، حرام است و تشخیص آن به عهده عرف است.
سؤال: آیا پوشیدن لباس‌هایی که بر روی آنها کلمات و جملات مبتذل یا توهین آمیز چاپ شده است اشکال دارد؟
جواب: اگر موجب نشر فساد باشد جایز نیست.

لباس غصبی

مسأله: پوشیدن عمدی لباس غصبی حرام است.
مسأله: نماز خواندن عمدی با لباس غصبی باطل است و باید دوباره با لباس غیر غصبی خوانده شود.

لباس خمس داده نشده

سؤال: اگر کسى با عین پولی که خمس آن داده نشده است، لباس خریدارى کند و در آن نماز بخواند حکم آن چیست؟
جواب: نماز خواندن در آن لباس باطل است.
سؤال: اگر فردی که اهل پرداخت خمس و زکات نیست، لباسى را به ما هدیه دهد، آیا مى توان با آن لباس نماز خواند؟
جواب: تا علم به تعلق خمس به عین آن لباس نباشد، مىتوان با آن نماز خواند و در آن تصرف نمود.

لباس فرقه‌های انحرافی

سؤال: آیا پوشیدن لباس‌هایی که دارای علائم و آرم فرقه‌های انحرافی (مانند شیطان پرستان) هستند جایز است؟
جواب: جایز نیست.

فصل نهم: پوشش و پوشاک مردان

همانطور که اسلام برای زنان، پوشش و حجاب را واجب و پوشیدن برخی از لباس‌ها را حرام کرده است برای پوشش و لباس مردان نیز دستوراتی دارد که آقایان موظفند به آنها عمل کنند. در این فصل نکاتی درباره پوشش و لباس مردان بیان می‌شود.

مقدار واجب پوشش مردان

مسئله: مردان باید در برابر همه افراد (خواه محرم باشد یا نامحرم) عورتین خود را بپوشانند اما پوشاندن بقیه بدن واجب نیست مگر در جایی که بداند دیگران با دیدن بدنشان به گناه می‌افتند در این صورت باید بقیه بدن را بپوشانند.
مسئله: زن و شوهر لازم نیست خود را از یکدیگر بپوشانند.
سؤال: پوشش مردان در مقابل زنان نامحرم چگونه باید باشد؟
جواب: پوشاندن قسمت‌هایی از بدن (مانند سر و گردن و کمی از سینه و بازو و پاها تا نصف ساق) که معمولاً مردان نمی‌پوشند در برابر زن نامحرم واجب نیست.
سؤال: پوشش مردان در مقابل مردان چگونه باید باشد؟
جواب: فقط پوشیدن عورتین واجب است.
سؤال: پوشیدن شلوار لی و لباس‌های خارجی برای مردان چه حکمی دارد؟
جواب: اشکال ندارد.
سؤال: آیا پوشیدن لباس‌هایی (مانند شلوارهای تنگ و لباس زیر) که حجم عورتین مردان را نشان می‌دهند جایز است؟
جواب: اگر تحریک کننده و مفسده دار باشد اشکال دارد و بر پسران و مردان مسلمان لازم است موازین عفّت اسلامى را، که مایه سعادت دنیا و آخرت آنهاست، رعایت بنمایند.

لباس‌های حرام مردانه

اسلام پوشیدن بعضی از لباس‌ها را برای مردان حرام کرده است که در ادامه به آنها اشاره می‌شود:

لباس طلا بافت

مسأله: پوشیدن لباس‌های طلا بافت برای مردان، حرام و نماز خواندن با آن باطل است.
مسأله: پوشیدن لباس طلا بافت براى زنان، در نماز و غیر نماز، اشکال ندارد.

لباس حریر

اسلام پوشیدن لباس حریر را برای مردان حرام کرده است ولی در برخی از روایات صحیح پوشیدن لباس حریر در جنگ برای مردان جایز شمرده شده است.

مسائل فقهی

مسأله: پوشیدن لباس حریر بر مردان حرام است.
مسأله: نماز خواندن با لباس حریر برای مردان حرام است.
مسأله: پوشیدن لباس حریر براى زنان در نماز و غیر نماز جایز است.

لباس ابریشمی

مسأله: پوشیدن لباس ابریشمی خالص براى مردان حرام است.
مسأله: مردان نباید در لباس ابریشمی نماز بخوانند.
مسأله: پوشیدن لباس ابریشم براى زنان در نماز و غیر نماز جایز است.

