وجوب امربه معروف و نهی از منکر در کلام امام راحل
محتویات
- ۱ مقدمه
- ۲ صحیفه امام؛ج۸،ص۵
- ۳ صحیفه امام؛ج۸،ص۴۸۷
- ۴ صحیفه امام؛ج۱۰،ص۱۱۰
- ۵ صحیفه امام؛ج۳،ص۳۴۰
- ۶ ولایت فقیه؛ص۳۷
- ۷ صحیفه امام؛ج۵،ص۱۶۲
- ۸ صحیفه امام؛ج۷،ص۱۱۷
- ۹ صحیفه امام؛ج۱۹،ص۱۴۰
- ۱۰ صحیفه امام؛ج۱،ص۱۳۷
- ۱۱ ولایت فقیه؛ص۱۴۵
- ۱۲ صحیفه امام؛ج۳،ص۱
- ۱۳ صحیفه امام؛ج۴،ص۴۱۳
- ۱۴ صحیفه امام؛ج۱۳،ص۴۷۰
- ۱۵ صحیفه امام؛ج۱۹ص۲۱
- ۱۶ صحیفه امام؛ج۱۳،ص۱۳۸
مقدمه
همه و همه موظفند که نظارت کنند بر این امور.نظارت کنند اگر من یک پایم را گذاشتم،کج گذاشتم،ملت موظف است که بگوید پایت کج گذاشتی،خودت را حفظ کن.مسئله مسئله مهم است.همهٔ ملت موظفند به اینکه نظارت داشته باشند و در همهٔ کارهایی که الآن مربوط به اسلام است.اگر دیدید که یک کمیته خدای نخواسته بر خلاف مقررات اسلام دارد عمل میکند ،بازاری باید اعتراض کند؛معممین و علما باید اعتراض کنند.اعتراض کنند تا این کج را راست کنند.اگر دیدند یک معمم بر خلاف موازین اسلام، خدای نخواسته،میخواهد عمل بکند،همه موظفند که جلویش را بگیرند که امروز غیر روزهای دیگر است.آن وقت هم باید بگیرند،اما حالا کار مهم است.حالا اساس،اساس وجههٔ اسلام است.اساسی است که الآن اسلام به دست ما افتاده،داریم چه میکنیم؟بنابر این،آنی که به نظر بنده مهم است این است،و البته اینها هم باید عمل بشود؛اما اینها دردرجهٔ دوم است؛درجهٔ اولش عبارت از این است که همهٔ ما ،همهٔ قشرها ،همه،اینها همه باید این جهت زا توجه داشته باشند و همهٔ آنها مراعات این مسائل را بکنند[۱]
توجه داشته باشند که مبادا من یک وقت یک کلمه بر خلاف مقررات اسلام بگویم.اعتراض کنند؛بنویسند،بگویند.آقا،خدای نخواسته آقا،شما،ایشان ،ایشان،اینهایی که الآن مردم توجه به آنها دارند و میگویند اینها مثلاًدارند اداره میکنند،چه حکومت باشد و چه کسانی که عرض بکنم که از این دادگاههاباشد،هر جا باشد،الآن وقت این است که همهٔ اینها مواظبت کنند خودشان را[را].مواظبت کنند در اینکه یک قدم کج نگذارند؛و اسلام را حفظ کنند.صورت اسلام را آنطوری که هست نشان بدهند.و اگر خدای ناخواسته یک کسی پیدا شد که یک کار خلاف کرد،اعتراض کنندمردم؛مردم همه به او اعتراض کنند که چرا این کار را میکنی.در صدر اسلام هست که عمر وقتی که گفت (در منبر بود)که اگر من یک کاری کردم شماها چه بکنید.یک عربی شمشیرش را کشید گفت ما بااین،با این شمشیر راستش میکنیم.باید اینطور باشد.باید مسلمان اینطور باشدکه اگر(هر که میخواهد باشد)اگر دید پایش را کنار گذاشت،شمشیرش را بکشد که پایت را راست بگذار.
