فرهنگ مصادیق:احکام استحاضه - بانوان

احکام استحاضه - بانوان

خون زایمان بیش از ده روز

پرسش. اگر زن بعد از زایمان تا بیش از ده روز خون ببیند، تکلیفش چیست؟
همه مراجع (به جز تبریزی): اگر از زنانی است که عادت ماهانه دارد، باید به اندازه عادتش نفاس و بقیه را استحاضه قرار دهد. اگر عادت ماهانه ندارد، تا ده روز نفاس و بقیه استحاضه محسوب می‌شود. آیه اللّه تبریزی: اگر از زنانی است که عادت ماهانه دارد، باید به اندازه عادتش نفاس و بقیه را استحاضه قرار دهد. اگر عادت ماهانه ندارد، به اندازه عادت خویشان خود نفاس قرار دهد و بقیه را تا ده روز احتیاط کند.

غسل روز هیجدهم بعد از زایمان

پرسش. این جانب بعد از زایمان و گذشت ایام نفاس، غسل نفاس به جا آوردم و بعد از آن تا یک ماه خون استحاضه دیدم، آیا لازم بوده که من روز هیجدهم غسل می‌کردم؟
همه مراجع: خیر، روز هیجدهم غسل ندارد؛ ولی این سخن صحت دارد که اگر زن بیش از ده روز خون دید، برای کسی که عادت دارد بهتر است از روز بعد از عادت و برای کسی که عادت ندارد بعد از روز دهم تا روز هیجدهم زایمان، به احکام استحاضه عمل کند و کارهایی را که بر حائض حرام است، ترک نماید.

روزه بدون غسل

پرسش. اگر در ماه رمضان خانمی که استحاضه اش متوسطه است، غسل را به جا نیاورد، حکم روزه اش چیست؟
آیات عظام امام، خامنه‌ای، فاضل، نوری و وحید: روزه اش باطل است و باید بعد از ماه رمضان قضا کند. آیات عظام بهجت و صافی: بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل است و باید بعد از ماه رمضان قضا کند. آیات عظام تبریزی و سیستانی: روزه اش صحیح است. آیه اللّه مکارم: استحاضه متوسطه حکم استحاضه قلیله را دارد و استحاضه قلیله غسل ندارد. بنابراین روزه اش صحیح است. پرسش. اگر مستحاضه کثیره در ماه رمضان غسل‌های خود را به جا نیاورد، حکم روزه اش چیست؟
آیات عظام امام، بهجت، فاضل، نوری و وحید: اگر در روز غسل‌هایی را که برای نمازهای روزش واجب است به جا نیاورد، روزه اش باطل می‌شود و بنابر احتیاط واجب باید غسل نماز مغرب و عشای شبی که می‌خواهد فردای آن را روزه بگیرد، به جا آورد. آیات عظام تبریزی و مکارم: اگر در روز غسل‌هایی را که برای نمازهای روزش واجب است، به جا نیاورد، بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل می‌شود و نیز باید غسل نماز مغرب و عشای شبی که می‌خواهد فردای آن را روزه بگیرد، به جا آورد. آیه اللّه سیستانی: اگر در روز غسل‌هایی را که برای نمازهای روزش واجب است به جا نیاورد، بنابر فتوای مشهور فقها روزه اش باطل می‌شود. و نیز باید غسل نماز مغرب و عشای شبی که می‌خواهد فردای آن را روزه بگیرد، به جا آورد. آیه اللّه صافی: اگر در روز غسل‌هایی را که برای نمازهای روزش واجب است، به جا نیاورد، روزه اش باطل می‌شود و بنابر احتیاط واجب باید غسل نماز مغرب و عشای شب قبل و شب بعد فردای آن را که می‌خواهد روزه بگیرد، به جا آورد.

روزه مستحاضه

پرسش. آیا روزه ماه رمضان، بر زن مستحاضه واجب است؟
همه مراجع: آری، باید روزه بگیرد و مانند زن حائض نیست. تبصره. باید برای روزه گرفتن کارهای استحاضه را بجا آورد.

قطع خون استحاضه

پرسش. اگر زن مستحاضه بعد از نماز ظهر یا مغرب، خونش قطع شود، آیا باید برای نماز بعد (نماز عصر یا عشا)، دوباره کارهای استحاضه را انجام دهد؟
همه مراجع: آری، باید برای نماز بعد کارهای استحاضه را انجام دهد؛ ولی برای نمازهای بعدی لازم نیست.

وظایف مشترک مستحاضه

پرسش. اگر زن مستحاضه اول وقت وضو بگیرد یا غسل کند؛ ولی با تأخیر نماز بخواند، آیا باید دوباره وضو بگیرد یا غسل کند؟
همه مراجع (به جز سیستانی): آری، باید دوباره وضو بگیرد یا غسل کند و نماز بخواند؛ مگر آنکه خون داخل فضای فرج نیاید. آیه اللّه سیستانی: اگر وظیفه اش این بوده که بین وضو یا غسل و نماز فاصله نیندازد، باید دوباره وضو بگیرد یا غسل کند و نماز بخواند؛ مگر آنکه خون داخل فضای فرج نیاید.

نماز بدون غسل

پرسش. اگر زن مستحاضه (استحاضه کثیره یا متوسطه)، برای نماز غسل نکند و تنها وضو بگیرد؛ آیا نمازش باطل است؟
همه مراجع: آری، نمازش باطل است. تبصره. آیه اللّه مکارم قائل به استحاضه متوسطه نیستند.

