فرهنگ مصادیق:خیرخواهی برای مؤمنین: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۷ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۵۶

چهل حدیث دربارهٔ خیرخواهی و اندرز

۱ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
العاقِلُ مَنِ اِتَّعَظَ بِغَیره.
آدم عاقل کسی است که از دیگران پند و موعظه می‌گیرد. (فهرست غرر، ص ۴۰۷)

۲ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
اِقبَلوُا النَّصیحهَ مِمَّن أهداها اِلیَکُم.
کسی که شما را خالصانه اندرز می‌دهد شما نصحیت او را بپذیرید. (شرح حدیدی، ج ۷، ص ۲۹۲).

۳ـ «امام محمدباقر(علیه السلام)»:
لِیَنصَحِ الرّجُلُ مِنکُم اَخاهُ کَنَصیحَتِهِ لِنَفسِه.
هر یک از شما همانگونه خیرخواه خود هستید باید که خیرخواه دیگر برادران خود نیز باشید. (اصول کافی، ج ۳، ص ۲۹۶)

۴ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
خیرُ ما جَرَّبْتَ، ما وَعَظک.
بهترین تجربه برای تو، آنچه برایت پند و موعظه بوده است. (تحف العقول، ص ۷۷)

۵ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
اَلمواعِظُ شِفاءٌ لِمَن عَمِلَ بها.
موعظه و اندرز برای کسی مؤثر و شفابخش است که بدان عمل نماید. (فهرست غرر، ص ۴۰۷)

۶ـ امام حسن مجتبی(ع):
بَینَکُم و بَینَ المَوعِظَهِ حِجابُ العِزَّهِ!
میان شما و اندرز دیگران، پرده غرور و خودخواهی فاصله انداخته است! (بحار، ج ۷۸، ص ۱۰۹)

۷ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
اِنْ اَردتَ المَوعِظَهَ فَالمَوتُ یَکفیکَ!
تو اگر خواهان پند و موعظه هستی همان عبرت مرگ برایت بس است! (مواعظ عددیه، ص ۱۹۷)

۸ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
أَبلَغُ العِظاتِ اَلاِعتبارُ بمَصارعِ الأَمواتِ.
رساترین پندهای هشداردهنده، عبرت گرفتن از بستر و قبور اموات است. (فهرست غرر، ص ۴۰۷)

۹ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
کَیفَ یُصلِحُ غَیرَهُ مَن لا یٌصلِحُ نَفسَه؟!
کسی که قادر به اصلاح و تهذیب خود نیست چگونه می‌تواند به تهذیب دیگران بپردازد؟! (شرح غرر، ج ۴، ص ۵۶۴)

۱۰ـ «امام محمدباقر(علیه السلام)»:
خُذوا الکَلِمَهَ الطّیِّبَهَ مِمَّن قالَها و إنْ لَمْ یَعْمَلْ بِها.
سخن خوب را از هر کس که باشد بپذیرید هرچند که خود او بدان عمل نمی‌کند. (تحف العقول، ص ۲۹۹)

۱۱ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
أَحْیِ قَلبکَ بِالمَوعِظَهِ.
دلت را (همیشه) با پند و موعظه زنده نگه بدار. (نهج البلاغه، کلمه ۹۰۹)

۱۲ـ «امام حسین(علیه السلام)»:
اشرفُ النّاسِ مَنِ اتَّعَظَ قَبلَ أَنْ یُوعَظَ وَ استَیقَظَ قَبلَ أَنْ یُوقَظ.
شریف‌ترین مردم آن کسی است که پیش از آنکه او را موعظه کنند خود مُتّعظ شود و پیش از آنکه وی را متنبّه سازند خود متنبّه گردد. (احقاق الحق، ج ۱۱، ص ۵۹۰)

۱۳ـ «پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم»:
مَن لَم یَتَّعِظْ بِالنّاسِ وَعَظَ اللهُ بِهِ النّاسَ!
کسی که از سرگذشت مردم پند و عبرت نمی‌گیرد خداوند سرگذشت خود او را برای مردم پند و عبرت قرار خواهد داد! (فهرست غرر، ص ۴۰۸)

