فرهنگ مصادیق:فرستادن صلوات بر پیامبر (ص)
محتویات
پرسش
آیا فرستادن صلوات بر پیامبر (ص) و اهل بیت ایشان در هنگام رکوع و سجده فضیلتی دارد؟
پاسخ اجمالی
صلوات بر پیامبر (ص) ذکر بسیار مبارک و با عظمتی است که بر زبان آوردن آن در همه احوال و زمانها دارای ثواب است و در حال نماز از مستحبات موکد است، البته در تشهد واجب است . در قرآن خداوند خطاب به مؤمنین میفرماید: "خدا و ملائکه به پیامبر(ص) صلوات میفرستند شما هم بر او صلوات بفرستید. از این رو فضیلت داشتن صلوات شامل صلوات در رکوع و سجده هم میشود. البته در لسان شریف روایت هم به این مطلب اشاره شده که امام باقر (ع) فرمودند: هر کس در رکوع و سجود و قیام نمازش صلوات بر محمد (ص) و آل او بفرستد خداوند ثواب آن را مانند ثواب رکوع و سجود و قیام(در نامه اعمال او) مینویسد. لذا میتوان گفت فضائلی که برای صلوات بیان شده چون اطلاق دارد همه آنها در صلوات در رکوع و سجده هم وجود دارد به علاوه روایاتی گویای این مطلب است که صلوات جزء نماز و باعث کمال نماز است.
پاسخ تفصیلی
در اهمیت صلوات بر پیامبر (ص) همین بس که خداوند متعال در قرآن میفرماید: خدا و فرشتگانش بر این پیغمبر صلوات و درود میفرستند شما هم ای اهل ایمان، بر او صلوات و درود بفرستید و با تعظیم و اجلال بر او سلام گویید و تسلیم فرمان او شوید[۱]. از این آیه شریفه عظمت و اهمیت ذکر صلوات به خوبی فهمیده میشود.
هم چنین در روایات زیادی فضیلت این ذکر و کیفیت آن بیان شده است. پیامبر(ص) فرمودند: "صلوات فرستادن شما بر من باعث روا شدن حاجتهای شما است و خدا را از شما راضی میگرداند و اعمال شما را پاکیزه میکند.[۲] و در روایت دیگری حضرت فرمودند: "در شب معراج فرشتهای را دیدم که میگفت من حساب تعداد قطرات باران را میدانم ولی ثواب صلوات را نمیتوانم حساب کنم.[۳] امام حسن (ع) میفرماید: "قلب زنگار میگیرد و با صلوات این زنگار کنار میرود و دل صیقلی میشود.[۴] در روایتی امام عسکری (ع) صلوات را از شریفترین اعمال مؤمن به حساب آورده است.[۵] علاوه بر احادیثی که از طرق اهل بیت در این زمینه رسیده در کتب اهل سنت نیز روایاتی که دال بر وجوب است کم نیست. از جمله در روایت معروفی، عایشه میگوید:" نماز بدون طهارت و درود بر من قبول نخواهد شد".
اما در باره صلوات در نماز باید گفت در روایاتی صلوات را جزئی از نماز و باعث کامل شدن نماز به حساب آوردهاند. امام صادق (ع) میفرماید:" صلوات باعث کامل شدن نماز میشود."[۶]
در جای دیگر امام باقر (ع) در باره صلوات در رکوع و سجده فرمودند: " هر کس در رکوع و سجود و قیام نمازش صلوات بر محمد (ص) و آل او بفرستد خداوند ثواب آن را مانند ثواب رکوع و سجود و قیام (در نامه اعمال او) مینویسد.[۷]و هم چنین صلوات در نماز را باعث سنگینی اعمال حسنه شمردهاند."[۸] و در روایت دیگری امام صادق (ع) فرمودند: "اگر کسی در نمازش صلوات بر محمد آل او نفرستد این نماز او را به بهشت نمیبرد.[۹]"
البته منظور از صلوات، صلوات کامل است که کیفیت آن در روایات وارد شده که: "صلوات کامل آن صلواتی است که با آل همراه باشد." (اللهم صل علی محمد و آل محمد).[۱۰]
فقهای شیعه هم درباره صلوات فرمودهاند: "صلوات بر پیغمبر و آل او در تشهد اول و دوم نماز واجب است، و در غیر آن مستحبّ است."
از فقهای اهل سنت" شافعی" آن را در تشهد دوم واجب میداند، لذا در نماز مخصوصا در رکوع و سجده و در غیر نماز در سایر حالات از مستحبات موکد است.[۱۱]
بنا براین آثار و برکات بیشمار صلوات، شامل صلوات در هنگام رکوع و سجده نیز میشود.
پانویس
- ↑ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا [احزاب ، ۵۶.]
- ↑ [ خمسهای قزوینی، علی، صلوات کلید حل مشکلات، ص ۲۵، چاپ ۹۲، نشر جمال، به نقل از جمال الاسبوع، ص ۲۴۱.]
- ↑ [ نوری، مستدرک الوسائل، ج ۵، ص ۳۵۵، به نقل از صلوات کلید حل مشکلات، ص ۲۴]
- ↑ [ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۱۲۱۶.]
- ↑ [ مجلسی، محمد تقی، بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۶۲]
- ↑ [ صدوق، من لا یحضره الفقیه ج ۲، ص ۱۸۳]
- ↑ [ کلینی، اصول کافی، ج ۳، ص ۳۲۴: (قَالَ الْبَاقِرُ(ع):مَنْ قَالَ فِی رُکوعِهِ وَ سُجُودِهِ وَ قِیامِهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کتَبَ اللَّهُ لَهُ بِمِثْلِ الرُّکوعِ وَ السُّجُودِ وَ القیام).]
- ↑ [ اصول کافی، ج ۲، ص ۴۹۴، چاپ دار الکتب الاسلامیه، سال ۱۳۶۵، تهران، باب صلوات بر پیامبر (ص).]
- ↑ [ اصول کافی، ج ۲، ص ۴۹۵.]
- ↑ [ وسائل الشیعه، ج ۷ ، ص ۲۰۳]
- ↑ [ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۷، ص ۴۲۱، ( رساله عملیه ایشان مساله ۱۰۰ از بحث تعقیبات نماز).]