فصل دهم: پوشش و لباس زنانه

خدای متعال زنان را با خصوصیات ویژه‌ای خلق کرده است. از بهترین راه‌هایی که زنان را به قله‌های بلند و رفیع انسانیت می‌رساند داشتن حجاب و عفت است.
در این فصل نکاتی درباره پوشش و لباس زنان مطرح می‌شود که اگر رعایت کنند به نفع خودشان و جامعه است. اگر زنان از دستورات اسلام که متناسب با فطرت و خلقت اولیه آنها صادر شده است پیروی نکنند جامعه و افراد آن را به تباهی، گمراهی و فساد می‌کشانند؛ امام باقر علیه السلام در این باره فرمود: «جوانى از انصار در مسیر خود با زنى روبرو شد- و در آن روز زنان مقنعه خود را در پشت گوش‌ها قرار مى‌دادند- (و طبعا گردن و مقدارى از سینه آنها نمایان مى شد) چهره آن زن نظر او را به خود جلب کرد. هنگامى که زن گذشت جوان در حالى که راه خود را ادامه مى داد هم چنان با چشمان خود او را بدرقه مى کرد تا اینکه وارد کوچه تنگى شد و باز هم چنان به پشت سر خود نگاه مى کرد ناگهان صورتش به دیوار خورد و تیزى استخوانی که در دیوار بود صورتش را شکافت! در این هنگام جوان به خود آمد و دید از صورتش خون جارى و به لباس و سینه اش ریخته است! (سخت ناراحت شد) با خود گفت به خدا سوگند من خدمت پیامبر مى روم و این ماجرا را بازگو مى‌کنم، هنگامى که چشم رسول خدا ص به او افتاد فرمود چه شده است؟ و جوان ماجرا را نقل کرد، در این هنگام جبرئیل، آیه (قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ یَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِکَ أَزْکى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما یَصْنَعُونَ) را نازل کرد».
از این روایت معلوم می‌شود که زمینه گناه کردن این جوان را بی حجابی و پوشش نامناسب آن زن فراهم کرده بود گرچه آن جوان هم باید با نگاه نکردن، چشم خود را حفظ می‌کرد.

حجاب داشتن زنان

خدای متعال در قرآن کریم به زنان دستور می‌دهد که حجاب شرعی خود را حفظ کنند : «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِن» و در ادامه آیه فلسفه این دستور را چنین مطرح می‌فرماید: «ذلِکَ أَدْنى أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْن» زنانی که دارای پوشش مناسب نیستند چون خود را در معرض دید نامحرمان قرار می‌دهند مورد تعرض و آزار و اذیت برخی از مردان قرار می‌گیرند اما زنان با حجاب چون گوهر وجودی خویش را که همان عفت و حیای آنان است را مخفی نگه داشته‌اند، کمتر اذیت می‌شوند؛ امام علی علیه السلام هم به این حقیقت قرآنی اشاره کرده و فرمودند: «إِنَّ شِدَّةَ الْحِجَابِ أَبْقَى عَلَیْهِن؛ سختى حجاب، زنان را پاک تر نگاه مى دارد»‏. حجاب برتر و کامل، چادر است؛ مقام معظم رهبری در این باره فرمودند: «مردم ما چادر را انتخاب کردهاند. البته ما هیچ وقت نگفتیم که «حتماً چادر باشد، و غیر چادر نباشد» {بلکه} گفتیم «چادر بهتر از حجاب‌های دیگر است.» ولی زنان ما می‌خواهند حجاب خودشان را حفظ کنند. چادر را هم دوست دارند. چادر، لباس ملی ماست. چادر، پیش از آنکه یک حجاب اسلامی باشد، یک حجاب ایرانی است. مال مردم ما و لباس ملی ماست».
سزاوار است زنان در هر حالی با پوشیدن لباس‌های مناسب و داشتن حجاب شرعی زمینه آلوده شدن خود و مردان دیگر را فراهم نکنند و از هر عملی که عفت و حیاء را از بین می‌برد خودداری کنند؛ امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند: «من و پیامبر علیهماالسلام در یک روز ابری و بارانی در بقیع نشسته بودیم که زنی سوار بر الاغ از آنجا گذشت و دست الاغش در گودالی فرو رفت و زن به زمین افتاد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله رویش را برگرداند. حاضران گفتند: «ای رسول خدا؛ آن زن شلوار به پا دارد». پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله سه بار فرمودند: «پروردگارا؛ زنان شلوار پوش را بیامرز. ای مردم؛ شلوار بپوشید چون که پوشاننده‌ترین لباس‌های شما است و زنان خود را در موقعی که بیرون می‌آیند با پوشاندن شلوار حفظ کنید»‏.

