فرهنگ مصادیق:نماز طواف - پرتال انهار
۱- اجیر گرفتن کسی که قرائتش صحیح نیست
سؤال: کسی که نماز او چندان کامل نیست اگر برای خود یا به نیابت از کسی به حج برود آیا در انجام نماز طواف میتواند دیگری را نایب کند؟
پاسخ: در مورد حجّ خودش باید به اندازهای که توانایی دارد انجام دهد و کوشش کند تا آن جا که میتواند قرائت نماز را اصلاح کند ولی اگر قرائتش صحیح نیست نایب شدن او برای دیگران مشکل است.
۲- نماز طواف کسی که کیسه بول همراه دارد
سؤال: با توجّه به این که همراه خود کیسه مخصوص بول دارم و چون با حرکت بدن بول خارج میگردد برای طواف و نماز طواف چه کنم؟
پاسخ: یک وضو برای طواف و یک وضو برای نماز کافی است
۳- شرایط نائب گرفتن برای نماز طواف
سؤال: در مسأله نیابت در نماز طواف آیا فرقی بین کسی که میتواند قرائتش رابه تدریج تصحیح کند بین کسی که اصلا قدرت بر تصحیح ندارد هست؟
پاسخ: اگر قادر بر تصحیح به تدریج هست بر او واجب است به تدریج تصحیح کند و الاّ جایز است به همان مقدار که قدرت دارد نماز را بخواند و لازم نیست که نایب بگیرد و یا آن را با جماعت به جا آورد.
۴- خواندن نماز طواف بین طواف کنندگان
سؤال: در اثر کثرت ازدحام، مقام حضرت ابراهیم(علیه السلام) در موسم حج وسط طواف کنندگان قرار میگیرد، اگر کسی آن جا نماز طواف واجب بخواند مشکل و دیگران اعتراض میکنند، آیا تا آخر مسجدالحرام پشت مقام ابراهیم میتواند نماز بخواند؟
پاسخ: مانعی ندارد عقب تر نماز بخواند و اگر مزاحم طواف کنندگان است نماز خواندن وسط آنها خالی از اشکال نیست.
۵- بلند خواندن نماز طواف توسط بانوان
سؤال: اگر زن تکبیرة الاحرام یا قرائت را در نماز طواف بلند بگوید به طوری که نامحرم بشنود جایز است یا خیر؟ و برفرض عدم جواز آیا اعاده لازم است؟
پاسخ: اشکالی ندارد.
۶- جلوتر ایستادن خانمها در نماز طواف
سؤال: در مقام ابراهیم(علیه السلام) به واسطه ازدحام ممکن نمیشود که در موقع نماز طواف مردها و زنها طوری بایستند که محاذی هم نباشند، یا زن جلوتر از مرد مشغول نماز نباشد، آیا در این صورت نماز آنها صحیح است؟
پاسخ: اشکالی ندارد.
۷- خواندن نماز طواف در حجر اسماعیل
سؤال: این که فرمودهاید: «واجب آن است که نماز طواف را پشت مقام بجا آورند» پشت مقام تا چه اندازه است، آیا میتوان حدّ معیّنی برای آن فرض کرد؟
پاسخ: این امر عرفی است; یعنی مردم بگویند نماز او پشت مقام است.
۸- خواندن نماز طواف در حجر اسماعیل
سؤال: شخصی با اعتقاد به این که حجر اسماعیل مقام ابراهیم است، نمازش را در آنجا بجا آورده است. وظیفه اش چیست؟ اگر بعد از تقصیر متوجّه شود، آیا اعمال بعد از نماز هم باید اعاده گردد؟
پاسخ: باید نمازش را در پشت مقام ابراهیم اعاده کند، و اعاده اعمال بعد لازم نیست.
۹- حائض شدن پس از خواندن نماز طواف در حجر اسماعیل
سؤال: خانمی نماز طواف خود را در حجر اسماعیل خوانده، و به منزل بازگشته، و سپس متوجّه شده که حائض گردیده، و طبق عادت هر ماهه تا وقوف به عرفات پاک نمیشود. آیا نمازی که خوانده صحیح بوده؟ اگر صحیح نبوده، وظیفه اش چیست؟
پاسخ: عمره او صحیح است، و باید برای حجّ تمتّع محرم شود، و هنگامی که برای اعمال مکّه به مکّه بازگشت، نماز طواف عمره را پشت مقام ابراهیم بجا میآورد، و احتیاط آن است که نماز سابق را قبل از طواف حجّ تمتّع بخواند.
