فرهنگ مصادیق:احکام مجلس عروسى و دیگر مجالس شادى– آیت الله مکارم شیرازی

احکام مجلس عروسی و دیگر مجالس شادی– آیت الله مکارم شیرازی

سؤال ـ به نظر حضرتعالی جشن عروسی یک مسلمان چه ویژگیهایی دارد؟ به تعبیر دیگر، زوجین جوان مسلمان که قصد دارند به گونه‌ای جشن عروسی برپا کنند، که از یک سو مورد رضایت خداوند باشد و قدم اوّل زندگی مشترک را با معصیت آغاز نکنند، و از سوی دیگر همراه با شادی و شور و شعف باشد و رضایت دعوت شدگان هم فراهم شود، باید چه کنند؟
جواب: باید از برنامه‌هایی استفاده کنند که آمیخته با خلاف شرع نباشد و این، امر ممکنی است، و بسیاری از مؤمنین انجام می‌دهند.
سؤال ـ طبق نظر برخی از مراجع تقلید، موسیقی در مجالس عروسی استثناء شده است، نظر حضر تعالی در این زمینه چیست؟ آیا مقلّدین شما (در صورتی که جواب منفی باشد) می‌توانند در این مسأله از آن مراجع تقلید کنند؟
جواب: بنابر احتیاط واجب فرقی میان مجالس عروسی و غیر عروسی نیست. و با توجّه به این که ما در این مسأله احتیاط واجب داریم، مقلّدین ما می‌توانند به مرجع دیگری مراجعه کنند.
سؤال ـ آواز خوانی زنان و دختران بصورت انفرادی یا دستجمعی، در محفل خصوصی زنان، مخصوصآ مجالس عروسی، چه حکمی دارد؟
جواب:اگرمنظورازآواز،خوانندگیهای مناسب مجالس لهو و فساد باشد، جایز نیست.
سؤال ـ آواز خواندن زن برای شوهرش چه حکمی دارد؟
جواب: در صورتی که بدون آهنگهای مناسب لهو و فساد باشد اشکال ندارد.
سؤال ـ زنان در کشمیر در مراسم ازدواج برای استقبال از داماد و عروس در خیابانها و در جمع نامحرمان ترانه‌های محلّی می‌خوانند، این عمل چه حکمی دارد؟ آیا شرکت در این مجالس جایز است؟
جواب: خواندن این ترانه‌ها جایز نیست، و شرکت در این گونه مجالس اشکال دارد.
سؤال ـ برخی از خانمها معتقدند که نواختن آهنگ با سازهای بدون حلقه، و نیز با ظروفی مانند قابلمه و سطل و مانند آن اشکال ندارد، آیا نواختن آهنگ با این وسائل در مجالس عروسی زنانه جایز است؟
جواب: هرگاه با این وسائل آهنگهایی مانند وسایل موسیقی نواخته شود جایز نیست؛ امّا اگر همانند آن آهنگها نباشد مانعی ندارد.
سؤال ـ خانمها در مجالس عروسی نسبت به سرو وضع و رخت و لباس خود حسّاسیّت خاصّی دارند، به گونه‌ای که اگر خانمی لباس گرانقیمتی را در یک جشن عروسی بپوشد، آن را در مجلس جشن دیگر نمی‌پوشد! حتّی برخی از خانمها به این مقدار نیز قناعت نکرده، و در یک مجلس عروسی چند بار لباس عوض می‌کنند! این‌گونه کارها چه حکمی دارد؟
جواب: این گونه کارها در شأن زنان با شخصیّت و با ایمان نیست.
سؤال ـ آیا رقص در مجالس عروسی، مخصوصآ مجالس زنانه، جایز است؟
جواب: رقص منشأ فساد است و اشکال دارد، خواه رقص زن برای زن، یا مرد برای مرد، و یا زنان برای مردان باشد؛ ولی رقص زن برای همسرش اشکال ندارد.
سؤال ـ آیا جایز است زن در میان زنان برقصد؟ اگر جایز نیست، حکم نشستن زنان در تالارها و چنین مجالسی چگونه است؟
جواب: همانگونه که گفته شد تنها رقص زن برای شوهرش جایز است، و بقیّه اشکال دارد، و نباید در مجالس معصیت شرکت کرد.
سؤال ـ تعریف رقص از نظر شرعی چیست؟ و حکم آن به نظر حضرتعالی چه می‌باشد؟
جواب: تنها رقص زن برای شوهرش جایز است، و بقیّه اشکال دارد، و رقص یک امر عرفی است، و آن حرکات موزونی است که افراد مطّلع تصدیق کنند مصداق رقص است، و اگر مصادیق مشکوکی پیدا کرد حرام نیست.
سؤال ـ با توجّه به این که به جز رقص همسر برای همسر، بقیّه رقص‌ها اشکال دارد، لطفآ بفرمایید: پولی که به عنوان شاباش در مجالس رقص، به ویژه عروسی‌ها، به کسی که می‌رقصد می‌دهند، برای دهنده و گیرنده آن، از نظر شرعی چه حکمی دارد؟
جواب: دادن و گرفتن این پول‌ها جایز نیست.
سؤال ـ آیا برای عروس جایز است که در مجلس عروسی زنانه، که هیچ مردی جز داماد حضور ندارد، فقط برای شوهرش برقصد؛ هر چند زنان دیگر هم تماشا کنند؟
جواب: رقص زن فقط برای شوهرش جایز است، نه در حضور زنان دیگر.
سؤال ـ حکم کف زدن و دست افشانی و چوب بازی در مجالس عروسی چیست؟
جواب: کف زدن اشکالی ندارد، و چوب بازی نیز اشکالی ندارد، مگر این که مفسده خاصّی بر آن مترتب شود؛ ولی رقص برای غیر شوهر اشکال دارد.
سؤال ـ حکم کف زدنِ هماهنگ و مرتّب یا نامرتّب به صورت مطلق، و در هر مجلسی (عروسی، مهمانی، مولودی و مانند آن) و در هر مکانی (اعمّ از مسجد، حسینیّه، منزل و مانند آن)، جهت اظهار شادی و سرور، یا تشویق، چیست؟
جواب: از جواب سابق معلوم شد ؛ ولی توجّه داشته باشید که افراط در هیچ کاری شایسته نیست.
سؤال ـ معمولا در مراسم عیدالزهراء کف زدن، پایکوبی، رقص و حتّی اموری را که جمیع فقها صریحآ فتوا به حرمت آن داده‌اند، را مستند به حدیث رفع القلم که ذیلا به آن اشاره می‌شود، جایز می‌دانند:
«وَ اَمَرْتُ الْکِرَامَ الْکَاتِبِینَ اَنْ یَرْفَعُوا الْقَلَمَ عَنِ الْخَلْقِ کُلِّهِمْ ثَلاَثَةَ اَیَّامٍ مِنْ ذلِکَ الْیَوْمِ، وَ لاَ اَکْتُبُ عَلَیْهِمْ شَیْئَآ مِنْ خَطَایَاهُمْ کَرَامَةً لَکَ وَ لِوَصِیِّکَ».^[۱]

