فرهنگ مصادیق:استفتائات کسبهای حرام - مجسمه سازی - آیت الله العظمی مکارم
محتویات
مجسمه سازی
استثنائات مجسمه سازی
سؤال:لطفاً به سؤالات زیر پیرامون مجسّمه سازی پاسخ فرمایید:
الف) اگر برای بزرگداشت خاطره شهیدان در یکی از میادین شهر، نمادی از شهید ساخته شود، چه حکمی دارد؟
ب) آیا جایز است تندیس سربازی ساخته شود که در حال تیر اندازی به سوی دشمن است؟
ج) آیا میتوان برای نشان دادن تجاوز و دیو سیرتی استکبار (مثلا نسبت به مردم شهر حلبچه، که مظلومانه توسّط بمب شیمیایی از بین رفتند) به همان صورت با ساختن مجسّمههایی آن را بازسازی کرد؟
د) اگر انسانی که سر به سجده برده، و خدا را پرستش میکند ساخته شود، اشکال دارد؟
هـ) آیا ترمیم آثار باستانی مانند نقوش برجسته، یا مجسّمههایی که از ادوار پیش باقی مانده، دارای اشکال است؟
پاسخ:ساختن مجسّمه از نظر شرع اسلام اشکال دارد؛ ولی امور زیر را میتوان استثنا کرد:
۱ـ نقوش برجسته که در گچکاری و کنده کاری و قلمکاری و مانند آنها دیده میشود.
۲ـ عروسکها و آنچه جنبه بازیچه دارد.
۳ـ مجسّمههایی که برای فریب دشمن ساخته، و در مناطقی گذاشته میشود، و از نظر جنگی ضرورت دارد.
۴ـ مجسّمههایی که از قطعات متعدّدی تشکیل یافته، و در طبّ برای تعلیم مسائل مختلف به کار میرود، و در بسیاری از موارد جانشین تشریح بدن انسانها میگردد، و برای تعلیم این مسائل لازم به نظر میرسد.
۵ـ رباطهای کامپیوتری که جنبه سرگرمی و تفریح ندارند؛ بلکه در نیازهای زندگی بشری از آنها بهره گیری میشود.
ساختن عروسکهای تلویزیونی
سؤال:مشاهده شده که در برنامههای تصویری، عروسکی شبیه انسان درست میکنند، که در برنامهها یا فیلمهایی که انسان واقعی در آن نقش دارد و تکلّم میکند، به عللی آن عروسک دارای تکلّم وارد میشود، و همراه انسانهای واقعی نقش ایفا میکند، و شبیه آنها تصمیم میگیرد، و تکلّم مینماید. ساختن چنین برنامههایی چه حکمی دارد؟
پاسخ:مجسّمه سازی اشکال دارد؛ ولی اگر از قبیل عروسک و بازیچه باشد، خواه نقشی بازی کند یا نه، اشکالی ندارد.
حکم مجسمه سازی
سؤال:مجسمه سازی تمام تنه یا نیم تنه انسان یا حیوان چه حکمی دارد، نقّاشی آنها چطور؟
پاسخ:مجسمه سازی اشکال دارد و نقّاشی جایز است.
تدریس نقّاشی و مجسمه سازی در دانشگاه
سؤال:از آن جا که رشته نقّاشی و مجسمه سازی در تعدادی ازدانشگاههای ایران اسلامی تدریس میشود، این رشتهها چه حکمی دارد؟
پاسخ:رشته نقّاشی اشکالی ندارد.
ساخت اسکلتهای انسان برای آموزش پزشکی
سؤال:ساخت و نگهداری و استفاده از اسکلتهای انسان جهت آموزش پزشکی چه حکمی دارد؟ آیا احکام مجسّمه بر آن بار میشود؟
پاسخ:احکام مجسّمه ندارد، و به مقدار ضرورت میتوان از آن استفاده کرد.
حکاکی تصاویر روی چوب
سؤال:این جانب مدّتی است که بعضی از تصاویر را بر روی چوب به صورت برجسته حک میکنم و از این طریق امرار معاش مینمایم چون شنیده بودم که ساخت مجسمه کامل دارای روح حرام میباشد نه بخشی از حجم بدن، آن هم به صورت حک بر روی چوب، آیا امرار معاش این جانب از این راه شرعاً جایز میباشد؟
پاسخ:این قبیل نقوش برجسته شرعاً اشکالی ندارد ولی سعی کنید نقشهایی که موجب ترویج ادیان و مذاهب غیر اسلامی میشود و یا تصویرهایی که موجب فساد اخلاق است نبوده باشد.
مجسمههایی که اسباب بازی هستند
سؤال:خرید و فروش مجسمههایی که از گچ یاموادساخته میشود و به عنوان اسباب بازی و یا برای نگهداری در منازل به کار میرود، چه حکمی دارد؟ مثل انواع عروسکها و سگها و گربهها و مرغها که از گچ یا مواد ساخته میشود؟
پاسخ:هرگاه به صورت اسباب بازی باشد مانعی ندارد ولی بهتر آن است که از آنها برای تزیین استفاده نشود.
خرید و فروش مجسمه
سؤال:آیا حرمت نقّاشی و مجسمه سازی به دلیل برداشت شرک آمیز از آنها و جنبه بت پرستی آن است؟ در این صورت امروز که این امور ذهنیّت بت پرستی را در عموم مردم ایجاد نمیکند و به عنوان هنر شناخته شده و به کار گرفته میشود، پرداختن به آن چه حکمی دارد؟
پاسخ:مجسمه سازی و خرید و فروش آن در هر حال اشکال دارد مگر در مواردی که جنبه اسباب بازی دارد.
تدریس مجسمه سازی در دانشگاه
سؤال:از آن جا که رشته نقّاشی و مجسمه سازی در تعدادی ازدانشگاههای ایران اسلامی تدریس میشود، این رشتهها چه حکمی دارد؟
پاسخ:رشته نقّاشی اشکالی ندارد.
نگهداری مجسمه انسان
سؤال:آیا نگهداری مجسمهای که شکل انسان دارد در خانه گناه است؟
پاسخ:اگر به شکل تندیس کامل باشد جایز نیست.