۱۰- تکلیفی یا وضعی بودن حکم نماز طواف
سؤال: آیا نماز در پشت مقام ابراهیم حکم تکلیفی است، یا وضعی؟ به عبارت دیگر، اگر کسی (مثلا) نمازش را نزدیک دیوار زمزم بخواند، آیا نمازش باطل است، یا فقط معصیت کرده، ولی نماز صحیح است؟
پاسخ: خواندن نماز طواف واجب پشت مقام ابراهیم جزء شرایط است، و جنبه حکم وضعی دارد، ولی اگر بر اثر ازدحام نتواند نماز را پشت مقام بخواند، تا جایی که مزاحمتی برای طواف کنندگان نداشته باشد عقب تر میرود.
۱۱- صبر کردن برای نزدیکتر خواندن نماز طواف به مقام ابراهیم (ع)
سؤال: هرگاه فردی به خاطر ازدحام نتواند نماز طواف را پشت مقام بخواند، آیا باید صبر کند تا خلوت شود، یا میتواند فوراً نمازش را در جایی که مقدور است بخواند، ولو روزهای بعد، در جای نزدیکتر میتواند اعاده نماید؟
پاسخ: میتواند در جایی که مقدور است بخواند، و صبر کردن برای نزدیکتر خواندن لازم نیست.
۱۲- خواندن نماز طواف در غیر مقام ابراهیم (ع)
سؤال: اگر کسی نماز طواف را در مکانی غیر از مقام ابراهیم بخواند، و با اعتقاد به صحّت آن، بقیّه اعمال را انجام دهد، وظیفه او چیست؟
پاسخ: فقط باید نماز را اعاده کند.
۱۳- تغییر محل مقام ابراهیم(ع)
سؤال: در یکی از روزنامههای عربستان مقالهای تحت عنوان: «آیا جابجایی مقام ابراهیم مناسب است؟» به چاپ رسیده، و مطالبی در مورد لزوم این کار به منظور رفع مانع برای طواف کنندگان مطرح شده است. لطفاً بفرمائید:
الف) چنین اقدامی از نظر شرعی چه حکمی دارد؟
ب) در صورت عملی شدن این طرح، تکلیف حجّاج در مورد طواف و نماز طواف چیست؟
پاسخ: جابجایی مقام ابراهیم ضرری به امر طواف نمیزند; زیرا جایز است طواف در دو طرف مقام ابراهیم انجام شود; امّا از آنجا که مقام ابراهیم معیاری برای محلّ نماز «طواف واجب» است، و این تغییر سبب میشود که معیار مزبور به هم بخورد، تغییر آن شرعاً مجاز نیست.
همان طور که گذشت برای طواف مشکلی ایجاد نمیشود; زیرا طواف در پشت مقام نیز جایز است; امّا اگر خدایی نکرده آنها اقدام به چنین کار خلافی کنند، زائران باید محلِّ تقریبیِ فعلیِ آن را برای نماز «طواف واجب» در نظر بگیرند، و طبق آن عمل کنند.
۱۴- شروع به نماز طواف با علم به حرکت توسط طواف کنندگان
سؤال: گاه انسان میداند که اگر نماز طواف را شروع کند، طواف کنندگان او را حرکت داده، جا بجا میکنند; ولی در عین حال نماز را شروع میکند. اگر این نماز را تمام کند صحیح است؟
پاسخ: اگر به امید این که بتواند آن را کامل کند انجام داده، و او را جا به جا نکردند، نماز او صحیح است، و اگر کمی جا به جا کنند، به طوری که صورت نماز به هم نخورد، و در حال جا به جایی سکوت کند، آن نیز مانعی ندارد.
۱۵- تکرار ذکر در صورت حرکت بی اختیار در نماز طواف
سؤال: شخصی مشغول نماز طواف بود که طواف کنندگان او را حرکت دادند. پس از استقرار ذکری را که در حال حرکت خوانده بود تکرار کرد، ولی دوباره او را حرکت دادند، او نیز ذکر را تکرار کرد. آیا نمازش صحیح است؟
پاسخ: اگر طوری حرکت دادهاند که استقرار او از بین رفته، تکرار ذکر مانعی ندارد; در غیر این صورت، تنها به قصد احتیاط تکرار کند، به شرط آن که از روی وسواس نباشد.
