فرهنگ مصادیق:احکام نیابت
محتویات
- ۱ احکام
- ۱.۱ نیابت مستطیع
- ۱.۲ نائبی که کس دیگری را اجیر کند
- ۱.۳ نذر احرام قبل از میقات برای نائب
- ۱.۴ کسی که شبها قادر به رمی جمرات است
- ۱.۵ اجیر گرفتن توسط نائب
- ۱.۶ عدم لزوم انجام طواف نساء برای نائب
- ۱.۷ نیابت از مستطیع در حال حیات
- ۱.۸ نیابت از شخص مریض در حال حیات
- ۱.۹ نیابت خدمه کاروان از طرف والدین
- ۱.۱۰ حج نیابتی بدون اطلاع منوب عنه
- ۱.۱۱ نیابت فرزند از پدری که قبلا مستطیع بوده
- ۱.۱۲ نیابت از کسی که پس از عمره مفرده فوت شود
- ۱.۱۳ گرفتن نائب برای مستطیعی که در حج دیوانه شده
- ۱.۱۴ عدم لزوم عمل بر طبق فتوای مرجع منوب عنه
- ۱.۱۵ عدم لزوم سوال از مرجع تقلید منوب عنه
- ۱.۱۶ نحوه نیت کسی که از طرف نایب وکیل در قربانی کردن شده
- ۱.۱۷ شک در نیت نیابت هنگام احرام
- ۱.۱۸ عدول از نیت پس از احرام
- ۱.۱۹ آگاهی نائب از استطاعت خود پس از احرام
- ۱.۲۰ انجام دو حج در یک سال
- ۱.۲۱ انجام یک عمره مفرده به نیابت از چند نفر
- ۱.۲۲ معذور شدن نائب بعد از انجام عمره تمتع
- ۱.۲۳ نیابت از چند نفر به صورت مشترک
- ۱.۲۴ نیابت حج یا عمره از طرف جنین
- ۱.۲۵ نائب گرفتن برای مجنون بدون اذن ولی
- ۱.۲۶ نیابت خدمهای که قبل از طلوع آفتاب به مشعر برسد
- ۱.۲۷ انجام مستحبات حج توسط نائب
- ۱.۲۸ نائب گرفتن برای کسی که در صحرای عرفات دیوانه شده
- ۱.۲۹ نیابت کسی که یقین دارد لباس احرامش نجس خواهد شد
- ۱.۳۰ ترک طواف نساء توسط نائب
- ۱.۳۱ رمی جمرات در شب توسط نائب
- ۱.۳۲ انجام رمی جمرات در شب توسط زنان نائب
- ۱.۳۳ رمی در شب برای مردی که از طرف زن نائب شده
- ۱.۳۴ نائب شدن افرادی که از انجام بعضی اعمال معذورند
- ۱.۳۵ ترتیب رمی جمرات برای کسی که از دیگری هم نیابت دارد
- ۱.۳۶ انجام عمره مفرده نیابتی بین عمره و حج تمتع
- ۱.۳۷ نیت طواف اعادهای
- ۱.۳۸ نحوه نیت نائب در اعاده طواف
- ۱.۳۹ اشتباه در تطبیق منوب عنه در اعمال حج
- ۱.۴۰ نیابت خدمه با فرض خروج از حرم
- ۱.۴۱ نائبی که اعمال حج را به اتمام نرسانده
- ۱.۴۲ نایبی که عمره تمتع را در ذی القعده انجام داده و از حرم خارج شده
- ۱.۴۳ وقوف اضطراری در مشعر برای خدمهای که نایب شده
- ۱.۴۴ نایبی که اول عمرهای برای خود انجام داده و بعد عمره نیابتی
- ۱.۴۵ منظور از عذرهایی که نیابت با آن صحیح است
- ۱.۴۶ نایب شدن کسی که حج بر خود او مستقر گشته
- ۱.۴۷ جابجا شدن دو حج نیابتی
احکام
نیابت مستطیع
سؤال: شخصی مستطیع است ولی چون ثبت نام نکرده، استطاعت رفتن به حج رانداشته است ولی اکنون به نیابت از پدرش ـ که ثبت نام کرده بود و فوت کرده ـ عازم حج است، آیا این نیابت صحیح است؟
پاسخ: چنانچه استطاعت مالی داشته ولی بر اثر موانعی موفّق به ثبت نام نشده نیابت او صحیح است.