صحیفه امام؛ج۸،ص۵
الآن مکلفیم ما،مسئولیم همه مان،همه مان مسئولیم،نه مسئول برای کار خودمان؛مسئول کارهای دیگران هستیم«کلّکم راع و کلّکم مسول عن رعیته» [۲]
همه باید نسبت به هم رعایت بکنند.همه باید نسبت به دیگران.مسئولیت من هم نسبت به دیگران.مسئولیت من هم گردن شماست؛شما هم گردن من است.اگر من پایم را کج گذاشتم ،شما مسئولید اگرنگویید چرا پایت را کج گذاشتی؟باید هجوم کنید،نهی کنید که چرا؟اگر خدای نخواسته یک معمّم در یک جا پایش را کج گذاشت،همه روحانیون باید به او هجوم کنند که چرا بر خلاف موازین؟سایر مردم هم باید بکنند.نهی از منکر اختصاص به روحانی ندارد؛مال همه است.امت باید نهی از منکر بکند؛امر به معروف بکند.
صحیفه امام؛ج۸،ص۴۸۷
مسئولیم در مقابل خدا و در مقابل وجدان.وهمه مان باید مراعات بکنیم؛یعنی نه اینکه مراعات خودمان را؛من مراعات همهٔ شما را بکنم؛شما هم هر یک مراعات همه را.یک همچو برنامه است که همه را وادار کرده که به همه«چرا»بگوییم،همه را.به هر فردی،لازم کرده به اینکه امر به معروف کند.اگر یک فرد خیلی به نظر مردم مثلاً پایین یک فردی که به نظر مردم خیلی اعلا رتبه هم هست،اگر از او یک انحرافی دید،بیاید(اسلام گفته برو به او بگو نکن)بایستد در مقابلش بگویداین کارَت انحراف بود نکن.
صحیفه امام؛ج۱۰،ص۱۱۰
مسلمانان اگر بخواهند اهتمام به امور مسلمین نداشته باشد که مسلمان[نیست]؛لیس بمسلم؛من اصبح و لم یهتمّ بامور المسلمین فلیس بمسلم[۳]
هی هم بگو لااله الا الله،مسلم نیست اینطور.اسلامآن طور است که به درد مسلمین بخورد برسد به درد مسلم که آقا کشتند جوانهای ما.ما بی تفاوت باشیم؟کشتند علمای ما را،ما بی تفاوت باشیم؟کشتند مؤمنین و مسلمین را،ما بی تفاوت باشیم؟
ما راضی بشویم به این امر؟ما کاری بکنیم که از آن انتزاعِ رضایت بشود؟باید ما خودمان را عوض کنیم.
صحیفه امام؛ج۳،ص۳۴۰
ما وظیفه داریم مردم مظلوم و محروم را نجات دهیم.ما وظیفه داریم پشتیبان مظلومین و دشمن ظالمین باشیم.همین وظیفه است که امیرالمومنین (علیه السلام) در وصیت معروف به دو فرزند بزرگوارش تذکر می دهدو میفرماید:و کونا للظّالم خصما، و للمظلوم عونا.[۴]دشمن ستمگر،و یاور پشتیبان ستمدیده باشید.
ولایت فقیه؛ص۳۷
اگر یک ملتی بخواهد مقاومت کند برای یک حرف حقی ،باید از تاریخ استفاده کند .از تاریخ اسلام استفاده کند ببیند که در تاریخ اسلام چه گذشته ؛و اینکه گذشته سرمشق هست از برای ما.حضرت سید الشهداء عدد کمی،با یک عدد کمی حرکت کردند و مقابل یزید که خوب یک حکومت قلدری بود،یک حکومت مقتدری بود و اظهار اسلام هم میکرد،و از قوم و خویشهای خود اینها هم بود؛در عین حالی که اظهار اسلام میکرد و حکومتش(به خیال خودش)حکومت اسلامی بود و خلیفة رسول اللّه(به خیال خودش بود )بود لکن اشکال این بود که یک آدم ظالمی بود که بر مقدرات یک مملکت ،بدون حق تسلط پیدا کرده است اینکه حضرت ابی عبداللّه(علیه السلام)نهضت کرد و قیام کرد با عدد کم در مقابل این،برای این [بود]که گفتند تکلیف من این است که استنکار کنم از این، نهی از منکر کنم.اگر یک حاکم ظالمی بر مردم مسلط شد ،علمای ملت ،دانشمندان ملت باید استنکار کنند.در عین حال که میدانست،یعنی به حسب قواعد هم معلوم بود،به حسب قواعد هم یک عدهٔ کمی که آن وقتی که همراهانش همه با هم بودند میگویند چهار هزار نفر بودند لکن شب آنها رفتند،یک عدد بسیار کم هفتاد_هشتاد نفری،هفتاد و دو نفری ماند،در عین حال او تکلیف میدید برای خودش که باید او با این قدرت مقاومت کند و کشته بشود تا به هم بخورد این اوضاع؛ تا رسوا بکند این قدرت را با فداکاری خودش و این عدهای که همراه خودش بود.
