فرهنگ مصادیق:سوء خلق و تند خویی
وقتی سعد بن معاذ، صحابی بزرگ پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ از دنیا رفت، آن حضرت شخصاً عهدهدار تشریفات غسل و کفن او شده و با پای برهنه (به علت وجود ملائکه بی شمار شرکت کننده در تشییع) جنازة او را تشییع کرده و خود، بدن او را در قبر نهاد.[۱] سپس سنگ لحد او را با دست مبارک خویش چیدند، و خلاصه کاری که با دیگران انجام نداده بودند، در حق او روا داشتند. [۲]مادر سعد که کنار قبر ایستاده بود، خطاب به فرزندش کرده، گفت:پسرم! این گونه مردن بر تو گوارا و مبارک باشد، من هرگز برای تو گریه نمیکنم (که تو سعادتمند هستی و اهل نجات). پیامبر به او فرمودند: صبر کن ای مادر سعد، هم اکنون قبر او را آن چنان فشرد که استخوانهای سینهاش خرد شد!.[۳]
همه تعجب کرده و علت را جویا شدند. حضرت فرمودند: علت این عذاب آن بود که سعد کمی با اهل خانة خود بد خلقی میکرد و عصبانی بود.
[۴]
بد زبانی و فحش
حال که مطلب به این جا کشید، خوبست بحث مختصری نیز پیرامون بد زبانی و فحاشی داشته باشیم.
در متون منابع غنی اسلامی و روایات پیشوایان دین ـ علیهم السلام ـ صحبت رکیک، فحش دادن و عدم عفت کلام، بسیار مذمت شده و نهی گردیده است. در روایتی آمده که:
اَلجَنَّةُ حَرامٌ علی کُلِّ فاحِشٍ اَن یَدخُلَها.[۵]
پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند:
ورود انسان بد زبان به بهشت حرام است.
از امام باقر ـ علیه السلام ـ نیز در این زمینه رسیده است که:
قُولُوا لِلنّاسِ اَحسَنَ ما تُحِبُّونَ اَن یُقالَ لکم فَاِنّ اللهِ یُبغَضُ اللَّعّانَ السَّبّابِ الطَّعان عَلَی المومنین الفاحِشِ المُتَفَحِّشِ السّائِلِ المُلَحِّف.[۶]
بهتر و زیباتر از آن گونه که دوست دارید دیگران با شما سخن بگویند، با آنان سخن بگویید، به درستی که خداوند کسی را که به مؤمنین ناسز گوید، و آنان را لعن کند و طعنه بزند دشمن دارد.
امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: خداوند میفرماید که هر کس به دوست من (یعنی مؤمن) اهانت کند (چه با زبان و چه با رفتار) به جنگ با من برخاسته است.[۷]
در روایت است که پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند:
اِنَّ مِن شَرِّ عِبادِ اللهِ مَن یُکرَهُ مُجالِستُهُ لِفُحشِه.[۸]
بدترین بندگان خدا کسی است که مردم به خاطر بد زبانی او از هم نشینی و برخورد با او بیزار باشند.
امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: کسی که زبانش موجب ترس و وحشت و نگرانی مردم باشد جایگاهش آتش جهنم است.[۹]
نقل شده که روزی یکی از یاران امام صادق ـ علیه السلام ـ در خدمت ایشان به جایی رهسپار بود، غلام آن مرد از آنها عقب افتاد، مرد او را صدا زد ولی غلام جواب نداد، بار دوم و سوم هم او را فرا خواند، اما باز از غلام پاسخی شنیده نشد، آن مرد به غلام دشنام داد و گفت: یابن الفاعلة، ای حرامزاده با تو هستم!.
امام صادق ـ علیه السلام ـ با شنیدن این ناسزا از رفتن باز ایستادند و فرمودند: چه گفتی؟
صحابی گفت: یابن رسول الله! چون پدر و مادرش مسلمان نبوده و از بلاد غیر اسلامی هستند، لذا این ناسزار را دادم و این نسبت حقّی است که گفتم.
حضرت فرمودند مرا با پدر و مادر او کاری نیست، چرا به او فحاشی میکنی؟ بعد فرمودند: دیگر حق نداری با من رفت و آمد کنی. (نقل کردهاند که امام تا زنده بودند، آن صحابی را به حضور نپذیرفتند و با او رفت و آمد نکردند).[۱۰]
و نیز در خبر است که یهودیان توطئه کرده بودند تا به مقام پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ ناسزا بگویند، یکی یکی بر حضرت وارد شده و به عنوان سلام چنین میگفتند: السام علیک، (مرگ بر شما باد).
حضرت با متانت در پاسخ آنها فقط میفرمودند: علیکم (بر خودتان باد!)
عایشه از این گستاخی یهودیان سخت بر آشف و آنان را به باد دشنام گرفت و گفت: مرگ بر شما باد ای فرزندان خوک و میمون!!. رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ عایشه را از این امر باز داشته و فرمودند: اگر حقیقت ناسزا گویی مجسم شود، زشتترین صورتها را دارد.
از پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده که فرمودند:
فحش دادن به مؤمن موجب فسق است.[۱۱]
در مورد افشاگریهای ناروا، حرمت شکنیها، پردهدریها، و شکستن شخصیت و حیثیت مسلمانان، و نیز بدگوییها، بد دهنیها، اتهام زدنها، فحاشیها، عیب جوییها، ریا کاریها، و جنگ و جدلهای بیمورد، و نیز فخر فروشی، خود نمایی، شهرت پرستی، فضل فروشی، ریاست طلبی و عوام زدگی، آیات و روایات بسیاری وجود دارد که ذکر آنها موجب اطالة کلام میشود و ما را از سیر بحث مورد نظر دور میدارد، و لذا از بیان آن صرف نظر میکنیم.
