فرهنگ مصادیق:امامت: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۱ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۱۵

به نام خدا
باسلام.
با توجه به اینکه حضرت ابراهیم(ع) بعد از امتحانهای متعدد و سخت به درجه ی امامت رسید پس چطور است که ائمه ی ما شیعیان از بدو تولد و بدون امتحان الهی به عنوان امام بعدی معرفی میشدند؟

پاسخ

از بعضی آیات قرآن به دست می آید که امامت نیز همانند نبوت عهد و منصبی الهی است و انتخاب اشخاص برای این منصب الهی تنها در دست خداست. چنانچه می فرماید: وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ^[۱] (به خاطر آورید) هنگامى که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونى آزمود. و او به خوبى از عهده این آزمایشها برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم!» ابراهیم عرض کرد: «از دودمان من (نیز امامانى قرار بده!)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمکاران نمى‏رسد! (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شایسته این مقامند) و نیز از آیات دیگر به دست می آید که خداوند این منصب ها الهی را فقط به کسانی می دهد که لیاقت و شایستگی آن را دارند و خداوند متعال از قبل به قابلیت ممتاز پیامبران و امامان، براى تحصیل مقامات معنوى و شایستگى آنان، براى بر ‏عهده گرفتن مسئولیت هدایت جامعه علم دارد. در حقیقت همان قابلیت و شایستگى آنان که بخش عمده اش ‏ناشى از افعال اختیارى ایشان است از قبل نزد خداوند معلوم است و همین «قابلیت مبتنى بر اختیار موجب ‏گزینش آنان مى شود. آیات و روایات فراوانى بر این دو واقعیت گواهى مى دهد.
‏«وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ کانُوا بِآیاتِنا یُوقِنُونَ»‏^[۲] و از آنان امامان (و پیشوایانى) قرار ‏دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت مى کردند چون شکیبایى نمودند، و به آیات ما یقین داشتند.‏
‏«واللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ»‏^[۳]خداوند بهتر مى داند رسالتش را کجا قرار دهد.‏ در نتیجه نبوت و امامت فرع بر شانیت و قابلیت و لیاقت تکلیف و مسؤولیت پذیرى است وبعضی از آیات قرآن دلالت بر این دارند که زمان تکلیف و مسؤولیت ‏پذیرى، نسبت به انسان هاى مختلف با توجه به شانیت ها و لیاقت های آنان متفاوت است و بعضی ها در همان زمان کودکی به مقام نبوت انتخاب می شوند و بعضی ها در سنین پیری و کهن سالی به این مقام الهی انتخاب می شوند؛ چنان که قرآن درباره نبوت حضرت عیسى (ع) در زمان نوزادى مى فرماید:‏ «قالَ إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتانِیَ الْکِتابَ وَ جَعَلَنی‏ نَبِیًّا» (ناگهان عیسى زبان به سخن گشود و) گفت: «من بنده خدایم او کتاب (آسمانى) به من داده و مرا پیامبر قرار داده است.‏^[۴] یا درباره حضرت یحیى(ع) مى فرماید: ‏«یا یَحْیى‏ خُذِ الْکِتابَ بِقُوَّهٍ وَ آتَیْناهُ الْحُکْمَ صَبِیًّا»‏«اى یحیى! کتاب (خدا) را با قوّت بگیر! و ما فرمان نبوّت (و عقل کافى) در کودکى به او دادیم».‏^[۵] با توجه به مطالب مذکور روشن شد که امامت همسان نبوت منصبی الهی است که انتخاب افراد برای تصدی این مناصب به دست خداست و خداوند متعال با توجه به علم پیشین خود برشانیت و قابلیت افراد و شایستگی آنها بر مسؤولیت ‏پذیرى، آنها را انتخاب می کند.
در نتیجه مقام امامت و نبوت متفرع برعلم پیشین الهی و قابلیت و شایستگی افراد است و با توجه به این که شانیت ها و لیاقت های افراد و اشخاص متفاوت است به تبع آن زمان انتخاب آنها از سوی خداوند هم متفاوت می شود و یکی در همان زمان کودکی به نبوت می رسد و دیگری در میان سالی و یا در کهن سالی به مقام نبوت می رسد و یکی پس از امتحان های گوناگون و سخت شایستگی و قابلیت لازمه را پیدا می کند و به مقام امامت می رسد و دیگری بخاطر دارا بودن شایستگی لازم بدون نیاز به امتحان به امامت می رسد. لذا خداوند متعال بر اساس علم پیشین خود بر کسانی که در همان اوان کودکی قابلیت و شایستگی نبوت و امامت را دارند در همان زمان کودکی این مقام را به آنها می دهد و به کسانی که در سنین میان سالی و یا کهن سالی این قابلیت و استعداد را به دست می آورند در همان زمان این مقام را به آنها می دهد. در نتیجه لازم نیست که خداوند همه انبیاء و امامان را برای رسیدن به مقام نبوت و یا امامت در شرایط سخت یکسانی قرار دهد و بعد از امتحانات سخت این مقام را به آنها بدهد و چه بسا این مقام را به افرادی که در نزد خداوند دارای قابلیت و شایستگی بالایی هستند بدون امتحان عطا می کند. چنان که نبوت را نیز به تعدادی از پیامبران در زمان کودکی عطا کرده است. امامت را نیز به عده ای از ائمه در همان زمان کودکی اعطا کرده است. پس لازمه و تنها راه رسیدن به منصب های الهی پس دادن امتحان های سخت نیست. بلکه شایستگی ها و بایستگی های ذاتی افراد است.

پانویس