صحیفه امام؛ج۵،ص۱۶۲
ما به تبع تعالیم عالیهٔ قرآن و آنچه از اسلام و سیرهٔ رسول اکرم و ائمهٔ مسلمین به دست آوردیم و از سیرهٔ انبیا (چنانچه در قرآن نقل میفرماید ) به دست آوردیم، آن است که مستضعفین با هم مجتع شوند و بر مستکبرین ثَوره [۵]
کنند و نگذارند حقوق آنها را ببرند.
صحیفه امام؛ج۷،ص۱۱۷
خیال نکنید که اسلام که اسلام فقط این تکه است؛نماز و روزه است فقط، نیست این طور،پیغمبر هم مینشست توی مسجدش و نماز میخواند.چرا از اول عمرش تا آخر زحمت کشید،جنگ کرد،زد و خورد کرد، شکست خورد ،شکست داد تا مسائل را آن قدری که میتوانست عمل کرد.امیرالمؤمنین هم همین طور،دیگران هم همین طور،صلحا هم همین طورند،اشخاص بیدار این طورند. این طور نیست که بنشینند توی مسجد و کار به این کارها نداشته باشند.بنشینند توی خانه هایشان و کار به کسی نداشته باشند؛ بی طرف باشند؛کاری ما به این کارها نداریم! اگر این منطق انبیا این بود که ابراهیم نمیرفت هجمه کند بر آنها، پیغمبر این کار را نمیکرد. منطق انبیا این نیست که «اشداء»باید باشند بر کفار و بر کسانی که بر ضد بشریت هستند،بین خودشان هم رحیم باشند.و آن شدّت هم رحمت است بر آنها.
صحیفه امام؛ج۱۹،ص۱۴۰
علمای اسلام وظیفه دارند هر وقت برای اسلام و قرآن احساس خطر کردند،به مردم مُسلم گوشزد کردند،تا در پیشگاه خداوند متعال مسئول نباشند.
صحیفه امام؛ج۱،ص۱۳۷
این جماعت را ابتدا باید نصیحت و بیدار کرد .به آنها گفت مگر خطر را نمیبینید؟مگر نمیبینید که اسرائیلی ها دارند میزنند و میکشند و از بین میبرند و انگلیس و آمریکا هم به آنها کمک میکنند، و شما نشستهاید تماشا میکنید.آخر شما باید بیدار شوید؛ به فکر علاج بد بختی های مردم باشید.مباحثه به تنهایی فایده ندارد؛مسأله گفتن به تنهایی دردها را دوا نمیکند .در شرایطی که دارند اسلام را از بین میبرند، بساط اسلام را به هم میزنند، خاموش ننشینید... بیدار شوید،و به این حقایق و واقعیت ها توجه کنید. به مسائل روز توجه کنید.خودتان را تا این اندازه مهمل بار نیاورید.
ولایت فقیه؛ص۱۴۵
اکنون که دولت غاضب اسرائیل،برای فتنه انگیزی بیشتر و تجاوز زیادتر به سرزمینهای عربی و ادامهٔ دست غاصبانه در قبال صاحبان حق ،بپا خواسته و آتش حق،جنگ را چندمین بار شعله ور ساخته است،و برادران مسلمان ما در راه ریشه کردن این مادهٔ فاسد و آزادی فلسطین جان بر کف نهاده در جبههٔ نبرد و میدان شرف به جنگ پرداختهاند،بر عموم دولتهای ممالک اسلامی وخصوص دوَل عربی لازم است که با توکل به خدای متعالی و تکیه بر قدرت لایزال ،همهٔ قوا و نیروی خویش را بسیج ساخته به یاری مردان فداکاری که در خط اول جبهه چشم امید به ملت اسلام دوختهاند بشتابند،برای آزادی فلسطین و احیای مجد و شرف و عظمت اسلامی در این جهاد مقدس شرکت کنند.
