مبارزه منفی، امر به معروف و نهی از منکر
محتویات
مبارزه منفی، امر به معروف و نهی از منکر
نویسنده : دوست محمدی،هادی
چکیده :
کلمات کلیدی :
مبارزه منفی
امر بـه معروف و نهی از منکر
هادی دوست محمدی
گاهی نهی از منکر،در شکل مبارزه منفی تجلی میکند که بسیار مؤثر است از آنـجا کـه پاکـسازی محیط انسانی و زدودن غبار مفاسد و آلودگیها،وظیفهء هر انسان مسؤل میباشد،یک فرد وظیفهشناس و متعهد،هرگز، در این راه،از پیکار و مـبارزه نمیایستد،تا آنکه راه انسانیت،سعادت و کمال را برای جامعه هموار سازد و همهء موانع و مشکلات وصول به پیروزی و«رشـد»را برطرف نماید.
ناگفته پیدا است کـه:کیفیت و شـرایط این مبارزه و پیکار،بوضع،شرایط و چگونگی زمان و مکان و کیفیت«فساد و آلودگی»و شخص مبتلا یا مبتلایان بستگی دارد.در بسیاری از مواقع،شکل مبارزه مشخص و به گونهء عادی و باصطلاح«مستقیم و مثبت»انجام میگیرد ولی گاهی لازم است به نوع دیگر،هدف«ارشاد و هدایت»و «پاکسازی محیط انسانی»را تعقیب نمائیم.
برای مـوفقیت در راه سازندگی و جلوگیری از زشتیها و سرایت و واگیر شدن آن،شکل مبارزه را تغییر میدهیم و به صورت«منفی»بمبارزه میپردازیم،مثلا در محیط خانواده با توجه به مسائل تربیتی،یا غیر مستقیم به سازندگی کودک میپردازیم و یا بطور«منفی»در تربیتش اقدام میکنیم، یک مرتبه یکی از کـودکان،کار خـوبی را انجام داده ولی دیگری در انجام این وظیفه،کوتاهی کرده است در اینجا نسبت به کودک وظیفهشناس،ابراز محبت بیشتری میکنیم و از وی تقدیر و تمجید مینمائیم و در مورد کودک دوم ساکت میمانیم.
در اینجا علاوه بر اینکه به موضوع«قدردانی و تشویق اجتماعی و سازنده اسـت تـوجه کردهایم، و کودک وظیفهشناس را ترغیب و روحیهاش را تقویت نمودهایم،توانستهایم،غیر مستقیم، کودک وظیفهناشناس را هم به وظیفهاش متوجه سازیم و در تربیت و سازندگی او هم بکوشیم!و به این صورت امر به معروف نمائیم.
و گاهی در مقابل خطای کودک،پدر و مادر میتوانند بگونهء مـنفی،او را از کـار ناپسندش بازدارند،برای مدت خیلی کوتاه،با او سخن نمیگویند و در واقع بظاهر با او قطع رابطه میکنند و به این وسیله او را به خطایش متوجه میسازند و باصطلاح بعنوان«مبارزه منفی»نهی از منکر مینمایند!
این روش گاهی در محیط اجتماع نیز باید مورد توجه باشد:خوبان و شـایستگان،مورد تـقدیر و تـمجید قرار گیرند تا افراد نـاشایست و نـالایق مـتوجه خود گردند و بدانند که:در یک جامعهء انسانی، حتی احترام و قدردانی و تمجید هم برمبنای ارزشها شایستگیها،صفات و اعمال است نه با تملقها و چاپلوسیها و روابط!!
و همچنین افراد نـاصالح و وظـیفه نـاشناس،مورد بیمهری قرار گیرند تا قدری به خود آیند و عـلت بیاعتنائی را دک کـنند و در نتیجه،خویشتن را بسازند.
قانون امر به معروف و نهی از منکر،در اسلام که برای پاکسازی محیط انسانی و بعنوان نظارت همگانی تشریع شده است، گاهی به ایـن صـورت شـکل«مبارزهء منفی»را دارد و غیر مستقیم انجام میگیرد.
مثلا تقدیر و تمجید از افراد وظیفهشناس در اسلام،از وظـائف فرد فرد مسلمانان است تا آنجا که تشکر و سپاس ننمودن از مردم؛در ردیف ناسپاسی در مقابل خدا قرار دارد که به فـرمودهء رسـول اکـرم(ع) من لم یشکر الناس لم یشکر اللّه1که از این راه،غیر مستقیم،امر به معروف و نهی از مـنکر،عملی میشود.
و هـمچنین در اسلام،در موارد مختلف؛دستور مبارزه منفی داده شده است:
هنگامی که مسلمانان در جنگ«تبوک»مشغول جهاد بودند«کعب بن مالک»«هلال بن امیه»و «مرارة بن ربیع»از جـهاد و هـمکاری بـا مسلمانان، تخلف نمدند؟!در بازگشت از میدان نبرد، رسول اکرم(ص)دستور دادند همهء مسلمانان،با این سه نفر قـطع رابـطه کـنند و هیچگونه معامله و معاشرتی با آنان نداشته باشند!وضع زندگی اجتماعی آنان به وعی شد که حـتی جـوا سـلام آنان را کسی نمیداد و هیچ چیز به آنان نمیفروختند و چیزی از آنها نمیخریدند و دریافت نمیداشتند، فرزندانشان با انـان سـخن نمیگفتند تا آنجا که همسرانشان از آنان جدا شدند!به ناچار در خارج (1)در این مورد در کتاب(راه نـفوذ در دلهـا)بخش(غذای روحـ)را مطالعه فرمائید.