نائبی که کس دیگری را اجیر کند
سؤال: پدری چند فرزند دارد و تمام اموال خود را به دو تن از فرزندانش به عنوان مصالحه داده است ولی شرط کرده که بعد از مرگ از طرف وی کسی را حدّاکثر ظرف چهار سال برای ادای حَجّه الاسلام بفرستند، فرزند او طبق شرط عمل کرده و در سال چهارم کسی را برای حج از بلد خویش روانه کرده است ولی این نایب وقتی به شهر دیگر رسید خودش نرفت و کسی دیگر را برای حجّ میقاتی فرستاد و حجّ میقاتی انجام گرفته است در حالی که فرزندان این میّت از این جریان خبر نداشتند(ناگفته نماند که حجّ میقاتی برای مردم آن جا شناخته شده نیست و از نیابت برای حجّ بلدی انصراف دارد) سؤال این است که:
الف) آیا نایب، حقّ نایب ساختن شخص دوّم را دارد؟
ب) آیاحجّ انجام گرفته ازطرف میّت صحیح است و میّت بریء الذّمّه شده است؟
ج) حکم مصالحه چیست؟
د) آیا به شرط عمل شده؟ زیرا فرزندان دیگر میّت، مدعی هستند که به شرط عمل نشده است لذا باید ما ترک به عنوان ارث بین ورثه تقسیم شود.
پاسخ: الف) نایب حقّ نایب قراردادن دیگری را ندارد
ب) حجّ انجام گرفته صحیح است و میّت بری الذّمّه شده است.
ج) مصالحه به قوّت خود باقی است.
د) پسر باید پول حجّ را از نایب اوّل باز پس بگیرد و بهتر آن است که میان ورثه تقسیم کند.
نذر احرام قبل از میقات برای نائب
سؤال: زنی هستم که نیابتاً به حج مشرف شدهام آیا نذر احرام قبل از میقات برای من جایز است؟
پاسخ: مانعی ندارد.
کسی که شبها قادر به رمی جمرات است
سؤال: زنی که روز دهم و یازدهم و دوازدهم قادر به رمی جمرات نیست، ولی میتواند شبها رمی جمره نماید و یا در روز سیزدهم قضای هر سه روز را به جا آورد آیا میتواند از طرف کسی نایب شود؟ و در صورت امکان آیا همه صور مذکوره یکسانند و یا آن که فرق دارند؟
پاسخ: نیابت او صحیح است و باید شبها به جای روز رمی کند.
اجیر گرفتن توسط نائب
سؤال: آیا نایب حقّ نایب گرفتن دارد و در صورت انجام این عمل آیا میّت بریء الذّمّه میشود؟
پاسخ: نایب حقّ نایب قرار دادن دیگری را نداشته است ولی حجّ انجام گرفته صحیح است و میّت بریء الذّمّه شده است ولی نایب نسبت به پولی که گرفته مدیون است.
عدم لزوم انجام طواف نساء برای نائب
سؤال: کسی که حجّ نیابتی انجام میدهد علاوه بر طواف نسا که برای منوبٌ عنه به جا میآورد آیا واجب است که برای خود نیز طواف نسا انجام دهد؟
پاسخ: واجب نیست.
نیابت از مستطیع در حال حیات
سؤال: پیرزنی هستم مستطیع، که به علّت کهولت سن توانایی انجام اعمال حج را ندارم. آیا میتوانم در حال حیات کسی را به نیابت خود به حج بفرستم، و حال آن که امید بهبودی در آینده نیز ندارم؟
پاسخ: باید نایب بگیرید.
نیابت از شخص مریض در حال حیات
سؤال: اینجانب که به علّت کهولت سن و بالا بودن قندخون و بیماریهای دیگر قادر به انجام فریضه حج نمیباشم، آیا میتوانم کسی را به نیابت از طرف خودم به حج بفرستم؟
پاسخ: اگر قبلا از جمیع جهات مستطیع بوده، و اقدامی برای انجام حج نکردهاید، واجب است نایب بفرستید، و اگر قبلا مستطیع نبودهاید، نایب گرفتن مستحبّ است.
