فرهنگ مصادیق:آیا لباس روحانیت، لباس شهرت است؟
توسط احمد نباتی
مقدمه
سؤال: سلام
برادر عزیز که حدیث زیبای امام رضا در مورد زشتی انگشت نما شدن را گذاشتید. من خودم هم به انگشت نما شدن علاقه مندم. اما آیا شما فکر نمیکنید خود لباس روحانیت اسباب انگشت نما شدن است ؟ مگر در اسلام لباس شهرت حرام نیست چرا شما میپوشید ؟ میگویید لباس پیامبر است در حالی که لباس پیامبر و ائمه لباس مردم زمان خودشان بود و نه لباسی خاص و امام علیه السلام فرموده است : فخیر لباس کل زمان لباس اهله
پاسخ: سلام علیکم … عزیز من خوب دقت کنید هر تمایزی را لباس شهرت نمیگن …اگه این طور باشه که شما فکر کردین چون لباس مأمورین نیروی انتظامی هم با مد روز فرق داره، پس سبالشون لباس شهرت است و دائم در حال حرام هستند!!! … یا اینکه اگه در جامعهٔ غرب خانمی با حجاب ظاهر بشه باید حجابش لباس شهرت باشه ؟! تمایزی را لباس شهرت میگویند که غیر معقول و در عین حال موجب ذلت و خواری انسان باشه … پس لباس روحانیت لباس صنف است نه لباس شهرت … در ثانی تمام علمای اسلام مزین به لباس روحانیت بودند. افرادی چون آیت الله قاضی و آیت الله بهجت. حالا فکرمی کنید که هیچ کدوم از آنها معنای این حدیث را نمیدانستند و مشغول گناه بودند و تازه حضرت عالی متوجه شدید؟!!!! …. خود شما میفرمایید «لباس روحانیت»!.. این مطلب یعنی این که جامعه و مردم این لباس رامخصوص صنف روحانیت میدانند.. همین مطلب دلیل بر این است که چنین لباسی لباس شهرت نیست، بلکه لباس روحانیت است (در فهم این مطلب دقت کنید).. یکی از مصادیق لباس شهرت این است که مثلا یک روحانی در میان صنف خود به نوعی لباس بپوشد که در میان انها انگشت نما شود و هر کس او را دید تعجب کند و بگوید این دیگر چه لباسی است که این آقا پوشیده ؟! …. نکتهٔ دیگه اینه که لباس روحانیت هم به فراخور زمان تغییراتی کرده و مطابق با عرف زمان حرکت کرده.. به عنوان مثال اگر کاشمر رفتید سری به قبر آیت الله مدرس (رحمه اله ) بزنید و از موزهٔ آثار ایشان بازدید کنید.. عبا و قبای ایشان در اونجا قرار داره.. شکل ظاهری عبا و قبا شبیه همین عبا و قبایی است که روحانیت داره اما به گونهای است که اگر کسی در این دوره زمانه آن نوع عبا و قبا را بپوشه قطعا لباس شهرت خواهد بود.. پس ماحصل کلام اینکه لباس شهرت با لباس صنف تفاوت داره و اگر لباس روحانیت پیشینهٔ تاریخی داره و منتصب به رسول خدا (صلی اله علیه و آله) است نه تنها نشان از ضعف نیست، بلکه نشان از تقدس آن است.. منتهی دقیقا به همان شکل و هیئت نیست بلکه جنس و مدل آن مطابق با عرف روز تغییر کرده …… نکتهٔ جالب این که خود امام رضا (علیه السلام) هم وقتی وارد خراسان شدند لباسشان با اهل خراسان تفاوت داشت و به گونهای بود که وقتی کسی وارد بر مجلس ایشان میشد ایشان را میشناخت … آیا به اینهم میگید لباس شهرت ؟! پس دقت بفرمایید …. / انشاء الله موفق باشید.
پاسخ به آیا لباس روحانیت، لباس شهرت است؟
زاهدی
در پاسخ به سوال “آیا لباس روحانیت، لباس شهرت است؟” پاسخی ارائه شده است که مطالب ذیل در خصوص این پاسخ قابل عرضه و تامل است.