پوشش زن در مجالس زنانه

اسلام به زنان دستور داده است که در برابر نامحرمان پوشش مناسب و شرعی داشته باشند؛ حال این سوال مطرح می‌شود که «آیا زنان در مجالس زنانه هم باید با حجاب و پوشش باشند؟» در جواب می‌گوییم لازم نیست همانگونه که در برابر مردان پوشش دارند در مجالس زنانه هم لباس و پوشش داشته باشند بلکه می‌توانند کمی راحت تر باشند گرچه سزاوار است حتی در این مجالس هم پوشش کافی و مناسب داشته باشند زیرا برخی از زنان ممکن است با موبایل یا دوربین از این مجالس فیلم برداری یا عکس برداری کنند و آبروی زنانی که پوشش نامناسب داشته‌اند از بین برود.
امام صادق علیه السلام فرمودند: «لَا یَنْبَغِی لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَنْکَشِفَ بَیْنَ یَدَیِ الْیَهُودِیَّةِ وَ النَّصْرَانِیَّةِ فَإِنَّهُنَّ یَصِفْنَ ذَلِکَ لِأَزْوَاجِهِنَّ؛ سزوار نیست که زنان در پیش زنان یهودی و مسیحی پوشش نداشته باشند زیرا زنان مسیحی و یهودی، ویژگی‌ها، پوشش نامناسب و برهنه بودن زنان مسلمان را برای شوهران خود تعریف می‌کنند». این روایت گرچه درباره زنان یهودی و مسیحی است ولی زنان با ایمان ما باید توجه داشته باشند که برخی از زنان بیمار دل و بی اخلاق ممکن است همین کار ناشایست را انجام دهند پس سزاوار است در هر حالی پوشش مناسب و کامل داشته باشند تا از این آفات و آسیب‌ها جلوگیری کنند.

سوالات فقهی

سؤال: آیا زنان می‌توانند در جلسات و مراسم‌هایی که فقط زنان حضور دارند با لباس‌های نازک، چسبان و مهیج شرکت کنند؟
جواب: اگر مفسده دار، مهیج و تحریک کننده نباشد اشکال ندارد.
سؤال: آیا پوشیدن لباس هاى زننده در مجالس زنانه که فقط خانم‌ها حضور دارند اشکال دارد؟
جواب: اگر فتنه و فسادى به دنبال نداشته باشد، اشکال ندارد.
سؤال: آیا زنان مسلمان باید خود را در برابر زنان غیر مسلمان بپوشاند؟ حدود این پوشش چقدر است؟
جواب: پوشاندن بهتر است، و منظور پوشاندن مواضعى است که پوشاندن آن در برابر زن مسلمان لازم نیست.

پوشیدن لباس ورزشی

سؤال: پوشیدن لباس هایى که فقط قسمتى از بدن را مى پوشاند براى بانوان در مقابل یکدیگر، و در مکان هاى ورزشى مخصوص بانوان، که هیچ مردى حضور ندارد، چه حکمى دارد؟
جواب: اشکال ندارد مگر در مواردى که مفاسد خاصّى ظاهر گردد، یا بیش از مقدار متعارف بدن را ظاهر کند.
سؤال: آیا زن مىتواند با لباس هاى گشاد و با روسرى و شلوار در پیش مرد نامحرم ورزش کند؟
جواب: از این عمل اجتناب شود.

اجبار همسر به پوشش خاص

سؤال: اگر مرد راضى نباشد که همسرش با مانتو در جامعه ظاهر شود، آیا می‌تواند او را مجبور کند که با چادر بیرون برود؟
جواب: بله، می‌تواند اجازه خروج از منزل را به پوشیدن چادر مشروط کند البته بهتر است احکام دین را با مهربانی و زبانی نیکو بیان کند به طوری که خود زن با اشتیاق، چادر را برای پوشش انتخاب کند.
سؤال: اگر خانمی بخواهد برای شرکت در یک میهمانی، لباس خاصی را بپوشد ولى پوشیدن آن لباس موجب ناراحتى شوهرش و ایجاد اختلاف شود، آیا پوشیدن آن جایز است؟
جواب: چنانچه آن لباس، {لباس} رذل باشد و شوهر راضى نیست، بنابر احتیاط باید اطاعت کند.

جوراب ضخیم

سؤال: آیا استفاده از جوراب هاى ضخیم با دامن و چادر در بیرون منزل جایز است؟
جواب: اشکال ندارد، مگر آن که به نحوى باشد که جلب نظر کند و موجب مفسده شود.

دفن میت با لباس خاص

سؤال: بعضى از زنان وصیّت مى کنند که در لباس عروسى دفن شوند آیا این وصیّت جایز است؟
جواب: اگر شرایط کفن در آن لباس موجود باشد یا اضافه بر کفن هاى سه گانه باشد و لباس خیلى گران قیمت نباشد به گونه اى که اسراف محسوب شود جایز است.