شهر خیمه زدند و مدت چهل یا پنجاه روز،با توجه به خدا و دعا،به خودسازی پرداختند تـا ایـنکه پیامبر(ص)مژدهء قبولی توبهشان را از سوی خدای متعال به آنان اعلام کرد و بار دیگر به جمعیت و مـلت پیـوستند،در ایـنجا با یک عمل«منکر» «تخلف از انجام وظیفهء جهاد»مبارزه شده و از سرایت آن پیشگیری لازم به عمل آمده قـرآن در ایـن مورد میفرماید:و علی الثلاثة الذین خلفوا حتی اذ اضاقت علیهم الارض بما رحبت و ضاقت علیهم انـفسهم و ظـنوا ان لا مـلجاء من اللّه الا الیه ثم تاب علیهم لیتوبوا ان اللّه هو التواب الرحیم2
امام صادق(ع)از نیای بزرگش:امام علی(ع) نقل کردهاند کـه فـرمود:نباید هـیچکدام از شما در مجلسی حاضر شوید که در آن مجلس،سلطان ستمگری،شخص بیگناهی را میزند یا میکشد و یـا شـکنجه میدهد مگر اینکه برای نصرت و یاری او باشد،زیرا کمک و یاری مظلوم و ستم کشیده،بر هر مسلمانی که قدرت داشـته بـاشد واجب است! آنگاه امام افزودند:موقعی که خدای متعال بر بنی اسرائیل تفضیل و عنایت فـرموده و بـه آنان گشایش داد،هرگاه شخصی از قوم خود را میدیدند کـه «منکر»و خـلافی را مـرتکب میشد،وی را از آن عمل نهی میکردند ولی با ایـنکه او گـوش نمیداد و به کار ناپسندش ادامه میداد،باز با او معاشرت میکردند و سر یک سفره مینشستند!!که دربـاره- شان ایـن آیه نازل شد:
لعن الذین کـفروا مـن بنی اسرائیل عـلی لسـان داود و عـیسی بن مریم ذلک،بما عصوا و کانوا یعتدون.کانوا لا یـتناهون عـن منکر فعلوه لبئس ما کانوا یعملون 3
از قوم بنی اسرائیل آنان که کفر ورزیدند؛بر زبان داود و عـیسی(ع)لعنت و نـفرین شدند،و این به آن جهت بود که از حـدود و قوانین الهی نافرمانی و تعدی نـمودند،کارشان ایـن بود که یکدیگر را از کارهای زشت و نـاپسند و مـنکرات باز نمیداشتند،به راستی کار بسیار نکوهیدهای را انجام میدادهاند(که در نهی از منکر کوتاهی میکردند)4
ملاحظه میکنید که امام(ع)عمل خـلاف بـنی- اسرائیل را عبارت از آن میداند که:آنان با متخلفین و گـنهکاران مـعاشرت مـیکردند،که لازم بود با آنـان قـطع رابطه کنند و عملا«مبارزه منفی»نمایند،و چـون ایـن وظیفه را ترک نمودند، مورد لعن و توبیخ الهی قرار گرفتند!پس برای مبارزه با پستیها و آلودگیها و پاکسازی مـحیط انسانی گـاهی«مبارزهء منفی»و ترک معاشرت با برخی از افراد لازم اسـت و ایـن راه،یکی از طـرق امر بـه مـعروف و نهی از منکر میباشد.
مجلس فساد و گناه
در اسـلام شرکت کردن در مجالسی که،خلاف و گناهی در آنجا انجام گیرد،حرام و ممنوع میباشد مثلا در مجلسی که افرادی مشروب میخورند؛قمار مـیبازند،توطئه مـیکنند،غیبت میکنند،به مردم تهمت میزنند،یا به عیاشیها و بـوالهوسیها پرداخـتهاند و...نـباید تـوقف کرد مـگر اینکه برای جـلوگیری از آن اعـمال باشد، اگر توانستیم آنان را از اعمال حرام و ناپسندشان (2)سوره توبه 118-شأن نزول این آیه همان جریان تخلف سه نـفر میباشد
(3)سورهء مـائده 79-78
(4)وسائل الشـیعه باب 4 از ابواب امر و نهی روایت 2
باز داریم،باید چـنین کـنیم ولی اگـر نـتوانستیم، حد اقـل مـبارزهای که وظیفهء ما است،مبارزه منفی و ترک نمودن آن مجلس است؛با این عمل،مخالفت خود را با کارهای ناستوده اعلام داشتهایم و با آنان و اعمالشان مبارزه کردهایم.
