معنای سرزنش کردن
سؤال
معنای سرزنش کردن، چیست؟
پاسخ
سرزنش، به معنی شماتت و عیب جویی و عیب یابی است، بدین منظور که عیب دیگری را به رخ او بکشیم و او را بر این عیب یا نقص، رسوا و بیمقدار نماییم. در حالی که ممکن است، این صفت در خودمان هم باشد ولی از آن غافل هستیم.
رسولُ اللّه (صلی الله علیه و آله): «مَن عَیَّرَ أخاهُ بِذَنبٍ قَد تابَ مِنهُ لَم یَمُتْ حَتّی یَعمَلَهُ» [۱]؛ هر کس برادر خود را برای گناهی که از آن توبه کرده است سرزنش کند، نمیرد تا خود آن گناه را مرتکب شود.
همچنین رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «مَن أذاعَ فاحِشَةً کانَ کمُبتَدِئها و مَن عَیَّرَ مُؤمِنا بِشَیءٍ لَم یَمُتْحَتّی یَرکَبَهُ»[۲]؛ هر کس زشتکاری و گناهی را فاش کند، مانند کسی است که آن را انجام داده است و هر که مؤمنی را به چیزی سرزنش کند، نمیرد تا خود مرتکب آن شود.
اگر خدایی نکرده، چنین کاری کردهایم، و باعث دلخوری و رنجش فردی دیگر شدهایم، باید او را راضی نموده و از دلش بیرون کنیم. همچنین سعی کنیم که بیشتر به عیوب خودمان بپردازیم تا عیوب دیگران.
در روایت «أَنْفَعُ الْأَشْیَاءِ لِلْمَرْءِ سَبْقُهُ النَّاسَ إِلَی عَیْبِ نَفْسِهِ» [۳]آمده است که سودمندترین چیزها برای آدمی توجّه به عیوب خود پیش از پرداختن به عیوب مردم است.
امام صادق در حدیث «إِذَا رَأَیْتُمُ الْعَبْدَ مُتَفَقِّداً لِذُنُوبِ النَّاسِ نَاسِیاً لِذُنُوبِهِ فَاعْلَمُوا أَنَّهُ قَدْ مُکِرَ بِهِ» [۴]فرمود: اگر شخصی را دیدید که عیوب مردم را پیجوئی میکند و عیوب خود را فراموش کرده است بدانید مورد مکر (خداوند) قرار گرفته است.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: مردمی در مدینه بودند که دارای عیب بودند؛ ولی از پیجوئی عیوب مردم ساکت بودند، خداوند نیز مردم را از عیوب آنان بیاطلاع و ساکت گردانید تا جایی که مردند و مردم از عیوبشان اطلاع نیافتند، و نیز مردمی در مدینه بودند که عیوبی نداشتند؛ ولی درباره عیوب مردم سخن میگفتند تا آن که خداوند از ایشان برای مردم عیوبی را آشکار کرد که به آن شهرت یافتند تا این که مردند. [۵]
