چه تعداد ملائکه وجود دارد؟
محتویات
مقدمه
اهمیت ملائکه به حدی است که قرآن کریم، ایمان به آنها را در ردیف ایمان به خدا و انبیاء و کتب آسمانی قرار داده است.
به گزارش فرهنگ نیوز ،یکی از مسائلی که همه دوست دارند درباره آن بدانند این است که فرشته چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
در کتاب یکصد و هشتاد پرسش و پاسخ از آیتالله ناصر مکارم شیرازی، در اینباره آمده است:
ویژگی فرشتهها در قرآن کریم
در قرآن مجید از ملائکه فراوان یاد شده است. آیات زیادی از قرآن درباره صفات، ویژگیها، مأموریتها و وظائف فرشتگان سخن میگوید، حتی قرآن، ایمان به ملائکه را در ردیف ایمان به خدا و انبیاء و کتب آسمانی قرار داده است، و این دلیل بر اهمیت بنیادی این مسأله است. «آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللّهِ وَمَلآئِکَتِهِ وَکُتُبِهِ وَرُسُلِهِ» پیامبر اسلام به آنچه از سوی پروردگارش بر او نازل شده ایمان آورده، و مؤمنان نیز به خدا و فرشتگان او و کتابها و رسولانش همگی ایمان دارند. [۱].
بدون شک وجود فرشتگان از امور غیبیهای است که برای اثبات آن با این صفات و ویژگیها راهی جز ادله نقلیه نیست، و به حکم ایمان به غیب آنها را باید پذیرفت.
قرآن مجید روی هم رفته ویژگیهای آنها را چنین میشمرد:
۱- فرشتگان موجوداتی عاقل و با شعورند و بندگان گرامی خدا هستند (بَلْ عِبَادٌ مُّکْرَمُونَ) [۲].
۲- آنها سر بر فرمان خدا دارند و هرگز معصیت او نمیکنند (لَا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَهُم بِأَمْرِهِ یَعْمَلُونَ) [۳].
۳- آنها وظائف مهم و بسیار متنوعی از سوی خداوند بر عهده دارند:
گروهی حاملان عرشند [۴].
و گروهی مدبرات امرند [۵]
گروهی فرشتگان قبض ارواحند [۶].
و گروهی مراقبان اعمال بشرند [۷].
گروهی حافظان انسان از خطرات و حوادثند[۸].
و گروهی مأمور عذاب و مجازات اقوام سرکشند [۹].
و گروهی امداد گران الهی نسبت به مؤمنان در جنگها هستند [۱۰].
و بالاخره گروهی مبلغان وحی و آورندگان کتب آسمانی برای انبیاء میباشند [۱۱] که اگر بخواهیم یک یک از وظائف و مأموریتهای آنها را بر شمریم بحث به درازا میکشد.
۴- آنها پیوسته مشغول تسبیح و تقدیس خداوند هستند، چنانکه در آیه ۵ سوره شوری میخوانیم: «وَالْمَلَائِکَةُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَیَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِی الْأَرْضِ أَلَا إِنَّ اللهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ» (فرشتگان تسبیح و حمد پروردگار خود را بجا میآورند و برای کسانی که در زمین هستند استغفار میکنند.)
۵- با این حال انسان به حسب استعداد تکامل از آنها برتر و والاتر است تا آنجا که همه فرشتگان بدون استثناء بخاطر آفرینش آدم به سجده افتادند و آدم معلم آنها گشت [۱۲].
فرشتهها گاهی به صورت انسان در میآیند
۶- آنها گاه به صورت انسان در میآیند، و بر انبیاء و حتی غیر انبیاء ظاهر میشوند، چنانکه در سوره مریم میخوانیم: فرشته بزرگ الهی به صورت انسان موزون بر مریم ظاهر شد: «فَأَرْسَلْنَا إِلَیْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِیًّا» [۱۳].
در جای دیگر به صورت انسانهائی بر ابراهیم و بر لوط ظاهر شدند [۱۴].
حتی از ذیل این آیات استفاده میشود که قوم لوط نیز آنها را در همان اشکال موزون انسانی دیدند[۱۵].