لباس‌های حرام زنانه

دشمنان اسلام و ایران برای بی حیا کردن دختران و زنان، لباس‌های نازک، تنگ و مُهیِّج را تولید و توزیع می‌کنند و در داخل کشور به راحتی به فروش می‌رسند. در این قسمت برخی از پوشش‌ها و لباس‌هایی که بر زنان حرام شده است بیان می‌شود:

لباس نازک و بدن نما

از لباس‌هایی که پوشیدن آن برای زنان حرام می‌باشد لباسی است که بدن خانم‌ها را در برابر نامحرمان نپوشاند یعنی در حالی که لباس بر تن دارند به خاطر نازک و بدن نما بودن پوشش مناسبی حساب نمی‌شود؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «لَا یَصْلُحُ لِلْمَرْأَةِ الْمُسْلِمَةِ أَنْ تَلْبَسَ مِنَ الْخُمُرِ وَ الدُّرُوعِ مَا لَا یُوَارِی شَیْئاً؛ سزاوار نیست زن مسلمان، لباسى بپوشد که بدن وى را نمى پوشاند».
متأسفانه امروزه لباس‌هایی در بازار مسلمین به فروش می‌رسد که هیچ سنخیت و تناسبی با فرهنگ اسلامی ایرانی ما ندارند. لباس‌هایی که هیچ گونه شباهتی به پوشش ندارند زیرا با پوشیدن آن، تمام بدن یا قسمتی از آن معلوم و آشکار است و جوانان را به معصیت و گناه آلوده می‌کند؛ لباس‌هایی مانند «مانتوهای شیشه‌ای، چادر‌های توری، شلوارهای نازک، روسری‌های توری و نازک، ساپورت‌های بدن نما و ...» که همگی ارمغان فرهنگ منحرف غربی است.
چرا برخی از شوهران اجازه می‌دهند ناموس آنها با لباس‌های بدن نما در معرض نگاه مردان قرار بگیرند؟ چرا بعضی از زنان و دختران ایرانی تمام عفت و حیاء خویش را با پوششی که بدن آنها را جذاب تر نشان می‌دهد در بازار شیطانیِ وسوسه و شهوت عرضه می‌کنند؟ آیا این لباس‌ها ثمره و فایده‌ای جز به انحراف کشیدن جوانان جامعه دارد؟
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله درباره آفات لباس‌های شفاف و نازک فرمودند: «هلاکت زنان امت من در دو چیز است: طلا و لباس نازک».
و درباره زنانی که لباس‌های نازک و بدن نما می‌پوشند فرمودند‏: «دو گروه از دوزخیان را هنوز ندیده‌ام: گروهی که تازیانه‌هایی مانند دم گاو در دست دارند و مردم را با آن می‌زنند؛ و (گروه دیگر) زنانی که پوشش دارند اما برهنه‌اند، کجراهه می‌روند و دیگران را نیز به کجراهی تشویق می‌کنند، سرهایشان همچون کوهان شتر خراسانی است. اینان به بهشت نمی‌روند و بوی بهشت را که از فاصله چندان و چندان به مشام می‌رسد استشمام نمی‌کنند». اسلام به خاطر مفسده‌هایی که این نوع از لباس‌ها دارند پوشیدن آن را در برابر نامحرم حرام کرده است و به جای آن توصیه کرده است از پوشش‌هایی استفاده شود که بدن را به صورت کامل بپوشانند.
اهل بیت علیهم السلام درباره پوشش مناسب دستوراتی دارند که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمودند: «اُمِرتُ بِالسَّترِ، فَلَم أجِد شَیئا أستَرَ مِنهُ؛ من مأمور به پوشش شدم و چیزى را پوشاننده تر از آن (شلوار) ندیدم».
و در کلامی دیگر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «زنان، زیر لباس هاى نازک خود، لباس دیگرى بپوشند تا حجم بدنشان معلوم نشود».
روزی اسماء دختر ابی بکر با لباسی نازک و بدن نما به خانه پیامبر آمد؛ رسول خدا صلی الله علیه و آله صورت از او برگرداندند و فرمودند: «ای اسماء! زن وقتی به حد بلوغ رسید، نباید جایی از بدن و اندامش دیده شود، مگر صورت و دست‌ها».
امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند: «... بر شما باد پوشیدن لباس ضخیم؛ چرا که هر کس لباسش نازک باشد، دینش نازک است. هیچ یک از شما نباید در حالی که لباس نازک و شفاف پوشیده است در برابر خدای متعال قرار بگیرد».
تأکید بر عدم استفاده بانوان از لباس هاى شفاف و نازک، به معناى این نیست که مردان مى توانند هر گونه لباس نازک و شفافی را بپوشند، بلکه احتمال آسیب زایى این گونه لباس‌ها در مورد بانوان بیش تر است.

سؤالات فقهی

سؤال: آیا پوشیدن جوراب هاى نازک و بدن نما، براى زنان در مقابل نامحرم جایز است؟
جواب: اگر پا در آن پیدا باشد جایز نیست.
سؤال: آیا پوشیدن جوراب رنگ پا برای زنان جایز است؟
جواب: اگر موجب جلب نظر نامحرم شود یا پا در آن پیدا باشد جایز نیست.
سؤال: آیا نمایان بودن حجم پاهاى زن از جوراب ضخیم یا شلوار تنگ اشکال دارد؟
جواب: اگر مهیّج باشد، جایز نیست.
سؤال: آیا هدیه دادن لباس‌های نازک و بدن نما و مهیج اشکال دارد؟
جواب: اگر بدانید که این لباس را در مقابل نامحرم استفاده می‌کند و عرفاً شما سببِ نزدیکِ تحقق این حرام باشید جایز نیست.

