فرهنگ مصادیق:نگاه اقتصادی سید لاری

نگاه اقتصادی سید لاری

نگاه اقتصادی سید لاری راهگشای استقلال اقتصادی کشور
رهبر معظم انقلاب فرمودند «فتوای آن مرحوم دربارهی اجناس خارجی با اینکه ده‌ها سال پیش صادر شده اما هنوز زنده است و برای امروز ما راهگشا است و باید فراروی استقلال اقتصادی ما قرار گیرد.
مجله فرهنگی اجتماعی لادستان/ محمد عباسیان لاری: یکی از مشهورترین رهبران مذهبی سیاسی فارس در اواخر عصر قاجار و دوران پرتلاطم مشروطیت و پس از آن، آیت الله سیدعبدالحسین لاری است. او که از جمله شاگردان طراز اول میرزای شیرازی محسوب می‌شد، در ۱۳۰۹ ه ق /۱۸۹۲م به دعوت شورایی از تجار و روحانیون لار و بنا به توصیه استاد خود جهت حل و فصل مشکلات مذهبی و سیاسی جنوب ایران و حمایت از قشر قدرتمند تجار در مقابل تعدیات حکام محلی وارد لارستان گردید.
لارستان عنوان عمومی منطقه بزرگی در کرانه‌های جنوبی خلیج فارس است که به دلیل موقعیت ترانزیت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. جاده‌های منتهی به بندرعباس و بندرلنگه از این منطقه می‌گذرد. تجار لارستانی تقریباً تمامی مبادلات بازرگانی داخلی را در این ناحیه مهم بر عهده داشته‌اند. سید از همان ابتدا با حمایت مالی بازرگانان توانست به سرعت مراحل تثبیت اقتدار خویش را طی کند.
اولین اقدام او تأسیس حوزه علمیه و جذب شاگردان از نواحی مختلف جنوب بود. ما فهرستی از شاگردان سید را در دست داریم که از شهرهای مختلف جنوب مثل بوشهر، شیراز، جهرم، فیروزآباد، داراب، سیرجان، بندرعباس، بندر لنگه و... بوده‌اند. او با انتشار رساله سیاسی آیات الظالمین در ۱۳۱۴ ه ق /۱۸۹۷م، عملاً موضع گیری خود را به عنوان یک روحانی اصول گرا و مخالف با مشروعیت سلطنت قاجار اعلام کرد. شاگردان مکتب او نیز با همین روحیه تربیت می‌شدند و اصولاً هرگونه سازش و همراهی با مظاهر ظلم را حرام و غیرشرعی می‌دانسته‌اند. طی همین دوره، فعالیتهای ضدمیسیونری او باعث واکنش ناصرالدین شاه گردید.
فرستاده شاه پس از مشاهده اقتدار سید در لارستان، عملاً از خواسته‌های خود صرف نظر کرد. در سال ۱۳۱۶ه ق/ ۱۸۹۹م فعالیتهای سید علیه یهودیان منطقه جنوب آغاز گردید و نهایتاً این امر به اخراج تدریجی این قشر قدرتمند اقتصادی از لار و دیگر نواحی منجر گردید. شواهد تاریخی دال بر مهاجرت یهودیان تا سال ۱۳۲۵ق/۱۹۰۷م در دست است. در آستانه انقلاب مشروطیت و سالهای بحران، سید لاری با استفاده از نفوذ شاگردان خود در محدوده جغرافیایی وسیع جنوب ایران و با بهره مندی از سرمایه گذاریهای بازرگانان و حمایتهای بی دریغ اقشار گوناگون اجتماعی، به ویژه نیروهای عشایر و شبه عشایر، توانسته بود اقتدار و توانمندی خود را به عنوان بالاترین مرجع مذهبی و سیاسی به تثبیت رساند.
اقتداری بر اساس باورهای مذهبی که کاملاً مشروع و منطبق با روحیه عصر بوده است.
سید لاری متعدد فتوا بر حرمت استفاده از کالای بیگانگان دارد که در ادامه به آن‌ها پرداخته خواهد شد، و بر این اساس او سالها پیش از وقوع انقلاب، توانسته بود رهبری سیاسی اجتماعی لارستان را به دست آورده و اقتدار بلامنازع خویش را تثبیت کند. و از این رو اولین حکومت مستقل اسلامی در جنوب ایران تاسیس شد.
