فرهنگ مصادیق:معنای تحریف چیست و اقسام آن چگونه است؟

معنای تحریف چیست و اقسام آن چگونه است؟

سؤال: معنای تحریف چیست و اقسام آن چگونه است؟

جواب:تحریف از ریشه «حرف» به معنای گوشه، کنار و طرف است. .
از آنجا که تحریف از باب تفعیل است، به معنای کناره بردن و به گوشه کشاندن خواهد بود؛ از این رو تحریف گفتار به این معناست که با تغییر و جابه جا کردن کلمات و جملات یا تفسیر نادرست، مفهوم مورد نظر متکلم را از بستر صحیح و مطلوب خارج ساخته، به مفهومی کناره بکشاند که در حاشیه معنای اصلی جای داشته باشد..

تحریف در اصطلاح به هفت معنا آمده است:

تحریف معنوی

یعنی گفتار، به غیر وجه و طریق آن تفسیر شود و مدلول لفظ به معنایی که به دلالت وضعی یا بر حسب قرائن متداول در آن ظهور ندارد، تأویل گردد؛ به همین علت است که این گونه تأویل مردود است و در لسان شریعت مقدس تحت عنوان تفسیر به رأی، یاد شده و از آن نهی شده است. پیامبراکرم صلی الله علیه وآله می‌فرماید: «هر کس قرآن را به رأی (و دیدگاه شخصی) خود تفسیر کند، جایگاه خود را در آتش فراهم می‌نماید.»

تحریف موضعی

بدین معنا که ثبت آیه یا سوره بر خلاف ترتیب نزول آن باشد. این امر در آیات به باور بیشتر مفسران و قرآن پژوهان رخ نداده و برخی در آیات انگشت شماری به جابه جایی قائل شده‌اند، ولی ترتیب سوره‌ها به اتفاق علما بر اساس ترتیب نزول نبوده و در توقیفی بودن یا عدم توقیفی بودن ترتیب فعلی بین دانشمندان اختلاف نظر است.

تحریف در قرائت قرآن

یعنی کلمه‌ای بر خلاف قرائت متداول بین عموم مسلمانان تلاوت گردد. این نوع تغییر رخ داده، ولی به تحریف قرآن نینجامیده است.

تحریف در نحوه ادای کلمات

مانند لهجه‌های قبایل عرب که هنگام تکلم در نحوه حرکات و ادای یک حرف یا کلمه با هم اختلاف داشتند. این اختلاف مادامی که بنای اصلی کلمه فرد نباشد و معنایش دگرگون نشود، رواست، ولی اگر موجب خطا شود و با قواعد عربی ناسازگار باشد، مجاز نیست؛ هم چنین اگر تحریف در لهجه موجب تغییر در معنای کلمه گردد، جایز نیست.

تحریف به تبدیل کلمه

این نوع تحریف در طول تاریخ اسلام نیز رخ نداده و اگر هم از سوی بعضی چنین تغییراتی انجام شده باشد، در حاشیه و حالت انزوا بوده که با گذر زمان به طور کلی از میان رفته است و جز خاطره، هیچ اثری از آن باقی نمانده است.

تحریف به زیادت

این نوع تحریف به اتفاق دانشمندان و مفسران رخ نداده و اگر کلمه یا عبارتی در برخی روایات نقد شده که بین آیات آمده، توضیح‌ها و تفسیرهایی بوده که مفسر یا راوی برای آگاهی مخاطبانش بر آیه افزوده است. (مانند تفسیرهای مزجی)

تحریف به کاستی

یعنی چیزی از قرآن حذف و ساقط شده باشد. این نوع تحریف محل بحث است و به اعتقاد اکثر قریب به اتفاق علمای شیعه و سنّی و محققان قرآن پژوه و نیز به دلایل عقلی و نقلی و تاریخی رخ نداده است.

پانویس

منبع: سایت موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی - تاریخ برداشت: 94/10/27

بازگشت به تحریف معنوی قرآن کریم