منکرات رسانه ای

منکرات رسانه ای

نویسنده: سید جواد خسروی سجادی

مقاله

(ولتکن منکم امه یدعون الی الخیر و یإمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر.) باید از میان شما جمعی دعوت به نیکی و امر به معروف و نهی از منکر کنند.
((منکرات رسانه ای)) عنوانی است که در یک و دو بلکه ده‌ها مقاله نمی گنجد و حق آن ادا نمی شود, بلکه لازم است در هر نشریه ای ستونی بلکه صفحاتی برای همیشه به این مسإله (منکرات رسانه ای) اختصاص داده شود و هشدارهای آگاهان را منتشر کند و این غیر از نهاد نظارت خاص قانونی است که درجای خود انجام وظیفه می کند.
این یک نظارت عام و طیفی گسترده و همگانی است. و براساس حدیث نبوی(ص) ((کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته)); همه شما نگهبانید و همه شما مسوولید.
بله همه مسوولند که در برابر نقاط قوت و ضعف رسانه‌ها بی تفاوت نباشند و از ((معروف)) آن قدردانی و تشکر کنند و ((منکرا)) آن را تذکر دهند تا از آن جلوگیری شود.
و این کار همانا لبیک به ندای پروردگار است که در قرآن حکیمش فرموده: (و ذکر فان الذکری تنفع المومنین); پیوسته ((تذکر ده, زیرا تذکر مومنان را سود می بخشد.)) و کمتر از این نارسا و خطرناک است! چرا که این کار, عمل به یکی از ارزنده‌ترین و سازنده‌ترین دستورات مکتب اسلام یعنی ((امر به معروف و نهی از منکر)) است که خداوند در جای جای قرآن به شکلهای مختلف به آن امر و تشویق فرموده و نسبت به بی تفاوتی به آن هشدار داده است. در جایی می فرماید: (کنتم خیر امه اخرجت للناس تإمرون بالمعروف و تنهون عن المنکر...); ((شما بهترین امتی هستید که آفریده شده‌اید; چون امر به معروف می کنید و نهی از منکر می کنید...))
آری, امر به معروف و نهی از منکر آن قدر ارزنده است که خداوند, عاملین به آن را به عنوان بهترین هامعرفی کرده و به تاج ((برترین بودن)) مفتخر فرموده است. مولا علی(ع) در هشدار از عمل نکردن به آن فرموده است: ((لاتترکوا الامر بالمعروف و النهی عن المنکر فیولی علیکم شرارکم ثم تدعون فلا یستجاب.)); امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید, که اگر ترک کنید, اشرار شما بر شما مسلط می شوند, آن وقت هرچه دعا کنید, مستجاب نمی شود!
و همین حکمت ارزنده, اصلی‌ترین انگیزه واقعه خونین کربلاست که آن را حماسه ای جاویدان در تاریخ بشر ثبت کرده است. آقا اباعبدالله الحسین(ع) خود چنین می فرماید: ((ارید ان امربالمعروف و انهی عن المنکر...)) ((من با این قیام می خواهم به وظیفه الهی امر به معروف و نهی از منکر عمل کنم تا این قانون حیات بخش اسلام, با هجوم منکرات مسخ و نسخ نشود و همیشه زنده بماند تا در تمام لحظات نیاز در جای خود عمل شود و خون حیات در رگ رگ مکتب اسلام و مسلمین بلکه در تمام ابنإ بشر جاری کند.))
و این تنها وظیفه یک امام یا یک فرد و یک گروه خاص نیست, بلکه خداوند فرد فرد انسان‌ها را خطاب فرموده و مکلف کرده و همچون حسین(ع) را الگو قرار داده است. و اگر چنین نشود, دنیا و انسانها در باتلاق فساد فرو رفته و مرگ انسانیت فرا می رسد!
