فرهنگ مصادیق:چه دخترانی نیاز به اذن پدر ندارند؟
محتویات
مقدمه
نظام خانواده بلاشک رکن اصلی و اساسی هر جامعه است و توجه بسیار ی به آن در جوامع شرقی شده است از این رو دین مبین اسلام تاکید زیادی بر حفظ خانواده داشته است لذا هر چه اساس خانواده محکم ترو منسجم تر باشد به همان نسبت جامعه محکم تر است.
ازدواج
نظام خانواده بلاشک رکن اصلی و اساسی هر جامعه است و توجه بسیار ی به آن در جوامع شرقی شده است از این رو دین مبین اسلام تاکید زیادی بر حفظ خانواده داشته است لذا هر چه اساس خانواده محکم ترو منسجم تر باشد به همان نسبت جامعه محکم تر است و هرچه خانواده ضعیف تر باشد اثرسو آن بر جامعه است که به صورتهای مختلف از جمله طلاق، بی بند و باری، تولدهایی از راه نامشروع(زنازاده)و... خود را نشان میدهد که در جوامعه غربی بسیار شاهد این امور هستیم اما خوشبختانه کشور و قانون ما باتوجه به رهنمونهای دین مبین اسلام بسیار پایندتر از غرب نسبت به حفظ کیان خانواده است که میتوان تجلی این امور را درماده ۱۰۴۳ قانون مدنی کشور در باب نکاح یافت که از یک طرف احترام به پدر و جد پدری را مقرر داشته و از طرف دیگر به دلیل تجربه ی پدر و جد پدری و عدم فریب دختر باکره عقد نکاح را منوط به اذن ولی مینمایید.
ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی اینطور مقرر میدارد که « نکاح دختر باکره اگرچه به سن بلوغ رسیده باشد موقوف به اجازه پدر یا جد پدری او است و هرگاه پدر یا جد پدری بدون علت موجه از دادن اجازه مضایقه کند اجازه او ساقط و در این صورت دختر میتواند با معرفی کامل مردمی که میخواهد با او ازدواج نماید و شرایط نکاح و مهری که بین آنها قرار داده شده پس از اخذ اجازه از دادگاه مدنی خاص به دفتر ازدواج مراجعه و نسبت به ثبت ازدواج اقدام نماید.»
دختر باکره یعنی چه؟آیا به دختری که ازدواج نکرده باکره میگوییم؟آیا به دختری که در اثر مواقعه(مثل ورزش)بکارتش از بین رفته باشد هم میتوان باکره گفت؟آیا فقط به دختری که از طریق مواقعه بکارتش از بین رفته باشد غیر باکره میگوییم یا اینکه اگر از غیر مواقعه هم بکارتش از بین رفته باشد دیگر به او اطلاق باکره نمیشود؟اگر خانمی شوهر کرده است مواقعه داشته اما با این حال بکارتش چونکه ار نوع ارتجاعی بوده است، از بین نرفته است آیا به او باکره اطلاق میشود یا خیر؟آیا این دختر به اذن پدر احتیاج دارد یا خیر؟
نظر مشهور این است که:
۱- دختری که با عملی غیر از مواقعه بکارتش زائل شود صفت باکره بودن از او زائل نمیشود یعنی او همچنان باکره است و این دختر برای نکاح نیاز به اذن پدر دارد.
قانونگذار ما در ادوار مختلف شرایط مختلفی را در مورد نکاح نه تنها اطفال بلکه تا یک سن خاصی قرار داده است .قبل از انقلاب در قانون مدنی بحث بلوغ اطفال ابتدا سن ۱۸ سال مطرح میشد به همین دلیل در مورد نکاح در ابتدا همین سن ۱۸ سال را به عنوان سن اجازه ی نکاح قانونی در نظر گرفته است
۲- اگر بدون ازدواج رسمی به هر دلیلی اعم از زنا-تجاوز-وطی به شبهه با مواقعه بکارت زائل شده باشد، وصف باکره بودن از این دختر زائل میشود و به اذن پدر برای نکاح نیاز ندارد.
۳-اگر خانمی شوهر کرده و مواقعه صورت گرفته اما بکارت از بین نرفته باشد وصف باکره بودن از بین رفته است.
ولایت در نکاح
پدر و جد پدری بر دختر و پسر نابالغ ولایت قهری دارند.در فقه امامیه هیچ محدویتی نه برای دختر و نه برای پسر در مورد نکاح وجود نداردو حتی بچهای که تازه به دنیا آمده را میتوان به نکاح در آورد اما ولایت او قبل از رسیدن به سن بلوغ بر عهده ولی قهری است.
قانونگذار ما در ادوار مختلف شرایط مختلفی را در مورد نکاح نه تنها اطفال بلکه تا یک سن خاصی قرار داده است .قبل از انقلاب در قانون مدنی بحث بلوغ اطفال ابتدا سن ۱۸ سال مطرح میشد به همین دلیل در مورد نکاح در ابتدا همین سن ۱۸ سال را به عنوان سن اجازه ی نکاح قانونی در نظر گرفته است.
