فرهنگ مصادیق:چهل حدیث درباره اصلاح و سازش

چهل حدیث دربارهٔ اصلاح و سازش

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

اِنَّ أَفضَلَ الصّدَقَهِ اِصلاحُ ذاتِ البَینِ.
اصلاح و سازش میان مسلمانان برای انسان بالاترین صدقه و احسان به شمار می‌آید.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

اصلاحٌ ذاتِ البَینِ اَفضَلُ مِن عامَّةِ الصَّلاةِ و الصّیامِ.
اصلاح و سازش دادن میان مسلمانان از تمام نمازها و روزه‌های (مستحبی) بالاتر است.

امام موسی کاظم علیه السلام

طوبی لِلْمُصلِحینَ بَینَ النّاسِ اُولئِکَ هُمُ المُقرَّبونَ یَومَ القِیامَه.
خوشا به حال کسانی که میان مردم صلح و آشتی می‌دهند. آنان هستند که در روز قیامت مقربان درگاه الهی خواهند بود.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

تُعرَضُ اعمالُ النّاسِ فی کُلّ جُمعَهٍ مَرَّتَینِ: یَومَ اِلاِثنَینِ وَ یَومَ الخَمیسِ فَیُغفَرُ لِکُلِّ عَبدٍ مؤمنٍ الاّ مَن کانَت بَینَهُ و بَینَ أَخیهِ شَحناءُ.
اعمال مردم هر هفته دو بار: روزهای دوشنبه و پنجشنبه (بر معصومین علیه السلام). عرضه می‌شود و هر بنده مؤمن آمرزیده می‌شود مگر دو نفری که با یکدیگر عداوت و دشمنی دارند.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

اِنَّ اللهَ أحَبَّ الِکذبَ فی الصَّلاحِ و أبغَضَ الصِّدقَ فی الفَسادِ.
خداوند دروغ گفتن را در راه اصلاح و سازش دوست می‌دارد و راست گفتن را که باعث فساد و تباهی می‌گردد مبغوض می‌دارد.

امام محمدباقر علیه السلام

رَحِمَ اللهُ امْرَأً اَلَّفَ بینَ وَلِیَّیْنِ لَنا. یا مَعاشِرَ المُؤمنینَ تَأَلَّفوا وَ تَعاطَفوا.
خدایش رحمت کند کسی که میان دو نفر از محبّان و شیعیان ما را دوستی و اُلفت دهد. ای مؤمنان! شما همواره اُلفت و عطوفت را میان خود ثابت و استوار نگه بدارید.

امام جعفرصادق علیه السلام

إنّ المُصِلحَ لَیسَ بِکَذّابٍ، اِنّما هُو الصُّلحُ وَ لَیسَ بِکِذْبٍ!
کسی که میان افراد متنازع (به دروغ)، آشتی بدهد دروغگو نیست، این عمل او تنها اصلاح است دروغ نیست!

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

بِئسَ السَّعیُ اَلتفرِقَهُ بَینَ الأَلیفَینِ.
به راستی که تفرقه انداختن میان دو دوست و هم دم تا چه اندازه زشت و نکوهیده است.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

انَّ المُبیرَهَ الحالِقَهَ لِلدّینِ فسادُ ذاتِ البَینِ.
آن چیزی که اساس دین و ایمان را ریشه کن می‌کند دشمنی و تفرقه میان مسلمانان است.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

مَن کانَ مُهاجِراً لِأَخیهِ اکثرَ مِن ثلاثَهِ اَیّامٍ کانَتِ النّارُ أَولی بِهِ.
کسی که بیش از سه روز با برادر دینی اش قهر کند آتش دوزخ سزاوار او است.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

عَلَیکُم بالتَّواصُلِ وَالتّباذُلِ و اِیّاکُم والتَدابُرَ وَ التَّقاطُعَ.
بر شما باد که رابطه و بذل و محبّت را با یکدیگر داشته باشید و از دوری کردن و فاصله گرفتن سخت بپرهیزید.