نیابت خدمه کاروان از طرف والدین
سؤال: اگر کسی به عنوان خدمه یک بار به حج مشرّف شود و حجّ خویش را بجای آورد، آیا میتواند در سفر دوّم، که به همین عنوان مشرّف میشود، به نیابت از پدر یا مادر متوفّایش حج بجا آورد؟ در چنین صورتی، آیا حج از عهده پدر و مادرش برداشته میشود؟
پاسخ: مانعی ندارد، و حج برای آنها صحیح است.
حج نیابتی بدون اطلاع منوب عنه
سؤال: فرزندی اختیار تمام اموال پدرش را دارد، و پدرش نمیتواند حج بجا آورد. فرزند بدون اطّلاع پدر، شخصی را برای وی اجیر کرده و خودش نیز برای انجام حجّ خویش مشرّف شده است. آیا حجّ اجیر از سوی پدر صحیح است؟ اگر در مدینه قصد کند که همه مخارج اجیر را از مال خودش محاسبه کند، آیا اشکال برطرف میشود؟
پاسخ: در فرض مزبور نیابت از طرف پدر صحیح نیست، مگر این که با اطّلاع و موافقت او باشد، و حج از طرف پدر واقع نمیشود، و فرقی بین دو صورت فوق نیست.
نیابت فرزند از پدری که قبلا مستطیع بوده
سؤال: شخصی قبلا مستطیع بوده و به حج نرفته، و اکنون هیچ گونه توانایی مالی جهت انجام حج ندارد، آیا فرزندش میتواند به صورت مجّانی از طرف پدر حجّ نیابتی انجام دهد؟
پاسخ: نیابت در حجّ واجب از طرف انسان زنده صحیح نیست، مگر در صورتی که شخص از جهت پیری یا بیماری نتواند به حج برود، و از توانایی و خوب شدن وی تا آخر عمر مأیوس باشد.
نیابت از کسی که پس از عمره مفرده فوت شود
سؤال: فقها میفرمایند: «نیابت از سوی کسی که بعد از استطاعت، به مکّه مشرّف شده، و پس از دخول در حرم فوت کرده، لازم نیست». حال اگر شخصی بعد از تمام کردن عمره تمتّع از دنیا برود، آیا در این صورت هم نیابت لازم نیست؟
پاسخ: نیابت لازم نیست.
گرفتن نائب برای مستطیعی که در حج دیوانه شده
سؤال: شخصی پس از تشرّف به مدینه منوّره بر اثر حوادثی دیوانه میشود. با توجّه به این که حج سابقاً بر او مستقر شده، آیا میتوان برای او نایب گرفت؟ اگر نیابت جایز نباشد، تبرّع حج از سوی او چه حکمی دارد؟
پاسخ: اگر امید به بهبودی او نباشد، گرفتن نایب مانعی ندارد.
عدم لزوم عمل بر طبق فتوای مرجع منوب عنه
سؤال: آیا بر نایب واجب است که طبق فتوای مرجع تقلید منوب عنه اعمال حج خود را انجام دهد، یا باید مطابق وظیفه خودش عمل کند؟
پاسخ: ملاک وظیفه خود اوست، ولی اگر به کیفیّت خاصّی اجیر شده، مثلا از او خواستهاند که بر طبق فلان فتوی عمل کند، باید طوری انجام دهد که هم آن کیفیّت خاص مراعات شود، و هم وظیفه اش انجام گردد.
عدم لزوم سوال از مرجع تقلید منوب عنه
سؤال: آیا در مسأله نیابت حج لازم است اجیر و مستأجر از یکدیگر سؤال کنند که مقلّد چه کسی هستند؟
پاسخ: لازم نیست، و اجیر مطابق تقلید خودش عمل میکند.
نحوه نیت کسی که از طرف نایب وکیل در قربانی کردن شده
سؤال: کسی که حجّ نیابی انجام میدهد اگر در قربانی، شخص دیگری را وکیل کند، قربانی کننده، که نایبِ نایب است، چگونه نیّت نماید؟ آیا باید نیّت کند که به وکالت از سوی میّت قربانی میکنم، یا به وکالت از سوی نایب میّت؟ و در هر صورت، آیا ذکر نام میّت هم لازم است؟
پاسخ: بردن نام میّت لازم نیست، بلکه کافی است نیّت کند که آنچه را بر عهده نایب است انجام میدهد.