تاریخ سراسر افتخار پیشوایان معصوم(ع) و شاگردان مکتب آنان شاهد گـویای این حقیقت است که آنان،با مبارزههای منفی،ستمگران و تبهکاران را رسوا میساختند و هرگز در مقابل فساد و نامردمی آرام نمینشستند.
در این عصر؛بیتفاوت بودن بسیاری از ما و اهمیت ندادن به تخلفها،موجب رواج گناه و فساد میگردد و در نتیجه اعمال خلاف انسانی، قبح و زشتی خـود را از دسـت میدهند و برای مردم امری عادی میشوند!علاوهبراین چه بسا برای کارهای نامعقول و نامشروع خود،دلیلی نیز بتراشند و خود را حق بجانب جلوه دهند!
لازم است مسلمانان؛به امر حیاتی و سازندهء امر به معروف و نهی از منکر بیش از هر زمان اهمیت بـدهند و بـا هر نوع توطئه،فساد،انحراف و آلودگی،ستم،بیعدالتی و...مبارزه نمایند که امام صادق(ع)فرمود:هر قوم و ملتی که در مقابل زشتیها و منکرات،بیتفاوت بماند و در صدد تغییر یا از میان بردن آن نباشد،خدای جهان «بر اثـر ایـن سستی»همهء آنان،خوبان و بدانشان را بعذاب دردنـاکی مـبتلا خواهد ساخت!5
(5)وسائل الشیعه کتاب امر به معروف و نهی از منکر باب 4 روایت 3
مطالب این شماره
1،سخن ماه 3
2،حمایت از یتیم(تفسیر)6
3،دورنمای سوسیالیسم 10
4،نقش شخصیتهای آفرینشگر 13
5،گناه قتل نفس 17
6،چپاولگران روس از افغانستان خارج شوید 22
7،اصلاح جـامعه از طـریق اصلاح خود 26
8،در شوروی چـه مـیگذرد 30
9،استعمار و عناصر ملیت 34
10،انقلاب ایران 39
11،به خون تو سوگند 42
12،تفاوت یا تساوی 45
13،خبرهائی از جهان اسلام 49
14،در امریکا چه خبر است؟53
15،رابطه مسئولیت و ایمان 56
16،کودکان و خشم 60
17،پیام جمعیت اسلامی 64
18،سال جهانی کودک 67
19،مبارزه منفی 70
یادآوری
تذکر بطوری که به دفتر مجله اطلاع داده شد که بـعضی از گـروههای سیاسی از عنوان مجله سوء استفاده نموده و در برخی از شهرها،اعلامیههای خود را در مجله گذاشته و به مردم میدهند.
لذا بعموم خوانندگان مجله اطلاع میدهیم که مجلهء مکتب اسلام به هیچ گروه سیاسی وابسته نیست،مجلهایست متعلق به حوزه عـلمیه قـم و جهان تـشیّع و اسلام.
آیا میان آمریکا و روسیه برای مهاجرت اینهمه یهودی به اسرائیل معاملهای صورت نگرفته؟
نقش شوروی در افغانستان
مجله دیلی تلگراف مینویسد که تحولات اخـیر در کابل روشن میسازد که شوروی مشغول بررسی تسلط نظامی مستقیم خود بـر افـغانستان است.
و آن مـجله در سرمقاله خود میگوید...برای نخستین بار شوروی گفته است که افغانستان عضو جامعه اشتراکی(کمونیستی)است چنانکه عقیده برژنف است کـه پیـش از جنگ و اشغال نظامی چکوسلواکی نیز همین را گفته بود..
شگفتآور است که شوروی کمکهای پاکستان و...را دخـالت در شـئون داخـلی افغانستان میداند و محکوم میکند،در حالیکه خلبانان و کارشناسان نظامی روسی، افغانستان را پرکرده است.
المجتمع شماره 449 سال 10
مکتب اسلام
ولی حساب افغانستان را باید از چـکوسلواکی جدا کرد و اگر شوروی این دو را مانند یکدیگر بپندارد اشتباه بزرگی کرده است.
باز هم توطئه
با آنـکه بیش از 60%افراد کشور هـمسایه و هـم کیش،عراق از شیعیان تشکیل میدهند و استقلال عراق با فداکاری و جهاد مراجع عالیقدر شیعه صورت گرفت ولی با نقشه خائنانه استعمار بریتانیا حکومت به غیر شیعه داده شد و حقوق شیعیان همیشه پایمال میگشت و با روی کار آمدن حزب بـعث عراق که بظاهر ماهیت اشتراکی دارد ولی در باطن کارگزار امپریالیسم است،همواره به طرد شیعیان و هجوم به حوزه علیمه نجف ادامه میدهد،و با کمال تاسف اخیرا مراجع و علمای دینی را تحت فشار قرار داده و علاوه بـر تـوطئه علیه انقلاب ایران و حتی تجاوز بمرزهای کشو،اقدام به دستگیری و محاصره خانه رهبر شیعیان مبارز عراق آیه الله حاج سید محمد باقر صدر نموده است.
مکتب اسلام
ولی تمام قرائن نشان میدهد که عراق هم بـه هـمان راهی میرود که ایران رفت