امام محمدباقر علیه السلام

ما مِن مُؤمِنَینِ اهتَجرا فَوقَ ثلاثٍ اِلاّ و بَرِئتُ مِنُهما فی الثّالِثَهِ.
دو نفر مؤمنی که بیش از سه روز (به عنوان قهر). از یکدیگر جدا می‌شوند از هردوی آن‌ها بیزارم.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

اِذا اَبغَضتَ فِلا تَهْجُر.
اگر از کسی بَدت آمد و ناراحت شدی (زود)، با او قهر نکن.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

لایَکونُ العَبدُ فی الأَرضِ مُصلِحاً حَتّی یُسمّی فی السّماءِ مُصلِحاً.
بنده اصلاح طلب، پیش از آنکه در زمین به نام مُصلح و سازش دهنده خوانده شود (قبلاً). در آسمان به همین اسم نامگذاری شده است.

امام حسین علیه السلام

أیُّما اِثنَینِ جَری بَینَهُما کلامٌ فَطَلبَ احدُهُما رِضَی الآخَرِ کانَ سابِقَهُ اِلَی الجَنَّهِ.
هر دو نفری که میان آنها کدورتی حاصل شود و یکی از آن دو پیشدستی کند و از دیگری حلالیت بطلبد فردا (نیز). در رفتن به بهشت بر او سبقت خواهد گرفت.

امام جعفرصادق علیه السلام

أیُّما مُسلِمَینِ تَهاجَرا فَمَکَثا ثلاثاً لایَصطَلِحانِ اِلاّ کانا خارجَینِ عَنِ الاِسلام!
دو نفر مسلمانی که تا سه روز با یکدیگر قهر باشند و آشتی نکنند (باید گفت). آن‌ها دیگر از دین اسلام خارج شده‌اند! (دیگر نمی‌شود آن‌ها را مسلمان خواند).

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

مَنْ یُصلِحْ ما بَینَهُ وَ بَینَ اللهِ یُصلِحِ اللهُ ما بَینَهُ وَ بَینَ النّاسِ.
کسی که میان خود و خداوند صلح و سازش دهد (خدا را اطاعت کند و به اوامر و نوایش عمل نماید). خداوند نیز میان او و مردم اصلاح و سازش خواهد داد.

امام موسی بن جعفر علیه السلام

اذا اَحبَّ احدُکُم اُخاهُ فَلْیُعلِمْهُ فَاِنّهُ أَصلَحُ لِذاتِ البَین.
اگر یکی از شما برادر دینیش را دوست می‌دارد محبّتش را به او اظهار نماید. این کار اُلفت را میان شما استوارتر می‌سازد.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

مَن اَصلَحَ بَینَ النّاسِ اَصلَح اللهُ بَینَهُ وَ بَینَ العِبادِ فی الآخِرهِ.
کسی که میان مردم صلح و سازش دهد خداوند در آخرت (نیز). میان او و دیگران صلح و سازش خواهد داد.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

مِن اَفضَلِ النُّصحِ اَلاِشارهُ بِالصُّلحِ.
بهترین اندرز (در قدم اول). وادار کردن به صلح و آشتی است.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

تَمنّی جبرائیل أَن یکونَ مِن بَنی آدَمَ بِسَبعِ خصالٍ... والصُّلحُ بَینَ اِثنَین.
جبرائیل(علیه السلام). به خاطر هفت خصلت آرزو می‌کرد از افراد بشر باشد: یکی از آن‌ها آشتی دادن میان دو نفر است.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

مَن مَشی فی صُلحٍ بَینَ اِثنینِ صلّی عَلَیهِ مَلائِکَهُ اللهِ حتّی یَرجِعَ و اُعطِیَ أَجرَ لَیلَهِ القَدرِ.
کسی که در راه صلح و آشتی میان دو نفر گام برمی دارد تا زمانی که مراجعت کند فرشتگان خدا همواره بر او درود می‌فرستند و اجر و پاداش شب قدر هم به او عطا می‌گردد.

