فرهنگ مصادیق:چهل حدیث در مورد اهمیت و کسب روزی حلال

چهل حدیث در مورد اهمیت و کسب روزی حلال

چهل حدیث دربارهٔ همّت، تلاش ،کار،کوشش و نکوهش تنبلی

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)
۱. طَلَبُ الحَلالِ فَرِیضَةٌ عَلَی کُلِّ مُسلِمٍ و مُسلِمَةٍ کار کردن برای کسب مال حلال، بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)
۲. امْنُنْ عَلَیْنَا بِالنَّشَاطِ وَ أَعِذْنَا مِنَ الْفَشَلِ وَ الْکَسَلِ وَ الْعَجْزِ وَ الْعِلَلِ وَ الضَّرَرِ وَ الضَّجَرِ وَ الْمَلَلِ (خدایا) نعمت سرزندگی و کوشایی را به ما ارزانی دار و از سستی، تنبلی، ناتوانی، بهانه آوری، زیان، دل مردگی و ملال، محفوظمان دار.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)
۳. إنَّ مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوباً لا یُکَفِّرُها صَلاهٌ وَ لا صَدَقَهٌ، قِیلَ یا رسولَ اللهِ فَما یُکَفِّرُها قالَ الهُمُومُ فی طَلَبِ المَعِیشَهِ بعضی از گناهان به وسیله نماز و صدقه هم آمرزیده نمی‌شوند. سؤال شد یا رسول الله! پس چه چیز موجب آمرزش آن است؟ فرمود: جدیت و تلاش در طلب معیشت.

رسول الله (صلی الله علیه و آله)
۴. اَلْعِبادَﺓُ عَشَرَﺓَ اَجْزاءٍ تِسْعَـﺔٌ مِنْها فی طَلَبِ الْحَلالِ عبادت ده جزء است که نه جزء آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است.

امام علی (علیه السلام)
۵. العَمَل العَمل، ثُمَّ النَّهایة النَّهایة، والاستِقامة الاستِقامَة، ثُمَّ الصَّبر الصَّبر، والوَرَع، إِنَّ لَکُم نَهایَة فَانتهوا اِلی نَهایَتِکُم کار کنید و آن را به پایانش رسانید و در آن پایداری کنید؛ آن گاه شکیبایی ورزید و پارسا باشید. همانا شما را پایانی است؛ پس، خود را به آن پایان (بهشت) رسانید.

امام علی (علیه السلام)
۶. قِلیل تَدُوم عَلیه، أرجَی مِن کَثِیر مَملُولٍ مِنه کار (خیر) اندک، که بر آن مداومت ورزی، از کار بسیار که از آن خسته شوی، امیدوار کننده‌تر است.

امام علی (علیه السلام)
۷. عَلَیکُم بالجِدّ والاجتِهاد والتَأهُّب والاستِعداد بر شما باد به تلاش و سخت‌کوشی و مهیا شدن و آماده گشتن.

امام علی (علیه السلام)
۸. إذا هبت أمراً فقع فیه، فإنّ شدّة توقّیه أعظم ممّا تخاف منه هرگاه از کاری ترسیدی، خود را بـه کام آن بینداز، زیرا ترس شدید از آن کار، دشوارتر و زیان‌بارتر از اقدام به آن کار است.

امام علی (علیه السلام)
۹. طَاعَة الله سُبحانَه لا یَحُوزها إلاّ مَن بَذل الجِدّ واستَفرَغ الجَهد به طاعت خدای سبحان دست نیابد مگر کسی که تلاش کند و نهایت کوشش خود را به کار گیرد.

امام علی(علیه السلام)
۱۰. الشَّرفُ بِالهِمَم العَالِیه لابِالرمَمِ البَالِیه شرافت به همت‌های بلند است نه به استخوان‌های پوسیده.

امام علی(علیه السلام)
۱۱. اقصِر هِمَّتَک عَلی مَا یلزمُک و لا تخُض فِیما لایعنِیک همّت خود را صرف چیزهایی کن که به آن نیاز داری و آنچه را به کار ت نمی‌آید پی گیری مکن.

امام علی(علیه السلام)
۱۲. إنَّ سَمتَ هِمَّتکَ لإصلاحِ النّاس فَابدَء بِنَفسِک، فَإن تُعاطِیک صلاح غَیرِک و أنتَ فاسِدٌ أکبَر العَیب اگر همت والای اصلاح مردم را در سرداری، از خودت آغاز کن، زیرا پرداختن تو به اصلاح دیگران، در حالی که خود فاسد باشی بزرگترین عیب است.

امام علی (علیه السلام)
۱۳. قَدرُ الرَّجُلِ علی قَدرِهِمَّتِهِ اندازه هر کس به اندازه همت او است

امام علی (علیه‌السلام)
۱۴. الکَرَمُ نَتیجَةُ عُلُوِّ الهِمَّه کَرَم داشتن، زاییده بلندی همّت است.