مستحاضه و نماز آیات

پرسش. اگر بر زن مستحاضه نماز آیات واجب شود، آیا می‌تواند به همان کارهایی که برای نماز یومیه انجام داده، اکتفا کند؟
همه مراجع (به جز تبریزی، مکارم و وحید): خیر، باید برای نماز آیات هم تمام کارهایی را که برای نماز یومیه به جا آورده، انجام دهد. آیه اللّه تبریزی: باید برای نماز آیات وضو بگیرد و در استحاضه کثیره باید غسل کند و وضو لازم نیست. آیه اللّه مکارم: آری، می‌تواند به همان کارهایی که برای نماز یومیه انجام داده، اکتفا کند و نیاز به غسل دیگری نیست. تنها باید وضو بگیرد. آیه اللّه وحید: خیر، باید برای نماز آیات هم تمام کارهایی را که برای نماز یومیه به جا آورد، انجام دهد و بنابر احتیاط در استحاضه کثیره وضو هم بگیرد.

مستحاضه و نماز قضا

پرسش. آیا زن مستحاضه می‌تواند نماز قضا بخواند؟ آیا برای انجام آن باید کارهایی را که برای نماز ادا لازم شده، انجام دهد؟
آیات عظام امام، خامنه‌ای، سیستانی، فاضل و نوری: آری، می‌تواند نماز قضا بخواند و باید برای هر نماز، کارهایی را که برای نماز ادا واجب است، به جا آورد. آیات عظام تبریزی و وحید: خیر، باید نماز قضا را به تأخیر اندازد تا پاک شود؛ مگر آنکه وقت آن تنگ شود. در این صورت باید برای هر نماز کارهایی را که برای نماز ادا واجب است، به جا آورد. آیه اللّه صافی: بنابر احتیاط واجب باید نماز قضا را به تأخیر اندازد تا پاک شود؛ مگر آنکه وقت آن تنگ شود. در این صورت باید برای هر نماز کارهایی را که برای نماز ادا واجب است، به جا آورد. آیه اللّه مکارم: آری، می‌تواند نماز قضا بخواند؛ ولی بنابر احتیاط واجب برای هر نماز باید یک وضو بگیرد. تبصره. کسانی که معتقدند زن مستحاضه می‌تواند نماز قضا بخواند، گفته‌اند: بهتر است نماز قضا را پس از پاک شدن از خون به جا آورد.

وارسی کردن مستحاضه قبل از نماز

پرسش ۱. آیا در استحاضه وارسی کردن لازم است. اگر بدون وارسی نماز بخواند؛ آیا نمازش باطل است؟
همه مراجع: آری، باید زن مستحاضه (در صورت امکان) هنگام نماز خود را وارسی کند که استحاضه اش از چه قسم است تا کارهایی را که برای آن قسم دستور داده شده، انجام دهد. اگر بدون وارسی نماز بخواند، نمازش باطل است مگر آنکه قصد قربت داشته و به وظیفه واقعی خود عمل کرده باشد. تبصره. آیات عظام امام، خامنه‌ای، تبریزی، سیستانی، مکارم و نوری، در مسئله احتیاط واجب کرده‌اند.
پرسش. آیا زن مستحاضه حتماً باید هنگام نماز خود را وارسی کند یا اینکه پیش از وقت نماز هم جایز است؟
همه مراجع: وارسی پیش از وقت نماز جایز نیست؛ مگر اینکه بداند نوع استحاضه تغییر نمی‌کند.

وضوی مستحاضه

پرسش۱. آیا در استحاضه متوسطه یا کثیره، وضو مقدم است یا غسل؟
همه مراجع (به جز سیستانی و صافی): هر کدام را اول به جا آورد صحیح است؛ ولی بهتر است اول وضو بگیرد. آیه اللّه سیستانی: در استحاضه متوسطه، باید غسل پیش از وضو باشد و در استحاضه کثیره اگر بخواهد وضو بگیرد باید قبل از غسل وضو بگیرد. آیه اللّه صافی: در استحاضه متوسطه هر کدام را اول به جا آورد صحیح است؛ ولی بهتر است اول وضو بگیرد؛ ولی در استحاصه کثیره احتیاط آن است که پیش از غسل وضو بگیرد. تبصره. آیات عظام تبریزی، سیستانی، مکارم، نوری و وحید، در استحاضه کثیره گفته‌اند: با آن غسل می‌توان نماز خواند و نیاز به وضو نیست.
پرسش ۲. در استحاضه قلیله اگر نماز ظهر و عصر و نیز مغرب و عشا با هم خوانده شود، آیا برای نماز عصر یا عشا باید وضو گرفته شود؟
همه مراجع: آری، برای هر نماز باید وضو گرفته شود. پرسش ۳. اگر مستحاضه قلیله نماز عصر خود را بخواند و تا نماز مغرب خون نبیند، آیا می‌تواند با همان وضوی نماز عصر، نماز مغربش را بخواند؟
همه مراجع: خیر، باید برای نماز مغرب وضو بگیرد؛ ولی برای نماز عشا گرفتن وضو لازم نیست.

استمرار خون در بین غسل استحاضه

پرسش. اگر هنگام غسل خون قطع نشود، آیا غسل باطل است؟
همه مراجع: خیر، غسل باطل نمی‌شود. آری اگر در وسط غسل خون استحاضه متوسطه به کثیره تبدیل شود، باید غسل را از سر گیرد.

مشقت غسل استحاضه

پرسش. اگر تکرار غسل برای مستحاضه ـ به خصوص در استحاضه کثیره ـ باعث مشقت زیاد شود، تکلیف چیست؟
همه مراجع: اگر انجام دادن غسل برای او حرج و مشقت داشته باشد، می‌تواند (به اندازه از بین رفتن حرج) تیمم کند.

غسل استحاضه

پرسش. آیا هنگام غسل استحاضه علاوه بر نیت، باید نوع استحاضه (متوسطه و کثیره) را نیز در نیت مشخص کرد؟
همه مراجع: خیر، تنها نیت استحاضه کافی است.