خداوند خطاب به حضرت شعیب(ع) فرمود: صد هزار نفر از قومت را عذاب می کنم! شصت هزار از بی گناهان و چهل هزار از گناهکاران! چون گناهکاران هرچه کردند, آن‌ها بی تفاوت گذشتند و نهی از منکر نکردند. لذا نهی از منکر یک وظیفه همگانی است; همان گونه که در فقه ما درجای خود ثابت است. و این وظیفه نسبت به ((منکرات رسانه ای)) بسیار سنگین تر و حساس تر است. چون فراورده های رسانه ای, غذای روح و قلب مردم است, و اگر فاسد باشد, روح اجتماع را مسموم می کند. که این به مراتب از مسمومیت جسمی خطرناک تر و کشنده تر است. اگر آلودگی هوا آلودگی آب و آلودگی صوتی خطرناک است, آلودگی رسانه ای (منکرات رسانه ای) فاجعه آفرین است!
در یک نظر ساده و ابتدایی و یک تقسیم سرانگشتی می توان رسانه‌ها را به ((صوتی)) و ((تصویری)) و ((مکتوب)) تقسیم کرد. و هریک را در جای خود بررسی کرد و از معروفات و منکرات آن سخن گفت.
در این میان به نظر می رسد که رسانه های مکتوب نقش گسترده تری داشته و دارند. زیرا قلم از دیرباز و گذشته دور تاریخ در سرنوشت انسانها نقش به سزایی داشته و در ساختار فرهنگ و افکار و عقاید و بینش انسانها و در نتیجه در شکل گیری زندگی آن‌ها و حتی سرنوشت جاودان آن‌ها موثر بوده و هست. و آثاری ماندگارتر و نافذتر دارد و عمومی تر و فراگیرتر است. و آن قدر مهم است که خداوند حکیم به آن سوگند یاد کرده است. (ن و القلم و ما یسطرون); سوگند به قلم و آنچه می نویسند.
قلم می تواند انسان را هدایت کند آنچنان که جاودان سعادتمند شود و نیز می تواند برای ابد انسان را به قعر دوزخ افکند. پس بیش از پیش باید دقت کرد! دراین مورد حضرت جوادالائمه(ع) زیبا فرموده است:
((عجبت لمن یتفکر فی مإکوله و لا یتفکر فی معقوله)); تعجب می کنم از کسی که نسبت به غذای جسمش اهمیت قائل است و در آن جستجو و دقت می کند تا بهترین‌ها را تهیه و تناول کند, اما نسبت به غذای فکری خود, نسبت به غذای روح و قلب خود بی تفاوت است و فکر نمی کند چه غذاهای آلوده و مسمومی در روح خود وارد می کند و جان خود را انباشته از سموم مهلک می کند!))
و این سموم مهلک, همان ((منکرات رسانه ای)) عموما و ((منکرات نوشتاری و قلمی)) خصوصا می باشند. آری, قلم مسموم از هر مار سمی خطرناک تر است.
و صد البته مکتب اسلام همان طور که به مصرف کننده این گونه غذاهای مسموم (منکرات رسانه ای) هشدار داده و مصرف کننده را برحذر داشته, تولید کننده این گونه غذاهای روحی مسموم (اهل قلم) را بیشتر هشدار داده و انذار فرموده است.
در حدیثی از رسول اکرم(ص) آمده است: ((یوتی بصاحب القلم یوم القیامه فی تابوت من نار یقفل علیه بإقفال من النار! فینظر قلمه فیما اجراه فان کان اجراه فی طاعه الله و رضوانه فک عنه التابوت و ان کان اجراه فی معصیه الله ـ هوی فی التابوت سبعین خریفا...!)) ((روز قیامت صاحب قلم آورده می شود همراه با تابوتی از آتش که برآن قفل های آتشین است! پس نگاه می شود به قلمش که در چه مسیری جاری شده است, اگر در طاعت خداوند جاری شده, تابوت آتش از او جدا و دور می شود; اما اگر قلمش در مسیر معصیت خدا جاری شده, پس درون آن تابوت به قعر جهنم افکنده می شود!!))
