فرهنگ مصادیق:بررسی احکام نذر
محتویات
هیچ کدام از این نذرها قبول نیست!
بسیاری از خانمها به راحتی از اموال شوهر، سخاوتمندانه میبخشند و صدقه میدهند، در حالی که زن در خانه شوهر دستوری برای پرداخت صدقات مستحبی و یا نذر ندارد و باید با هماهنگی و اجازه شوهر انجام شود.
به گزارش گروه فرهنگی - فرهنگ نیوز، شکی نیست که انسان میتواند هرچیز مباحی را وسیله نذر خود قرار دهد، اما بسیاری از خانمها نذرهای خاصی میکنند که هیچ اساس درستی ندارد و در عین حال قداستی برای آن قائلند، در اینجا به چند نمونه از آنها اشاره میشود:
نذرهای سلیقهای
۱- آجیل مشکل گشا، و آن آجیلی است که برای برآورده شدن حاجات خود نذر حضرت علی(ع) میکنند و عقیده دارند باید ماهی یک تا هفت مرتبه آن را انجام دهند.
۲- سفرههای بی بی سه شنبه، حضرت ابوالفضل(ع)، حضرت رقیه(س)، آش امام زین العابدین(ع) و ... که حتما باید به شیوه مخصوص تهیه شود.
۳- نذر کردن شمع برای زیارت گاهها و گاهی برای بعضی از درختان و خواب نماها.
نذر بی اساس
بسیاری از نذرها اساس درستی ندارد، مانند:
۱- نذرهای بی صیغه و لفظ، نذرهای چشم و هم چشمی
۲- نذردیگران برای انسان
۳- نذر در خواب
نذر بدون رضایت شوهر
بسیاری از زنهای خانه دار بدون رضایت همسر خود نذر میکنند. در حالی که نذر بدون اذن شوهر حتی اگر از مال خودش هم باشد باطل است.
اذن شوهر سه گونه است:
۱- اذن صریح
۲- اذن فحوی، بدین صورت که شوهر به نحوی اجازه داده که در جزئیات میتوان یقین نمود که شوهر راضی است.
۳- اذن شاهد حال و رضایت ظاهری شوهر و عدم مخالفت او حال ممکن است این سوال پیش آید که اگر زن کارمند باشد و حقوق بگیرد و از کارکرد خودش در صورتی که با حق شوهر هم منافات نداشته باشد نذر نماید بازهم باید نذرش با رضایت شوهر باشد؟ که باید گفت طبق نظر اکثر مراجع در این صورت هم نذر بدون اذن شوهر باطل است.
همچنین اگر بدون اذن شوهر نذر صورت گرفته باشد و بعد ایشان راضی شده باشند نیز این نذر باطل بوده واجراه بعدی آن را تصحیح نمیکند.[۱]
نذرهای میت
اینجا نذری با اهمیتی هم نیز وجود دارد که مورد توجه قرار نمیگیرد و آن نذر میت است، در حالی که نذر میت نوعی بدهی است که باید از اصل مال وی ادا شود..
صدقات مستحبی زن
بسیاری از خانمها به راحتی از اموال شوهر سخاوتمندانه میبخشند و صدقه میدهند، در حالی که زدن در خانه شوهر دستوری برای پرداخت صدقات مستحبی و یا نذر ندارد و باید با هماهنگی و اجازه شوهر انجام شود. [۲]
تعریف نذر و شرایط شرعی و مورد قبول بودن آن
شرط اول:
به زبان گفته شود، اگر کسی در دل، نیت بکند ولی صیغه آن را به زبان جاری نکند آن نذر نیست .
لازم نیست که صیغه نذر به عربی خوانده شود بلکه به هر زبانی خوانده شود کافی است. پس اگر بگوید: چنانچه مریض من خوب شود برای خدا بر من است که ده تومان به فقیر بدهم، نذر او صحیح است، و اگر بگوید برای خدا نذر کردم چنین کنم، ـ بنابر احتیاط واجب ـ باید عمل کند، ولی اگر نام خدا را نبرد و فقط بگوید نذر کردم، یا نام یکی از اولیای خدا را ببرد نذر صحیح نیست .
صیغه نذر عبارت است از «لله علی کذا وکذا وبه جای آن نذر خود را بیان کند ». ومعنای آن به فارسی میشود :«از برای خدا به گردن من باشد که این عمل را انجام بدهم وآن کاری را که قصد کرده انجام بدهد را به زبان جاری کند ».
لزوم قصد قربت در عقد نذر (آل عمران، آیه ۳۵، مریم، آیه ۲۶، و حج، آیه ۲۹) و همچنین لزوم ذکر نام خدا در صیغه عقد نذر (همان) از شرایط صحت نذر است.البته شرایطی چون مکلف بودن، عاقل بودن، مختار بودن و قدرت بر انجام و امکان متعلق نذر از دیگر شرایط صحت عقد نذر است که از آیات قرآنی به دست میآید و فقیهان بر آن فتوا دادهاند. (رساله امام خمینی، باب نذر)
شرط دوم :
قادر به انجام آن عمل باشد به این معنا که بتواند آن کار را انجام بدهد به طور مثال : اگر میخواهد نذر کند که روزه بگیرد در صورتی این نذر صحیح میباشد که قدرتبر روزه گرفتن داشته باشد اما اگر مریض است ونمی تواند روزه بگیرد وبرای او ضرر دارد این نذر باطل است .