۱۴ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
کَیفَ یِنتَفِعُ بِالنَّصیحهِ مَن یَلتذُّ بِالفَضیحهِ؟!
کسی که از رسوایی و بدنامی لذّت می‌برد چگونه می‌تواند از ارشاد و نصیحت (دیگران) بهره ببرد؟! (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۱۵ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
لاتَدَعْ أَنْ تنصَحَ اهلَکَ فَاِنّکَ عَنهُم مَسؤُولٌ.
در پند و موعظه خانواده ات کوتاهی نکن، (فردا) دربارهٔ آن‌ها از تو بازخواست خواهد شد. (دستور معالم الحکم، ص ۷۲)

۱۶ـ «امام جعفرصادق(علیه السلام)»:
یَجِبُ لِلمؤمِنِ علَی المُؤمنِ أنْ یُناصِحَه.
بر مؤمنان واجب است که همواره خیرخواه و پنددهنده یکدیگر باشند. (اصول کافی، ج ۳، ص ۲۹۶)

۱۷ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَن بَصّرکَ عَیبَکَ فَقَدْ نَصَحکَ.
کسی که عیب تو را به خودت نشان بدهد مسلماً او دلسوز و خیرخواه تو است. (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۱۸ـ امام حسن مجتبی(ع):
لایَغِشُّ العاقِلُ مَنِ استَنْصَحَهُ.
انسان عاقل و فهمیده هرگز کسی را که از او طلب ارشاد و نصیحت می‌کند مکر و فریب نمی‌دهد. (بحار، ج ۷۸، ص ۱۰۹)

۱۹ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
النَّصیحهُ مِن اَخلاقِ الکِرام.
کار نصیحت و خیرخواهی، روش مردمان بزرگوار و کریم النَّفس است. (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۲۰ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَرارَهُ النُّصح أنفعُ مِن حَلاوَهِ الِغشِّ.
تلخی نصیحت و اندرز (برای انسان مسلّماً) از شیرینی فریبکاری و نیرنگ سودمندتر است. (فهرست غرر، ص ۳۸۲)

۲۱ـ «امام زین العابدین(علیه السلام)»:
حَقُّ النّاصِحِ أَن تَلیَن لَهُ جَناحَکَ و تُصغی اِلیه بِسَمعِکَ.
حق آدم اندرزگو بر تو آن است که به او عنایت کنی و به نصایح و تذکراتش گوش فرا دهی. (مکارم الاخلاق، ص ۴۲۳)

۲۲ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
لا شَفیقَ کالوَدودِ النّاصِح.
هیچ دوست باعطوفتی برای انسان مانند دوست خیرخواه و بی غِل و غِش نیست. (فهرست غرر، ص ۳۸۲)

۲۳ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
اَلمَواعِظُ صِقالُ النُّفوسِ وَ جَلاءُ القُلوبِ.
پند و موعظه، روح و جان آدمیان را صیقل می‌دهد و دل‌ها را جلا و صفا می‌بخشد. (فهرست غرر، ص ۴۰۷)

۲۴ـ «امام محمدباقر(علیه السلام)»:
مَن لَم یَجعلْ لَهُ مِن نفسِهِ واعظاً فَاِنَّ مَواعِظَ النّاسِ لَن تُغِنیَ عَنهُ شَیئاً.
کسی که برای خود پنددهنده‌ای از خود نداشته باشد پند و اندرز دیگران برای او سودی نخواهد داشت. (بحار، ۷۸، ص ۱۷۳)

۲۵ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَن کانَ لَهُ مِن نَفسِهِ واعِظٌ کانَ عَلَیه مِنَ اللهِ حافِظٌ.
کسی که از طرف خود واعظ و هشداردهنده‌ای دارد از طرف خدا نیز محافظ و نگهبان خواهد داشت. (نهج البلاغه، کلمه ۷۶)

۲۶ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
النُّصَحُ بَینَ المَلأِ تَقریعٌ.
نصیحت کردن شخص در برابر دیگران برای او یک سرزنش به حساب می‌آید (به شخصیت او لطمه می‌خورد). (شرح حدیدی، ج ۲۰، ص ۳۴۱)

۲۷ـ «امام زین العابدین(علیه السلام)»:
کَثرهُ النُّصح تَدعوُ الیَ التُّهمَهِ.
زیاده روی در نصیحت، انسان را در معرض سؤظن و بدگمانی قرار می‌دهد. (بحار، ج ۷۵، ص ۶۶)

۲۸ـ «امام جعفرصادق(علیه السلام)»:
یجبُ لِلمؤمِنِ علی المُؤمِنِ النّصیحَهُ لَهُ فی المَشَهدِ وَالمَغیب.
بر مؤمن واجب است چه در حضور و چه در غیاب، دلسوز و خیرخواه دیگر برادران مؤمن خود باشد. (اصول کافی، ج ۳، ص ۲۹۶)

