فرهنگ مصادیق:فیشهای صرفه جویی
محتویات
لزوم اصلاح الگوی مصرف جامعه
۱۳۸۸
در کشور ما هنوز هستند کسانی که از اوّلیات هم محرومند. باید کمک کنیم کشور پیش برود. نمیگوئیم پول را بردارید بروید حتماً انفاق کنید - البته اگر انسان انفاق بکند، بهترین کار است - اما حتّی اگر انفاق هم نکنند، همین پولی که صرف این تجملات میشود، در تولید برای خودشان به کار بیندازند، در کارخانجات سهیم شوند و تولید کنند، باز برای کشور مفید است. ما به جای این کارها میهمانی درست میکنیم، عزا درست میکنیم، هی رخت و برِ روزبهروز دگرگون برای خودمان درست میکنیم؛ چرا؟ چه لزومی دارد؟ عقلای عالم این کار را نمیکنند؛ این فقط سخن دین نیست. قرآن میفرماید: «وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ»،[۱] «كُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا»؛[۲] بخورید، بیاشامید، اما زیادهروی نکنید. در آیهی شریفهی دیگر: «لُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ».[۳] خداوند اسرافکنندگان را دوست نمیدارد. ما بندگان خدا هستیم. اینها حرف دین است و روایات فراوانی در این زمینه وجود دارد. در روایت دارد که کسی میوهای را خورد و نیمی از میوه ماند، آن را دور انداخت. امام (علیهالسّلام) به او نهیب زد که اسراف کردی؛ چرا انداختی؟ در روایات ما هست که از دانهی خرما استفاده کنید.[۴] تا این حد! خردههای نان را استفاده کنید. آن وقت در هتلها میهمانی درست کنند و به یک عدهای میهمانی بدهند؛ بعد هرچه که غذا ماند، به بهانهی اینکه بهداشتی نیست، توی سطل آشغال بریزند! این مناسب یک جامعهی اسلامی است؟ اینجوری میشود به عدالت رسید؟
باید خودمان را اصلاح کنیم. باید الگوی مصرف جامعه و کشور اصلاح شود.۱۳۸۸/۰۱/۰۱
بیانات در دیدار زائران و مجاوران بارگاه حضرت علیبنموسی الرضا
لزوم صرفه جویی در مسئله کاغذ
۱۳۷۴
[درباره مسأله کاغذ و مصرف آن در کشور هنوز مشکل وجود دارد] علیایّحال، الان دولت به روزنامهها، مطبوعات و ناشرین، کمک میکند. این کارها میشود؛ لکن درعینحال، مشکلات دارند. من میبینم کتابی را به قیمت گزافی میفروشند؛ در حالی که خریدار نمیتواند بخرد. من به مواردی برخورد کردم که قیمتها به نظرم زیاد و بیش از اندازهای که امروز مقتضی است، بود. این بدین خاطر است که ما از لحاظ کاغذ مشکل داریم. خلاصه، باید روی بازیافت، صرفهجویی و تولید کاغذ داخلی کار شود؛ یعنی کاری کنند که در کاغذ، صرفهجویی شود. امروز با اینکه آدمی گاهی فکر میکند که دیگر حالا دوران «ادقّوا اقلامکم، قارعوا بین سطورکم»[۵] نیست، میبینیم نه! اتّفاقاً، باز هم دوران همینهاست. باز هم باید قلمها را ریز تراشید، تا کاغذ کمتر مصرف شود و باز هم باید در باب کاغذ، صرفهجویی کرد تا به نیاز جامعه برسد.۱۳۷۴/۰۲/۲۶
مصاحبه در پایان بازدید از نمایشگاه کتاب
لزوم نهایت دقت درصرفه جویی
لزوم نهایت دقت درصرفه جویی و جلوگیری از اسراف بیت المال توسط مسئولان
۱۳۷۱
اگر مسؤولی خدای ناخواسته، در امر بیتالمال اسراف بورزد، یا آن را در مصارف شخصی و یا برای دوستان و نزدیکان و مرتبطین خود مصرف کند، این، تخلف از عدل و قرار واقعی در امر بیتالمال است. باید بیتالمال مسلمین در همان طریقی که قانوناً معین شده و همان مصارف عمومی و بخشهایی که وظیفهای از وظایف کشور را بر عهده دارد، مصرف شود. لذا امیرالمؤمنین علیهالصّلاة والسّلام، آن روز به کسانی که مسؤولیت امور کشور را بر عهده داشتند، سختگیری را به جایی رساندند که به قول امروز، بخشنامه کردند: «ادقوا اقلامکم»؛ سر قلمهای خودتان را که با آن مینویسید، ریز بتراشید. هم صرفهجویی در قلم، هم صرفهجویی در کاغذ، هم صرفهجویی در مرکب! «و قاربوا بین سطورکم»؛ سطوری را که در کاغذ مینویسید به هم نزدیک بنویسید و در کاغذ صرفهجویی کنید. «و اقصدوا قصد المعانی»؛ مطالب لازم را بنویسید. از زیادهروی و زیادهنویسی پرهیز کنید.