لباس تنگ و چسبان

محرک‌ترین و مفسده انگیزترین لباس زنانه، لباس‌های تنگ و چسبان است که حجم بدن زنان را نشان می‌دهد. پوشیدن لباس‌هایی مانند «ساپورت زنانه و مردانه» و «مانتوهای چسبان» علاوه بر آسیب‌هایی که بر جسم وارد می‌کنند زمینه انحراف و انحطاط اخلاقی جوانان جامعه را فراهم می‌کنند و به مرور زمان عفت و حیا را از بین برده و به جای آنها بی حیای و بی غیرتی را جایگزین می‌کنند.

سوالات فقهی

مسأله: اگر لباس تنگ و چسبان، مُهیِّج و مفسده دار باشد پوشیدن آن اشکال دارد و بر پسران و دختران و مردان و زنان مسلمان لازم است رعایت موازین عفّت اسلامى را، که مایه سعادت دنیا و آخرت آنهاست، بنمایند.
سؤال: آیا پوشیدن مانتو براى زنان، در صورتى که برجستگى هاى اندام آنها مشخّص باشد، اشکال دارد؟
جواب: در صورتى که تنگ و چسبان باشد حرام است ؛ ولى اگر گشاد باشد اشکال ندارد.
مسأله: نماز خواندن با لباس تنگ و چسبان کراهت دارد.

آسیب‌های لباس‌های تنگ و چسبان

الف: آسیب‌های جسمی

ناباروری در مردان

یکی از مهم‌ترین آسیب‌های پوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان، نابارور کردن مردان است زیرا دمای کیسه بیضه‌ها که بیضه‌ها درون آن قرار می‌گیرد، سه درجه پایین تر از دمای بدن فرد است و این حالت فیزیولوژیک، مناسب تولید نرمال اسپرم است، اما تماس‌های حرارتی بیش از حد، ممکن است این روند را مختل کند و کیفیت تولید اسپرم را کاهش دهد. پوشیدن زیاد لباس تنگ؛ به خصوص لباس زیر تنگ در مردان، باعث افزایش درجه حرارت ناحیه تناسلی می‌شود.
تحقیقات علمی دانشمندان نشان می‌دهد میزان نرخ ناباروری مردان سوئدی در سال 1970 نسبت به سایر کشورها بسیار بالاتر بوده است. پس از تحقیقات بسیار در این زمینه دانشمندان تئوری «شلوارهای تنگ سوئدی» را ارائه دادند. شواهد نشان می‌داد مردانی که در یک دوره خاص و طبق مد شلوارهای جین تنگ پوشیده بودند، تعداد اسپرم کمتری داشتند.

ضرر به بیضه مردان

پزشکان بیمارستان کانادا هشدار دادند پوشیدن شلوارهای جین تنگ باعث چرخش بیضه‌ها می‌شود، به طوری که یکی از بیضه‌ها در کیسه بیضوی پیچ می‌خورد که باعث قطع شدن گردش خون و نابودی این عضو می‌شود. در دستگاه تناسلی مردانه، قسمتی به نام «میاندوراه» یا در اصطلاح پزشکی «پِرینه» وجود دارد. میاندوراه در ناحیه بین مقعد و قاعده کیسه‌های بیضه قرار دارد و اعصاب مهم دستگاه تناسلی از این قسمت عبور می‌کنند. هر عاملی که باعث ضربه یا اختلال در این قسمت شود، اعصاب آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد {و لباس‌های تنگ سبب اختلال در این قسمت می‌شود}.
لباسهای تنگ باعث افزایش فشار به دستگاه ادراری شده که منجر به تکرر ادرار و درد شدید در مثانه می‌شود.

آسیب دیدن استخوان بندی

پزشکان معتقدند: «شلوارهای تنگ و فاق کوتاه تحرک مفصل را محدود کرده و باعث کشش کپسول مفصلی می‌شود، به همین علت روی ستون فقرات اثراتی منفی برجا می‌گذارد».
دکتر مالویندر پارمر پس از بررسی طول استخوان ران سه زن جوان که به مدت شش ماه به طور مداوم شلوار جین تنگ پوشیده بودند اعلام کرده بود: «افرادی که شلوارهای تنگ می‌پوشیدند، به احتمال زیاد در معرض خطر پاراستنری قرار دارند که درد غیر طبیعی (مانند احساس گزگز، مورمور شدن و سوزش) را به دنبال دارد. شواهد نشان می‌دهد زنانی که به طور مداوم شلوار جین تنگ می‌پوشند، از نوعی اختلالات عصبی خفیف رنج می‌برند، علاوه بر آن، این شلوارها حداقل پس از شش ماه تحرک مفصل ران و استخوان لگن را محدود می‌کنند».