برادر عزیز، پوشیدن لباس نیروی انتظامی مطابق دستورالعمل نهاد نیروی انتظامی برای اعضای این نهاد اجباری است.حال اینکه این دستورالعمل صحیح هست یا خیر جای بحث دارد که خارج از این موضوع است. پس اساسا قیاس شما صحیح نیست بحث حرام یا حلال در موردی مطرح میشود که اختیار وجود داشته باشد که در مورد سرباز نیروی انتظامی بر خلاف لباس روحانیت اختیار نپوشیدن لباس وجود ندارد.درمورد مثال جوامع غربی مقید بودن به دین اسلام اقتضا میکند که حجاب بر تن کنیم یعنی حکم صریح اسلام اینگونه است که حجاب بر تن کنیم حتی اگر مشهور به حجاب شویم. در مورد لباس روحانیت کدام حکمی وجود داردکه لباس روحانیت برتن کنید حتی اگر مشهور شوید ؟
درمورد تعریف جنابعالی از لباس شهرت به عرض میرساند عقل انسان در مواجهه با لباس روحانیت عرضه میدارد که پوشیدن آن سخت تر و بنابر این غیر معقول است.(مثلا در گرما عمامه بر سر داشتن یا کلان در آمد و شد سخت تر است ) در ثانی لباس شهرت لباسی است که در عرف جامعه (کل جامعه نه صنف روحانیت) متمایز از سایرین باشه. به همین خاطر توصیه شده که لباسی نپوشید که مردم رو متوجه خودتون کنید.
اینکه ” آیت الله قاضی و آیت الله بهجت این لباس را بر تن مینمودند” نیز خارج از این سوال نیست که چرا لباس رو حانیت بر تن میکردند ؟
بنده نیز با شما موافقم که ” جامعه و مردم این لباس رامخصوص صنف روحانیون میدانند” و این یعنی روحانیون مشهور به این لباس هستند.
از طرفی اصناف در حیطه خود مشهور به استفاده از ابزار و ملزومات خود هستند (مثلا پزشکان در بیمارستان ، نیروی انتظامی در هنگام ماموریت و پست و … ) و برای این پوشش خود در صنف خود اقامه دلیل نیز میکنند مثلا پزشک بدلیل رعایت اصول بهداشتی روپوش سفید بر تن میکند. رفتگر لباسی بر تن میکند تا مقاوم باشد و در شب دیده شود. حیطه صنف روحانیت کجاست ؟ ( چنانچه گفته شود این حیطه کل جامعه است پاسخ این است که توصیه روحانیت این است که لباس شهرت نپوشید ولی خود میپوشد ) همچنین دلیل پوشیدن این لباس برای این صنف چیست ؟ (همان سوال اول)
پاسخ
احمد نباتی
سلام بر شما / دوست عزیزم در اول بحثتون در رابطه با بحث پوشیدن لباس خاص برای نیروی انتظامی فرمودید: جای بحث دارد!! البته در ادامه هم گفتید که این موضوع خارج از بحث شماست …. لطفا کمی دفت بفرمایید.. وقتی شما پوشیدن لباس خاص برای نیروری انتظامی را که مرجع مردم در مسائل انتظامی است و کار مردم را تسهیل میکند، قبول ندارید و یا این که حداقل در آن تشکیل میکنید، قاعدتا پوشیدن لباس خاص برای علمای دینی را هم نخواهید پذیرفت …. دوست عزیزم، پوشیدن لباس در چنین مواردی یک حکم عقلایی است که در هر کشوری شاهد این مطلب هستیم.. حتی در رابطه با علمای دین هم میبینیم که در همهٔ ادیان، علمای دین آنها لباس خاصی دارند تا برای مردم قابل تشخیص باشند. … در سؤال دیگری فرمودید: حیطه کار روحانیون کجاست؟ … سؤال خوب یمطرح کردید. اگر شما در خیابات مقابل یک پرشک را بگیرید و از او سؤال پزشکی بپرسید میگوید: لطف کنید تشریف بیارید مطب.. یعنی ایشان حطیه کار خود را در مطب یا بیمارستان تعریف کرده است… اما دوست خوبم اگر شما در خیابان از یک روحانی سؤال شرعی بپرسید و ایشان به شما بگوید تشریف بیارید مسجد تا جواب شما رو بدهم، آیا خود شما چنین برخوردی را صحیح میدانید؟! روحانیت همانند نبی مکرم اسلام طبیب دوار هستند و حق ندارند برای کار و وظیفه دینی خود، مکان و زمان خاصی را معین کنند…. هر کس در هر زمان و مکانی از روحانی سؤال دینی بپرسد، موظف است تا به سؤال وی پاسخ گوید… نتیجه این که: حیطه کار روحانی تمام صحنه زندگی اوست.. رو یهمین اساس است که یک روحانی در مسجد و خیابان، و در هه جا لباس خود را بر تن دارد. // مطلب دیگر: البته شما فقط از روی صداقت سؤالی رو مطرح کردید اما ما به خوبی میدانیم که خواستگاه چنین تفکراتی از کجا نشأت میگیرد. کسانی که چنین حرفهایی رو به جامعه القا میکنند در واقع نه دلشان به حال دین مردم سوخته و نه حتی اعتقادی به دین دارند. مشکل این افراد با خود دین است. آنها به خیال خام خود میخواهند روحانیت رو یک شغل بدونند که محل کارش منحصر در مسجد و محسینیه باشد و در فضای عمومی جامعه حرف و اثر و نشانهای از دین وجود نداشته باشه. (دقت بفرمایید)
پاسخ
زاهدی
با سلام و تشکر از حوصله شما دوست عزیز
نیروی انتظامی برای پوشیدن لباس متحد اقامه دلیل میکند (که عرض بنده این بود که بحث در خصوص دلایل نیروی انتظامی موضوع ما نیست زیرا موضوع ما لباس روحانیت بود).شما قیاس نمودید من عرض کردم قیاس بین دو موضوع همجنس صحیح است و چون مولفه اختیار برای مامور نیروی انتظامی وجود ندارد پس قیاس همجنس نیست. اصولا قیاس ضعیفترین نوع استدلال است. شما میتوانید بفرمایید به همان دلیلی که مثلا فلان صنف لباس خاص بر تن دارد روحانیت هم دارد. چرا دلیل را نمیگویید و شاهد میآورید.از طرفی چون دلایل اصناف برای لباس خاص با یکدیگر متفاوت است ما نمیتوانیم حجت از دلایل آنها بیاوریم.
در مورد عقلایی بودن لباس خاص روحانیت استناد به سایر روحانیون ادیان و کشورهای دیگر نمودید که آنها نیز خارج از این سوال نیستند.
اما اگر میفرمایید که روحانیون باید قابل تشخیص باشند (یا قابل تشخیص باشند بهتر است) که این یک دلیل قابل تامل میباشد. اما این دلیل با آموزه دینی ما مطابقت ندارد. چون لباس شهرت میشود.
بنده احساس میکنم اساس اختلاف ظر ما در این باشد که شخصی که درس کارشناسی در مسائل دینی دارد (روحانی) را یک انسان عادیِ (مانند سایر انسانها ) کارشناس بدانیم یا بیشتر از آن.
پاسخ
احمد نباتی
سلام مجدد..فکر میکنم در قسمت قبلی جواب حضرت عالی را دادم.... میفرمایید مورد مقایسهٔ شما قیاس است و قیاس هم حجت نیست... دوست عزیزم مثال یا مثالهایی که ذکر کردم بسیار بالاتر از یک قیاس بود. این مثالها ارشاد به حکم عقل و عرف معقول و پسندیدهٔ زندگی مردم است. عرفی که در همهٔ جوامع انسانی مورد توجه قرار می گیره. (لطف کنید بک بار دیگه به جواب قبلی بنده و تکملهای که برای ان نوشتم مراجعه بفرمایید)