۲۹ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَن اَکبرِ التوّفیقِ اَلأَخذُ بِالنّصیحهِ.
یکی از بزرگ‌ترین توفیقات الهی، عمل کردن به اندرز و نصایح دیگران است. (فهرست غرر، ص ۳۸۲)

۳۰ـ «امام جعفرصادق(علیه السلام)»:
عَلیکَ بِالنُّصحِ للهِ فی خَلقِه فَلَنْ تَلقاهُ بِعَملٍ أَفضلَ مِنه.
بر تو باد که برای رضای خدا اندرزگو و خیرخواه خلق الله باشی که در وقت ملاقات با خدا عملی افضل و بالاتر از آن برای خود نخواهی یافت. (سفینه، ج ۲، ص ۵۹۰)

۳۱ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَن نَصَحکَ فَقَد أنْجَدَکَ.
کسی که تو را نصحیت و ارشاد می‌کند مسلّماً او یاور و مددکار تو است. (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۳۲ـ «پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم»:
علامهُ النّاصِحِ اَربعهٌ: یَقضی بِالحَقِّ، وَ یُعطیِ الحَقَّ مِن نَفسِه، وَ یرضی لِلنّاسِ ما یَرضاهُ لِنَفسِه و لا یَعتَدیِ عَلی أَحَدٍ.
آدم اندرزگوی (واقعی) چهار علامت دارد: در داوری، به حق قضاوت می‌کند، دربارهٔ دیگران نسبت به خود منصفانه عمل می‌کند، برای خود آنچه می‌پسندد برای دیگران نیز می‌پسندد و به احدی تعدّی و تجاوز نمی‌نماید. (تحف العقول، ص ۲۱)

۳۳ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
اِتَّعِظوا مِمَّنْ کان قبلَکُم قَبلَ أَن یَتّعِظَ بِکُم مَن بعدَکُم!
از گذشتگان خود عبرت بگیرید پیش از آنکه آیندگان از شما عبرت بگیرند! (فهرست غرر، ص ۴۰۷)

۳۴ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَن خالَفَ النُّصْحَ هَلکَ.
کسی که با نصحیت‌های خیرخواهانه مخالفت می‌کند سرنوشتش سقوط و هلاکت است. (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۳۵ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
اِمحَضْ اخاکَ النصیحَهَ، حَسنهً کانَت اَو قبیحهً.
برادر خود را به راستی و خالصانه نصیحت کن خواه برای او خوشایند باشد یا نباشد. (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۳۶ـ «امام زین العابدین(علیه السلام)»:
حقُّ المُستَنصِحِ أَنْ تُؤدِّیَ اِلَیهَ النَّصیحهَ، وَ لْیَکُنْ مَذهَبُکَ الرَّحمَهَ وَ الرِّفقَ بِه.
حق کسی که از تو پند و نصیحت می‌طلبد این است او را اندرز دهی و با رفق و مُدارا وی را راهنمایی کنی. (مکارم الاخلاق، ص ۴۸۹)

۳۷ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَنِ استَنصَحکَ فَلاتَغُشُّه.
اگر کسی از تو نصحیت و راهنمایی خواست تو برحذر باش که (با سخنان غیرواقعی) او را فریب ندهی. (فهرست غرر، ص ۳۸۱)

۳۸ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
مَن نَصحَ نَفسَهُ کان جَدیراً بِنُصحِ غَیره.
کسی که در اصلاح و ارشاد خویش است شایسته و سزاوار است که به اصلاح دیگران (نیز) بپردازد. (فهرست غرر، ص ۳۸۲)

۳۹ـ «پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم»:
اَغفَلُ النّاسِ مَن لَم یَتّعِظْ بِتَغَیُّرِ الدُّنیا مِن حالٍ الی حال.
غافل‌ترین مردم آن کسی است که از تغیّر و دگرگونی دنیا از حالی به حالی پند و اندرز نمی‌گیرد. (دُرج گهر، ص ۱۷)

۴۰ـ «مولی امیرالمؤمنین علیه السلام»:
بِالمَواعِظِ تَنجلی الغَفلهُ.
این با موعظه و ارشاد است که زنگارهای غفلت از انسان زدوده می‌شود. (فهرست غرر، ص ۴۰۸)

منبع

کتاب شکوفه‌های حکمت