و این روایتی است واقعا تکان دهنده و هشدار دهنده برای اهل قلم!
و لغزشهای قلم یعنی ((منکرات قلم)) که یکی از انواع ((منکرات رسانه ای)) می باشد, بسیار است و آن قدر ظریف و دقیق و گاه به ظاهر ناپیداست که چه بسا خود صاحب قلم از آن غافل باشد. هشیاران تیزبین و نقادان بصیر باید آفات ((منکرات رسانه ای)) را از نظر دور ندارند و دیگران را نیز هشدار دهند.
و صد البته که بعضی از ((منکرات قلمی)) دیگر از حد منکر بودن گذشته! بلکه به سرحد تجاوز و خیانت و عملا قیام بر ضد ارزشها در آمده است; ضد ارزشهای دینی, مکتبی, مذهبی و آرمانهای ملت مسلمان...!
و بعضی هم جنایتی جبران ناپذیر و خلاصه ((تهاجم بزرگ)) بر علیه تمام ارزشهای یک جامعه است. البته همه این‌ها به نام آزادی قلم و ((آزادی مطبوعات)) که امری مقدس است, گذاشته شده!! اما کدام خردی است که به اسم آزادی, تجاوز برهمه خوبی ها, تجاوز بر قداستهای دین, تجاوز برکرامت‌ها و فضائل مسلم اخلاقی و تجاوز بر امنیت و وحدت و سربلندی ملت را تماشا کند و دم برنیاورد؟!
بزرگانی مانند مقام معظم رهبری هشیارانه بیشترین همتشان روی این موارد متمرکز است و با هشدارهای خردمندانه و حکیمانه خود این ((جریان خطرناک)) را یعنی این تهاجم فرهنگی یا بهتر ((رسانه ای)) را از ریشه بررسی و هشدار داده‌اند. دریک جا فرموده‌اند:
((مانمی توانیم اجازه دهیم به اسم دفاع از آزادی, از شیوه های موردنظر دشمن برای ایجاد انحراف در اصلاحات کشور استفاده شود.)) و نیز ((هیچ مسوولی نباید اجازه دهد اهداف دشمن در برخی مطبوعات در قالب آزادی بیان و اصلاحات دنبال شود. )) اما آنچه من می خواهم بگویم, ((کوچکهاست)) کوچک هایی که به عنوان ((منکرات رسانه ای)) تنها به دقت و تذکری نیاز دارد. اما ((کوچکهای بزرگ)) که دشمنان آگاه و دوستان ناآگاه آب به آسیاب دشمن می ریزند تا چرخ آن سریع تر بچرخد و نان کامروایی دشمن سریع تر آماده شود!! و این کوچک های بزرگ و منکرات نوشتاری و تصویری در زیر شاخ و برگ شجره خبیثه آن تهاجم های بزرگ, خود را پنهان کرده و در استتار کامل و به ظاهر از نظرها دور است. و در لابلای این هیاهوها و جنجال های بزرگ به آسانی رشد می کند و ریشه محکم کرده و ناگهان سربرآورده و چون خطری بزرگ جامعه را تهدید می کند و نمونه های زیاد دارد. یک تصویر نامناسب, یک تبلیغ, یک تشویق, یک تعریض و یک تحریک, گاه چنان ضربه ای به آرمان های مقدس می زند که ویرانگر است.
بی شک یکی از شریف‌ترین فضائل اخلاقی انسانها در تمام جوامع خصوصا در مکتب اسلامی شیعی ((حیا)) و ((عفت)) عمومی است.
بهتر بگویم یکی از زیباترین معروف‌ها که امر به آن ارزش حیاتی دارد, حیا و عفت است که در مقابل آن, بی بندوباری عمومی یعنی بی عفتی است. علی(ع) می فرماید:
((العفه رإس کل خیر)); آری, ((عفت ریشه تمام فضائل اخلاقی و خیرات است)) و جامعه ای که دارای عفت عمومی باشد, تمام فضائل اخلاقی در آن رشد می کند و جایگاه ویژه خود را می یابد. بازهم علی(ع) در مورد ((ملت عفیف)) فرموده است: ((إهل العفاف إشرف الاشراف)); مردم عفیف و با حیا شریف‌ترین مردم هستند.
