فرهنگ مصادیق:نماز جمعه - اجوبه الاستفتائات
س ۶۰۶: نظر جنابعالی دربارهٔ شرکت در نماز جمعه با توجه به اینکه در عصر غیبت حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به سر میبریم، چیست؟ اگر افرادی اعتقاد به عدالت امام جمعه نداشته باشند، آیا تکلیف شرکت در نماز جمعه از آنان ساقط میشود؟
ج: هرچند نماز جمعه در عصر حاضر واجب تخییری است و حضور در آن واجب نیست، ولی با توجه به فوائد و آثار شرکت در آن، سزاوار نیست که مؤمنین خود را از برکات حضور در این نماز به مجرد تشکیک در عدالت امام جمعه و یا عذرهای واهی دیگر، محروم سازند.
س ۶۰۷: معنای وجوب تخییری در مسأله نماز جمعه چیست؟
ج: معنای آن این است که مکلّف در ادای فریضه واجب ظهر روز جمعه بین خواندن نماز جمعه یا نماز ظهر مخیر است.
س ۶۰۸: نظر جنابعالی در مورد شرکت نکردن در نماز جمعه بر اثر بیمبالاتی، چیست؟
ج: ترک حضور و شرکت نکردن در نماز عبادی سیاسی جمعه به خاطر اهمیت ندادن به آن، شرعاً مذموم است.
س ۶۰۹: بعضی از مردم به دلیل عذرهای واهی و گاهی بر اثر اختلاف دیدگاهها، در نماز جمعه شرکت نمیکنند، نظر جنابعالی در اینباره چیست؟
ج: نماز جمعه هرچند واجب تخییری است، ولی خودداری از شرکت در آن بهصورت دائمی وجه شرعی ندارد.
س ۶۱۰: آیا اقامه نماز جماعت ظهر همزمان با اقامه نماز جمعه در مکان دیگری نزدیک محل اقامه نماز جمعه جایز است؟
ج: این کار فینفسه اشکال ندارد و موجب برائت ذمّه مکلّف از فریضه ظهر جمعه میشود، زیرا در عصر حاضر، نماز جمعه واجب تخییری است، ولی با توجه به اینکه اقامه نماز جماعت ظهر در روز جمعه در مکانی نزدیک محل اقامه نماز جمعه باعث تفرقه صفوف مؤمنین میشود و چه بسا در نظر مردم بی احترامی و اهانت به امام جمعه و کاشف از بیاعتنایی به نماز جمعه است، بنا بر این سزاوار است که مؤمنین اقدام به انجام آن نکنند، و حتی در صورتی که مستلزم مفاسد و حرام باشد، واجب است از اقامه آن اجتناب کنند.
س ۶۱۱: آیا خواندن نماز ظهر در فاصله زمانی بین نماز جمعه و نماز عصر، جایز است؟ اگر نماز عصر را شخصی غیر از امام جمعه بخواند، آیا اقتدا به او در نماز عصر جایز است؟
ج: نماز جمعه مجزی از نماز ظهر است، ولی خواندن آن بعد از نماز جمعه از باب احتیاط اشکال ندارد و اقتدا در نماز عصر روز جمعه به غیر امام جمعه اشکال ندارد، ولی هرگاه بخواهد با مراعات احتیاط در خواندن نماز ظهر پس از خواندن نماز جمعه نماز عصر را به جماعت بخواند، احتیاط کامل این است که به کسی اقتدا نماید که نماز ظهر را احتیاطاً بعد از نماز جمعه خوانده است.
س ۶۱۲: اگر امام جمعه نماز ظهر را بعد از نماز جمعه نخواند، آیا مأموم میتواند آن را احتیاطاً به جا آورد؟
ج: برای او جایز است.
س ۶۱۳: آیا بر امام جمعه کسب اجازه از حاکم شرع واجب است؟ مراد از حاکم شرع چه کسی است؟ و آیا این حکم در شهرهای دور دست هم جاری است؟
ج: اصل جواز امامت برای اقامه نماز جمعه متوقف بر این اجازه نیست، ولی ترتب احکام نصب وی برای امامت جمعه متوقف بر این است که منصوب از طرف ولی امر مسلمین باشد و این حکم شامل هر سرزمین و شهری که ولی امر مسلمین در آن حاکم و مطاع است، میشود.