نیت غسل استحاضه

پرسش. آیا هنگام غسل استحاضه علاوه بر نیت، باید نوع استحاضه (متوسطه و کثیره) را نیز در نیت مشخص کرد؟
همه مراجع: خیر، تنها نیت استحاضه کافی است.

آیا غسل استحاضه نیاز به وضو دارد؟

پرسش. آیا غسل استحاضه نیاز به وضو دارد؟
آیات عظام امام، بهجت، خامنه‌ای، صافی و فاضل: آری، باید افزون بر غسل، برای نماز وضو نیز بگیرد. آیات عظام تبریزی، سیستانی، نوری و وحید: در غسل استحاضه متوسطه باید وضو هم بگیرد؛ ولی در غسل استحاضه کثیره نیاز به وضو نیست؛ اگرچه احتیاط مستحب آن است که برای نماز وضو هم بگیرد. آیه اللّه مکارم: خیر، ولی احتیاط مستحب آن است که افزون بر غسل، برای نماز، وضو هم بگیرد.

تغییر استحاضه متوسطه

پرسش. اگر استحاضه قلیله یا متوسطه زن بعد از نماز صبح یا بعد از نماز ظهر و عصر به کثیره تبدیل شود، تکلیفش چیست؟
همه مراجع: اگر بعد از نماز صبح به کثیره تبدیل شود، باید برای نماز ظهر و عصر یک غسل و برای نماز مغرب و عشا غسل دیگری به جا آورد، اگر این حالت بعد از نماز ظهر و عصر اتفاق بیفتد، باید برای نماز مغرب و عشا غسل کند.
تبصره. آیه اللّه سیستانی در مسئله تفصیل و توضیح بیشتری دارد. به عنوان «وظایف مستحاضه کثیره» مراجعه شود.

تغییر استحاضه کثیره

پرسش. اگر استحاضه کثیره به قلیله یا متوسطه تبدیل شود، وظیفه زن چیست؟
همه مراجع: باید برای نماز اول کارهای استحاضه کثیره را انجام دهد و برای نمازهای بعد کارهای استحاضه متوسطه (اگر به متوسطه تبدیل شود) و یا قلیله (اگر به قلیله تبدیل شود) را به جا آورد. تبصره. آیه الله مکارم استحاضه متوسطه را قبول ندارند. بنابر این طبق فتوای ایشان تبدیل استحاضه کثیره به متوسطه، حکم تبدیل استحاضه کثیره به قلیله را دارد.

مستحاضه و مس قرآن

پرسش. آیا زن مستحاضه می‌تواند با همان طهارتی که برای نماز داشته، به خط قرآن دست بزند؟
آیات عظام امام، خامنه‌ای، فاضل و صافی: بنابر احتیاط واجب برای مسّ خط قرآن باید کارهای مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد. آیه اللّه بهجت: باید برای مس خط قرآن کارهای مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد. آیات عظام تبریزی، نوری و وحید: بنابر احتیاط واجب، باید از مس خط قرآن در هر حال اجتناب کند. آیه اللّه سیستانی: باید برای مس خط قرآن کارهای مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد؛ مگر اینکه مسّ پیش از خواندن نماز باشد. آیه اللّه مکارم: بنابر احتیاط واجب برای مسّ خط قرآن باید کارهای مستحاضه را به طور مستقل انجام دهد مگر اینکه هنگام اوقات نماز باشد.

مستحاضه و خواندن سوره‌های سجده دار

پرسش. آیا زن اگر به دستور استحاضه رفتار کرده باشد، می‌تواند در ایام استحاضه، قرآن (حتی سوره‌های سجده دار) بخواند؟
همه مراجع: آری، می‌تواند قرآن تلاوت کند؛ هر چند سوره‌های سجده دار باشد.

استحاضه متغیر و نامعلوم

پرسش. خانمی که مرتب استحاضه اش تغییر می‌کند و نمی‌داند از چه قسمی است، تکلیفش چیست؟
همه مراجع: در صورت امکان، باید هنگام نماز خود را وارسی کند. بدین ترتیب که مقداری پنبه داخل فرج نموده و کمی صبر کند و بیرون آورد. در این صورت از هر کدام از اقسام استحاضه بود، به دستورات آن عمل کند و در صورت عدم امکان وارسی، باید مطابق احتیاط عمل کند. تبصره. آیات عظام امام، خامنه‌ای، تبریزی، سیستانی، مکارم و نوری، در وارسی کردن احتیاط واجب کرده‌اند.

اشتباه در تشخیص نوع استحاضه

پرسش. اگر زن به خیال اینکه استحاضه اش قلیله است، وضو گرفت و نماز خواند؛ ولی بعد از نماز متوجه شد که استحاضه اش متوسطه یا کثیره بوده چه تکلیفی دارد؟
همه مراجع (به جز مکارم): نمازش باطل است و باید آن را دوباره بخواند. آیه اللّه مکارم: اگر استحاضه کثیره باشد، نمازش باطل است و بایدآن را دوباره بخواند.

