نمایش مبدأ برای برکات و آفات زبان در قرآن و حدیث

<div class="head1"> برکات و آفات زبان در قرآن و حدیث </div>
همان گونه که در مباحث پیشین اشاره شد ستایش و مدح به جا ارزش مند و بدان توصیه شده و ستایش و تمجیدهای بی جا، مورد مذمت قرار گرفته است؛ مثل مدح ظالمان و اهل فسق و فجور.<br/>
پیامبر (صلی الله علیه وآله) فرمود:<br/>
ان الله لیغضب اذا مدح الفاسق <ref>محجة البیضاء، ج 5،ص 283.</ref>
همانا، هرگاه کسی مدح فاسقی را بکند، خدا خشم و غضب می کند.<br/>
نیز آن حضرت (صلی الله علیه وآله) از علائم و نشانه های مؤمن، اجتناب از گزافه گویی دانسته و می فرماید: و لا مجازفا.<ref>بحارالانوار، ج ۶۴، ص ۳۱۱.</ref> مؤمن ستایش گر بی جا نیست.<br/>
روشن است که مذمت مدح دیگران در صورتی است که مفسده ای بر آن مترتب باشد مثل: عجب، تکبر و... .<br/>

==تملق==
تملق که در فارسی از آن به چاپلوسی نیز یاد می شود خصلتی بسیار زشت و مذمومی است که انسان های وارسته، با شخصیت و اهل ایمان از چنین صفتی بدورند، نه تملق گو هستند و نه تملق پذیر.<br/>
پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می فرماید:<br/>
لیس من اخلاق المؤمن التملق .<ref>نهج الفصاحة، ح 2410.</ref>
مؤمن اهل تملق نیست (و از اخلاق او به دور است).<br/>
در روایات دیگر از تملق و چاپلوسی و ثناگویی به عنوان بدترین دردها و درد بی درمان یاد شده است و نیز در روایات در معرفی دوست خوب به عنوان یک معیار بیان شده که دوست مورد انتخاب تو اهل تملق و چاپلوسی نباشد. من لا یتملقک؛ کسی که ثناگو و تملق گوی تو نیست.<br/>
در روایات در ستایش و یا نکوهش دیگران توصیه به میانه روی شده است و آنان که به گرداب افراط و تفریط دچار می شوند از حوزه نظم در گفتار خارج شده اند. در روایتی از مولای مؤمنان علی (علیه السلام) آمده است:<br/>
الثناء بأکثر من الاستحقاق ملق و التقصیر عن الاستحقاق عی أوحسد.<ref>نهج البلاغه (فیض الاسلام) حکمت 339، ص 1249.</ref>
ستایش دیگران، زیادتر از آن چه شایسته است، چاپلوسی، و کم تر از آن چه سزاوار است، ناتوانی و زبونی و یا حسد است.<br/>

==لوازم خطرناک سخن==
یکی از آفات خطرناک زبان، سخنان زهرآگین و برخوردار از پیام منفی و نیش دار است، به ویژه افرادی که زیاد صحبت می کنند، از دقایق و لوازم سخن و خطاهایی که از این رهگذر دامنگیرشان می شود غفلت دارند و گاه دچار دردسرهای شدید می شوند و به تعبیر شاعر: زبان سرخ سر سبز می دهد بر باد.<br/>
اکثر مردم این چنین اند که خود را با زبان خود به ورطه بلا می اندازند که خلاصی از آن بسیار مشکل و یا ناممکن خواهد بود و مشکلاتی را به دنبال دارد که با عذرخواهی ها و درخواست بخشش ها برطرف نمی شود.<br/>
امیرمؤمنان در سخن گهربار خویش می فرماید:<br/>
الکلام فی وثاقک مالم تتکلم به، فاذا تکلمت به صرت فی وثاقه، فاخزن لسانک کما تخزن ذهبک و ورقک، فرب کلمة سلبت نعمة و جلبت نقمة. <ref>نهج البلاغه (دشتی (رحمةالله) )، حکمت 381، ص 516.</ref>
سخن دربند (و اختیار) توست تا وقتی آن را نگفته باشی، و چون گفتی، تو در اختیار و بند آنی، پس زبانت را نگهدار چنان که طلای خود را نگه می داری، زیرا چه بسا سخنی که نعمتی را طرد و نقمتی (بلایی) را جلب کرد.<br/>
نیز پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) فرمود:<br/>
من کثر کلامه کثر خطاءه<ref> الاخلاق، ص 129.</ref>
سخن گفتن زیاد موجب خطاهای زیاد می شود.<br/>
زبان بسیار سر بر باد داده است - زبان، سر را عدوی خانه زاد است

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|?}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.ghadeer.org/Book/2489/380469 مرکز اطلاع رسانی غدیر ]  -  تاریخ برداشت: 95/11/06 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[مدح بی جا]] </div>
</div>