اگر امروز بخواهند این حرفها را تکرار کنند، به این شکل خواهد بود که از ایجاد دستگاههای زاید، استخدامهای زاید و توسعه دادنهای زاید، خودداری کنید. یعنی باید از کاغذپراکنی و زیادهنویسیهای بیهوده و وقت تضییع کن، خودداری کنیم. این خصوصیات را، امیرالمؤمنین علیهالصّلاهوالسّلام، رعایت میکردند. در آخر این جمله هم، که بعضی از فقراتش را من عرض کردم، میفرمایند: «فان اموال المسلمین لا یحتمل الاضرار.»[۶] ضرر رساندن به اموال مسلمانان را تحمل نمیکردند که کسی بخواهد ولو به اندازهی کمی به اموال عمومی ضرر برساند. این، یعنی امانتدار دانستن خود و همهی مسؤولین بیتالمال. این، آن عدل امیرالمؤمنین علیهالصّلاهوالسّلام است. و این آن قلهای است که ما باید به آن برسیم. آن بزرگوار - امام رضواناللَّهتعالیعلیه - هم فرمودند، و همهی ما هم گفتیم: بدیهی است که ما به امیرالمؤمنین علیهالصّلاة و السّلام، نمیرسیم. بدیهی است که بشر معمولی، نه در این زمان، نه حتی در آن زمان، قادر بر این نیست و نبود که مثل آن بزرگوار، مشی کند، یا عدالت را آنگونه اجرا کند و یا آنطور زندگی کند. موضوع این است که آن حضرت نمونهی کاملند.۱۳۷۱/۰۳/۳۰
بیانات در دیدار کارگزاران نظام
پا نویس
- ↑ سوره مبارکه الأعراف آیه ۳۱
- ↑ سوره مبارکه الأعراف آیه ۳۱؛ ترجمه: ای فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید! و (از نعمتهای الهی) بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمیدارد!
- ↑ سوره مبارکه الأنعام آیه ۱۴۱؛ ترجمه: اوست که باغهای معروش [= باغهایی که درختانش روی داربستها قرار دارد]، و باغهای غیرمعروش [= باغهایی که نیاز به داربست ندارد] را آفرید؛ همچنین نخل و انواع زراعت را، که از نظر میوه و طعم با هم متفاوتند؛ و (نیز) درخت زیتون و انار را، که از جهتی با هم شبیه، و از جهتی تفاوت دارند؛ (برگ و ساختمان ظاهریشان شبیه یکدیگر است، در حالی که طعم میوه آنها متفاوت میباشد.) از میوه آن، به هنگامی که به ثمر مینشیند، بخورید! و حقّ آن را به هنگام درو، بپردازید! و اسراف نکنید، که خداوند مسرفان را دوست ندارد!
- ↑ الکافی، ثقه الاسلام کلینی، ج ۴، ص ۵۲؛ ثواب الاعمال، شیخ صدوق، ص ۱۸۶؛ بحار الانوار، علامه مجلسی، ج ۶۸، ص ۳۴۶؛ میزان الحکمه، محمدی ری شهری، ج ۵، ص ۲۸۳؛ إِنَّ الْقَصْدَ أَمْرٌ یُحِبُّهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنَّ السَّرَفَ أَمْرٌ یُبْغِضُهُ اللَّهُ حَتَّی طَرْحَکَ النَّوَاهَ فَإِنَّهَا تَصْلُحُ لِلشَّیْءِ وَ حَتَّی صَبَّکَ فَضْلَ شَرَابِک. ترجمه: داود رقی روایت میکند که امام صادق علیه السلام فرمود: «میانهروی، کاری است که خداوند آن را دوست دارد و اسراف، کاری است که خداوند دشمن دارد، حتی [مثل] دور انداختن هسته خرما؛ چرا که آن نیز برای کاری شایسته است، و حتی [مثل] ریختن تهمانده آبی که نوشیدهای!»
- ↑ الخصال،شیخ صدوق ج۱ ص۳۱۰؛ وسائلالشیعه،حرعاملی،ج۱۷،ص۴۰۴ ؛ بحارالأنوار،مجلسی،ج۴۱،ص۱۰۵؛ أن أمیر المؤمنین ع کتب إلی عماله أدقوا أقلامکم و قاربوا بین سطورکم و احذفوا عنی فضولکم و اقصدوا قصد المعانی و إیاکم و الإکثار فإن أموال المسلمین لا تحتمل الإضرار.
ترجمه: امیرالمؤمنین(ع) به کارگزارانش نوشت [برای نامه نویسی] مدادهای خود را باریک بتراشید و سطرهایتان را نزدیک هم کنید و جملههای زیادی خود را حذف کنید، اصل موضوع را به نظر آورید و از زیاده نویسی بپرهیزید زیر که دارائی مسلمانان نباید ضررمند شود. - ↑ الخصال،شیخ صدوق ج۱ ص۳۱۰؛ وسائلالشیعه، شیخ حرعاملی، ج۱۷،ص۴۰۴ ؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج۴۱،ص۱۰۵؛ أن أمیر المؤمنین ع کتب إلی عماله أدقوا أقلامکم و قاربوا بین سطورکم و احذفوا عنی فضولکم و اقصدوا قصد المعانی و إیاکم و الإکثار فإن أموال المسلمین لا تحتمل الإضرار.
ترجمه: امیرالمؤمنین(ع) به کارگزارانش نوشت [برای نامه نویسی] مدادهای خود را باریک بتراشید و سطرهایتان را نزدیک هم کنید و جملههای زیادی خود را حذف کنید، اصل موضوع را به نظر آورید و از زیاده نویسی بپرهیزید زیر که دارائی مسلمانان نباید ضررمند شود.