تشخیص استحاضه

پرسش. اگر زن مستحاضه تشخیص ندهد که استحاضه اش از چه قسمی است و در جایی باشد که نتواند خود را وارسی کند، تکلیفش چیست؟ آیا باید احتیاط کند؟
آیات عظام امام، تبریزی، خامنه‌ای، سیستانی، فاضل و نوری: اگر حالت سابق او معلوم است، باید براساس آن ادامه دهد؛ در غیر این صورت باید به وظیفه مسلم خود عمل کند. به عنوان مثال اگر نمی‌داند استحاضه اش قلیله است یا متوسطه، باید کارهای استحاضه قلیله را انجام دهد و اگر بین متوسطه و کثیره تردید دارد، باید به کارهای استحاضه متوسطه عمل کند. آیات عظام بهجت و وحید: اگر حالت سابق او معلوم است، باید براساس آن ادامه دهد و اگر معلوم نیست بنابر احتیاط واجب باید به آنچه سخت تر است عمل کند. به عنوان مثال اگر نمی‌داند استحاضه اش قلیله است یا متوسطه، بنابر احتیاط باید کارهای استحاضه متوسطه را انجام دهد و اگر بین متوسطه و کثیره تردید دارد، بنابر احتیاط باید به کارهای استحاضه کثیره عمل کند. آیه اللّه صافی: اگر حالت سابق او معلوم است، باید براساس آن ادامه دهد و اگر معلوم نیست، باید مطابق احتیاط عمل کند. به عنوان مثال اگر نمی‌داند استحاضه اش قلیله است یا متوسطه، یا نمی‌داند متوسطه است یا کثیره، باید کارهای هر دو را انجام دهد و اگر بین هر سه تردید دارد، باید به کارهای هر سه قسم عمل کند. آیه اللّه مکارم: اگر حالت سابق او معلوم است، باید براساس آن ادامه دهد و اگر معلوم نیست، بنابر احتیاط واجب باید مطابق احتیاط عمل کند؛ یعنی، هم به وظیفه استحاضه کثیره و هم قلیله. تبصره ۱. با توجه به اینکه آیات عظام (بهجت، مکارم و وحید) در مسئله احتیاط واجب کرده‌اند، مقلدان ایشان می‌توانند به فتوای آسان که فتوای امام خمینی و سایرین است، عمل کنند.
تبصره ۲. مقلدان آیه اللّه صافی اگر هنوز به این مسئله عمل نکرده‌اند و یا تاکنون این مسئله برایشان پیش نیامده، می‌توانند به یکی از مراجع تقلید دیگر ـ در صورتی که او را مساوی مرجع خود می‌دانند ـ رجوع کنند.

استمرار استحاضه کثیره

پرسش. خانمی که استحاضه کثیره دارد و خونش بند نمی‌آید اگر بعد از غسل خونش قطع نشود و ادامه داشته باشد، آیا غسلش باطل می‌شود؟ آیات عظام امام، خامنه‌ای، نوری و وحید: اگر برای او ضرر (یا مشقت) ندارد، باید پیش از غسل و بعد از آن با پنبه و مانند آن، از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و غسلش باطل نمی‌شود. اگر در این امر کوتاهی کند و بعد از غسل خون بیرون آید، باید دوباره غسل کند و اگر نماز هم خوانده، باید دوباره بخواند. اما اگر جلوگیری از خون برایش ضرر دارد، تکلیفی ندارد و لازم نیست غسل را دوباره انجام دهد. آیات عظام بهجت، صافی و فاضل: اگر برای او ضرر (یا مشقت) ندارد، باید پیش از غسل و بعد از آن، با پنبه و مانند آن از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و غسلش باطل نمی‌شود. اگر در این امر کوتاهی کند و بعد از غسل خون بیرون آید، بنابر احتیاط واجب باید دوباره غسل کند و اگر نماز هم خوانده، باید دوباره بخواند. اما اگر جلوگیری از خون برایش ضرر دارد، تکلیفی ندارد و لازم نیست غسل را دوباره انجام دهد. آیه اللّه تبریزی: اگر برای او ضرر (یا مشقت) ندارد، باید بعد از غسل با پنبه و مانند آن، از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و غسلش باطل نمی‌شود. اگر در این امر کوتاهی کند و بعد از غسل خون بیرون آید، چنانچه اگر نماز خوانده، باید دوباره بخواند و بنابر احتیاط واجب باید دوباره غسل کند. اگر جلوگیری از خون برایش ضرر دارد، تکلیفی ندارد و لازم نیست غسل را دوباره انجام دهد. آیه اللّه سیستانی: اگر برای او ضرر (یا مشقت) ندارد، باید بعد از غسل با پنبه و مانند آن، از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و غسلش باطل نمی‌شود. اگر در این امر کوتاهی کند و بعد از غسل خون بیرون آید، احتیاط مستحب آن است که دوباره غسل کند. اما اگر نماز خوانده، باید دوباره بخواند و اگر جلوگیری از خون برایش ضرر دارد، تکلیفی ندارد و لازم نیست غسل را دوباره انجام دهد. آیه اللّه مکارم: اگر برایش ضرر (یا مشقت) ندارد، باید پیش از غسل و بعد از آن با پنبه و مانند آن، از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و غسلش باطل نمی‌شود ولی اگر این کار مشقت زیاد دارد، لازم نیست.

غسل استحاضه پیش از وقت

پرسش. مستحاضه کثیره یا متوسطه آیا می‌تواند قبل از وقت غسل کند و با آن نمازش را بخواند؟
همه مراجع (به جز سیستانی و مکارم): خیر، اگر پیش از وقت غسل کند، غسلش باطل است و باید دوباره برای نماز غسل کند. آیه اللّه سیستانی: در فرضی که نباید بین غسل و نماز فاصله بشود، اگر انجام غسل پیش از وقت باعث فاصله گردد، آن غسل باطل است و باید دوباره برای نماز غسل کند. آیه اللّه مکارم: خیر، اگر پیش از وقت غسل کند، بنا بر احتیاط واجب باید دوباره برای نماز غسل کند. تبصره. برای توضیح بیشتر دربارهٔ فتوای آیه اللّه سیستانی، به پرسش عنوان «وظایف مستحاضه کثیره» مراجعه شود.