سر درد

متخصصان می‌گویند: «مردانی که پیراهن‌های خیلی تنگ و یقه‌های محکم می‌پوشند با سردرد و تاری دید رو به رو هستند پس بهتر است لباس‌های گشاد بپوشند.

یبوست

یکی دیگر از مشکلاتی که با پوشیدن شلوارهای تنگ بروز پیدا می‌کند درد شکم و یبوست است، زیرا این پوشش روند سرعت گوارش را کاهش می‌دهد.

بیماری‌های معده

لباس تنگ، مشکل ریفلاکس (برگشت غذا از معده به مری) را تشدید می‌کند، یعنی باعث ترش کردن غذا و برگشت اسید (به خصوص بعد از غذا خوردن) می‌شود. بنابراین یکی از توصیه‌هایی که به بیماران مبتلا به ریفلاکس (به خصوص کسانی که اختلالات ساختمانی در دستگاه گوارش دارند)، می‌شود این است که لباس‌های تنگ نپوشند و کمربندشان را سفت نبندند تا فشار داخل شکمی شان زیاد نشود.

سرطان سینه در زنان

گروهی از کارشناسان از چند دهه گذشته سبک خاص طراحی لباس‌های زنانه را به عنوان یکی از عوامل مهم در ابتلا به سرطان سینه معرفی کرده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد پوشیدن لباس‌های خیلی تنگ در بلند مدت احتمال گسترش تومورهای سرطانی را در بافت سینه افزایش خواهد داد. این نوع لباس‌ها مانع از خروج ترشحات لنف شده و افزایش مواد سمی در بافت سینه زمینه مناسبی را برای ابتلا به سرطان سینه به وجود خواهد آورد.

گرمازدگی

پوشیدن لباس زیاد (خصوصاً لباس‌های تنگ) از عوامل افزایش خطر گرمازدگی به شمار می‌روند.

افزایش جربی

شلوارهای تنگ باعث تجمع بافت‌های چربی بد شکل شده و سلولیت را تقویت می‌کند. این وضعیت زمانی تشدید می‌شود که گروهی بنا به عادت همیشگی تلفن همراهشان را در جیب جلوی این شلوارهای تنگ قرار می‌دهند.

بیماری‌های دیگر

دور کمر تنگ شلوارهای تنگ، عضلات ناحیه شکم را که پوشش محافظ اندام‌های حیاتی بدن هستند، منقبض می‌کند و مشکلاتی از قبیل کاهش جریان مایعات لنفاوی ، عملکرد نامناسب سیستم ایمنی بدن و گردش خون ضعیف را به دنبال دارد.
پوشیدن شلوارهای تنگ بر سیستم اعصاب محیطی فشار وارد کرده و باعث احساس سوزش و گزگز در ناحیه پاها می‌شود.

آسیب‌های پوستی و عفونی

عرق سوزی

مهم‌ترین آسیبی که در اثر ساییدگی لباس تنگ با پوست ایجاد می‌شود، عرق سوز است پس کسانی که مستعد عرق سوز هستند، بخصوص افرادی که وزنشان زیاد است، ضمن این که لباس گشاد می‌پوشند، حتما باید لباس زیر پاچه دار بپوشند تا دچار مشکل آزار دهنده عرق سوز نشوند. لباس‌هایی با پارچه‌های ضخیم تر و زمخت مثل شلوارهای جین ساییدگی کشاله‌ها را به دنبال دارد و باعث عرق بیشتر و عرق سوز می‌شود و به دلیل مرطوب بودن محیط، امکان قارچی شدن ناحیه‌های مورد تماس با لباس و بروز مشکلات بعدی بیشتر است. عرق سوز، سوزش و خارش را در پی دارد و اگر قارچ روی آن سوار شود، خارش بیشتر می‌شود.

افزایش عرق کردن

لباس‌های تنگ عرق کردن را در فصل گرم به شدت بالا می‌برد که بروز عفونت‌های قارچی را تشدید می‌نماید.

بیماری‌های عفونی

مطالعات انجام شده توسط متخصصان پوست نشان می‌دهد نزدیک 20 درصد از منافذ پوست بدن در زیر کمر تنگ شلوارها به یک عفونت باکتریایی آلوده است.
شلوارهای ساپورت و شلوارهای جین تنگ، آلودگی‌های بهداشتی بسیاری (مانند عفونت مثانه) را برای خانم‌ها به همراه دارد زیرا همیشه در اطراف مقعد، باکتری‌هایی وجود دارند که می‌توانند در اثر اصطکاک لباس به طرف واژن حرکت کنند و چون مجرای ادراری در خانم‌ها کوتاه است، خیلی سریع باعث عفونت ادراری می‌شوند که نشانه آن خارش و تکرر ادرار است.