۱۶- نماز خواندن در قسمتی از مسجد الحرام که به طور غیر صحیح تطهیر شده
سؤال: هنگامی که قسمتی از زمین مسجد الحرام نجس میشود، کارکنان آنجا اقدام به تطهیر آن به روش غیر صحیح میکنند. آیا نماز خواندن بر روی آن قسمت از زمین، که به روش فوق تطهیر شده و هنوز مرطوب است، جایز است؟
پاسخ: احتیاط آن است که در مکان دیگری نماز بخواند; ولی اگر یقین به نادرستی روش آنها ندارد اشکالی ندارد، و جستجو در این امور لازم نیست.
۱۷- جلوتر ایستادن زنان هنگام نماز طواف
سؤال: در موقع نماز طواف امکان ندارد که مردان و زنان طوری بایستند که محاذی هم نباشند، یا زنان جلوتر از مردان مشغول نماز نشوند. در این صورت نماز چه حکمی دارد؟
پاسخ: در این شرایط اشکالی ندارد.
۱۸- همراه داشتن شی نجس هنگام طواف و نماز آن
سؤال: آیا محمول نجس (همراه داشتن دستمال نجس، و امثال آن) در طواف و نماز طواف جایز است؟
پاسخ: پوشیدن لباسهایی که به تنهایی ستر عورت نمیکند، در طواف و نماز طواف اشکالی ندارد; همچنین محمول نجس و متنجّس.
۱۹- زنی که قبل از خواندن نماز طواف حائض شده
سؤال: خانمی برای عمره تمتّع مُحرم شده، و پس از ورود به مکّه و انجام طواف، و قبل ازبجا آوردن نماز طواف، حائض گردیده است. وظیفه اش چیست؟
پاسخ: اگر وقت وسعت دارد (یعنی تا قبل از عزیمت به عرفات پاک میشود) صبر میکند تا پاک شود و نماز طواف را بخواند، و پس از آن بقیّه اعمال را بجا آورد، و چنانچه وقت تنگ است، سعی و تقصیر عمره تمتّع را انجام میدهد، سپس برای حجّ تمتّع مُحرم میشود، و احتیاط آن است که پس از بازگشت از عرفات و منی، و قبل از بجا آوردن اعمال مکّه، نماز طواف گذشته را بخواند، سپس اعمال مکّه را بجا آورد.
۲۰- اصلاح قرائت نماز طواف
سؤال: شخصی که نمازش غلطهای فراوانی دارد، و به احرام عمره تمتّع محرم شده، و وارد مکّه میشود، و (مثلا) هفت روز در مکّه توقّف میکند. آیا واجب است تا آخر وقت در احرام بماند و نمازش را اصلاح نماید، سپس شروع به طواف و نماز کند، یا وظیفه دیگری دارد؟
پاسخ: لازم است صبر کند، و نمازش را به مقداری که میتواند اصلاح کند.
۲۱- آگاهی به اشتباه خواندن نماز طواف بعد از انجام آن
سؤال: هرگاه شخصی مطمئن بوده که قرائت و اذکار نمازش را به طور صحیح انجام میداده، و نماز طواف را بر همان اساس خوانده است، اکنون معلوم شده که اشتباهاتی در قرائت نماز دارد. چه باید بکند؟
پاسخ: اگر احتمال غلط بودن آن را نمیداده، نمازش صحیح بوده است، ولی برای نمازهای روزانه آینده اشتباهاتش را اصلاح کند.
۲۲- انجام نماز طواف بدون وضو
سؤال: وضوی شخصی پس از طواف باطل میشود، ولی بر اثر خجالت وضو نمیگیرد، و به همان شکل نماز طوافش را به جا آورده، و به دنبال آن سعی و تقصیر نموده، و از احرام خارج میشود. وظیفه او چیست؟
پاسخ: باید نماز و سعی و تقصیر را اعاده کند.
۲۳- خواندن نماز طواف به جماعت
سؤال: آیا روحانی کاروان، که نماز طوافش را به صورت فرادی خوانده، میتواند همان نماز را مانند نمازهای یومیّه، به نیّت جماعت برای افراد کاروان امامت کند؟
پاسخ: بنابر احتیاط واجب نماز طواف را نمیتوان با جماعت خواند.