حکم فاصله انداختن بین نمازها توسط مستحاضه کثیره

پرسش. در استحاضه کثیره، باید بین نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا فاصله نیندازد؛ آیا اگر چنین کنیم گناه کرده‌ایم؟
همه مراجع: خیر، زن می‌تواند بین آن دو فاصله بیندازد ؛ ولی در این صورت باید برای نماز عصر و عشا دوباره غسل کند.

وظایف مستحاضه کثیره

پرسش. وظیفه مستحاضه کثیره چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): مستحاضه کثیره چند وظیفه دارد:
۱. برای هر نماز باید پنبه (نوار بهداشتی) را عوض کند.
۲. باید ظاهر فرج را اگر خون به آن رسیده، تطهیر کند.
۳. برای هر نماز یک وضو بگیرد ؛ به عنوان مثال برای نماز ظهر یک وضو و برای نماز عصر وضوی دیگر.
۴. یک غسل پیش از نماز صبح و یکی پیش از نماز ظهر و عصر (اگر با هم بخواند) و یکی هم پیش از نماز مغرب و عشا (اگر با هم بخواند) انجام دهد.
۵. اگر میان نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا فاصله بیندازد، باید برای نماز عصر و نماز عشا دوباره غسل کند. آیه اللّه مکارم: زن در استحاضه کثیره واجب است یک غسل پیش از نماز صبح و یکی پیش از نماز ظهر و عصر (اگر با هم بخواند) و یکی هم پیش از نماز مغرب و عشا (اگر با هم بخواند) انجام دهد و احتیاط مستحب آن است که علاوه بر این، برای هر نماز یک وضو بگیرد، قبل از غسل یا بعد از آن. تبصره ۱. نسبت به بند ۴ آیات عظام (تبریزی، سیستانی و وحید) فتوا ندارند؛ بلکه احتیاط واجب کرده‌اند.
تبصره ۲. نسبت به بند ۳ آیات عظام (تبریزی، سیستانی، وحید و نوری) وضو را واجب نمی‌دانند و گفته‌اند: با همان غسل استحاضه کثیره می‌توان نماز خواند و نیازی به وضو نیست. آیه اللّه بهجت گرفتن وضو را احتیاط واجب می‌داند و آیه اللّه صافی می‌فرماید: گرفتن وضو در استحاضه کثیره مورد اشکال است؛ از این رو احتیاط آن است که پیش از غسل به قصد رجا وضو بگیرد؛ ولی در مورد نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا اگر با هم بخواند، گرفتن وضو خلاف احتیاط است.
تبصره ۳. آیه اللّه سیستانی نسبت به بند ۴ می‌فرماید: فرض بند ۴ در جایی است که خون پی در پی از پنبه به دستمال برسد؛ ولی جایی که رسیدن خون از پنبه به دستمال با فاصله باشد (مانند اینکه زن غسل کرد و نماز ظهر را خواند و قبل از نماز عصر، خون دوباره از پنبه به دستمال رسید)، احتیاط واجب آن است که پنبه را عوض کند و برای نماز عصر نیز غسل کند. اگر نماز عصر را خواند و پیش از آنکه خون از پنبه به دستمال برسد، بتواند نماز مغرب و عشا را بخواند، لازم نیست برای آن دو غسل دیگری کند.

استحاضه کثیره

پرسش ۱۸۹. استحاضه کثیره چیست؟
همه مراجع: استحاضه کثیره آن است که هرگاه زن پنبه را داخل کند، خون پنبه را فرا گرفته و به دستمال و مانند آن برسد.

غسل استحاضه متوسطه و کثیره

پرسش. اگر مستحاضه متوسطه و کثیره از خون پاک شود، آیا باید غسل هم کند؟
همه مراجع (به جز سیستانی و مکارم): اگر بداند از هنگامی که برای نماز قبل غسل کرده تاکنون خون از او قطع شده و به طور کلی پاک شده، لازم نیست غسل کند در غیر این صورت باید غسل کند. آیه اللّه سیستانی: در استحاضه کثیره اگر بداند از هنگامی که برای نماز قبل غسل کرده تاکنون خون از او قطع شده و به طور کلی پاک گشته است، لازم نیست غسل کند. در غیر این صورت بنابر احتیاط واجب باید غسل کند و در استحاضه متوسطه انجام غسل برای پاک شدن از خون واجب نیست. آیه اللّه مکارم: در استحاضه کثیره اگر بداند از هنگامی که برای نماز قبل غسل کرده تاکنون، خون از او قطع شده و به طور کلی پاک گشته است، لازم نیست غسل کند. در غیر این صورت باید غسل کند و استحاضه متوسطه حکم استخاضه قلیله را دارد و برای پاک شدن ازآن غسل واجب نیست.

وظایف مستحاضه متوسطه

پرسش. وظیفه مستحاضه متوسطه چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): مستحاضه متوسطه چند وظیفه دارد:
۱. برای هر نماز باید پنبه (نوار بهداشتی) را عوض کند.
۲. باید ظاهر فرج را اگر خون به آن رسیده، تطهیر کند.
۳. برای هر نماز یک وضو بگیرد ؛ به عنوان مثال برای نماز ظهر یک وضو و برای نماز عصر وضوی دیگر.
۴. در هر شبانه روز یک غسل پیش از نماز صبح به جا آورد؛ بدین ترتیب که اگر پیش از نماز صبح خون استحاضه متوسطه دیده، باید برای نماز صبح غسل کند تا صبح دیگر و اگر این حالت پیش از نماز دیگر (مانند ظهر و عصر یا مغرب و عشا) برایش پیش آید، برای آن نماز غسل کند، ولی از فردای آن روز اگر به همان حالت متوسطه باقی بماند، باید پیش از هر نماز صبح، غسل کند. آیه اللّه مکارم: ما قائل به استحاضه متوسطه نیستیم و مورد یاد شده، احکام استحاضه قلیله را دارد. تبصره. آیه اللّه سیستانی در انجام غسل فتوا ندارند و آن را احتیاط واجب می‌دانند.