آسیب‌های جنسی

تحریک جنسی

لباس هاى چسبان یکى از عوامل تحریک جنسى، بخصوص در آستانه بلوغ و نوجوانى، است. این لباس‌ها موجب افزایش جریان خون در ناحیه کمر و لگن خاصره شده و افزایش جریان خون، موجب افزایش تمایلات شهوانى در نوجوان مى گردد. بر اساس تحقیقات روان شناسان و متخصصان علوم تربیتى؛ پوشیدن لباس هاى چسبان (مانند شلوارهای تنگ) باعث بیدارى و تحریک قواى جنسى و شهوانى مى گردد. تحریک قواى شهوانى در ابتداى نوجوانى، زمینه ابتلا به خودارضایى را ایجاد مى کند و نوجوان را در دام انحراف جنسى مى افکند.

لباس رنگی و مهیج

اسلام برای لباس مناسب، شرایطی را مانند «بدن را کامل بپوشاند»، «تنگ و چسبان نباشد» و «دارای رنگ زننده و مهیج نباشد» ذکر کرده است؛ اگر یکی از این شرایط نباشد پوشیدن آن برای زنان جایز نیست.
حکم بن مسکین گوید: «سعیده و منّه» خواهران محمد بن ابی عمیر برای من نقل کردند که ما بر امام صادق علیه السلام وارد شدیم و پرسیدیم: آیا جایز است زن به زیارت برادر مسلمانش برود؟ فرمود: بله. پرسیدیم آیا می‌تواند با او مصافحه کند؟ فرمود: از زیر لباس مانعی ندارد. (در این هنگام) یکی از آنها گفت: این خواهر من به زیارت برادران مسلمانش می‌رود؛ امام (به او) فرمود: وقتی به زیارت برادر مسلمانت می‌روی لباس رنگارنگ (و جذّاب) نپوش.

سوالات فقهی

سؤال: آیا پوشیدن لباس هاى رنگی و مُهیِّج اشکال دارد؟
جواب: اگر موجب جلب نظر و توجه مردان شود جایز نیست. سؤال: آیا استفاده لباس هاى رنگارنگ یا رنگ هاى شاد همراه با چادر در بیرون از منزل جایز است؟
جواب: اشکال ندارد، مگر آن که به نحوى باشد که جلب نظر کند و موجب مفسده شود. سؤال: آیا بیرون بودن مقنعه و روسرى از زیر چادر اشکال دارد؟
جواب: اگر جلب نظر نامحرم کند، جایز نیست.
سؤال: آیا زنان می‌توانند با کت و شلوار در بیرون از منزل رفت و آمد داشته باشند؟
جواب: اگر برجستگی‌های اندام آنها معلوم باشد یا مفسده داشته باشد، جایز نیست.
سؤال: بعضى از خانم‌ها على رغم استفاده از چادر مناسب (ضخیم)، به لحاظ ویژگىهاى جسمى که دارند، اندام آنها از زیر چادر مشخص است آیا مسئولیت پوشش آنها متوجه خودشان مى باشد یا طرف مقابل باید از نگاه به آنها احتراز کند؟
جواب: در این رابطه، هر دو طرف وظیفه دارند و اگر طورى است که جلب نظر نمى کند، پوشاندن حجم بدن واجب نیست.
مسئله: یکى از مهم‌ترین وظایف زنان در برابر تهاجم فرهنگی، حفظ حجاب اسلامى و ترویج آن و پرهیز از لباس هایى است که پوشیدن آنها تقلید از فرهنگ دشمن محسوب مى شود.

فصل یازدهم: آداب لباس و پوشیدن آن

اسلام برای لباس و پوشیدن آن دستورات و آداب مختلف و متنوعی را بیان کرده است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

لباس خوب پوشیدن

امام علی علیه السلام فرمودند: سزاوار است زمانی که خدای متعال به شخصی نعمتی را عطا می‌کند اثر آن نعمت در پوشش او دیده شود تا هنگامی که آن پوشش برای شهرت نباشد.
امام صادق علیه السلام فرمودند: «الْبَسْ وَ تَجَمَّلْ فَإِنَّ اللَّهَ جَمِیلٌ یُحِبُّ الْجَمَالَ وَ لْیَکُنْ مِنْ حَلَالٍ؛ لباس زیبا و جمیل بپوش زیرا خدای متعال جمیل است و زیبایی را دوست دارد ولی {لباس را از} مال حلال تهیه کن».