شک در نیت نیابت هنگام احرام
سؤال: نایبی پس از ورود به مکّه شک میکند که آیا هنگام نیّتِ احرام، نیّتِ نیابت کرده یا نه؟ آیا باید به میقات برگردد و مجدّداً به نیّت منوب عنه مُحرم شود، یا حج برای خودش محسوب میشود، و دیگر نمیتواند نایب باشد؟
پاسخ: در نیّت، گذراندن از ذهن لازم نیست. اگر انگیزه او از آمدن به مکّه و احرام نیابت بوده، عمل را به عنوان نیابت انجام میدهد، ولی اگر از اوّل مردّد بوده به چه قصدی حج بجا آورد، میتواند به نیّت اجمالی (یعنی همان نیّت موقع احرام) عمل خود را به اتمام برساند، ولی برای نیابت کفایت نمیکند.
عدول از نیت پس از احرام
سؤال: شخصی در میقات محرم شده، و لبّیک میگوید، سپس به فکر میافتد که چون سفر دوّم اوست، برای پدر، یا مادر، یا یکی از خویشاوندان، حجّ تبرّعی انجام دهد. آیا میتواند عدول کند، و دوباره به نیّت شخص مورد نظر محرم شود؟
پاسخ: اگر به احرام صحیح محرم شده نمیتواند نیّت را عوض کند; بلکه باید عملش را به همان نیّتی که در احرام داشته به انجام برساند.
آگاهی نائب از استطاعت خود پس از احرام
سؤال: شخصی به عنوان نیابت از دیگری در مسجد شجره محرم شده، و به مکّه آمده است. در جلسات آموزشی مناسک حج، متوجّه میشود که خودش مستطیع بوده است، اکنون چه وظیفهای دارد؟
پاسخ: احتیاطاً عمره را تمام کند، و طواف نساء را بجا آورد، و سپس به میقات برگردد، و برای حجّ خودش محرم شود. این در صورتی است که اجیر نشده باشد، و گرنه اجاره او صحیح است، و در آن سال مستطیع نیست.
انجام دو حج در یک سال
سؤال: آیا جایز است در یک سال اصالتاً از طرف خودم و نیابتاً از طرف دیگری حج بجا آورم؟
پاسخ: در یک سال نمیتوان بیش از یک حج انجام داد، ولی میتوان در هر ماه قمری یک عمره مفرده بجا آورد.
انجام یک عمره مفرده به نیابت از چند نفر
سؤال: آیا انجام یک عمره مفرده استحبابی به نیّت خود، و به نیابت تبرّعی از دیگران صحیح است؟
پاسخ: احتیاط آن است که آن را به نیّت خود بجا آورد، و هر مقدار از ثواب آن را که میخواهد به دیگران هدیه کند.
معذور شدن نائب بعد از انجام عمره تمتع
سؤال: نایب عمره تمتّع را انجام داده، و بعد ناچار شده که به ایران باز گردد. آیا میتواند بقیّه اعمال را به دیگری واگذار نماید، تا حج تمتّع را تکمیل کند؟
پاسخ: نمیتواند.
نیابت از چند نفر به صورت مشترک
سؤال: جنابعالی نیابت از چند نفر را به صورت مشترک جایز نمیدانید. آیا در این مساله بین اشتراک خود و دیگران، یا اشتراک چند نفر بدون خودش تفاوتی هست؟
پاسخ: صورت اخیر اشکال ندارد (البتّه در حج و عمره استحبابی).
نیابت حج یا عمره از طرف جنین
سؤال: نیابت حج، یا عمره، یا طواف از سوی جنین در رحم چه حکمی دارد؟
پاسخ: مشروع نیست.
نائب گرفتن برای مجنون بدون اذن ولی
سؤال: شخصی پس از احرام عمره تمتّع متأسّفانه دیوانه شد دوستانش بدون اجازه وی برایش نایب گرفته، یا تبرّعاً و مجّانی بقیّه اعمالش را به جا آوردهاند. آیا این کار برای آن شخص کفایت کرده، و از احرام خارج شده است؟ اگر پولی خرج شده باشد، آیا میتوان از ولیّ مجنون گرفت؟
پاسخ: نیابت مزبور کفایت نمیکند، و شخص اوّل همچنان در احرام باقی است، و پولی که خرج شده از جیب کسی که خرج کرده رفته، و نمیتواند از ولیّ مجنون بگیرد، ولی چنانچه او را فریب داده باشد، مثلا کسی گفته باشد شما این کار را انجام دهید من اجرت آن را از ولیّ او میگیرم و به شما میدهم، در این صورت میتواند از همین شخص بگیرد، و احتیاط آن است که ولیّ مجنون برای او نایب بگیرد که بقیّه اعمالش را انجام دهند.