و در مورد شخص ((عفیف)) می فرماید: ((تکاد العفیف إن یکون ملکا من الملائکه)); شخص عفیف دور نیست که ملکی از ملائکه بشود!
آری, حفظ عفت, چه عفت جنسی و چه عفت اقتصادی, خود افضل عبادات است و عفت عمومی چون سدی آهنین جلو تمام منکرات اخلاقی جامعه را گرفته و مانع از نشر آن می شود. اما اگر خدای ناکرده این سد و این حرمت عفت عمومی شکسته شود, سیلی خروشان از رذائل اخلاقی طغیان می کند و تمام فضائل جامعه را با خود به باتلاق رذائل می ریزد. و متإسفانه چنین خطری توسط برخی رسانه‌ها و منکرات رسانه ای جوامع را تهدید می کند. بعضی مطبوعات با قلم و یا تصویرهای نامناسب و برخی برنامه های سیما دقیقا در جهت شکستن سد حرمتهای عمومی و عفت عمومی گام برمی دارند. بی پروا بگویم تیشه برریشه حرمتها و حیا و عفت عمومی می زنند! گرچه این تیشه را رسانه های تصویری محکم تر هم می زنند!! اما آن مقوله بحث جدیدی را می طلبد.
از دیر زمان تاریخ, در جوامع بی بندوبار غربی ازجنس مخالف خصوصا از زنها برای رسیدن به تمام مقاصد سوء خود استفاده می کردند. حتی برای تبلیغ پست‌ترین کالای مصرفی خود, مثل داروی نظافت هم!! و این شگرد پلید به جوامع اسلامی هم سرایت کرد. و تا قبل از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی خود شاهد آن بودیم که...!
اما با پیروزی انقلاب اسلامی یکی از بهترین دستاوردهای انقلاب, برچیدن این دام خطرناک از سر راه جوانان و خزیدن صیادان دام گستر آن به سوراخها بود. و سالها جامعه ما از این خطر در امان...
متإسفانه از دهه دوم انقلاب به بعد, بازهم این شجره خبیثه سربرآورد و صیادان دل و دین جوانان از گوشه و کنار از سوراخها و مخفیگاه های خود در آمده و دامها برسرراه‌ها گستردند.
باز هم سوء استفاده از تصاویر تحریکآمیز جنس مخالف شروع شد.
بله, اول از کوچکها شروع کردند. سیر پیشرفت مجله‌ها را که در چند سال اخیر تماشا کردیم, نخست از صورتهای تزیین شده ((دختربچه های خردسال)) شروع کردند! بله, تصویری بسیار زیبا و چهره ای دوست داشتنی از یک کودک خردسال!!
از یک دختر بچه! با آرایشی تمام؟! اما برای دلهای بی تاب جوانان, دلربا و تماشایی! رفته رفته چهره هایی زیباتر و زیباتر و با آرایش های غلیظتر و بزرگتر, آن هم پشت مجله ها, گاه نیمه پوشیده و نیمه عریان و کم کم...! تاحالا که پوسترهای آنچنانی از دخترک های آنچنانی در معرض فروش و دست به دست بین جوانان و...!
این‌ها نمونه ای از منکرات رسانه ای است و این است آن ((کوچک های بزرگ)) و حالا جوانان چه می کنند؟! با این چهره های تمام آراسته گرچه نه عریان, اما دلربا و فتان!
بگذریم از تصاویر اندام لخت کشتی گیران و دیگر ورزشکاران کافر و مسلمان که جداگانه باید به آن پرداخت.
این‌ها منکراتی است که خواسته یا ناخواسته جوانان را به بی عفتی عمومی می کشاند و سد محکم حرمتها را فرو می ریزد. همه هشیار باشیم که در شرایط کنونی, بلوغ زودرس یک فاجعه بزرگ اجتماعی, اخلاقی است.

پانویس

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه - تاریخ برداشت: 1395/4/1

بازگشت به مقالات