فرهنگ مصادیق:کمک نکردن به ستمدیدگان

کمک نکردن به ستمدیدگان

مقدمه

تب بی تفاوتی، خیلی‌ها را فرا گرفته است. مردم را در برابر چشمان هزاران عابر، در معابر عمومی مورد سوء قصد قرار می‌دهند، تنها کار که از دستمان بر می‌آید فیلم گرفتن با موبایل است.
در دانشگاه‌ها، در حق همکلاسی‌ها یمان و اساتید ظلمی می‌شود؛ همگی سکوت می‌کنیم و خود را با این جملات که، ما فقط برای تحصیل وارد داشنگاه شده‌ایم گول می‌زنیم.
در رفت و آمد‌های فامیلی، در تقسیم ارث و خیلی از موارد دیگر، ضایع شدن حق دیگران را با چشمان خود می‌بینیم و فقط سکوت می‌کنیم.
در برابر کشته شدن کودکان فلسطینی سکوت می‌کنیم و می‌گوییم، خودشان این بلا را سر خوشان آورده‌اند؛ به ما ارتباطی ندارد.
اخبار راجع به میانمار، کشتار شیعیان پاکستان، مردم فلسطین را همگی بارها و بارها شنیده‌ایم و هر بار هم که شنیده‌ایم، فقط گفته‌ایم؛ چه سنگدلانی پیدا می‌شوند؟ و تا این حد بسنده کرده‌ایم؟ آیا این سکوت ما شراره‌های شعله‌های آتش دشمنان شیعیان و مسلمانان را زیاد نمی‌کند؟ لزوما فریادها و مبارزات به معنای برگزاری تظاهرات نیست. هر راه منطقی را برای مبارزه با ظلم و کمک به ستمدیده می‌توان انجام داد. این مطلب در ادامه مطلب کمک به ستمگر است؛ برای همین پیشنهاد می‌شود که مطالب قبلی را به جهت دانستن تعریف ظلم و اقسام آن مطالعه فرمایید.

وجوب کمک به ستمدیده

وجوب کمک به مظلوم، مخصوص زمانی نیست که مظلوم درخواست یاری کند بلکه هرکس خبردار شود و بتواند ستمی که بر او وارد شده را برطرف کند، بر او واجب می‌شود. اما اگر آن مظلوم درخواست یاری کرد، واجبی است که بر گردن همه می‌آید و اهمیت وجوب آن با تأکید بیشتری سقارش می‌شود. پیامبر اکرم (ص)می‌فرمایند:
"کسی که ناله شخصی را که می‌گوید، ای مسلمانان به فریاد من برسید؛ بشنود، پس او را اجابت نکند (به او کمک نکند) مسلمان نیست.
وجوب یاری کردن مظلوم و ستمدیده اختصاص به مؤمن ندارد. بطور کلی، یاری کردن مظلوم در صورت توانایی است؛ هرچند آن ستمدیده شیعه نباشد و از کافران حربی باشد؛ حتی کمک به حیوانات هم شامل حال این قضیه می‌شود.
بنابراین یکی دیگر از گناهان کبیره، یاری نکردن ستمدیدگان است. در واقع یاری کردن مظلوم، نهی از منکر عملی است. پس کسی که مظلومی را یاری نکند، یکی از بزرگترین واجبات الهی را ترک کرده است.
امام صادق (ع) می‌فرمایند: هیچ مؤمنی نیست که کمک به مؤمن را ترک کند، در حالی که می‌تواند،(مگر اینکه) و خدای تعالی او را در دنیا و آخرت ذلیل می‌فرماید.

نحوه کمک به ستم دیده

باز داشتن از ستم

پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند:
"باید مؤمن را چه ظالم و چه مظلوم یاری کرد؛ پس اگر ظالم باشد او را از ستم کردن باز دارد و اگر ستمدیده است او را در گرفتن حقش از ستمگر، یاری کند و او را ترک نکند و وانگذارد."

حفظ آبرو

امام محمد باقر (ع) می‌فرمایند:
"کسی که نزد او عیب برادر مؤمنش ذکر شود؛ پس او را یاری نکند و از او عیب را دفع نکند، در حالی که می‌تواند، خداوند او را در دنیا و آخرت رسوا می‌فرماید."
البته این موضوع به تفصیل در بحث گناه غیبت ذکر شده است. اما نکته‌ای قابل ذکر است. از این حدیث و احادیث دیگر مشخص می‌شود که وجوب یاری کردن ستمدیدگان، غیر از مال و بدن، آبرو هم هست زیرا آبروی مؤمن، مانند مال و خون او محترم است. همان طور که خونش نباید بریزد، آبرویش هم نباید پایمال شود.