حضرت علی (علیه السلام)
۱۵. کَفی بِالمَرءِ غَفلَةً أن یَصرِفَ هِمَّتَهُ فیما لا یَعنیهِ غفلت آدمی را همین بس که همّتش را در آنچه به کارش نمی‌آید، صرف کند.

حضرت علی (علیه السلام)
۱۶. کُن بَعیدَالهِمَمِ إذا طَلَبتَ، کَریمَ الظَّفَرِ إذا غَلَبتَ هرگاه در پی‌چیزی هستی، بلندْ همّت باش و آن‌گاه که چیره شدی، در پیروزی کریم باش.

امام علی (علیه السلام)
۱۷. آفَةُ النُّجْحِ الْکَسَلُ آفت موفقیت تنبلی است.

امام علی (علیه السلام)
۱۸. مَنْ دَامَ کَسَلُهُ خَابَ أَمَلُه کسی که پیوسته تنبلی کند، در رسیدن به آرزویش ناکام ماند.

امام علی (علیه السلام)
۱۹. مِنْ سَبَبِ الْحِرْمَانِ التَّوَانِی یکی از عوامل محرومیت سستی (در کار) است.

امام علی (علیه السلام)
۲۰. ضَادُّوا التَّوَانِیَ بِالْعَزْم با عزم و اراده به جنگ سستی بروید.

امام حسن (علیه السلام)
۲۱. لامُرُوَّة لِمَن لاهِمَّة لَه کسی که همت ندارد مروت ندارد.

امام حسن (علیه‌السلام)
۲۲. اِتَّقُوا اللّهَ عِبادَ اللّهِ وَ جِدُّوا فی الطَّلَبِ وَ تِجاهِ الْهَرَبِ وَ بادِرُوا الْعَمَلَ قَبْلَ مُقَطِّعاتِ النَّقِماتِ وَ هادِمِ الَّذّاتِ ای بندگان خدا! تقوا پیشه کرده و برای رسیدن به خواسته‌ها تلاش کنید و از کارهای ناروا بگریزید و قبل از آنکه ناگواری‌ها به شما روی آورند و نابود کننده لذات [مرگ] فرا رسد، به کار[های نیک] مبادرت ورزید.

امام حسن (علیه‌السلام)
۲۳. وَ اعْمَلْ لِدُنْیاکَ کَاَنَّکَ تَعیشُ اَبَدا وَ اعْمَلْ لآخِرَتِکَ کَاَنَّکَ تَمُوتُ غَداً برای دنیایت چنان کار کن که گویا برای همیشه [در این دنیا] خواهی بود. و برای آخرتت [نیز چنان] سعی و تلاش کن که گویا فردا از دنیا خواهی رفت.

امام سجاد(علیه السلام)
۲۴. اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنَ الْهَمِّ وَ الْحَزَنِ وَ الْعَجْزِ وَ الْکَسَلِ بار خدایا، من از غم و اندوه و ناتوانی و تنبلی به تو پناه می‌برم.

امام باقر (علیه السلام)
۲۵. إیَّاکَ وَ الْکَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا مِفْتَاحُ کُلِّ شَرٍّ از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز، زیرا که این دو کلید هر بدی می‌باشند.

امام باقر (علیه السلام)

۲۶. إنِّی لأبغضُ الرَّجُل أن یَکُون کسلاناً عَن أمرِ دُنیَاه، و مَن کَسَل عَن أمرِ دُنیاه فَهُو عَن أمر آخِرتِه أکسلَ من مردی را که در کار دنیایش تنبل باشد مبغوض می‌دارم و کسی که در کار دنیا تنبل باشد، در کار آخرتش تنبل تر است.

امام باقر (علیه السلام)
۲۷. إیَّاکَ وَ الْکَسَلَ وَ الضَّجَرَ إِنَّهُمَا مِفْتَاحُ کُلِّ سُوء از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز، زیرا که این دو کلید هر بدی می‌باشند.

امام صادق (علیه السلام)
۲۸. إیَّاکَ وَ الْکَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا یَمْنَعَانِکَ مِنْ حَظِّکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ الاْآخِرَةِ از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز، زیرا که این دو خصلت تو را از بهره دنیا و آخرت باز می‌دارند.

امام صادق(علیه السلام)
۲۹. تَرْکُ التِجارَهِ ینْقَصُ الْعَقْلَ رها کردن کسب و کار، عقل را کم می‌کند.

امام صادق(علیه السلام)
۳۰. مَن طَلَبَ الدُّنیا اِستِعْفافاً عَنِ النّاسِ وَ سَعْیاً عَلی اَهْلِهِ وَ تَعَطٌّفاً عَلی جارِهِ لَقَی اللهَ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ الْقِیامَـﺔِ وَ وَجْهُهُ مِثلُ القَمَرِ لَیْلَـﺔَ الْبَدْرِ هرکس دنیا را طلب کند به قصد این که آبروی خود را از مردم حفظ، رفاه خانواده‌اش را تأمین و به همسایه‌اش کمک کند، وقتی با خدا دیدار کند، چهره‌اش همانند ماه شب بدر می‌درخشد.