استحاضه متوسطه

پرسش. استحاضه متوسطه چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): استحاضه متوسطه آن است که هرگاه زن، پنبه را داخل کند، خون در پنبه فرو رفته و از طرف دیگر ظاهر شود ؛ ولی به دستمال و مانند آن ـ که به طور معمول خانم‌ها برای جلوگیری از خون استفاده می‌کنند ـ نرسد. آیه اللّه مکارم: ما استحاضه متوسطه را قبول نداریم و این نوع استحاضه احکام استحاضه قلیله را دارد.

تغییر استحاضه قلیله

پرسش ۱. اگر استحاضه قلیله زن بعد از نماز صبح یا بعد از نماز ظهر و عصر به متوسطه تبدیل شود، تکلیف چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): اگر بعد از نماز صبح به متوسطه تبدیل شود، باید برای نماز ظهر و عصر غسل کند و اگر این حالت بعد از نماز ظهر و عصر اتفاق بیفتد، باید برای نماز مغرب و عشا غسل کند. در هر دو صورت از فردای آن روز اگر به همان حالت متوسطه باقی بماند، باید پیش از هر نماز صبح، غسل کند. آیه اللّه مکارم: ما قائل به استحاضه متوسطه نیستیم و مورد یاد شده احکام استحاضه قلیله را دارد. تبصره. آیه اللّه سیستانی در انجام غسل فتوا ندارند و آن را احتیاط واجب می‌دانند.
پرسش ۲. اگر استحاضه قلیله زن در وسط روز به متوسطه تبدیل شود، تکلیفش چیست؟ آیا باید غسل هم به جا آورد؟
همه مراجع (به جز مکارم): اگر پیش از نماز ظهر و عصر باشد، باید برای آن غسل کند و اگر بعد از آن باشد، باید برای نماز مغرب و عشا، غسل کند. آیه اللّه مکارم: ما قائل به استحاضه متوسطه نیستیم و مورد یاد شده احکام استحاضه قلیله را دارد. بنابر این انجام غسل واجب نیست.

وظایف مستحاضه قلیله

پرسش. وظیفه مستحاضه قلیله چیست؟
همه مراجع: مستحاضه قلیله سه وظیفه دارد:
۱. برای هر نماز (در صورت خون دیدن) یک وضو بگیرد؛ به عنوان مثال برای نماز ظهر یک وضو و برای نماز عصر وضوی دیگر.
۲. برای هر نماز بنابر احتیاط واجب، پنبه (نوار بهداشتی) را عوض کند.
۳. ظاهر فرج را اگر خون به آن رسیده، تطهیر کند. تبصره ۱. نسبت به بند ۲، آیه اللّه صافی و آیه اللّه نوری فتوا دارند ؛ یعنی، عوض کردن نوار بهداشتی را واجب می‌دانند و آیه اللّه سیستانی و آیه اللّه مکارم احتیاط مستحب دارند ؛ یعنی، عوض کردن نوار بهداشتی را واجب نمی‌دانند.
تبصره ۲. نسبت به بند ۱ آیه اللّه مکارم فتوا ندارند ؛ بلکه احتیاط واجب کرده‌اند.
تبصره ۳. بر مستحاضه واجب است از بیرون آمدن خون جلوگیری کند، (اگر برای او ضرر نداشته باشد).
پرسش. آیا مستحاضه قلیله پس از آنکه از خون پاک شد، باید غسل کند؟
همه مراجع: خیر، غسل واجب نیست.

تفاوتهای حیض و استحاضه

پرسش. تفاوت خون حیض و استحاضه چیست؟
خون حیض و استحاضه در چند چیز با هم تفاوت دارند:
۱. رنگ، ۲. غلظت و رقت خون، ۳. مدت زمان، ۴. احکام.

مستحاضه و مسجد

پرسش. آیا زن مستحاضه، اگر به وظایف استحاضه عمل کرده باشد، می‌تواند داخل مسجد ـ به خصوص مسجدالحرام ـ شود؟
همه مراجع: بلی، می‌تواند به این گونه اماکن وارد شود و واجب نیست برای آنها غسل کند؛ هر چند اگر غسل کند، بهتر است.

استمرار در استحاضه

پرسش. آیا استمرار در خون استحاضه شرط است؟
همه مراجع: خیر، استمرار شرط نیست؛ بلکه همین اندازه سر سوزنی خون داخل رحم آلوده باشد، کافی است و خون استحاضه محسوب می‌شود.

مدت استحاضه

پرسش. آیا خون استحاضه مدت خاصی دارد؟
همه مراجع: خیر، خون استحاضه مدت خاص و حداقل و حداکثر ندارد و مانند خون حیض نیست.

شروع استحاضه

پرسش ۱. آیا خروج خون استحاضه زمان خاصی دارد؟ آیا قبل از حیض است یا بعد از تمام شدن آن؟
همه مراجع: استحاضه زمان خاصی ندارد. هر وقت خونی، نشانه‌های آن را داشته باشد، استحاضه محسوب می‌شود (خواه قبل از حیض باشد یا بعد از آن). پرسش ۲. ابتدای استحاضه چه زمانی است؟ آیا زمانی است که خون داخل رحم است یا زمانی که خون از محل خارج می‌شود؟
آیات عظام امام، بهجت و خامنه‌ای: همین اندازه که خون داخل رحم پیدا شود (هر چند خارج نشود)، بنابر احتیاط واجب استحاضه شروع می‌شود. آیات عظام تبریزی، سیستانی، صافی، فاضل و وحید: زمانی که خون از رحم خارج شود، استحاضه شروع می‌شود و بودن خون داخل رحم کفایت نمی‌کند. آیات عظام مکارم و نوری: همین اندازه که خون داخل رحم پیدا شود (هر چند خارج نشود)، استحاضه شروع می‌شود. تبصره. حکم استحاضه و حیض در این مسئله یکی است.