نکته

همانطور که یاری کردن مؤمن و به طور کلی هر شخصی برای جلوگیری از کشته شدنش و غارت مالش واجب است، حفظ آبروی او هم واجب می‌شود. پس کمتر به سخن چینی‌ها و حرفای بی اساس پر و بال دهیم.

عقوبت کمک نکردن به ستمدیده

همانطور که در لابه لای صحبت هایمان از احادیث استفاده کردیم، مشاهده کردید که یکی از عقوبت‌های کمک نکردن به ستمدیده، آتش جهنم و ذلتی است که خداوند گریبان گیر فرد می‌کند.

نفرین مظلوم

رسول گرامی اسلام(ص) می‌فرمایند:
"از نفرین مظلوم بترسید اگر چه کافر باشد، زیرا در برابر نفرین مظلوم پرده و مانعی نیست."

گرفتار شدن به عذاب الهی

خاتم الانبیاء(ص) می‌فرمایند:
"مردم آنگاه که ظالم را ببینند و او را باز ندارند، انتظار می‌رود که خداوند همه را به عذاب خود گرفتار سازد."

انتقام خداوند

رسول گرامی اسلام(ص) می‌فرمایند:
" خدای عزوجل می‌فرماید: به عزّت و جلالم سوگند که از ظالم در دنیا و آخرت انتقام می‌گیرم و از کسی هم که مظلومی را ببیند و بتواند یاریش کند و نکند بی گمان انتقام می‌گیرم."

سبب نزول بلا می‌شود

امام سجاد(ع) می‌فرمایند:
"یکی از گناهانی که سبب آمدن بلا می‌شود، عدم فریاد رسی از بیچاره است."

آثار دنیوی و اخروی کمک به ستمدیده

ثواب حج و عمره

امام صادق (ع) می‌فرمایند:
" کسی که در برآوردن حاجت برادر مؤمن خود بکوشد تا اینکه خدای تعالی آن حاجت را به دست او جاری فرماید، خداوند ثواب حج و عمره و روزه و اعتکاف دو ماه مسجد الحرام را برایش می‌نویسد و اگر آن حاجت به دستش جاری نشد ثواب یک حج و عمره برایش می‌نویسد."

بهشت و همنشینی با پیامبر

رسول خدا(ص) می‌فرمایند:
" هر کس داد مظلوم را از ظالم بگیرد، در بهشت با من یار و هم‌نشین باشد. "
همچنین علاوه بر ثواب‌های اخروی و دنیوی کسی که در رفع ظلم ستمدیده‌ای تلاش کند، این عمل، موجب زیادشدن آبروی او و موجب برآورده شدن حاجتش هم می‌شود. چنانچه داستانی را به همین مضامین داریم. ( برای اطلاعات بیشتر به کتاب گناهان کبیره شهید دستغیب مراجعه فرمایید)
در آخر مطلب خود را با این حکایت به پایان می‌رسانیم.
عمرو بن قیس می‌گوید:
با پسر عمویم در قصر بنی مقاتل، خدمت حضرت ابی عبدالله الحسین(ع) رسیدیم. بر آن حضرت سلام دادیم و بعد از گفتگویی مختصری، امام(ع) فرمودند:" آمده‌اید مرا یاری کنید؟" من گفتم: مردی عیالوارم و اموال مردم نزد من است و نمی‌دانم عاقبت کار چه می‌شود، و دوست ندارم امانت کسی را ضایع کنم. پسر عمویم هم همین دلیل را برای امام(ع) بیان کرد. امام(ع) فرمودند:
" اینک که مرا یاری نمی‌کنید، پس از این بیابان دور شوید که مبادا ناله مرا بشنوید و مرا نبینید. جز این نیست که هرکس ناله بی کسی ما را بشنود و یا ما را ببیند و یاریمان نکند، بر خدا حق است که او را به روی( با صورت)، در آتش اندازد."

پانویس

منبع: موسسه فرهنگی موعود - تاریخ برداشت: 96/04/15

بازگشت به یاری نکردن مظلوم