نمایش مبدأ برای اخلاق امر به معروف و نهی از منکر

<div class="head1"> اخلاق امر به معروف و نهی از منکر </div>
نویسنده:  مرضیه رضائیان<br/>

== مقدمه ==
ارزش و اهمیتی که در مکتب اسلام به [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] داده شده، انسان‌ها را مسئول یکدیگر و نیز مسئول دین خویش دانسته است. از این رو، ابتدا می‌کوشیم به طور خلاصه جایگاه ارزشی آن را بررسی کرده، سپس برای کاربردی کردن این فریضه الهی، به ویژگی‌های اخلاقی و انسانی آمران به معروف و ناهیان از منکر بپردازیم.<br/>
جایگاه ارزشی [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] در اسلام
۱. [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] از صفات مؤمنان است: «تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ».<ref>آل عمران: 110.</ref>
۲. در ردیف ایمان به خداوند، نماز، [[زکات]] و... قرار دارند: «أَقامُوا الصّلاةَ وَ آتَوُا الزّکاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ».<ref>حج: 41.</ref>
۳. بهترین فرد و بهترین امت، آنان هستند که [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] می‌کنند: «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ».<ref>آل عمران: 110.</ref>
۴. رستگاری، نتیجه دعوت به خیر و [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] است: «وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ».<ref>آل عمران: 104.</ref>
وظایف و صفات آمران به معروف و ناهیان از منکر (نکته‌ها)<br/>
از دیدگاه قرآن کریم دو وظیفه و چند صفت دربارهٔ آمران به معروف آمده است:<br/>
۱. کسانی در [[امر به معروف]] موفق ترند که خودشان صفات برجسته‌ای داشته باشند و اهل توبه و سجده و رکوع و قیام باشند<ref>توبه: 112.</ref>؛ خلاصه اهل عمل باشند و در شمار مؤمنان واقعی قرار گیرند.<br/>
۲. این افراد نباید توقع مادی از مردم داشته باشند.<ref>هود: 29.</ref>
۳. سخنانشان منطقی باشد.<ref>احزاب: 70.</ref>
۴. سخنانشان نرم و ملایم باشد.<ref>طه: 44.</ref>
۵. سخنانشان هدایت کننده باشد.<ref>ابراهیم: 1.</ref>
۶. جداکننده حق و باطل باشد.<ref>فرقان: 1.</ref>
۷. ناامید کننده نباشد.<ref>زمر: 53.</ref>
۸. هشداردهنده و موعظه کننده باشد.<ref>فجر: 14.</ref>
۹. یک سخن باشد.<ref>نحل: 125.</ref>
۱۰. نیک سخن باشد.<ref>نحل: 125.</ref>
۱۱. ادبیات ساده بیان شود.<ref>دخان: 58.</ref>
۱۲. با فرهنگ اسلام منطبق باشد.<ref>زخرف: 43.</ref>

== برخی صفات آمران و ناهیان ==
۱. همراهی گفتار و کردار
کسانی که در مقام [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] قرار می‌گیرند، باید خیلی از رفتارهای ظاهری و باطنی-شان را کنترل کرده، کردارشان خنثی کننده رفتارشان نباشد تا کلامشان تأثیر لازم را داشته باشد.<ref>نک: دادسرای انقلاب اسلامی مبارزه با مواد مخدر و منکرات، شیوه‌های صحیح [[امر به معروف]] و نهی از منکر، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1376، چ3، صص 143 - 173</ref><br/>
۲. نیت پاک و خالص بدون منت گذاشتن بر دیگران
بلندنظری و مناعت طبع باید در افراد ناصح وجود داشته باشد. آنها باید توکلشان به خدا باشد تا اجرشان را از پیشگاه ربوبی دریافت کنند؛ همان گونه که قرآن کریم می‌فرماید: «بر کسانی که احسان می‌کنی، منت مگذار».<ref>مدثر: 6.</ref>
۳. شرح صدر و [[صبر]] و حوصله
وسعت وجودی و بزرگی و عظمت روح، بهتر فهمیدن و شناختن رسالت، تحمل انسان را افزایش می‌دهد. اگر شرح صدر و تحمل کافی نباشد، ممکن است شخص ناصح با یک سخن زشت یا برخورد نادرست، از کوره در برود و از خودش واکنش نشان دهد. حضرت موسی(ع) نیز در مقام نصیحت فرعون از خداوند درخواست شرح صدر می‌کنند.<ref>طه: 25 ـ 28.</ref>
۴. آشنایی با منکر و معروف
تا انسان ناصح به ابعاد گوناگون معروف‌ها و منکرها آشنایی نداشته باشد، حق ندارد [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] کند؛ چرا که در صورت ایجاد سؤال برای طرف مقابل، قادر به پاسخ گویی نبوده، به نوعی زحمت او به هدر می‌رود.<br/>
۵. خوش برخورد و خوش چهره بودن
خوش برخورد بودن، در [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] لازم است؛ تا انسان ناصح بتواند خطاکاران را جلب و جذب خود کند و سخنش اثرگذار باشد. همچنین ظاهر خندان و پرجاذبه، در همه حالات به دیگران آرامش می‌بخشد و سخنانش به دل دیگران می‌نشیند.<br/>
۷. گفتار نرم و ملایم
مطمئن باشید اگر انسان از گفتار نیکو و خوش برای القای مقصود خود سود نجوید، شیطان از آب گل آلود ماهی می‌گیرد و بین شما و نصیحت شونده، کینه و عداوت برقرار می‌سازد.<br/>
۸. پرهیز از مبهم گویی و پیچیده گویی
به یقین طرف صحبت شما باید منظور روشنی از سخنانتان دریابد و متوجه صدق نیت شما بشود. ممکن است عواملی چون ترس، حیای نابجا و روابط عاطفی و خویشاوندی انسان را مجبور کند تا در [[امر به معروف]] و نهی از منکر، دوپهلو صحبت کند، اما باید تا آنجا که امکان دارد، از سخنان دوپهلو و پیچیده برای نصیحت طرف مقابل خودداری کرد تا زودتر به نتیجه رسید.<br/>
۹. [[صبر]] و تحمل در مقابل مشکلات ایجاد شده
تمسخر، استهزا، تهمت، بدگویی و...، از جمله مشکلاتی است که انسان ناصح باید در مقابل آن شکیبا باشد و برای رضای خداوند، صبوری به خرج دهد تا نتیجه عملش را ببیند.<br/>

== آثار امر به معروف و نهی از منکر ==
(نکته‌ها)<br/>
- تقویت مصالح همه افراد جامعه
- تقویت اهل ایمان
- خواری کافران
- برپایی واجبات الهی
- برقراری روابط اجتماعی و اقتصادی سالم
- امنیت راه‌ها
- جلوگیری از فساد و تبعیض
- عزت و سربلندی مسلمانان<ref>احمد رضوان فر، فرهنگ اخلاقی معصومین «الف»، بخش دوم، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، 1384، چ1، صص 47 و 48. </ref>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}


<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[مقالات]] </div>
</div>