نیابت خدمهای که قبل از طلوع آفتاب به مشعر برسد
سؤال: آیا نیابت خدمهای که پیش از طلوع صبح به همراه خانمها به منی میروند، ولی قبل از طلوع آفتاب خود را به مشعر رسانده، و وقوف رکنی مشعر را درک میکنند، صحیح است؟
پاسخ: اگر لازم است با زنها به منی بروند گناهی نکردهاند، و چنانچه از ذوی الاعذار نبودهاند (یعنی عذرشان عارضی است)، در فرض سؤال نیابت آنها اشکال ندارد.
انجام مستحبات حج توسط نائب
سؤال: کسانی که به جهت حجّ نیابتی به حج مشرّف میشوند، علاوه بر اعمال واجب، چه مقدار از مستحبّات را باید به نیابت از منوب عنه انجام دهند؟
پاسخ: به مقداری که معمول و متعارف در میان حجّاج است.
نائب گرفتن برای کسی که در صحرای عرفات دیوانه شده
سؤال: زنی در روز نهم ذی الحجّه، در صحرای عرفات دیوانه میشود، و او را به بیمارستان منتقل میکنند. همراهانش تا آخرین لحظهای که میتوانستند در مکّه بمانند، همراهش ماندند، ولی متأسّفانه بهبودی نیافت. آیا شوهرش که همراه اوست میتواند برای او نایب بگیرد، یا خودش باقی اعمال او را انجام دهد؟
پاسخ: در صورتی که سال اوّل استطاعت اوست حج بر او واجب نشده، و لازم نیست برای او نایب بگیرند، و اگر عاقل شد باید به وظائف خود عمل کند، و چنانچه وقت گذشته لااقل اعمال عمره مفرده را بجا آورد تا از احرام خارج شود.
نیابت کسی که یقین دارد لباس احرامش نجس خواهد شد
سؤال: روحانی کاروان، که به مقتضای وظیفه اش باید بر اعمال حجّاج نظارت داشته باشد، میداند که احرامی او در روز عید در قربانگاه آلوده به خون خواهد شد، و باید چند ساعتی در احرامی نجس باشد، تکلیفش چیست؟ آیا با علم به این مطلب میتواند حجّ نیابتی به جا آورد؟
پاسخ: اگر قادر بر تطهیر یا تعویض آن نباشد اشکال ندارد، و نیابتش صحیح است.
ترک طواف نساء توسط نائب
سؤال: اگر نایب طواف نساء را بجا نیاورد، آیا فقط همسر بر او حرام میشود، یا علاوه بر آن ذمّه اش نیز مشغول است، که حتّی اگر فوت کرده باشد باید از طرف او قضا کنند؟
پاسخ: ذمّه او مشغول است; باید خودش در حال حیات انجام دهد، و اگر نمیتواند نایب بگیرد.
رمی جمرات در شب توسط نائب
سؤال: شخصی جهت رمی جمرات نایب شده است. آیا میتواند شبانه رمی نیابتی را انجام دهد؟ همچنین کسی که در تمام مناسک حج نایب شده، و از ابتدا میدانسته که نمیتواند رمی کند، یا نمیتواند در روز رمی نماید، یا نسبت به رمی در روز کوتاهی میکند، حکمش چیست؟
پاسخ: نایب باید اعمال اختیاری حج را انجام دهد، و اگر معذور باشد نمیتواند نایب شود. البتّه عذرهایی که به طور طبیعی گاه در حج پیش میآید مانع نیابت نیست، و کسی که در رمی نایب شده باید در روز رمی کند. مسامحه و کوتاهی در رمی موجب بطلان نیابت نمیشود، هر چند در فرض سؤال جایز نیست.
انجام رمی جمرات در شب توسط زنان نائب
سؤال: فرمودهاید: «رمی در شب دهم برای زنان جایز است، خواه توانایی رمی در روز را داشته باشند یا نه». آیا با این حال زنان میتوانند نایب شوند؟
پاسخ: نیابت آنها مانعی ندارد، و در شب رمی میکنند.