شرط سوم:
نذرباید یک عمل مستحبی باشد اما اگر کار مکروه یا حرامی را نذر کند آن نذر باطل است .
شرط چهارم :
برای بانوان اجازه همسر لازم است به این معنا اگر شوهر، راضی نباشد نذر باطل است .
با این شرائط مذکور اگر کسی نذر کرد دیگر جایز نیست تا آن را عوض کرده وتغییر دهد، مانند این که کسی شربت در روز عاشورا نذر کرده است اما الان که عاشورا مصادف با فصل سرماست بخواهد آن را تغییر دهد نمیشود باید همان گونه که نذر کرده است انجام دهد .
لازم به ذکر است از آن جایی که انسان بیشتر در مواقعی که مشکل دارد نذر میکند وممکن است در موقع گرفتاری متوجه آن نذر نباشد بهتر است هنگام نذر کردن با دیگران مشورت کند تا موجب پشیمانی نشود که در این صورت نمیشود نذر را تغییر داد .
اگه هنگام نذرکردن (لفظ نذر ) را بگیم مطلق و قید الله را نگوییم چگونه است ؟ ایا حکم نذر شرعی را دارد
آیت الله خامنهای : اگر نذر همراه با صیغه صحیح شرعی انجام نشده، عمل به آن واجب نیست.
آیت الله مکارم شیرازی : نذر در صورتی صحیح است که برای آن صیغه خوانده شود، خواه به عربی باشد یا زبانهای دیگر، بنابراین اگر بگوید چنانچه فلان حاجت من روا شود برای خدا بر من است که فلان مقدار مال را به فقیر بدهم، نذر او صحیح است، بلکه اگر بگوید نذر میکنم برای خدا اگر فلان حاجت من رواشود فلان کار خیر را انجام دهم، کافی است.
سوال:
الف) آیا نذر زن بدون اجازه شوهر، حتی اگر با حقوق شوهر منافات نداشته باشد صحیح است؟
ب) اگر زن بدون اجازه شوهر نذر کند، آیا اجازه بعدی شوهر موجب صحت نذر میشود؟
ج) اگر زن از مال خودش نذر کند، آیا اجازه شوهر لازم است؟
آیت الله خامنهای (دام ظلّه)
سوال: آیا نذر زن با اجازه شوهر باشد؟
الف) بسمه تعالی. انعقاد نذر زوجه در صورت حضور شوهر، بنابر احتیاط واجب مشروط به اجازه زوج است.
ب) اجازه بعدی، مصحّح نذر مذکور نمیباشد.
ج) اگر چه زوجه از تصرف در مال خود ممنوع نیست( میتواند هر طور بخواهد از مالش استفاده کند) ولی نذر زن بدون اجازهٔ شوهر اساساً منعقد نمیشود.
استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعه الزهراء(قم)
آیت الله صافی گلپایگانی (دام ظلّه)
الف) اگر زن بدون اجازه شوهر نذر او باطل است.
ب) اجازه بعد از نذر موجب صحت نذر نمیشود.
ج) نذر زن از مال خودش بدون اجازه شوهر صحیح نیست.
استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعه الزهراء(قم)
توضیح المسائل، ۱۳۷۷، ص ۵۳۹، م ۲۶۵۳
جامع الاحکام، ج۱، ص ۲۲۳، با استفاده از ۷۹۷
آیت الله فاضل لنکرانی(ره)
الف) خیر نذر صحیح نیست.
ب) خیر اجازه بعدی کفایت نمیکند.
ج) بلی.
سوال: آیا نذر زن باید با اجازه شوهر باشد؟
نذر زن اگر مزاحم حقوق شوهر باشد بی اجازه او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط واجب آن است که با اجازه او باشد خصوصاً در نذر مال گرچه مال متعلق به خود زن باشد.
استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعه الزهراء(قم)
جامع المسائل، ج ۱، ص ۳۴۸ س ۱۲۳۴
آیت الله مکارم شیرازی (دام ظلّه)
الف) نذر زن اگر مزاحم شوهر باشد بی اجازه او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط مستحب آن است که با اجازه او باشد.
ب) موجب صحت نذر نمیشود.
ج) نذر زن از اموال خودش اگر منافات با حق شوهر نداشته باشد اشکالی ندارد.
توضیح المسائل، ۱۳۷۶ هـ.ق، ص ۴۵۲، م ۲۲۷۷
با استفاده از استفتاء شفاهی از دفتر معظم له
آیت الله بهجت (ره)
الف) نذر زن بدون اجازه شوهر بنابر احتیاط واجب وضعاً منعقد میشود(یعنی نذر زن باطل نیست.) ولی بنابر احتیاط،تکلیفاً (برای انجام تکلیف شرعی خود)باید از شوهر اجازه بگیرد.
ب) نذر ولو بدون اجازه منعقد میشود.
ج) بنابر احتیاط از حیث حکم وضعی نذر منعقد میشود گرچه اجازه گرفتن از همسر بنابر احتیاط تکلیفاً لازم است.
توضیح المسائل، ۱۳۸۲، ص ۴۲۷ م ۲۱۳۶
استفتائات، ۱۳۸۶، ج ۴، ص ۲۸۶ س ۵۵۸۰
لازم است که شخص به نذری که کرده عمل کند و وفای به نذر از مهمترین اصول نذر است که خداوند بارها در آیاتی بر آن تاکید کرده است. (نیز حج، آیه ۲۹، انسان، آیه 7)
