مراتب امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه فریقین
|
خطا در ایجاد بندانگشتی: نمیتوان تصویر بندانگشتی را در مقصد ذخیره کرد | |
| نویسنده | یوسفحسین امینی |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| استاد راهنما | قاسم شبان نیا |
| استاد مشاور | محمدجواد نوروزی فرانی |
| تاریخ دفاع / انتشار | 1389 |
| رشته | فقه سیاسی |
| محل دفاع | مجتمع آموزش عالی فقه، مدرسه عالی فقه تخصصی |
چکیده :
از مهم ترین اصول عملی اسلام، امر به معروف و نهی از منکر است. این دو بر اساس نصوص معتبر، بسیار مهم تلّقی شدهاند. البته اجرای این دو، مراتبی دارد که این پژوهش در سه فصل، به مراتب آن از دیدگاه فریقین پرداخته است. نویسنده پس از کلیات و مفاهیم، به مراتب این دو از دیدگاه شیعه پرداخته است. بر اساس نصوص معتبر و اقوال فقهای شیعه، امر به معروف و نهی از منکر، دارای سه مرتبه است. نخست، مرتبه قلبی که خود، به دو شکل تحقق مییابد:
شکل نخست، اینکه انسان در قلب و ضمیر خود، نسبت به معروف و منکر موضع داشته باشد. شکل دوم، اظهار این موضع قلبی است که با اظهار محبت و مسرّت یا نفرت تحقق مییابد. اظهار قلبی نیز خود مراتبی دارد.
مرتبه دوم، امر و نهی زبانی است و اینکه انسان با بازگوکردن، مخاطب را به سوی معروف دعوت کند و یا از منکر بازدارد. این مرتبه خود مراتبی دارد: امر و نهی با گفتار نرم و ملایم، امر و نهی با نصیحت و موعظه و ترساندن از خداوند، و گفتار با تهدید و تخویف. مرتبه سوم، امر و نهی عملی است. این مرتبه نیز خود مراتب و درجاتی دارد که آخرین آنها، ضرب و جرح است. بعضی از علمای اهل سنت مانند علمای شیعه، برای این دو واجب، همان سه مرتبه را بیان کردهاند؛ ولی بیشتر علمای اهل سنت، بحث امر به معروف و نهی از منکر را در باب «حسبه» مطرح نموده و برای آن هشت مرتبه ذکر کردهاند.
این هشت مرتبه عبارتاند از: تعرّف یعنی آگاهی، تعریف یعنی تعلیم دادن و شناساندن منکر، وعظ و نصیحت، سرزنش و گفتار تند، جلوگیری با دست یا اقدام عملی، تهدید به خشونت، زدن با دست، و استفاده از نیروی کمکی. بسیاری از اهل سنت، چهار مرتبه اخیر را جزو وظایف حکومت میدانند. آنچه به نظر می رسد، اینکه درباره مراتب این دو واجب، بین شیعه و اهل سنت، تفاوت ماهوی وجود ندارد؛ بلکه در شیوه طرح آن، اختلاف وجود دارد.
اهل سنت، از روزگاران دور، بیشتر به جنبه حکومتی این مسئله توجه کردهاند و علمای شیعه، بیشتر به جنبه مردمی آن توجه کردهاند.