آیا این نوع احادیث از نظر سند معتبر است؟ و بر فرض اعتبار معنای حدیث چیست؟

جواب: این روایت از نظر سند اعتباری ندارد ؛ به علاوه مخالف کتاب الله است، و معاذ الله که ائمه معصومین(ع) اجازه ارتکاب گناه به افراد در این ایّام یا غیر این ایّام داده باشند. و بر فرض اعتبار، معنای حدیث این است که اگر کسی لغزشی از او سر زد خداوند او را می‌بخشد، نه این که عمدآ آلوده گناه شود.
سؤال ـ شرکت در عروسی، یا مجالس دیگر، که انسان می‌داند در آن رعایت شؤونات اسلامی نمی‌شود (از قبیل اختلاط زن و مرد، رقص و پایکوبی، استفاده از نوارهای موسیقی و مانند آن) چه حکمی دارد؟ جواب: شرکت در مجالس گناه حرام است.
سؤال ـ متأسّفانه غالب مجالس عروسی در زمان ما برای مؤمنین مشکل‌ساز شده است، به گونه‌ای که رفتن به مجلس عزا برای آنها، خوشایندتر از شرکت در چنان مجالس شادی است! حال اگر شخصی مجبور باشد در مجلس عروسی، که آلوده به گناهانی همچون موسیقی حرام و رقص و مانند آن است شرکت کند، و در اطاقی که این گناهان انجام می‌شود نرود، بلکه در اطاق مجاور که صدای ساز و آواز می‌آید باشد، آیا مرتکب گناه شده است؟ همچنین اگر در تالاری باشند که در یک قسمت موسیقی و رقص هست و او در قسمت دیگری است، ولی صدای موسیقی را می‌شنود، چه حکمی دارد؟ جواب: اگر در محلّ جداگانه‌ای باشد که دو مجلس محسوب شود اشکالی ندارد؛ ولی عمدآ به موسیقی حرام گوش ندهد، هر چند بی‌اختیار به گوشش برسد.