فرق ملائكه با جن
دوست عزیز با بررسی آیات و روایات متعدد، میتوان ویژگیهای زیر را برای فرشتگان برشمرد:
۱. موجودات شریف و ارزشمندی هستند که واسطه بین خداوند متعال و عالم محسوس به شمار میآیند و در همه حوادث بزرگ و کوچک جهان نقش دارند؛ بر هر امری با توجه به ابعاد و جنبههای مختلف آن یک یا چند فرشته گمارده شده است، نقش فرشتگان در حوادث و جریانها، اجرای فرمان الاهی و تثبیت آن در جایگاه ویژهاش است. قرآن کریم در این باره میفرماید: «لا یسبقونه بالقول و هم بامره یعملون؛ آنها در هیچ سخنی بر خداوند پیشی نمیگیرند و مطیع امر خداوندند.»[۱].
۲. در فرشتگان سرکشی و نافرمانی وجود ندارد؛ چون ارادهای مستقل از اراده خداوند ندارند تا چیزی خلاف خواست او بخواهند. قرآن در این مورد میفرماید:«لا یعصون الله ما امرهم و یفعلون ما یؤمرون؛ فرمان خداوند را مخالفت نمیکنند و امر او را اطاعت میکنند.» [۲].
۳. فرشتگان، با وجود فراوانی و کثرت، از نظر مقام و درجه مختلفند. برخی برتر از برخی دیگرند و عدهای فرمانده و عدهای فرمانبردارند. آن که فرمانده است به امر الاهی امر میکند و فرمان میدهد و آن که فرمانبر است نیز به دستور الاهی مطیع و فرمانبردار است و همگی در این ویژگی که از خود اراده و اختیاری ندارند، مشترکند؛ چنان که قرآن میفرماید: «و ما منّا اِلاّ و له مقام معلوم؛ هر کدام از ما فرشتگان دارای رتبه و جایگاه معین و مشخصی است.»[۳].
۴. چون کارهای فرشتگان به امر خداوند و اراده او است و خداوند در همه امورش غالب و چیره است - «و الله غالبٌ علی امره؛ خداوند بر کارش مسلط و چیره است[۴]. - و هیچ چیز در آسمانها و زمین او را عاجز و مغلوب نمیسازد، [۵]. فرشتگان نیز که فرمانبرداران حق بوده، اراده و خواستی جز اراده و خواست او ندارند و همواره چیره و پیروزند. [۶].
اما اجنه:
در عالم هستی برخی از موجودات غیرمحسوس اند و به حواس طبیعی و عادی قابل درک نیستند. یکی از این موجودات جن است. جن که در اصل معنا مفهوم «پوشیدگی» دارد، از چشم انسان پوشیده است. قرآن وجود این موجود را تصدیق کرده و سورهای به نام «جن» نیز در قرآن وجود دارد. در قرآن گاهی از این موجود به «جان» نیز یاد میشود [۷].
ماهیت و حقیقت این موجودات چندان برای ما روشن نیست ولی از پارهای آیات و روایات میتوان برخی از مشخصات این موجود دست یافت، از جمله:
۱- از آتش آفریده شده و خلق آن پیش از خلق انسان است [۸].
۲- جن نیز مانند انسان مکلف و مسؤول است [۹].
۳- دستهای از آنها مؤمن و گروهی کافر، عدهای از آنها نیککردار و برخی از آنها زشتکردارند [۱۰].
۴- بعضی از آنها مرد و مذکر و پارهای دیگر زن و مؤنث هستند و تولید نسل نیز میکنند [۱۱].
۵- آنها زندگی میکنند و میمیرند[۱۲]. [۱۳].
۶- دارای شعور و ارادهاند و میتوانند با سرعت حرکت کنند. مانند قصه حضرت سلیمان و تخت بلقیس - ملکه سبا - [۱۴].
۷- مسخّر انسان میگردند. البته در این رابطه تنها در قرآن به قضیه حضرت سلیمان اشاره شده است که علاوه بر پرندگان، وحوش و انسانها،جنها نیز در اختیار و به فرمان حضرت سلیمان بودند [۱۵].
۸- در روایات آمده است که جن مؤمن برای پیامبران و امامان، مسخر میشوند و خدمت میکنند و کسانی که به اذن الهی ولایتی دارند نیزمیتوانند جنیان کافر را تحت فرمان خویش درآورند، [۱۶].
۹- از پارهای آیات قرآنی و روایات معلوم میشود که جنیان به پیامبر خدا(ص) ایمان آوردهاند [۱۷].
پانویس
- ↑ انبیا(21)، آیه 27.
- ↑ تحریم(66)، آیه 6.
- ↑ صافات(37)، آیه 164.
- ↑ یوسف(12)، آیه 21.
- ↑ فاطر(35)، آیه 44.
- ↑ المیزان، ج17، ص12، ذیل آیه اول سوره فاطر.
- ↑ الرحمن، آیه 39 و حجر، آیه 27.
- ↑ حجر، آیه 27 - الرحمن، آیه 15.
- ↑ ذاریات، آیه 56.
- ↑ جن، آیات 11 و 14 و 15 - احقاف، آیه31.
- ↑ (جن، آیه 6).
- ↑ احقاف، آیه 18.
- ↑ المیزان، علامه سید محمد حسین طباطبایی، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ پنجم1371، ج 20، ص 41.
- ↑ نمل، آیه 39 -38.
- ↑ نمل آیات 17 تا 39 - سبأ، آیه 14 - 12 - انبیاء، آیه 82.
- ↑ مصباح یزدی، محمد تقی، معارف قرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، چاپدوم 1378 - ص 312 - 313.
- ↑ جن، آیه 1 - احقاف، آیه 32 - 29.