نشانه‌های استحاضه

پرسش. نشانه خون استحاضه چیست؟
همه مراجع: نشانه‌های خون استحاضه به طور غالب عبارت است از:
۱. رقیق.
۲. سرد.
۳. به رنگ زرد (سیاهی مایل به سرخ) یا سرخ.
۴. بدون فشار و سوزش باشد. تبصره ۱. خون استحاضه گاهی بر خلاف غالب، ممکن است سیاه یا سرخ و گرم و غلیظ باشد و با سوزش و فشار خارج شود. تبصره ۲. خون استحاضه برای تحقق آن مانند خون حیض هیچ شرطی ندارد. بنابراین لازم نیست از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد و نیز به استمرار آن نیاز نیست.

خون استحاضه

پرسش. خون استحاضه چیست؟
خون استحاضه یکی از خون‌هایی است که از رحم زن خارج می‌شود و زن را در این هنگام مستحاضه می‌گویند. هر خونی که غیر ازحیض، نفاس، زخم، دمل و مانند آن باشد، خون استحاضه است.

استحاضه قلیله

پرسش. استحاضه قلیله چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): استحاضه قلیله آن است که هرگاه زن پنبه را داخل کند، خون ظاهرش را آلوده کند ؛ ولی در پنبه فرو نرود. آیه اللّه مکارم: استحاضه قلیله آن است که هرگاه زن پنبه را داخل کند، خون آن را آلوده کند؛ ولی از طرف دیگر خارج نشود؛ خواه خون در پنبه فرو رود یا نه.

اقسام استحاضه

پرسش. اقسام استحاضه چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): استحاضه سه قسم است: قلیله، متوسطه و کثیره. آیه اللّه مکارم: استحاضه دو قسم است: قلیله و کثیره و استحاضه متوسطه نداریم.

محرمات استحاضه

پرسش ۱. چه کارهایی بر زن مستحاضه حرام است؟
همه مراجع: اگر زن مستحاضه به دستور استحاضه (از قبیل وضو و غسل) رفتار کند، در حکم طاهر است و چیزی بر او حرام نیست و مانند زن حائض نمی‌باشد. پرسش ۲. آیا کارهایی که برای حائض حرام است، برای زن مستحاضه نیز حرام است؟
همه مراجع: خیر، حرام نیست؛ ولی برای بعضی از کارها باید وضو بگیرد و غسل کند.

استحاضه دختر

پرسش. آیا استحاضه اختصاص به زنان متأهل دارد؟ یا اینکه ممکن است دختر مجرد نیز مستحاضه شود؟
همه مراجع: در این جهت تفاوتی بین دختر مجرد و زن متأهل نیست.

شک در استحاضه

پرسش. اگر بین خون استحاضه و خون بکارت یا زخم، شک پیدا شود، تکلیف چیست؟
همه مراجع (به جز مکارم): اگر ظاهر حال او سلامت است و نشانه‌های زخم در او نمایان نیست، بنابر احتیاط واجب حکم استحاضه را دارد. آیه اللّه مکارم: اگر ظاهر حال او سلامت است و نشانه‌های زخم در او نمایان نیست، حکم استحاضه را دارد اما اگر وضع حال او مشکوک باشد که خون از زخم است یا غیر آن، احکام استحاضه ندارد.

بخشودگی خون حیض برای نماز

پرسش. اگر خون حیض و نفاس و استحاضه به مقدار کمتر از درهم (تقریبا کمتر از سکه پنج ریالی) در بدن یا لباس زن باشد؛ حکم آن چیست؟
آیات عظام امام و خامنه‌ای: اگر خون حیض و نفاس باشد، نماز باطل است و بنابر احتیاط واجب باید خون استحاضه نیز در بدن یا لباس نماز گزار نباشد. آیات عظام بهجت و تبریزی: بنابر احتیاط واجب باید خون حیض، نفاس و استحاضه در بدن یا لباس نماز گزار نباشد. آیات عظام سیستانی، صافی، فاضل، نوری و وحید: اگر خون حیض باشد، نماز باطل است و بنابر احتیاط واجب، باید خون استحاضه و نفاس نیز در بدن یا لباس نمازگزار نباشد. آیه اللّه مکارم: اگر در بدن یا لباس نمازگزار خون حیض، نفاس و استحاضه باشد، نماز باطل است.

پیشگیری از بارداری

پرسش ۱. برخی خانم‌ها داروی جلوگیری از بارداری استفاده می‌کنند و لکه‌هایی از خون می‌بینند، حکم این لکه‌ها چیست؟
همه مراجع: اگر دارای شرایط خون حیض باشد، خون حیض محسوب می‌شود؛ وگرنه استحاضه است. تبصره. یکی از شرایط خون حیض آن است که سه روز پی در پی ببیند؛ بنابراین اگر کمتر از آن خون ببیند، حیض نیست و استحاضه است.
پرسش ۲. زنی عادت ماهانه او مثلاً هفت روز بوده؛ ولی به علت گذاشتن دستگاه جلوگیری از بارداری این ماه از ده روز بیشتر خون مشاهده می‌کند، چه مقدار از آن خون حیض محسوب می‌شود؟
همه مراجع: اگر از ده روز بیشتر خون ببیند، به اندازه عادش حیض و باقی استحاضه محسوب می‌شود. پرسش ۱. زنی عادت ماهانه او مثلاً هفت روز بوده؛ ولی به علت گذاشتن دستگاه جلوگیری از بارداری هر بار از ده روز بیشتر خون مشاهده می‌کند، چه مقدار از آن خون حیض محسوب می‌شود؟
همه مراجع: اگر دو ماه پی در پی، ده روز یا بیشتر خون ببیند، عادت او به ده روز تبدیل می‌شود. بنابراین ده روز حیض و باقی استحاضه محسوب می‌شود.