ازدواج
اگر پدر بدون دلیل موجه با نکاح دخترمخالفت کرد در حالیکه دختر به این نکاح تمایل دارد چه اتفاقی میافتد؟
ولایت چنین پدر ساقط میشود و دختر باید به دادگاه مراجعه کند و دادگاه تصمیم میگیرد که پدر چرا مخالفت میکند در قانون گذشته گفته شده بود که ۱۵ روز به پدر مهلت میدادند که به دادگاه بیاید و دلیلش را بگوید اما در قانون جدید مهلت ۱۵ روز را برداشتهاند.
چرا نکاح دختر باکره منوط به اذن پدر است؟
از نظر حقوقدانان اینکه اذن پدر را شرط نکاح دختر قرار داده است شرط مثبتی تلقی میشود، فلسفه و استدلال هم برای ان اقامه شده است و ماده ی۱۰۴۳ق. م را قانون به عنوان حمایت برای دختر قرار داده است و باید کسی که جنس مرد را میشناسد و از همه به دختر دلسوز تر باشد، اذن در نکاح دختر باکره را برعهده بگیرد به همین دلیل قانون فقط میگوید پدر و جد پدری باید اذن در نکاح بدهند و اذن شخص دیگری خلاف اصل است لذا اگر دختری پدر و جد پدری ندارد کس دیگری جایگزین نمیشود اما باتوجه به نکاتی که گفته شد توصیه ما این است خود دختر کسی را که دلسوز است و مرد است مثل برادر یا عمو را انتخاب کند و خود دختر، برای خودش اذن او را فرض کند.
موارد سقوط اعتبار اذن ولی در نکاح دختر باکره
در پارهای ازموارد، اعتبار اذن ولیّ ساقط میگردد ودختر باکره میتواند بدون اذن پدر یاجد پدری خویش اقدام به ازدواج کند. چنین ازدواجی صحیح و نافذ میباشد. این موارد عبارتند از:
۱)ولی باید در قید حیات باشد والا اجازه او لازم نیست.
۲)ولی حاضر باشد، اگر ولی مسافر یا غایب باشد، ولایت اوساقط واذن او غیر لازم میگردد.
۳)ولی باید اهلیت داشته باشد لذا اگر ولی محجور باشد حق دخالت ندارد.
۴)ولی باید در اذن دختر مصلحت شناسی کند، زیرا اختیار او محدود به مصلحت دختر است.
۵)ولی باید در رعایت مصلحت دلسوز باشد، ممانعت بی جهت به موجب قانون ولایت ولی را ساقط میکند.
اگر ازدواج بدون اذن ولی هم صورت گیرد و زوجین پس از عقد (حتی غیر رسمی) رابطه زناشویی ایجاد کنند؛ سپس ولی از دادگاه، ابطال عقد نامه آنها را بخواهد، ابطال عقد نامه صورت میگیرد، اما چون قبلاً دختر شوهر کرده و عنوان باکره بودن در مورد او صدق نمیکند، دیگر بار برای رسمی شدن عقد ازدواج نیاز به اذن ولی ندارد، رأی وحدت رویه این موضوع را چنین مطرح کرده، دختری که به عمل غیر مشروع عنوان باکرگی را از دست داده، نیاز به اذن ولی ندارد
آیا مادر بر دختر و پسر ولایت دارد؟
خیر.مادر بر دختر و پسر خودش حتی صغیر و صغیره ولایت ندارد و اگر برای فرزندش کسی را عقد کند این عقد فضولی است.و اگر ادعای وکالت کرده باشد و بعد پسر انکار کند، مادر ضامن نصف مهریه است.
اگر عقد نکاح بدون اذن ولی صورت بگیرد چه اتفاقی میافتد؟
اگر ازدواج بدون اذن ولی هم صورت گیرد و زوجین پس از عقد (حتی غیر رسمی) رابطه زناشویی ایجاد کنند؛ سپس ولی از دادگاه، ابطال عقد نامه آنها را بخواهد، ابطال عقد نامه صورت میگیرد، اما چون قبلاً دختر شوهر کرده و عنوان باکره بودن در مورد او صدق نمیکند، دیگر بار برای رسمی شدن عقد ازدواج نیاز به اذن ولی ندارد، رأی وحدت رویه این موضوع را چنین مطرح کرده، دختری که به عمل غیر مشروع عنوان باکرگی را از دست داده، نیاز به اذن ولی ندارد.
در نتیجه منظور از « ولایت در ازدواج » ولایت مطلق نیست، بلکه نوع خاصی از ولایت است. نکاح دختر بالغ به ایجاب و قبول زوجین واقع میگردد، اذن ولی جزء اخیر علت تامه است و تنها به عقد اعتبار میبخشد.
