مردم چه چیزهایی را منکرات می دانند؟
مقاله
امروز دستهایی تلاش میکنند تا فساد را به صورت نامحسوس، نه آن طوری که شما در خیابان آن را ببینید و بفهمید و مشاهده کنید، به شکلهای گروهکی ، ترویج کنند و جوانان را به فساد بکشانند؛ پسرها را …
امروز دستهایی تلاش میکنند تا فساد را به صورت نامحسوس، نه آن طوری که شما در خیابان آن را ببینید و بفهمید و مشاهده کنید، به شکلهای گروهکی ، ترویج کنند و جوانان را به فساد بکشانند؛ پسرها را به فساد بکشانند؛ مردم را به بی اعتنایی بکشانند. منکرات اینهاست؛ منکرات اخلاقی، منکرات سیاسی، منکرات اقتصادی (رهبر معظم انقلاب)
آیا مردم شناخت درستی نسبت به معروفات و منکرات در جامعه دارند تا به ترویج یا به مقابله با این معروفات و منکرات بپردازند؟
قطعا برای اینکه بتوان به راحتی یک معروف را ترویج کرد و با یک منکر به مبارزه برخواست این است که همه مردم با یک تعریف و باور همگانی و مشترک به این نکته آگاه شوند که فلان کار منکر و گناه است.
این کار نیاز به یک خیز فرهنگی ـ تبلیغی عظیمی دارد تا بر اساس آن مردم چه از لحاظ شرعی و چه از لحاظ حقوقی، فرهنگی متفقاً به منکر بودن عملی حداقل در دل اذعان داشته باشند.
همان طور که همه حرکات دور از مبادی آداب رفتار اجتماعی مثل … را کاری دور از ادب میدانند.
بر همین اساس یکی از کارهای مهمی که باید برای احیای دوباره و قدرتمند امر به معروف و نهی از منکر انجام دهیم، موضوع تبلیغ برای معرفی معروفات و منکرات است. باید ببینیم چه منابعی میتواند به بهترین شیوه اشاعه دهنده مفاهیم برای شناخت ارزشها و ضد ارزشها باشد.
به نظر نمیرسد که امروزه ذهنیت روشنی نسبت به مصادیق منکر در جامعه وجود داشته باشد و هرفرد که در جامعه زندگی میکند بر اساس درک خود از دین و شرع و یا قوانین بعضی از موارد را منکر میداند و برخی را نه! امری که امروزه ما در سطح عام مردم بسیار با آن درگیریم؛ مثل نوع حجاب که هرکس عدم رعایت حدی از آن را مصداق منکر میداند و یا بحث موسیقی، که یکی خواننده زن را فقط مصداق منکر میداند و دیگری آن را به عنوان منکر نمیشناسد.
از این رو با توجه به همین تضادهاست که اجرای امر به معروف و نهی از منکر در سطح جامعه با مشکلاتی روبرو شده است، چرا که جدا از بحث لجاجت و عناد با دین، برخی از روی سهل انگاری و به خاطر ترویج اباحهگری دینی در چند سال اخیر بسیاری از کارها را منکر و گناه نمیدانند.
در یک گپ و گفت میدانی با افرادی از قشرهای مختلف مردم با سطوح فرهنگی اقتصادی و مذهبی مختلف، نکات جالبی دربارهٔ شناخت مردم از منکرات از صحبتها خارج شد که باید مورد توجه قرار گیرد. مردم دربارهٔ خودشان و منکراتی که در بین همه مردم رواج پیداکرده از موارد زیر یاد میکنند:
رعایت نکردن ارزشهای اسلامی، بی بند وباری، بدحجابی، گرایش به تجمل و مد، فقر فرهنگی و مادی دزدی و کلاهبرداری، دروغگویی، مصرف و قاچاق مواد مخدر، فساد در بین جوانان و بدگمانی نسبت به هم، از ۱۰منکر اساسی و رایج در میان کلام مردم است که هرکدام از افراد برحسب درگیری با یکی از این موارد آن را در ابتدای سایر موارد معرفی میکرد.
دسته بعدی منکرات بر اساس ذهنیت مردم منکرات موجود بین مسئولین است که تحت عناوین زیر مطرح میشود :
اختلاس، دزدی، گرفتن رشوه و ربا بی توجهی به مشکلات مردم، پارتی بازی و باند بازی عدم حس مسئولیت و وجدان کاری ریا دروغگویی و شعار گرایی، روابط به جای ضوابط، نداشتن تخصص عدم برنامهریزی، ثروت اندوزی و زندگی تجملی، سوء استفاده از منصب بی تقوایی و عدم رعایت موازین اسلامی، تجسس در کار دیگران و جنگ قدرت را از منکرات رایج بین مسئولین میدانستند.
در اینجا نیز اولویت بندی منکر در بین مسئولین از زبان مردم به میزان وقوع یکی از این پدیدهها در تعاملات شان با مسئولین بستگی دارد.
وقتی که درهریک از امور بالا چه در میان منکرات بین مردم یا مسئولین وارد عمل میشویم مردم با اعتراض به افراد در اصطلاح عامیانه میگویند: بروید جلوی دزدی و قاچاق رو بگیرید و یا با اصطلاحات دیگر سعی میکنند خطاب را از خود و خانواده شان بردارند و معطوف به منکراتی کنند که به زعم خودشان بزرگتر است.
قطعا این امر باید مورد توجه قرار گیردکه با وجود چنین ذهنیتی در مردم ابتدا با اصلاح این تفکر از طریق تبلیغ رسانه آنها را متوجه این موضوع بکنیم که هر کدام از منکرات را در جای خود سهیم در انحراف و اضمحلال جامعه و ارزشهای دینی در مردم بدانیم.
از طرف دیگر اقدامات سازمانی هم باید برای برطرف کردن این شبهه، به طور همه جانبه انجام شود تا مردم هم شاهد این تلاش همه جانبه باشند، تا اجرای امر به معروف ونهی از منکر در جامعه موثرتر واقع شود. نه اینکه تنها به تذکر در مورد سطحیترین منکرات بمانند و از لایههای زیرین غافل بمانند. که نتیجه آن همین دیدگاه مردم میشود. به اصطلاح هرکه زور و قدرتش بیشتر نهی از منکرش کمتر!
از دید مردم برای شیوههای معرفی منکر و ترویج نهی از منکر؛ دو روش مؤثر وجود دارد، یکی از آنها آگاهی دادن به مردم دربارهٔ کارکرد این فریضه و جا انداختن اهمیت این موضوع است، همان طور که با هجم وسیعی از تبلیغ از تشویقی گرفته تا تنبیهی و فرهنگ سازی، موضوع بستن کمربند ایمنی در ماشین تا حد زیادی حل شود؛ جاافتادن و عادی شدن امر به معروف و نهی از منکر هم کار چندان سختی به نظر نمیرسد.
راه دیگری هم که همه به آن اذعان داشتند کلام دوستانه و صمیمی، ادب شخصی است که میتواند اثرگذار باشد.
به هرحال شناساندن منکرات و ارائه تعریف واحد، و از طرف دیگر جا انداختن بحث امر به معروف و نهی از منکر و تبلیغ، با استفاده از هر ابزار تبلیغی و نه انجام کارهای یک جانبه و غیر همسو، اثر بسیاری در ترویج نهی از منکر دارد.
