مفهوم شناسی واژه معروف و منکر در قرآن کریم
|
خطا در ایجاد بندانگشتی: نمیتوان تصویر بندانگشتی را در مقصد ذخیره کرد | |
| نویسنده | پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| محل انتشارات | قم |
| تاریخ نشر | 1397 |
| قطع | رقعی |
| دانلود | [ PDF] |
مقدمه
خواننده محترم نیک میداند که «امر به معروف» و «نهی از منکر» دو واجب مهم الهی است و ما در مقدمه این وجیزه، خود را از بیان ضرورت اهتمام به این دو تکلیف بینیاز میبینیم، زیرا بسیاری از پژوهشگران و نویسندگان حوزه دین، آن را برعهده گرفته و به خوبی درباره آن قلم زده اند.
هدف از تدوین این کتاب، ثبت جستاری جامع پیرامون شناخت مفهوم دو واژه «معروف» و «منکر» در قرآن کریم است. بی شک کاملترین و جامع ترین منبع برای مفهوم شناسی این دو کلمه بسیار کلیدی، همین کتاب نورانی است و انتظار می رود که تأمل و تدبر درباره «معروف» و «منکر» در قرآن کریم، برای فرهنگ سازی نسبت به انجام این دو واجب الهی در جامعه اسلامی بسیار راهگشا باشد.
این نوشتار، مفهومشناسی هر یک از دو واژه «معروف» و «منکر» در قرآن کریم را طی سه مرحله پیش برده است:
1. بررسی مفهوم ر یشه اصلی هر یک از این دو واژه در قرآن کریم؛ در این مرحله، همه استعمالات ر یشه اصلی هر یک از دو واژه مذکور در قرآن، بررسی شده است.
2. بررسی واژههای «معروف» و «منکر» در قرآن کریم؛ در این مرحله، همه موارد استعمال این دو واژه در قرآن، بررسی شده است.
3. بررسی واژههای «معروف» و «منکر» در پی دو واژه «أمر» و «نهی»؛ در این مرحله، همه استعمالات این دو واژه در موارد مورد نظر یعنی به دنبال «امر» و «نهی» بررسی شده است.
به نظر میرسد با طی این سه مرحله، مفهوم قرآنی واژگان مورد نظر، در سه گام «عام»، «خاص» و «اخص»، بهطور کامل مشخص میشود.
چند نکته
1. ضریب دقت و توجه به قرائن، در مرحله «خاص» بیشتر از مرحله «عام» و در مرحله «اخص» بیشتر از مرحله «خاص» بوده است.
2. در مطالعه هر کدام از سه مرحله فوق درباره هر یک از دو واژه «معروف» و «منکر»، ترتیب مصحف رعایت شده است.
بنابراین دیدگاه که ترتیب مصحف وحیانی باشد، حفظ این ترتیب در مقام بررسی خالی از لطف نیست.
3. در مطالعه همه موارد کاربرد ریشه اصلی «عرف» یا «نکر» و یا واژه «معروف» و «منکر»، نگاه سیاقی مورد توجه بوده است.
مبنای این رویکرد، قرینه بودن سیاق در مقام فهم واژگان، عبارات و جملات قرآن است.
4. ممکن است برخی از موارد بررسی، کمک مستقیمی به دریافت مفهوم واژه «معروف» و «منکر» در قرآن کریم نکند؛ اما به علت ضرورت جامعیت بررسی مفهوم این دو واژه در قرآن کریم، از طرح هیچ موردی صرف نظر نشده است.
5. ترجمه آیات در این نوشتار، منطبق با ترجمه قرآن توسط حضرت آیت الله مکارم شیرازی است.
6. مراجعات تفسیری، با اولویت تفسیر المیزان حضرت علامه محمد حسین طباطبایی ره انجام شده است.
7. پیش از آغاز بحث قرآنی، خلاصه ای از جمع بندی مفهوم «معروف» و «منکر» براساس برخی از کتب لغوی مطرح شده است تا خواننده گرامی بتواند وجوه امتیاز بحث قرآنی از بحث لغوی را در این مبحث در یابد.
از خدای بزرگ میخواهیم قلم و قدم ما را برای خدمت هرچه بیشتر به ساحت نورانی کلام خویش تطهیر و تثبیت فرماید و به واسطه این نوشته کوتاه، افقی بلند از عمل به دو واجب مهم «امر به معروف» و «نهی از منکر» پیش روی جامعه اسلامی ما قرار دهد.
آمین رب العالمین