س ۶۱۴: آیا جایز است امام جمعه منصوب در صورت نبودن مانع یا معارض نماز جمعه را در غیر از مکانی که برای آنجا نصب شده، اقامه نماید؟
ج: این عمل فینفسه جایز است، ولی احکام انتصاب برای امامت جمعه بر آن مترتب نمیشود.
س ۶۱۵: آیا انتخاب امام جمعه موقت باید به وسیله ولی فقیه باشد یا اینکه خود ائمه جمعه میتوانند افرادی را به عنوان امام جمعه موقت انتخاب نمایند؟
ج: جایز است امام جمعه منصوب شخصی را به عنوان جانشین موقت برای خودش انتخاب کند، ولی بر امامت فرد نائب، احکام انتصاب از طرف ولی فقیه مترتب نمیشود.
س ۶۱۶: اگر مکلّف امام جمعه منصوب را عادل نداند و یادر عدالت او شک داشته باشد، آیا برای حفظ وحدت مسلمانان میتواند به او اقتدا کند؟ آیا کسی که در نماز جمعه شرکت نمیکند، جایز است دیگران را تشویق به عدم حضور در آن نماید؟
ج: اقتدا به کسی که او را عادل نمیداند و یا در عدالت وی شک دارد، صحیح نیست و نماز جماعت او هم صحیح نمیباشد، ولی حضور و شرکت در نماز جماعت برای حفظ وحدت اشکال ندارد، و در هر صورت حق ندارد دیگران را ترغیب و تشویق به عدم حضور در نماز جمعه کند.
س ۶۱۷: شرکت نکردن در نماز جمعه که برای مکلّف دروغگویی امام جمعه آن ثابت شده است، چه حکمی دارد؟
ج: مجرد کشف خلاف چیزی که امام جمعه گفته، دلیل بر دروغگویی او نیست، زیرا ممکن است گفته او از روی اشتباه یا خطا و یا توریه باشد، و سزاوار نیست انسان به مجرد توهّم خروج امام جمعه از عدالت، خود را از برکات نماز جمعه محروم نماید.
س ۶۱۸: آیا تشخیص و احراز عدالت امام جمعه منصوب از طرف امام راحل یا ولی فقیه عادل، بر مأموم واجب است، یا اینکه انتصاب او به امامت جمعه برای اثبات عدالت وی کافی است؟
ج: اگر نصب او به امامت جمعه موجب وثوق و اطمینان مأموم به عدالت وی شود، در صحّت اقتدا به او کافی است.
س ۶۱۹: آیا تعیین امام جماعت برای مساجد از طرف علمای مورد اطمینان، یا تعیین ائمه جمعه از طرف ولیّ امر مسلمین، نوعی شهادت بر عدالت آنان محسوب میشود یا اینکه باید دربارهٔ عدالت آنان تحقیق شود؟
ج: اگر نصب امام جمعه یا جماعت موجب اطمینان به عدالت وی شود، اقتدا به او جایز است.
س ۶۲۰: در صورت شک در عدالت امام جمعه و یا خدای نکرده یقین به عدم آن، آیا اعاده نمازهایی که پشت سر او خواندهایم، واجب است؟
ج: اگر شک در عدالت یا یقین به عدم عدالت بعد از فراغ از نماز باشد، نمازهای خوانده شده صحیح است و اعاده آنها واجب نیست.
س ۶۲۱: شرکت در نماز جمعه که از طرف دانشجویان کشورهای اسلامی در کشورهای اروپایی و غیر آنها برگزار میشود و بیشتر شرکت کنندگان در آن و همچنین امام جمعه از برادران اهل سنت هستند، چه حکمی دارد؟ و در این صورت آیا خواندن نماز ظهر بعد از اقامه نماز جمعه واجب است؟
ج: شرکت در آن برای حفظ وحدت و اتحاد مسلمانان اشکال ندارد و خواندن نماز ظهر واجب نیست.