شستن لباس

امام علی علیه السلام فرمودند: «غَسْلُ الثِّیَابِ یُذْهِبُ الْهَمَّ وَ الْحَزَن؛ شستن لباس، ناراحتی و حزن را از بین می‌برد».
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) لباسش را به عایشه داد و فرمود: «آن را بشوی». گفت: «دیروز شستم». فرمود:«کثیف شده، آیا نمی‌دانی لباس، تسبیح خدا می‌کند و همین که چرک شد تسبیح او قطع می‌شود».

تا کردن

امام موسی کاظم فرمودند: «تا کردن لباس، راحت شدن لباس است که موجب ماندگاری بیشتر آن می‌شود».
امام صادق علیه السلام فرمودند: «لباس هایتان را در شب تا بزنید زیرا اگر رها شده و تا نشوند، شیطان آن را می‌پوشد».
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «اِذا نَزَعَ اَحَدُکُم ثوبَهُ فَلیَطوِه؛ هرگاه لباستان را در آوردید آنها را تا بزنید».

بخور دادن

امام صادق علیه السلام فرمودند: «یَنْبَغِی لِلرَّجُلِ أَنْ یُدَخِّنَ ثِیَابَهُ إِذَا کَانَ یَقْدِر؛ سزاوار است که شخص اگر توانایی دارد لباسش را بخور دهد».

دعا خواندن هنگام پوشیدن

امام علی علیه السلام فرمودند: «هنگامی که خدای متعال به شخصی لباس جدیدی بپوشاند(و عطا کند) پس وضو بگیرد و دو رکعت نماز بخواند که در هر دو رکعت بعد از سوره حمد، آیَةَ الْکُرْسِیّ و سوره توحید و سوره قدر را بخواند و بعد از نماز، خدای متعال را حمد و ستایش کند، {در این صورت} خدای سبحان زشتی او را می‌پوشاند و او را در بین مردم زینت می‌دهد. و {اگر} ذکر «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» را زیاد بگوید فرشته‌ای مأمور می‌شود که برای او استغفار کند». امام صادق علیه السلام فرمودند: هنگامی که لباس پوشیدی بگو: «اللَّهُمَّ أَلْبِسْنِی التَّقْوَى وَ جَنِّبْنِی الرَّدَى؛ خدایا لباس تقوا به من بپوشان و از بدی دورم کن» هرگاه چنین کردی از هر دردی در امان می‌مانی».

بسم الله گفتن هنگام درآوردن لباس

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «هنگامی که یکی از شما لباسش را در می‌آورد باید بسم الله بگوید تا جنّ آن را نپوشد زیرا اگر بسم الله نگوید جنّ لباسش را تا صبح می‌پوشد».

اسراف نکردن در مصرف لباس

در روایات وارد شده است که لباس زیاد داشتن اسراف نیست بلکه استفاده نابجا از آنها اسراف حساب می‌شود؛ امام صادق علیه السلام در این باره فرمودند: «أَدْنَى الْإِسْرَافِ ... ابْتِذَالُ ثَوْبِ الصَّوْنِ...؛ کمترین حدّ اسراف، استفاده بیجا (در حال عادی و کار) از لباس رسمی است که برای حفظ آبرو است».
از روایات اهل بیت علیهم السلام استفاده می‌شود که افراد می‌توانند متناسب با شأن و جایگاهی که دارند لباس بپوشند یعنی افرادی که از جهت مالی در رفاه هستند می‌توانند از امکانات، بیشتر استفاده کنند مثلاً می‌توانند لباس‌های متعددی داشته باشند زیرا خدای متعال این توانایی مالی را به او داده است پس اگر از راه حلال تهیه شده و به اندازه نیاز داشته و استفاده کند اسراف نیست؛ اسحاق بن عمار از شاگردان امام صادق علیه السلام از حضرت پرسید: «شخصی ده لباس دارد که به نوبت از آنها استفاده می‌کند، آیا {ده لباس داشتن} اشکال دارد؟»؛ حضرت فرمودند: «اشکال ندارد». در برخی از روایات ، لباس زیاد داشتن اگر مورد نیاز شخص باشد نهی نشده است و حتی تأیید شده است چون سبب طول عمر بیشتر لباس‌ها می‌شود یعنی اگر انسان یک لباس داشته باشد زودتر از بین می‌رود چون همیشه از آن استفاده می‌کند ولی اگر لباس‌های متعددی داشته باشد و به نوبت از آنها استفاده کند دیرتر از بین می‌روند؛ پس لباس زیاد داشتن اگر برای فخر فروشی و ... نباشد اسراف نیست بلکه مطلوب است.

استفتاء

سؤال: آیا داشتن لباس‌های زیاد، اسراف حساب می‌شود؟
جواب: اگز زائد بر نیاز بوده و متناسب با شأن شخص نباشد اسراف است و باید از اینکار اجتناب شود.
مسأله: داشتن لباس زیاد مستحب است.

پانویس

بازگشت به مجموعه فقه و زندگی