فرهنگ مصادیق:اشاعه فحشا: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۳ دی ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۲۸

پرسش

دیدگاه اسلام در مورد اشاعه فحشا چیست؟

پاسخ تفصیلی

از آنجا که انسان یک موجود اجتماعی است، جامعه بزرگی که در آن زندگی می‌کند، از یک نظر همچون خانه او است و حریم آن، همچون حریم خانه او محسوب می‌شود، پاکی جامعه، به پاکی او کمک می‌کند و آلودگی آن به آلودگیش.
روی همین اصل، در اسلام با هر کاری که جوّ جامعه را مسموم، یا آلوده کند شدیداً مبارزه شده است.
اگر می‌بینیم در اسلام، با غیبت، شدیداً مبارزه شده، یکی از فلسفه‌هایش این است که: غیبت، عیوب پنهانی را آشکار می‌سازد و حرمت جامعه را جریحه دار می‌کند.
اگر می‌بینیم دستور عیب پوشی داده شده، یک دلیلش همین است که گناه جنبه عمومی و همگانی پیدا نکند.
اگر می‌بینیم گناه آشکار اهمیتش بیش از گناه مستور و پنهان است تا آنجا که در روایتی از امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) می‌خوانیم:«الْمُذِیعُ بِالسَّیِّئَهِ مَخْذُولٌ وَ الْمُسْتَتِرُ بِالسَّیِّئَهِ مَغْفُورٌ لَهُ»؛ (آن کس که گناه را نشر دهد مخذول و مطرود است و آن کس که گناه را پنهان می‌دارد مشمول آمرزش الهی است) ^[۱].
و اگر می‌بینیم در آیات قرآن، موضوع اشاعه فحشاء با لحنی بسیار شدید و فوق العاده کوبنده محکوم شده، نیز دلیلش همین است.
اصولاً، گناه همانند آتش است، هنگامی که در نقطه‌ای از جامعه این آتش روشن شود، باید سعی و تلاش کرد که آتش، خاموش، یا حداقل محاصره گردد، اما اگر به آتش دامن زنیم و آن را از نقطه‌ای به نقطه دیگر ببریم، حریق، همه جا را فرا خواهد گرفت و کسی قادر بر کنترل آن نخواهد بود.
از این گذشته، عظمت گناه در نظر عامه مردم و حفظ ظاهر جامعه، از آلودگی‌ها خود سد بزرگی در برابر فساد است، اشاعه فحشاء، نشر گناه و تجاهر به فسق این سد را می‌شکند، گناه را کوچک می‌کند، و آلودگی به آن را ساده می‌نماید.
در حدیثی از پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) می‌خوانیم:«مَنْ أَذَاعَ فَاحِشَهً کَانَ کَمُبْتَدِئِهَا»؛ (کسی که کار زشتی را نشر دهد، همانند کسی است که آن را در آغاز انجام داده) ^[۲].
در حدیث دیگری از امام موسی بن جعفر(علیه السلام) می‌خوانیم: مردی خدمتش آمده، عرض کرد: فدایت شوم از یکی از برادران دینی کاری نقل کردند که من آن را ناخوش داشتم، از خودش پرسیدم انکار کرد، در حالی که جمعی از افراد موثق این مطلب را از او نقل کرده‌اند، امام فرمود:«کَذِّبْ سَمْعَکَ وَ بَصَرَکَ عَنْ أَخِیْکَ وَ اِنْ شَهِدَ عِنْدَکَ خَمْسُونَ قُسامَهً وَ قالَ لَکَ قَوْلٌ فَصَدِّقْهُ وَ کَذِّبْهُمْ وَ لا تُذِیْعَنَّ عَلَیْهِ شَیْئاً تَشِیْنُهُ بِهِ وَ تَهْدِمُ بِهِ مُرُوَّتَهُ، فَتَکُونُ مِنَ الَّذِیْنَ قالَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ إِنَّ الَّذِینَ یُحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفاحِشَهُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا وَ الآخِرَهِ»^[۳]؛ (گوش و چشم خود را در مقابل برادر مسلمانت تکذیب کن، حتی اگر پنجاه نفر سوگند خورند که او کاری کرده و او بگوید: نکرده‌ام از او بپذیر و از آنها نپذیر، هرگز چیزی که مایه عیب و ننگ او است و شخصیتش را از میان می‌برد در جامعه پخش مکن، که از آنها خواهی بود که: خداوند دربارهٔ آنها فرموده: کسانی که دوست می‌دارند زشتی‌ها در میان مؤمنان پخش شود عذاب دردناکی در دنیا و آخرت دارند) ^[۴]؛ ^[۵].
ذکر این نکته نیز لازم است که «اشاعه فحشاء» اشکال مختلفی دارد:
گاه، به این می‌شود که: دروغ و تهمتی را دامن بزند و برای این و آن بازگو کند.
گاه، به این است: مراکزی که موجب فساد و نشر فحشاء است به وجود آورد.
گاه، به این است که: وسائل معصیت در اختیار مردم بگذارد و یا آنها را به گناه تشویق کند.
بالاخره گاه، به این حاصل می‌شود که: پرده حیا را بدرد و مرتکب گناه در ملاء عام شود، همه اینها مصداق «اشاعه فحشاء» است؛ چرا که مفهوم این کلمه، وسیع و گسترده می‌باشد . ^[۶].

پانویس