فرهنگ مصادیق:بد خلقی با مردم: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۲۲

سوء خلق و آثار آن

نقطه مقابل حسن خلق، سوء خلق است که می‌توان آن را به بد زبانی و خشونت تفسیر کرد.
افراد بد اخلاق و دارای سوء خلق، بلای عظیمی برای خود و خانواده و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند محسوب می‌شوند.
سوءخلق از مهمترین عوامل نفرت و انزجار و پراکندگی است و کسانی که به این درد بزرگ مبتلا هستند، غالباً در جامعه منزوی می‌شوند، و مردم با آنها قطع رابطه می‌کنند، و اگر به خاطر الزام‌های اجتماعی یا پست و مقامشان مجبور به مراوده با آنها باشند، در دل بر آنها نفرین می‌فرستند، و تا بتوانند از آن‌ها می‌گریزند.
هرگاه این بیماری اخلاقی در عالمان دینی و خادمان مذهب پیدا شود، خطر بسیار بزرگتری به دنبال دارد و آن این که سبب بدبینی و سوء ظن مردم به اصل مذهب و فرار آنها از دین خواهد شد. و این گناهی است بسیار بزرگ که چیزی نمی‌تواند آن را جبران کند.
به همین دلیل در روایات اسلامی شدیدترین تعبیرات درباره سوءخلق دیده می‌شود، تعبیراتی بسیار تکان دهنده و گاه وحشت زا، که گلچینی از آن را در ذیل، از نظر خوانندگان عزیز می‌گذرانیم:
۱ـ در حدیثی از پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می‌خوانیم که فرمود: «اِیّاکُمْ وَ سُوءَ الْخُلْقِ فَاِنَّ سُوءَ الْخُلْقِ فِی النّارِ لا مُحالَةَ؛ از سوء خلق بپرهیزید که این عمل سرانجام در آتش است» (و صاحب خود را نیز به آتش دوزخ گرفتار می‌کند).^[۱]
۲ـ در حدیث دیگری از همان حضرت می‌خوانیم که: سوء خلق گناهی است که توبه ندارد. و فرمود: «اَبی اللّهُ لِصاحِبِ الخُلْقِ السَّیِّی بِالتَّوْبَةِ؛ خداوند از پذیرش توبه افراد بد اخلاق ابا دارد» عرض کردند: یا رسول الله! چرا و چگونه؟
فرمود: «لاَِنَّهُ اِذا تابَ مِنْ ذَنْب وَقَعَ فی اَعْظَمَ مِنَ الذَّنْبِ الَّذِی تابَ مِنْهُ؛ زیرا هنگامی که از گناهی توبه کند در گناه بزرگتری واقع می‌شود».^[۲]
ممکن است منظور از این سخن این باشد که افراد بد اخلاق، هنگامی که در موردی توبه می‌کنند، در حالی که بد اخلاقی از وجود آنها ریشه کن نشده، عقده آن را در جای دیگر و به صورت شدیدتر باز می‌کنند، و به همین دلیل هرگز موفق به توبه کامل نمی‌شوند، مگر این که این رذیله اخلاقی را از وجود خود ریشه کن سازند.
۳ـ حضرت علی(علیه السلام) سوء خلق را بدترین مصیبت شمرده و می‌فرماید: «اَشَدُّ الْمَصائِبِ سُوءِ الْخُلْقِ؛ شدیدترین مصیبت‌ها سوء خلق است».^[۳]
چه مصیبتی از آن بالاتر که انسان را در جامعه منزوی می‌کند و تمام پیوندها را میان او و خلق و خالق قطع می‌نماید.
۴ـ و نیز از همان حضرت می‌خوانیم که فرمود: «لا وَحْشَةَ اَوْحَشُ مِنْ سُوءِ الْخُلْقِ؛ وحشتی بدتر از سوء خلق نیست».^[۴]
دلیل آن روشن است، زیرا انسان را در تنهایی عجیبی فرو می‌برد.
۵ـ به همین دلیل در حدیث دیگری می‌فرماید: «لا عَیْشَ لِسَیِّی الْخُلْقِ؛ انسان بد اخلاق زندگی ندارد».^[۵] چرا که هم خودش در زحمت است و هم اطرافیان و معاشرین او در عذابند.
۶ـ شبیه این تعبیر اما با یک تفاوت روشن در یک حدیث دیگری از آن حضرت آمده است: «لاسُوْدَدَ لِسَیِّی الْخُلْقِ؛ انسان بد اخلاق در جامعه، بزرگی و آقایی پیدا نمی‌کند».^[۶]
دلیل آن هم روشن است زیرا نخستین شرط بزرگی و آقایی جاذبه اخلاقی و مهر و محبت و ادب است، و آن کس که این سرمایه را ندارد، به آن نخواهد رسید.
۷ـ و نیز از همان حضرت حدیث گویای دیگری در این زمینه آمده است، می‌فرماید: «اَلْمُؤْمِنُ لَیِّنُ الاَْریکة، سَهْلُ الْخَلِیْقَةِ، اَلْکافِرُ شَرَسُ الْخَلِیْقَةِ سَیِّیُ الطَّرِیْقَةِ؛ مؤمن نرم و انعطاف پذیر و خوش خلق است، و کافر بد اخلاق و بد روش است».^[۷]
و به این ترتیب حسن خلق، یکی از نشانه‌های ایمان، و سوء خلق یکی از نشانه‌های کفر می‌باشد.

پا نویس