رمی در شب برای مردی که از طرف زن نائب شده
سؤال: هرگاه مردی که قادر است رمی را در روز انجام دهد، نایب زنی در رمی جمرات شود، آیا میتواند رمی زن را در شب انجام دهد؟
پاسخ: باید رمی را در روز انجام دهد.
نائب شدن افرادی که از انجام بعضی اعمال معذورند
سؤال: افرادی که از انجام آن دسته از مناسک حج معذورند که حتّی ترک عمدی آن ضرری به حج نمیزند، مانند رمی جمرات در روز یازدهم و دوازدهم، و بیتوته در منی در شبهای مذکور، آیا چنین اشخاصی میتوانند نایب شوند؟
پاسخ: چنانچه عذرهای مذکور از ابتدای نیابت وجود داشته باشد نمیتوانند نایب شوند; ولی عذرهایی که گاه در حج پیش میآید، مانع از نیابت نیست.
ترتیب رمی جمرات برای کسی که از دیگری هم نیابت دارد
سؤال: کسی که به نیابت از دیگری رمی جمره میکند، آیا کافی است پس از رمی هر جمره برای خودش، به نیابت از دیگری آن جمره را رمی کند، هر چند از چندین نفر نیابت داشته باشد؟ یا باید ابتدا هر سه جمره را به قصد خود رمی کند، سپس به نیّت هر یک از کسانی که از آنها نیابت کرده به شکل بالا عمل کند؟
پاسخ: هر دو صورت صحیح است.
انجام عمره مفرده نیابتی بین عمره و حج تمتع
سؤال: آیا کسی که برای عمره تمتع محرم شده و وارد مکه میشود میتواند در فاصله عمره تمتع تا حج تمتع به نیابت نزدیکان خود که فوت نمودهاند به مسجد تنعیم برود و از آنجا محرم شده و عمره مفرده نیابتی بجا آورد؟
پاسخ: نباید عمره مفرده به جا آورده شود و اگر به جا آورند صحت آن محل اشکال است ولی ضرری به عمره و حج تمتع نمیزند.
نیت طواف اعادهای
سؤال: به کسی گفته شده باید طوافها را دوباره انجام دهد. نائب او به چه نیتی باید از طرف او در طوافهایی که شک دارد و در طوافهایی که مطمئن است اشتباه بوده، آنها را انجام دهد؟
پاسخ: به نیت احتیاط انجام دهد.
نحوه نیت نائب در اعاده طواف
سؤال: به کسی گفته شده باید طوافها را دوباره انجام دهد. نائب او به چه نیتی باید از طرف او در طوافهایی که شک دارد و در طوافهایی که مطمئن است اشتباه بوده، آنها را انجام دهد؟
پاسخ: به نیت احتیاط انجام دهد.
اشتباه در تطبیق منوب عنه در اعمال حج
سؤال: دائره امکان اشتباه در تطبیق عبادات تابع چه ضابطهای است؟
اگر نائب بعد از انجام معظم اعمال حج تمتع مثلاً بعد از وقوف در عرفات متوجه شود که برای حج همان سال از طرف شخص دیگری قبلا اجیر شده است آیا باید اعمال را به نیابت از منوب عنهی که تاکنون عمل را به نیت او بجا آورده ادامه دهد یا اینکه میتواند اعمال حج همان سال را برای مستاجر قرار داده و اعمال حج را برای منوب عنه در سال دیگر بجا آورد؟
پاسخ: باید برای همان فردی که قصد کرده ادامه دهد.
نیابت خدمه با فرض خروج از حرم
سؤال: اگر خدمه حج تمتع در ماه ذلی القعده به مکه برسد و عمره تمتع انجام دهد و در ماه ذی الحجه به او گفته شود به جهت انجام کارهای کاروان به عرفات یا منطقهای دیگر در خارج حرم برود آیا نیابت او اشکالی دارد یا خیر؟ و آیا باید دوباره محرم به مگه بازگردد؟
پاسخ: نیابت او اشکالی ندارد.