امام صادق(علیه السلام)
۳۱. کُلُّ ذی‌صَناعَةٍ مُضطَرًّ اِلی ثَلاثِ خِصالٍ یَحْتلِبُ بِها الْکَسْبَ: و هُوَ اَن یَکُونَ حاذِقاً بِعِلْمٍ مُؤَدّیاً لِلْاَمانَةِ فیهِ، مُسْتَمیلاً لِمَنِ اسْتَعْمَلَهُ هر اهل فنی برای موفقیت در کسب و کار خود (که کارش بگیرد) به سه مطلب نیازمند است:
تخصص و باهوشی در فن و حرفه مورد نظر.
- امین باشد و در کار و مال مردم، امانت و درستی را حفظ کند.
- با کارفرما و صاحب کار، خوش‌برخورد و خوش‌قلب باشد.

امام صادق(علیه السلام)
۳۲. مَنْ طَلَبَ التَّجارَﺓَ اِستَغْنَی عَنِ النّاسِ هرکس دنبال تجارت رود از مردم بی‌نیاز می‌شود.

امام صادق(علیه السلام)
۳۳. یا هِشامُ! اِنْ رَأَیت الصِّفَّینِ قَدِ الْتَقَیا فَلا تَدَعْ طَلَبَ الرِّزقِ فی ذلکَ الْیوْمِ اگر در خط مقدم جبهه، درگیری شروع شد، باز هم کار کردن و طلب روزی را در آن روز ترک نکن.

امام صادق(علیه السلام)
۳۴. اَلکادُّ عَلَی عِیالِهِ کَالْمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللهِ کسی که خود را برای روزی خانواده‌اش به زحمت می‌اندازد و کار می‌کند مانند رزمنده‌است که در راه خدا می‌جنگد.

امام صادق (علیه السلام)
۳۵. اوصِیکَ بتَقوی الله والوَرع والاِجتِهاد واعلَم أنّه لا یَنفَع اجتِهادٌ لا وَرع فیه تو را به تقوای الهی و پارسایی و کوشش سفارش می‌کنم و بدان که کوششی که در آن پارسایی نباشد، سودی نمی‌دهد.

امام صادق (علیه السلام)
۳۶. لا تَکسِلُوا فِی طَلبِ مَعایِشَکُم فَإنَّ آبائَنا کَانُوا یَرکَضُون فِیها و یُطلِبونَها در طلب روزی و نیازهای زندگی تنبلی نکنید، چرا که پدران و نیاکان ما به دنبال آن میدویدند و آنرا طلب می‌کردند.

امام صادق (علیه السلام)
۳۷. لاتَکسل عَن مَعِیشَتک فَتَکون کَلّاً عَلی غَیرک در معاش دنیوی خود تنبلی مکن که سربار دیگران باشی.

امام موسی کاظم (علیه السلام)
۳۸. اِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ لَیبْغِضُ الْعَبْدَ النَوّامَ، اِنَّ اللهَ یبْغِضُ الْعَبْدَ الفارِغَ خداوند دشمن بنده‌ای است که زیاد می‌خوابد و بیکار است.

امام رضا(علیه السلام)

۳۹. الَّذی یطْلُبُ مِنْ فَضْلٍ یکُفُّ بِهِ عِیالَهُ اَعْظُمُ اَجْراً مِنَ الْمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللهِ کسی که دنبال روزی می‌رود تا آبروی خود و خانواده‌اش را حفظ کند، اجر و پاداشش از رزمنده‌ای که در راه خدا جنگ می‌کند بیشتر است (عرق کارگر معادل خون شهید است.)

۴۰. ابو عمرو الشیبانی: رأیت أبا عبدالله وبیده مسحاة وعلیه إزار غلیظ یعمل فی حائط له والعرق یتصابّ عن ظهره فقلت: جعلت فداک أعطنی أکفک فقال لی: إنّی احبّ أن یتأذّی الرجل بحرّ الشمس فی طلب المعیشة ابو عمرو شیبانی نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) را دیدم که در دستش بیلی بود و ازاری ضخیم بر تن داشت و در بوستان خود کار می‌کرد و عرق از پشت او سرازیر بود. عرض کردم: فدایت شوم! اجازه بدهید من به جای شما کار کنم. فرمود: من دوست دارم که مرد برای تأمین معیشت خود در گرمای آفتاب اذیّت شود.

پانویس

منبع: سایت کارگران گیتی پسند - تاریخ برداشت : 95/05/08

بازگشت به کسب درآمد حلال