س ۶۲۲: در یکی از شهرهای پاکستان مدت چهل سال است که نماز جمعه برگزار میشود. در حال حاضر شخصی بدون رعایت فاصله شرعی بین دو نماز جمعه، اقدام به برگزاری نماز جمعه دیگری نموده که منجر به بروز اختلاف بین نمازگزاران شده است، این عمل شرعاً چه حکمی دارد؟
ج: انجام هر گونه کاری که منجر به بروز اختلاف بین مؤمنین و پراکندگی صفوف آنان شود، جایز نیست، چه رسد به مثل نماز جمعه که از شعائر اسلامی و از مظاهر وحدت صفوف مسلمانان است.
س ۶۲۳: خطیب مسجد جامع جعفری در راولپندی اعلام نموده که نماز جمعه به علت کارهای ساختمانی در آن برگزار نخواهد شد، و اکنون که عملیات تعمیر مسجد به پایان رسیده، با مشکلی مواجه شدهایم و آن اینکه در فاصله چهار کیلومتری ما نماز جمعه در مسجد دیگری اقامه میشود. با توجه به مسافت مزبور آیا اقامه نماز جمعه در مسجد جامع جعفری صحیح است یا خیر؟
ج: اگر فاصله بین دو نماز جمعه یک فرسخ شرعی نباشد، نماز جمعه ای که بعد از نماز جمعه اول برگزار میشود، باطل است و در صورتی که مقارن هم اقامه شوند هر دو باطل میباشند.
س ۶۲۴: آیا خواندن نماز جمعه که بهصورت جماعت اقامه میشود، بهطور فرادی صحیح است؟ بدین معنی که شخصی نماز جمعه را بهصورت فرادی در کنار کسانی که آن را به نحو جماعت برگزار میکنند، بخواند.
ج: از شرایط صحّت نماز جمعه، این است که بهصورت جماعت اقامه شود. نماز جمعه به نحو فرادی صحیح نیست.
س ۶۲۵: کسی که نمازش شکسته است آیا میتواند آن را بهصورت جماعت پشت سر امام جمعه بخواند؟
ج: نماز جمعه از مأموم مسافر صحیح و مجزی از نماز ظهر است.
س ۶۲۶: آیا ذکر نام مبارک حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) به عنوان یکی از ائمه مسلمانان در خطبه دوم نماز جمعه واجب است؟ یا اینکه واجب است ذکر نام آن حضرت به قصد استحباب باشد؟
ج: عنوان ائمه مسلمین شامل حضرت زهرای مرضیه(علیهاالسلام) نمیشود و ذکر نام مبارک آن حضرت در خطبه نماز جمعه واجب نیست، ولی تبرک جستن به ذکر نام شریف آن حضرت اشکال ندارد، بلکه امری پسندیده و موجب اجر و ثواب است.
س ۶۲۷: در حالی که امام جمعه نماز جمعه را اقامه میکند، آیا مأموم میتواند برای خواندن نماز واجب دیگری به او اقتدا نماید؟
ج: صحّت آن، محل اشکال است.
س ۶۲۸: آیا خواندن خطبههای نماز جمعه قبل از وقت ظهر شرعی صحیح است؟
ج: خواندن آن قبل از زوال جایز است، ولی احتیاط آن است که قسمتی از آن در وقت ظهر باشد.
س ۶۲۹: اگر مأموم چیزی از خطبههای نماز جمعه را درک نکند، بلکه فقط هنگام نماز حاضر شود و به امام جمعه اقتدا نماید. آیا نماز او صحیح و مجزی است؟
ج: نماز او صحیح و مجزی است، حتی اگر امام را در رکوع رکعت آخر نماز جمعه درک کند.
س ۶۳۰: نماز جمعه در شهر ما یک ساعت و نیم بعد از اذان ظهر اقامه میشود، آیا این نماز مجزی از نماز ظهر است یا اینکه اعاده آن لازم است؟
ج: وقت نماز جمعه از اول زوال خورشید شروع میشود و أحوط آن است که از اوائل عرفی زوال در حدود یکی دو ساعت به تأخیر نیفتد.
س ۶۳۱: کسی که توانایی رفتن به نماز جمعه را ندارد، آیا میتواند نمار ظهر و عصر را در اوائل وقت بخواند یا اینکه باید صبر کند تا نماز جمعه تمام شود و بعد از آن نماز ظهر و عصر را بخواند؟
ج: صبر کردن بر او واجب نیست و میتواند نماز ظهر و عصر را در اول وقت بخواند.