از جمله کارهای مجتهد لاری برای تثبیت حکومت نو پای اسلامی در لارستان، بعد از تاسیس حوزه علمیه، راه اندازی کارخانه ی اسلحه سازی، ضرب سکه و چاپ اسکناس، کارخانه‌های ریسندگی، چاپ تمبر و... می‌باشد.
از دید سید عبد الحسین لاری، اقتصاد اصلی‌ترین رکن استقلال یک جامعه است. و تنها با استقلال اقتصادی، استقلال سیاسی و فرهنگی تحقق می‌یابد.
در اوضاع سیاسی اجتماعی آن زمان که کشور تهاجم گسترده روسها از شمال و از جنوب انگلیس‌ها، را متحمل شده بود، ایشان شدیدا کالاهای بیگانگان خصوصا این دو کشور را تحریم می‌کند و اعتقاد دارد هرمقدار پول از هرجای ممالک اسلامی به این کشورها برود کمک به کفار و تضعیف اسلام و حرام است.
سید بخوبی از امتیاز ویژه‌ای که ایران بهره مند است اما در کشورهای همچون عثمانی کم تر دیده می‌شود، خبر دارد و آن هم بحث نهضت تحریم است.
این مسأله یکی از خصوصیات وتوانمندی‌های مرجعیت شیعه است و ریشه در باور و فرهنگ مردم دارد. این نوع مبارزه که به آن مقاومت منفی یا مقاومت مدنی هم می‌گویند، برای حکومت مجتهد لاری بسیار مهم و اثرگذار می‌باشد. برای مثال می‌توان نهضت تحریم تنباکو از سوی میرزای شیرازی را نام برد که سید رهبری بسیار قوی آن درجنوب را داشته که از نامه‌های میرزا به ایشان می‌توان متوجه این مسئله شد.
بنابراین مقابله ی میرزا و شاگردانش از جمله مرحوم لاری با بحث نفوذ اقتصادی دشمن بسیار مهم است، زیرا باعث شد قسمت مهمی از استقلال کشور حفظ شود؛ و هیچ گاه گشور بصورت کامل اشغال نشود و به گواه تاریخ هند به وسیله ی فشار اقتصادی کمپانی هند شرقی فتح شد.
قابل توجه است که مرحوم سید عبدالحسین لاری در فتوایش آورده است که راه ورود استعمار به کشور ما اقتصاد است و وقتی ما پول به کالاهای این‌ها بدهیم، این‌ها تقویت می‌شوند و این خود گواه آن است که علمای آن زمان بخوبی از روش مستعمران خبر داشتند و به فنون شان آگاه بودند.
از جمله فتاوایی که مرحوم سید عبدالحسین لاری در خصوص خودکفایی ممالک اسلامی دارند، می‌توان به استفتناء ی که درمورد استفاده از کالای بیگانکان از ایشان می‌شود، اشاره کرد:
ایشان در پاسخ به این سؤال که آیا استعمال مصنوعات، مشروبات، ملبوسات و مطعوماتی که از بلاد کفر وارد می‌شود جایز است؟
طبق روش معمول خود پس از بیان استدلال‌ها و مستنداتی از قرآن فتوا می‌دهد که امروز آنچه به عنوان پول از بلاد اسلامی به بلاد خارجه می‌رود، کمک به دشمنان دین و کفار است برای ریختن خون مسلمانان. اجتناب از استعمال آنها برای مسلمانان واجب است مگر در صورت اضطرار و عدم وجود اشیاء وطنی اسلامی پس از عدم علم به نجاست آنها اکلاً، شرباً و لبساً فی الصلاه و الطواف. و بحث مفصلی راجع به این مسئله می‌کنند و می‌فرمایند باید وسایل قطع احتیاج به کفار فراهم شود. نقل شده در آن زمان که حجاج خانه ی خدا در بازگشت از سفر حج قرآن‌های عثمانی را وارد می‌کردند به شدت مورد مذمت و نکوهش ایشان قرار می‌گرفتند؛ چرا که این قرآن‌ها در کشور آلمان چاپ می‌شد و از همین دریچه وجوه فراوانی به دولت آلمان می‌رسید. همچنین مرحوم سید عبدالحسین لاری از مصرف قند و چای به این علت که دولت‌های محارب در واردات آن نقش داشتند خودداری می‌کرد.