امام جعفرصادق علیه السلام

الکِذْبُ مذمومٌ اِلاّ فی اَمرین: دفعُ شرِّ الظَّلَمهِ و اصلاحُ ذاتِ البَینِ.
دروغ گفتن یک صفت نکوهیده است جز در دو جا: یکی دفع شر ظالم و دیگر اصلاح و سازش دادن میان دیگران.

امام جعفرصادق علیه السلام

صَدَقَهٌ یُحبُّهَا اللهُ تعالی: اصلاحٌ بینَ النّاسِ اِذا تَفاسَدوا وَ تَقریبٌ بَینَهُم اِذا تَباعَدوا.
اصلاح میان مردم جهت رفع فساد و آشتی دادن آن‌ها در وقت قهر و دوئیّت، یک صدقه و احسانی است که خدای متعال آن را دوست می‌دارد.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

صَدَقَهُ اللّسانِ اَلوَساطَهُ بینَ الناسِ والسَّعیُ فیما یکون سبباً لِإِطفاءِ النّائِرهَ أو اِصلاحٌ بَینَ النّاسِ.
صدقه زبان، وساطت کردن در (رفع حوائج)، مردم و تلاش برای خاموش کردن فتنه و یا صلح و آشتی دادن میان دیگران است.

امام جعفر صادق علیه السلام

ما عَمِلَ امْرُوءٌ عَمَلاً بَعدَ اِقامَهِ الفَرائِضِ خَیراً مِنْ اِصلاحٍ بَینَ النّاسِ، یَقولُ خَیراً وَ یُنمی خَیراً.
هیچ عملی برای انسان بعد از ادای واجبات بهتر و والاتر از اصلاح و سازش دادن میان مردم نیست، همواره سخنش نیکو و همواره کاربرد نیکو و پرباری به همراه خواهد داشت.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

المؤمنُ آلِفٌ مَألوفٌ مُتَعَطِّفٌ.
انسان مؤمن با عطوفت است با دیگران زیاد اُلفت می‌گیرد و دیگران نیز به راحتی با او مأنوس و همدم می‌گردند.

امام جعفرصادق علیه السلام

ملعونٌ ملعونٌ، رَجُلٌ یَبدَؤُهُ اَخوهُ بِالصُلحِ فَلَم یُصالِحْهُ!
کسی که برای سازش و آشتی به سوی برادر دینی خود پیشدستی می‌کند ولی طرف او نمی‌پذیرد، دو چندان لعنت بر او باد!

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

اِنَّ فَرحَهَ ابلیسَ اِذا فَرَّقَ بینَ المُتحابیّنَ کَفَرحَتِهِ حینَ خَرَجَ آدمُ (علیه السلام)، مِنَ الجَنَّهِ!
خوشحالی ابلیس شیطان از تفرقه انداختن میان دوستان (آنچنان است). به اندازه خوشحالی او، ساعتی که آدم(علیه السلام). از بهشت رانده شد!

امام موسی کاظم علیه السلام

لَیسَ شَیءٌ أَنکی لِاِبلیسَ وَ جُنودِهِ مِن زِیارَهِ اِلاخوانِ فی اللهِ بَعضِهِم لِبَعضٍ.
برای ابلیس شیطان و لشکریانش دردی بالاتر از آن ساعتی نیست که مؤمنان برای رضای خدا به دیدار یکدیگر می‌روند.

«امام جعفرصادق علیه السلام

اذا التَقَی المُسلمانِ (بَعدالهِجران). اِصطَکَّتْ رُکْبَتا ابلیسَ و تَخَلَّعَتْ اَوصالُهُ و نادی: یا وَیلَهُ ما لَقِیَ مِن الثُّبورِ!
وقتی دو مسلمان بعد از (مدتی). هجران با یکدیگر آشتی می‌کنند زانوهای شیطان ابلیس (از شدت غصّه آنچنان). به هم اصطکاک می‌کند و بند و بند او از هم جدا می‌شود که بلند فریاد می‌کند: ای وای بر من که چه‌ها بر سرم آمده! به هلاکت رسیدم!