خونریزی زن باردار

پرسش. برخی خانم‌ها در ایام بارداری دچار خونریزی می‌شوند و نمی‌دانند، حیض است یا خون دیگر، تکلیف چیست؟
همه مراجع: اگر دارای شرایط خون حیض باشد، خون حیض محسوب می‌شود؛ وگرنه استحاضه است. تبصره. اگر بداند خون یاد شده مربوط به زخم در بدن و رحم است، حیض و استحاضه محسوب نمی‌شود؛ بلکه باید مانند سایر خون‌ها موضع را برای نماز تطهیر کند.

خون بیشتر از عادت

پرسش ۱. زنی که عادتش کمتر از ده روز است؛ ولی می‌داند که خون از ده روز می‌گذرد، تکلیفش چیست؟
همه مراجع: اگر می‌داند خون بیش از ده روز ادامه خواهد داشت، باید مقدار عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد. پرسش ۲. زنی که عادتش (عددیه) کمتر از ده روز است؛ ولی احتمال می‌دهد خون از ده روز بگذرد، تکلیفش چیست؟
آیات عظام امام، خامنه‌ای، فاضل و نوری: احتیاط واجب آن است که (بعد از ایام عادت) حداقل تا یک روز عبادت را ترک کند و بعد از آن می‌تواند تا ده روز عبادت را ترک کند. ولی بهتر است تا ده روز احتیاط کند. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز از خون پاک شده همه اش حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادت‌هایی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا کند. آیه اللّه بهجت: اگر خون نشانه‌های حیض را داشته باشد، باید عبادت را تا ده روز ترک کند و اگر نشانه‌ها را نداشت، باید (بعد از ایام عادت) تا یک روز اول عبادت را ترک کند؛ و پس از آن تا روز دهم ترک عبادت مستحب است؛ هر چند احتیاط (جمع بین ترک آنچه بر حائض حرام است و انجام کارهای مستحاضه) بهتر است. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز از خون پاک شده همه اش حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادت‌هایی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا کند. آیات عظام تبریزی و وحید: باید (بعد از ایام عادت) یک روز عبادت را ترک کند و بعد می‌تواند اعمال مستحاضه را انجام دهد و بهتر آن است تا روز دهم احتیاط کند. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز از خون پاک شده همه اش حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادت‌هایی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا کند. آیه اللّه سیستانی: بهتر آن است که (بعد از ایام عادت) یک یا دو روز و یا تا روز دهم عبادت را ترک کند. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز از خون پاک شده همه اش حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادت‌هایی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا کند. آیه اللّه صافی: احتیاط واجب آن است که (بعد از ایام عادت) یک یا دو روز عبادت را ترک کند و یا احتیاط کند [یعنی کارهایی که بر حائض حرام است، ترک کند و کارهای مستحاضه را نیز بجا آورد ]و بعد از دو روز تا روز دهم و این احتیاط بعد از روز دوم تا روز دهم لازم است. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا آخر ده روز از خون پاک شده، همه اش حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادت‌هایی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا کند. آیه اللّه مکارم: باید تا یک روز عبادت را ترک کند و اگر خون قطع نشده یک روز دیگر عبادت را ترک کند و نیز تا روز دهم. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز از خون پاک شده همه اش حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادت‌هایی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا کند.

شک بین حیض و استحاضه

پرسش ۲۰. اگر بین خون حیض و استحاضه شک پیدا شود، وظیفه چیست؟
همه مراجع: اگر شرایط خون حیض را ندارد، خون استحاضه محسوب می‌شود. پرسش ۲۱. اگر خانمی چه قبل از ازدواج و چه بعد از آن، هیچ وقت خون حیض نبیند تکلیفش چیست؟
همه مراجع: اگر خون نمی‌بیند، حکم حیض را پیدا نمی‌کند و باید نماز و روزه‌های خود را به جا آورد. تبصره. اگر خون می‌بیند و شرایط حیض را ندارد؛ ولی نشانه‌های استحاضه در او نمایان است، باید به دستور و احکام استحاضه عمل کند.

شروع حیض یا استحاضه

پرسش. ابتدای خون حیض چه زمانی است؟ آیا زمانی که خون داخل رحم است یا زمانی که خون از محل خارج شود؟
آیات عظام امام، بهجت و خامنه‌ای: همین اندازه که خون در فضای فرج باشد (هرچند خارج نشود)، بنابر احتیاط واجب حیض شروع می‌شود (یعنی آنچه بر حائض حرام است، ترک کند و عبادت‌های خود را بجا آورد).
آیات عظام تبریزی، سیستانی، صافی، فاضل و وحید: زمانی که خون از رحم خارج شود حیض شروع می‌شود و بودن خون در فضای رحم کفایت نمی‌کند آیات عظام مکارم و نوری: همین اندازه که خون در فضای رحم باشد (هر چند خارج نشود)، حیض شروع می‌شود. تبصره. حکم استحاضه و حیض در این مسئله یکی است.

پانویس

منبع: وبلاگ تخصصی بانوان - تاریخ برداشت : 95/07/10

بازگشت به غسل استحاضه