آیا ظهور در چهره انسان، یک واقعیت عینی است؟ یا به صورت تمثل و تصرف در قوه ادراک؟ ظاهر آیات قرآن معنی اول است، هر چند بعضی از مفسران بزرگ معنی دوم را برگزیدهاند.
تعداد فرشتهها چه مقدار است؟
۷- از روایات اسلامی استفاده میشود که تعداد آنها به قدری زیاد است که به هیچ وجه قابل مقایسه با انسان نیست، چنانکه در روایتی از امام صادق علیه السلام میخوانیم:
هنگامی که از آن حضرت پرسیدند آیا عدد فرشتگان بیشترند یا انسانها؟ فرمود: «سوگند به خدائی که جانم به دست او است فرشتگان خدا در آسمانها بیشترند از عدد ذرات خاکهای زمین، و در آسمان جای پایی نیست مگر اینکه در آنجا فرشتهای تسبیح و تقدیس خدا میکند»
۸- آنها نه غذا میخورند و نه آب مینوشند، و نه ازدواج دارند، چنانکه در حدیثی از امام صادق علیهالسلام میخوانیم: «فرشتگان غذا نمیخورند و آب نمینوشند و ازدواج نمیکنند بلکه با نسیم عرش الهی زندهاند!»
۹- آنها نه خواب دارند نه سستی و غفلت، چنانکه امام علی علیهالسلام در حدیثی چنین میگوید: «در آنها نه سستی است، و نه غفلت، و نه عصیان ... خواب بر آنها چیره نمیشود و عقل آنها گرفتار سهو و نسیان نمیشود، بدن آنها به سستی نمیگراید، و در صلب پدران و رحم مادران قرار نمیگیرند»
۱۰- آنها مقامات مختلف و مراتب متفاوت دارند، بعضی همیشه در رکوعند و بعضی همیشه در سجودند.
«وَمَا مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ / وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ / وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ» هر یک از ما مقام معلومی دارد، ما همواره صف کشیده منتظر فرمان او هستیم و پیوسته تسبیح او میگوئیم. [۱۶].
امام صادق میفرماید: «خداوند فرشتگانی دارد که تا روز قیامت در رکوعند، و فرشتگانی دارد که تا قیامت در سجودند»
برای آگاهی بیشتر از اوصاف ملائکه و اصناف آنها به کتاب «السماء و العالم» بحارالانوار، «ابواب الملائکه» جلد ۵۹ صفحه ۱۴۴ تا ۳۲۶ مراجعه فرمائید، همچنین نهج البلاغه خطبههای اول و ۹۱- خطبه اشباح- و ۱۰۹ و ۱۷۱ بیانات خوبی دارد.
فرشتگان موجودات مجردند یا مادی؟
آیا با این اوصاف که برای فرشتگان ذکر شد آنها موجوداتی مجردند یا مادی؟!
بدون شک با این اوصاف، نمیتوانند از این ماده کثیف عنصری باشند، ولی مانعی ندارد که از اجسام لطیفی آفریده شده باشند، اجسامی ما فوق این ماده معمولی که ما با آن آشنا هستیم.
اثبات «تجرد مطلق» برای فرشتگان حتی از زمان و مکان و اجزاء، کار آسانی نیست، و تحقیق از این مسأله نیز فایده زیادی در بر ندارد، مهم آن است که ما فرشتگان را به اوصافی که قرآن و روایات مسلم اسلامی توصیف کرده بشناسیم و آنها را صنف عظیمی از موجودات والا و برجسته خداوند بدانیم، بی آنکه مقامی جز مقام بندگی و عبودیت برای آنها قائل باشیم، و آنها را شریک خداوند در خلقت یا عبادت بدانیم که این شرک و کفر محض است.
در بسیاری از عبارات تورات از فرشتگان تعبیر به «خدایان» میکند که تعبیری است شرک آلود، و از نشانههای تحریف تورات کنونی است، ولی قرآن مجید از این گونه تعبیرات پاک و منزه است، چرا که برای آنها مقامی جز بندگی و عبادت و اجرای فرمانهای الهی قائل نشده است و حتی چنانکه گفتیم از آیات مختلف قرآن بر میآید که مقام انسان کامل از فرشتگان والاتر و بالاتر است.