نائبی که اعمال حج را به اتمام نرسانده
سؤال: شخصی در حج اجیر کس دیگری بوده است،بعد از انجام عمره تمتع، به سکته قلبی دچار شده و از برگزاری اعمال حج معذور گردید و به ایران مراجعت کرده است و در سال آینده میخواهد مشرّف شود، آیا اعلام این وضعیت به اولیای منوبٌ عنه و اجازه مجدّد به نیابت از منوبٌ عنه در سال آینده لازم است؟
پاسخ: چنانچه برای سال معینی اجیر شده، اعلام و اجازه لازم است.
نایبی که عمره تمتع را در ذی القعده انجام داده و از حرم خارج شده
سؤال: اگر خدمه حج تمتع در ماه ذی القعده به مکه برسد و عمره تمتع انجام دهد و در ماه ذی الحجه به او گفته شود به جهت انجام کارهای کاروان به عرفات یا منطقهای دیگر در خارج حرم برود نیابت او اشکالی دارد یا خیر؟ و آیا باید دوباره به مکه بازگردد؟
پاسخ: نیابت او اشکالی ندارد و نیازی به احرام مجدّد نیست.
وقوف اضطراری در مشعر برای خدمهای که نایب شده
سؤال: آیا وقوف اضطراری در مشعر به همراه مضطرین و خانمها و زدن سنگ در شب عید قربان برای خدمه کاروان که قبول نیابت کرده جایز است؟
پاسخ: وقوف اضطراری مانعی ندارد ولی زدن سنگ را به روز موکول کند؛ و اگر بتواند خانمها را در منی اسکان دهد و خودش بین الطلوعین به مشعر بازگردد.
نایبی که اول عمرهای برای خود انجام داده و بعد عمره نیابتی
سؤال: اگر شخصی را نایب کند که در این ماه رجب عمره انجام دهد، ولی نایب (که دفعه اول اوست) به نیت خودش محرم شده و عمره انجام داده. و بعد مجددا محرم شده به نیابت از منوب عنه! آیا کفایت از منوب عنه میکند؟
در هر حال تکلیف این نیابت و اجرتی که گرفته چیست؟
پاسخ: لازم است در ماه دیگر انجام دهد و در صورتی که مقید به ماه رجب کرده و در رجب برای خودش به جا آورده اصل استیجار اشکال و بنابر احتیاط واجب باید اجرت را پس دهد مگر این که اجازه بگیرد و دیگری را در همان ماه نایب بگیرد.
منظور از عذرهایی که نیابت با آن صحیح است
سؤال: معیار این نظر جدیدتان که فرمودید معذوری که حجش برای خودش صحیح است نیابتش هم صحیح است چیست ؟ چه عذرهایی منظور است ؟
پاسخ: معیار عذرهایی است که قابل بر طرف شدن نیست؛ مثلا معلولیت جسمانی دارد.
نایب شدن کسی که حج بر خود او مستقر گشته
سؤال: من خودم به واسطه سهم الارث واجب الحج شده بودم اما پول خود را صرف خرید خانه کردم. دو سال پیش به نیابت از خواهرم که فوت شده است ثبت نام حج کردم. آیا این حج صحیح است و میتوانم به نیابت از ایشان بروم یا خیر؟ در حال حاضر برای ثبت نام خودم موجودی ندارم.
پاسخ: حج بر شما در اولین فرصت واجب است ولی با این حال نیابت از دیگری صحیح است و برای او محسوب میشود نه برای شما.
جابجا شدن دو حج نیابتی
سؤال: دو حج نیابتی جابجا شده است به این صورت که مثلاً برای (زید) مبلغ «الف» و برای (عمرو) مبلغ «ب» بوده ولی نایبی که مبلغ «الف» را گرفته به او گفتهاند از طرف (عمرو) نایب است و همچنین به نایبی که مبلغ «ب» را گرفته گفتهاند از طرف (زید) نایب است، حکم مسئله چگونه است؟
پاسخ: اگر نیت کرده این حج از طرف صاحب الوجه است، برای صاحب همان وجه میشود حالا اسمش هر چه باشد و از قبیل خطا در تطبیق است یعنی صاحب وجه را خطأً تطبیق بر دیگری کرده؛ مثل اینکه نیت میکند اقتدای نماز را به امام حاضر باشد اما خطأً تطبیق بر (عمرو) میکند در حالی که پیشنماز (زید) است، چون نیت امام حاضر است، نماز صحیح است.







