فرهنگ مصادیق:بخل در انجام واجبات مالی: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۹ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۴۳

بخل در روایات

مقدمه

بخل از پی آمدها و نتایج دنیادوستی است و از صفات پلید و زشت و اخلاق رذیله به شمار می‌رود. از این رو، اخبار بسیاری در مذمت آن رسیده است.

چند روایت دربارهٔ بخل

بخل از پی آمدها و نتایج دنیادوستی است و از صفات پلید و زشت و اخلاق رذیله به شمار می‌رود. از این رو، اخبار بسیاری در مذمت آن رسیده است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلّم توصیه فرمود: ایاکم والشح فانه اهلک من کان قبلکم حملهم علی ان سفکوا دماءهم واستحلوا محارمهم؛ ^[۱] از بخل بپرهیزید که پیشینیان شما را هلاک کرد و آنها را به خون ریزی و حلال شمردن حرام‌ها واداشت.
و نیز فرمود:
لایدخل الجنه بخیل؛ ^[۲]
بخیل وارد بهشت نمی‌شود.
و فرمود:
البخیل بعید من الله بعید من الناس بعید من الجنه قریب من النار وجاهل سخی احب الی الله من عابد بخیل و ادوی الداء البخل؛ ^[۳]
بخیل از خدا، مردم و بهشت دور و به آتش نزدیک است و نزد خدا جاهل سخی از عابد بخیل محبوب تر است و بدترین بیماری‌ها بخل است.
مردی از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلّم در جهاد کشته شد، زنی بر او گریست و گفت: واشهیداه! پیامبر(ص) فرمود: «چه می دانی که او شهید است، شاید بیهوده گو بوده یا نسبت به آنچه از زندگی او کم نمی‌شده بخل می‌ورزیده است». در کلام دیگر حضرت رسول(ص) فرمود:
الموبقات ثلاث شح مطاع وهوی متبع واعجاب المرء بنفسه؛ ^[۴]
سه چیز هلاک کننده است؛ بخلی که اطاعت شود؛ هوای نفسی که پیروی شود و عجب آدمی به خود.

آثار بخل از دیدگاه روایات

دشنام آوری

امام علی علیه السّلام فرمود: «بالبخل تکثر المسبه»؛ ^[۵] بخل ورزیدن، مایه دشنام بسیار می‌شود.

ننگ بودن

امام علی علیه السّلام فرمود: «البخل عار»؛ ^[۶]بخل ننگ و عار است.

آبروبری

امام رضا علیه السّلام فرمود: «البخل یمزق العرض»؛ ^[۷] بخل آبرو را بر باد می‌دهد.

خواری

امام علی علیه السّلام فرمود: «من بخل بماله ذل من بخل بدینه جل»؛ ^[۸] هرکه در مال خود بخل ورزد، خوار شود و هرکه در دین خود بخل ورزد، سربلند گردد.

دور شدن از پیامبر

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلّم فرمود: «ابعدکم بی شبها البخیل البرزی الفاحش»؛ ^[۹] بیگانه‌ترین شما از من آدم بخیل بدزبان زشت کردار است.

محرومیت از دوستی

امام علی علیه السّلام فرمود: «لیس لبخیل حبیب»؛ ^[۱۰] بخیل هیچ دوستی ندارد.

آتش

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلّم فرمود: «تکلم النار یوم القیامه ثلاثه... تقول للغنی یا من وهبه الله دنیا کثیره واسعه فیضا وساله الفقیر الیسیر قرضا فابی الا بخلا فتزدرده»؛ ^[۱۱] در روز رستاخیز آتش با سه نفر سخن می‌گوید: ... و به ثروتمند می‌گوید: ای کسی که خداوند دنیایی فراوان، فراخ و سرشار به تو داد! و فقیر، از تو اندکی قرض خواست و تو ندادی و بخل ورزیدی! پس ( آتش ) او را می‌بلعد.

پا نویس

منکر اقتصادی