بخشی از یکی از فتواهای ایشان که علیه انگلیس صادر شد این است که اعلان به هر کس و هرجا از فِرَق ششصد کرور [حدود سیصد میلیون نفر] مسلمین داخله و خارجه، حتی بر صبیان و نسوان، واجب فوری است جهاد و دفاع این کفار و اعوان این کفار و سد ابواب طمع و بهانه ی مالیات و گمرک و قرنطینه و تذکره و گرفتن اسلحه از مسلمانان. در آن زمان حدود سیصد میلیون مسلمان در دنیا بود. بنابراین، این فتاوا مربوط به همه ی ممالک اسلامی می‌شود نه فقط ایران. خاطره‌ای از دیدار مرحم سید عبدالحسین آیت اللهی نوه مرحوم سید لاری با رهبر معظم انقلاب از زبان دکتر سید محمد تقی ایت اللهی در خصوص اهمیت فتاوای ایشان نقل می‌شود :
پس از قبول قطعنامه از سوی ایران، قوای بعث حمله ی مجددی را به ایران آغاز کردند که در پی این حمله اعلام بسیج عمومی شد و بسیاری از ائمه ی جمعه به جبهه رفتند. در آن زمان آیت الله خامنه‌ای هم به جبهه آمدند. مرحوم سید حسین آیت اللهی نوه ی مرحوم لاری که آن زمان امام جمعه ی جهرم بودند نقل می‌کند که یک شب آیت الله خامنه‌ای ما را برای شام دعوت کردند. ما به محل اقامت ایشان رفتیم و شام را با هم صرف کردیم.
بعد از صرف شام من به گمان اینکه ایشان احتمالاً حرف‌هایی با فرماندهان جنگ دارند و من نباید وقت ایشان را بگیرم بازگشتم که ایشان دنبال من فرستادند و گفتند که ما با شما این حرف‌ها را نداریم و درباره ی جد ما (مرحوم لاری) پرسیدند که بحث زیادی هم بین ما شد تا آنجا که من خاطره‌ای را که برادرم از پدرم شنیده بود برای ایشان نقل کردم. ماجرا این بود که یک روز مرحوم لاری می‌بیند کالسکه‌ای در فیروزآباد فارس در حال حرکت است. می‌پرسد این کالسکه چیست؟
مشخص می‌شود افراد سوار بر آن چند کاردار و سفیر خارجی و مستشار روس هستند. به محض اطلاع از این موضوع حال ایشان به شدت منقلب می‌شود به گونه‌ای که سه روز لب به غذا نمی‌زند و می‌گوید آن غیرت مسلمانی کجاست که دشمن خارجی می‌تواند این طور در کشور اسلامی به راحتی حرکت کند؟
ایشان نقل می‌کند که رهبری پس از شنیدن این ماجرا فرمودند ای کاش یک جو غیرت این مرد بزرگ در میان برخی سران کشورهای اسلامی بود تا این گونه تن به ذلت ندهند و بعد فرمودند فتوای آن مرحوم درباره ی اجناس خارجی با اینکه ده‌ها سال پیش صادر شده اما هنوز زنده است و برای امروز ما راهگشا است و باید فراروی استقلال اقتصادی ما قرار گیرد.
قابل توجه است که دیدگاه‌های فقهی و سیاسی رهبر معظم انقلاب بسیار به مرحوم سید لاری نزدیک و گاه یکی می‌باشد به عنوان مثال در ادامه اشاره‌ای کوتاه به بخشی از سخنان حضرت ایت الله خامنه‌ای درحرم مطهر امام خمینی ۱۳۹۲/۰۳/۱۴ می‌شود:
اگر ملت مقتدر باشد، توانا باشد، نیاز خود را کم کند، مشکلات خود را برطرف کند، و امروز که مسئله ی اقتصاد مسئله ی اصلی است، بتواند اقتصاد خود را روبه راه کند، دشمن در مقابله ی با ملت ایران بی دفاع خواهد ماند.
همان گونه که تا کنون گذشت و بر کسی پوشیده هم نیست، تنها راه پیشرفت و تکامل یک جامعه، ایجاد استقلال اقتصادی و سیاسی آن جامه است. چرا که اگر چنین نباشد، قطعا به آن جامعه و ارزش‌های فرهنگی اجتماعی آن دست اندازی خواهد شد. بنابر این امروزه اهمیت استفاده از کالاهای داخلی بجای کالاهای بیگانگان چند برابر گذشته می‌باشد.

پانویس

منبع:سایت خبری لادستان - تاریخ برداشت : ۹۵/۲/۹

بازگشت به حفظ استقلال سیاسی مسلمین