۲۴- انجام اعمال مستحبی بین طواف و نماز آن
سؤال: آیا جایز است در میان طواف و نماز طواف، نماز مستحبّی یا عبادت مستحبّی دیگری بجا آورد؟
پاسخ: احتیاط در ترک آن، و اقدام به انجام نماز طواف است.
۲۵- برخورد با نا محرم هنگام نماز طواف
سؤال: گاه در پشت مقام ابراهیم ازدحام زیاد است، و چون زن و مرد در کنار هم هستند احیاناً مورد فشار ازدحام قرار میگیرند. در صورتی که خوف فسادی نرود، آیا به نماز طواف ضرری میزند؟
پاسخ: در فرض سؤال برای نماز ضرر ندارد.
۲۶- فاصله انداختن بین طواف و نمازآن
سؤال: آیا فاصله انداختن بین طواف و نماز آن، به مقدار دو رکعت نماز اشکال دارد، و اصولا چه مقدار فاصله ضرر دارد؟
پاسخ: این مقدار اشکال ندارد، و میزان مبادرت عرفیّه است، و در صورت تأخیر نماز، اعاده طواف لازم نیست.
۲۷- انجام اعمال مستحبی پشت مقام ابراهیم (ع)
سؤال: شخصی علاقمند است که قرائت قرآن و نمازهای مستحبّی و دعاء توسّل را پشت مقام ابراهیم انجام دهد، در حالی که در جاهای دیگر مسجد الحرام نیز انجام این امور ممکن است. از طرفی، بر اثر ازدحام جمعیّت کسانی که میخواهند نماز طواف واجب بخوانند با کمبود جا مواجه هستند. آیا این کار جایزاست؟
پاسخ: این کار در صورت مزاحمت جایز نیست، و میتواند در نقاط دیگر مسجد الحرام آنها را انجام دهد، زیرا تمامی نقاط مسجدالحرام دارای فضیلت است.
۲۸- تکلیفی یا وضعی بودن فوریت نماز بعد از طواف
سؤال: در مناسک فرمودهاید باید نماز طواف را پس از طواف بدون فاصله بجا آورد; آیا فوریت نماز بعد از طواف، وضعی است یا تکلیفی و اگر شخص به فاصله مثلا یک ساعت بعد از طواف نماز را بخواند، چه حکمی دارد؟
پاسخ: ظاهراً حکم وضعی است و اگر عمداً فاصله زیادی بیندازد، احتیاط آن است که طواف را اعاده کند و بعد از آن نماز طواف را بجا آورد.
۲۹- محل نماز طواف عمره مفرده مستحبی
سؤال: آیا طواف عمره مفرده مستحب، حکم طواف واجب را دارد، که باید نماز آن پشت مقام ابراهیم باشد؟ یا حکم طواف مستحبّی را دارد که در هر جای مسجد الحرام میتوان آن را خواند؟
پاسخ: حکم طواف واجب را دارد، و باید نماز آن پشت مقام ابراهیم باشد. البتّه به مقداری که میسّراست.
۳۰- نیابت زن برای نماز طواف
سؤال: آیا زن به نیابت از دیگری میتواند نماز طواف بخواند؟
پاسخ: مانعی ندارد.
۳۱- خواندن نماز پشت سر زنان نمازگزار در مسجد الحرام
سؤال: در نماز شرط است که زن جلوتر از مرد و یا برابر مرد در حالت نماز نباشد. آیا این در نماز جماعت مسجدالحرام (که آنجا رعایت نمیشود) و نماز طواف پشت مقام ابراهیم نیز شرط است؟
پاسخ: در پشت مقام اشکالی ندارد و در سایر موارد به مقداری که امکان دارد رعایت کنید و آنچه مشکل است مانعی ندارد.
۳۲- کسی که در عمره قبلی نماز طوافش باطل بوده
سؤال: زنی در اولین عمره خود به واسطه به گردن داشتن غسلهای واجب نماز طواف او باطل بوده است و مدتها بعد ازدواج کرده است و دوباره به عمره رفته است. اگر در عمره دوم غسلهای واجب را انجام داده باشد و نماز طواف عمره دوم او صحیح باشد آیا کفایت کننده از عمره اول میباشد؟
پاسخ: نسبت به طواف نساء کفایت میکند اما طواف و نماز عمره اول را خودش بجا آورد و اگر نمیتواند از کسانی که مشرف میشوند نایب بگیرد.