صحیفه امام؛ج۳،ص۱
عموم مردم را موظف میدانیم که انحراف از مسیر اسلامی را در هر کجا که میبینند از پایینترین تا بالاترین مقامات بالا فاصله جلوگیری کنند.و بدین ترتیب از رشد فساد جلوگیری میشود و مجال بر عناصر نیز بسته میماند.
صحیفه امام؛ج۴،ص۴۱۳
ما همه امروز وظیفه داریم.امر به معروف و نهی از منکر بر همهٔ مسلمین واجب است.جلوگیری از منکرات بر همهٔ مسلمین واجب است.سفارش به حق که امر به معروف و نهی از منکر است بر همهٔ مسلمین واجب است .شما و ما موظفیم که هم در تمام اموری که مربوط به دستگاههای اجرایی است امر به معروف کنیم.و اگر اشخاصی پیدا شود که خلا میکنند معرفی کنیم به مقاماتی که برای جلوگیری مهیا هستند.و مشکلاتی را هم تحمل کنیم.
صحیفه امام؛ج۱۳،ص۴۷۰
اکنون بر علمای اسلام و نویسندگان و دانشمندان و هنرمندان و فیلسوفان و محققان و عارفان و روشنفکرانی که از این مسائل رنج میبرند و به حال اسلام و مسلمین تأسف میخورند،در هر منطقه و دارای هر مذهب و مسلکی که هستند،لازم است برای جلوگیری از این خطر عظیم که اسلام و مسلمین گرفتار آن هستند دامن همت به کمر زنند،و با هر وسیلهٔ ممکن در مساجد و محافل و مجالس عمومی مسلمانان را هشدار دهند و از آنان غفلت زدایی نمایند،و آنان را برای یک نهضت عمومی اسلامی مهیا کنند.و باید بدانند که این امری است ممکن و شدنی،ولی محتاج به کوشش و فداکاری میباشد.
صحیفه امام؛ج۱۹ص۲۱
ما یک تکلیفی داریم ،ادا میکنیم.ما به شرط غلبه قیام نمیکنیم،ما میخواهیم یک تکلیفی ادا بکنیم.اگر غالب شدیم که نتیجه هم به دست آمده و چنانچه غالب نشدیم و کشته شدیم،انبیا هم خیلی شان،اولیا هم خیلی شان قیام میکردند و نمیتوانستند به مقصد خودشان برسند.ما مکلفیم که در مقابل یک همچو ظلمی که در آستانهٔ این است که اسلام را وارونه کند و کج فهمیها اسلام را صدمه بزنند،ما میخواهیم که در مقابل یک همچو بدعتهایی اظهار نظر بکنیم، چه غالب بشویم و جه نشویم.
صحیفه امام؛ج۱۳،ص۱۳۸
عالم پر از ظلم است.ما بتوانیم جلوی ظلم را بگیریم،باید بگیریم؛تکلیفمان است.ضرورت اسلام و قرآن[است،]تکلیف ما کرده است که باید برویم همه کار را بکنیم.
- ↑ کنز العمال؛ج۶،ص۳۰؛بحار الانوار؛ج ۷۲،ص۳۸
- ↑ هر یک از شما سرپرست هستید هرو یک ازشما بر رعیت خود مسئولید».مسند احمد؛ج۲،ص۵۴؛بحارالانوار؛ج۷۲،ص۳۸
- ↑ حدیث نبوی (ص):هر که صبح کند و به دامور مسلمانان همت نگمارد مسلمان نیست.نظیر همین حدیث از امام صادق)ع(نیز روایت شده است.اصول کافی؛کتاب الایمان و الکفر ؛باب الاهتمام بامورالمسلمین؛ج۲،ص۱۶۳
- ↑ نهج البلاغه؛«نامهٔ ۴۷»
- ↑ انقلاب با شورش مردمی