س ۶۳۲: اگر امام جمعه منصوب، سالم و حاضر در محل برگزاری نماز جمعه باشد، آیا جایز است، که امام جمعه موقت را مکلّف به اقامه نماز جمعه نماید؟ آیا صحیح است به امام جمعه موقت اقتدا کند؟
ج: اقامه نماز جمعه به امامت نایب امام جمعه منصوب و اقتدای امام منصوب به نائب خود اشکال ندارد.
نماز جمعه
استفتائات جدید
س: محضر جنابعالی عرض میشود که آیا میشود در نماز جمعه یک نفر خطبه نماز جمعه را بخواند و نفر دیگری نماز جمعه را بخواند؟
ج) صحیح و مجزی نیست، بلکه باید خطیب و امام هر دو یکی باشند.
س۱) اگر نماز جمعه را یک ساعت بعد از اذان ظهر خواندیم آیا باید نماز ظهر را هم بخوانیم؟
س۲) اگر نماز جمعه را بیشتر از دو ساعت بعد از اذان ظهر خواندیم، آیا باید نماز ظهر را هم بخوانیم؟
ج۱) در فرض مذکور نماز جمعه مجزی از نماز ظهر است و بجا آوردن نماز ظهر لازم نیست.
ج۲) وقت نماز جمعه از اول زوال خورشید شروع میشود و احوط آن است که از اوائل عرفی زوال در حدود یکی دو ساعت به تأخیر نیافتد و اگر بیش از دو ساعت بعد از زوال، نماز جمعه خوانده شده، احتیاط در بجا آوردن نماز ظهر میباشد.
۱- آیا نماز جمعه واجب است ؟
۲- در صورت واجب بودن اگر بیش از سه هفته به نماز نروم حکم چیست؟
ج۱و۲) واجب تخییری است و شایسته نیست که مؤمنین از انجام آن که (دارای فضیلت و اهمیّت زیادی است) خودداری نمایند.
س: خواندن و بجا آوردن نماز قضا یا نماز مستحبی از سوی شخص در هنگام خواندن خطبههای نماز جمعه توسط امام جمعه چه حکمی دارد؟ آیا دارای ایراد میباشد؟
ج) بطور کلی آنچه که موجب گوش ندادن و از بین رفتن فایده خطبه میشود، باید ترک شود.
س: اگر شخصی در رکعت دوم نماز جمعه برسد، ادامه نماز او چگونه خواهد بود؟ و آیا کفایت از نماز ظهر میکند؟
ج) رکعت دیگر را فرادا بجا آورد و کفایت از نماز ظهر مینماید.
س: در صورتی که بخواهیم در روز جمعه نماز ظهر و عصر خود را به صورت فرادا در منزل بخوانیم آیا باید صبر کنیم تا نماز جمعه تمام شود یا اینکه میتوانیم در اول وقت نماز را بجای بیاوریم؟
ج) صبر کردن لازم نیست.
س: اگر در رکعت دوم نماز جمعه برسیم حکم چیست؟
ج) رکعت اول را با رکعت دوم امام جمعه بخوانید و رکعت دوم را فرادا بخوانید.
س: آیا خواندن نماز واجب یا مستحبی بین خطبهها و اقامه نماز جمعه جایز است یا خیر؟
ج) مانعی ندارد.
س: اگر خطیب جمعه مقداری از خطبه اول را بعد از دخول وقت ایراد کند، بدون اینکه تحمید وصلوه را اعاده نماید و بعد نماز جمعه را اقامه کند، نماز باین صورت از ظهر مجزی است یا نه؟
ج) در فرض مزبور هم نماز جمعه مجزی از نماز ظهر است.
س: اگر دو محل اقامهٔ نماز جمعه دارای دو طریق تردد باشد که فاصله در یک طریق کمتر از یک فرسخ شرعی باشد، آیا اقامه نماز جمعه در هر دو محل صحیح است؟
ج) با فرض فاصله بین دو محل اقامهٔ نماز جمعه به کمتر از یک فرسخ شرعی ولو از یکی از دو طریق متعارف تردد بین دو محل، بیش از یک نماز جمعه صحیح نیست.