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

اِذا اخَتَصَمَتْ هِیَ وَ زَوجُها فی البَیتِ فَلَهُ فی کُلِّ زاویَهٍ مِن زوایَا البَیتِ شَیطانٌ یُصفِّقُ و یَقولُ: فَرَّحَ اللهُ مَن فَرَّحَنی!
زمانی که زن با همسرش در منزل مرافعه و مشاجره می‌کند (دقیقاً)، در همان زمان در هر یک از زوایای منزل یک شیطان مشغول کف زدن و شادمانی است و می‌گوید: خدایش خوشحال کند کسی که مرا این چنین شاد و خوشحال کرده است!

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

لایزالُ اِبلیسُ فرِحاً ما اهتجَرَ المُسلِمانِ.
تا زمانی که دو مسلمان با هم قهر و از یکدیگر فاصله دارند، شیطان ابلیس در حال سرور و شادمانی است.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

مَن مَشی فی اِصلاحٍ بَینَ اِمرَأَهٍ وَ زَوجِها اَعطاهُ اللهُ تعالی أَجرَ اَلفِ شَهیدٍ قُتِلوا فی سبیلِ الله حَقّاً.
هر کس برای سازش دادن میان زن و شوهر قدم بردارد خداوند متعال ثواب هزار شهیدی که به حقیقت در راه خدا به شهادت رسیده‌اند به وی عطا خواهد فرمود.

امام جعفرصادق علیه السلام

ما عَمِلَ امْرؤٌ عَمَلاً بَعدَ اِقامَهِ الفَرائِضِ خَیراً مِن اِصلاحٍ بَینَ النّاسِ یَقولُ خَیراً و یُنمی خَیراً.
برای انسان عملی بعد از ادای واجبات بالاتر از اصلاح و آشتی دادن میان مردم نیست: عملش خیر و نیکو و نتیجه اش هم به خیر و نیکویی خواهد بود.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

صِلوا مَن قَطَعَکُم وَ عودوا بِالفَضلِ عَلیهِم.
کسانی که با شما قطع رابطه کردند، شما (در مقابل). با تفضّل برتر خود، رابطه خودتان را با آنان تجدید و استوار نمایید.

امام حسین علیه السلام

اِنّ اَوصَلَ النّاسِ مَن وَصَلَ مَنَ قَطَعَهُ.
سازش کارترین مردم آن کسی است که با کسی که با او قطع رابطه کرده صلح و آشتی نماید.

مولی امیرالمؤمنین علیه السلام

لاخَیرَ فی مَن یَهجُرُ أخاهُ مِن غَیرِ جُرمٍ.
کسی که بی جهت از برادر بی گناه خود کناره گیری می‌کند خیر و امیدی در وجود او نیست. (لیاقت برادری را ندارد).

امام جعفرصادق علیه السلام

لایَفتَرِقُ رَجُلانِ عَلَی الهِجرانِ اِلاّ اسْتَوجَبَ أَحَدُهُما البَراءَهَ واللَّعنَهَ و رُبَّما اسْتَحَقَّ ذلِکَ کِلاهُما!
دو نفر که به عنوان قهر و دوئیّت، از یکدیگر جدا می‌شوند قطعاً یکی از آن دو مستوجب لعنت و بیزاری خداوند است و چه بسا که لعنت شامل هر دوی آن‌ها نیز بگردد!

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم

اِنَّ ریحَ الجنَّهِ تُوجَدُ مِن مَسیرَهِ اَلفِ عامٍ مایَجِدُها عاقٌّ ولاقاطعُ رَحِمٍ و لاشَیخٌ زانٍ.
(این سه نفر). بوی بهشت را که شعاع آن تا هزار سال راه استشمام می‌شود به مشام آن‌ها نخواهد رسید: عاقّ والدین، قاطع رحم (با ارحام قطع رابطه کرده). و پیر بی عفت زناکار.

منبع

شکوفه‌های حکمت

پانویس

منبع: دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت - تاریخ برداشت: 94/12/18

بازگشت به اصلاح ذات البین